تصميم متخذه كميسيون برنامه مجلسين راجع به اصول و هدفهاي برنامه عمراني چهارم

تصميم متخذه كميسيون برنامه مجلسين راجع باصول و هدفهاي برنامه عمراني چهارم كشور مصوب 1347,05,08 با اصلاحات و الحاقات بعدي

ماده واحده

باستناد تبصره ماده يك قانون برنامه عمراني چهارم كشور اصول و هدفهاي برنامه مذكور بشرح پيوست تصويب و جهت اجراءِ بدولت ابلاغ ميگردد. تصميم فوق مشتمل بر يك ماده و ضمائم آن در جلسه روز چهار شنبه بيست و ششم تير ماه يكهزار و سيصد و چهل و هفت بتصويب كميسيون برنامه مجلس شوراي ملي رسيده بود در جلسه روز سه شنبه هشتم امرداد ماه يكهزار و سيصد و چهل و هفت شمسي مورد‌ تصويب كميسيون برنامه مجلس سنا قرار گرفت و باستناد تبصره ماده يك قانون برنامه عمراني كشور قابل اجراءِ ميباشد. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي

فصل اول

‌هدفها و اصول برنامه چهارم هدفهاي كلي

1

بمنظور تحكيم اركان تحولات انقلابي سالهاي اخير و تأمين حداكثر بهره ‌برداري از نظم نوين اجتماعي در جهت نيل بمراحل پيشرفته‌ تر جامعه‌اي‌ مرفه يعني جامعه‌اي كه به اقتصادي قوي متكي باشد و در آن جامعه بكليه استعدادها براي رشد و ابراز وجود فرصتهاي متساوي داده شود و از‌استعدادها هر چه بيشتر در جهت حداكثر پيشرفت جامعه استفاده گردد هدفهاي كلي برنامه چهارم عمراني كشور بشرح ذيل خواهد بود: ‌الف - تسريع رشد اقتصاد و تكثير درآمد ملي از راه افزايش قدرت توليد با اتكاء بيشتر به توسعه صنعتي و بالا بردن بازده سرمايه و استفاده از روشهاي‌ مترقي در كليه فعاليت ها و گسترش تحقيقات علمي و عملي خاصه در جهت حل مسائل توسعه اقتصادي.

ب

توزيع عادلانه‌ تر درآمد از راه تأمين كار و گسترش خدمات اجتماعي و رفاه (‌بويژه خدمات آموزشي - بهداشتي و درماني) براي كليه افراد و‌افزايش فعاليت هاي آباداني و بهسازي بخصوص در روستاها.

ج

كاهش وابستگي بخارج بر اساس افزايش قدرت توليد - رفع احتياجات اساسي و تسريع در رشد بخش كشاورزي بمنظور تأمين حداكثر مواد‌غذائي مورد نياز جمعيت و حداكثر مواد اوليه مورد نياز صنايع در داخل كشور و همچنين تهيه كالاهاي صنعتي مورد مصرف عامه مردم در داخل‌ مملكت. ‌د - تنوع بخشيد به كالاهاي صادراتي كشور و گسترش بازارهاي موجود و دستيابي به بازارهاي جديد خارجي.

ه

- بهبود خدمات اداري از طريق ايجاد تحول اساسي در نظم اداري. ‌همچنين تعميم روشهاي مترقي. مديريت در كليه وزارتخانه‌ها و سازمانهاي عمومي و خصوصي و تقويت بنيه دفاعي كشور بنحوي كه دولت بتواند‌هم آهنگ با تحولات عميق اجتماعي و اقتصادي مملكتي وظايف سنگيني را كه بعهده دارد انجام دهد. هدفهاي كمي در كل اقتصاد

2

بمنظور تسريع در رشد اقتصادي طي برنامه چهارم، افزايش توليد ناخالص ملي به ميزان 57 درصد كه بطور متوسط مستلزم در حدود 9 درصد‌رشد سالانه است مورد نظر قرار گرفته است. بدين ترتيب پيش‌بيني ميشود توليد ناخالص ملي از 520 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم بحدود 815‌ميليارد ريال در پايان برنامه چهارم برسد. ‌با رشد سالانه جمعيت به ميزان 6/2 درصد ارزش توليد ناخالص سرانه از حدود 5/19 هزار ريال (257 دلار) بحدود 9/26 هزار ريال (355 دلار) و‌درآمد سرانه از 7/16 هزار ريال (220 دلار) در پايان برنامه سوم به 3/23 هزار ريال (307 دلار) در پايان برنامه چهارم افزايش خواهد يافت. ‌سرمايه گذاري ثابت لازم براي تأمين هدف فوق جمعاً 810 ميليارد ريال در طي پنج سال برنامه چهارم برآورد شده است كه 743 ميليارد ريال آن از منابع‌ داخلي و 67 ميليارد ريال يعني حدود 2/8 آن از منابع خارجي تأمين خواهد گرديد. ‌ضمناً در مدت مذكور نسبت پس‌انداز به توليد ناخالص ملي از 18 درصد به 25 درصد افزايش خواهد يافت. ارزش صادرات كالاها و خدمات كشور(‌شامل نفت) از حدود 152 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم به حدود 314 ميليارد ريال در پايان برنامه چهارم خواهد رسيد يا بعبارت ديگر بطور‌متوسط 6/15 درصد رشد سالانه خواهد داشت. ‌ارزش واردات كالاها و خدمات كشور نيز از حدود 111 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم به حدود 7/205 ميليارد ريال در پايان برنامه چهارم خواهد ‌رسيد و بطور متوسط 1/13 درصد رشد سالانه خواهد يافت.

3

در تأمين هدفهاي رشد و سرمايه‌گذاري فوق‌الذكر، رشد مصارف بخش عمومي از حداكثر 10 درصد در سال و رشد مصارف بخش خصوصي از‌حداكثر 7/6 درصد در سال نبايد تجاوز نمايد و سياست دولت طي برنامه چهارم متوجه تحقق اين منظور خواهد بود. اصول تعيين اولويت و ميزان رشد بخشها

4

توجه به اصول زير از جمله مباني تعيين اولويت و رشد بخش‌ها در برنامه چهارم است: ‌الف - تأكيد در سرمايه‌گذاري صنعتي.

ب

تأكيد در سرمايه‌گذاري كشاورزي.

ج

ادامه سرمايه‌گذاري در زير بناي اقتصاد. ‌د - بالا بردن بهره‌وري. ‌بر اساس اصول فوق‌الذكر و محاسبات مربوط بمصرف داخلي و صادرات و واردات و امكانات فني افزايش توليدات در داخل كشور هدف كل توليد به‌ترتيب مذكور در جدول شماره 1 و 1/ الف در نظر گرفته شده است. جدول شماره 1- هدفهاي بخشهاي عمده اقتصادي به ميليارد ريال شرح ارزش كل توليد در سال 44 ارزش كل توليد در سال 46 (1) ارزش كل توليد در سال 51 رشد متوسط سالانه 51-44 درصد رشد در دوره برنامه چهارم درصد رشد متوسط سالانه در برنامه چهارم درصد

1

كشاورزي و دامپروري 6/112 -/124 5/158 -/5 -/28 -/5

2

صنايع -/156 -/183 -/367 -/13 -/100 -/15 4-ساختمان 9/60 -/76 5/130 5/11 -/72 4/11

5

آب و برق و گاز -/5 3/6 8/14 5/16 -/135 6/18

6

نفت (كل توليد) 7/107 -/160 -/320 8/16 -/100 -/15 جدول 1/ الف به ميليارد ريال

شرح

ارزش افزوده در سال 44

ارزش افزوده در سال 46

ارزش افزوده در سال 51

رشد متوسط سالانه 51-44 درصد

رشد در برنامه چهارم درصد

رشد متوسط سالانه در برنامه چهارم درصد

1

كشاورزي و دامپروري

-/102

-/112

-/139

5/4

-/24

4/4

2

صنايع

1/53

6/66

7/122

7/12

-/84

-/13

4

ساختمان

4/24

-/30

9/47

1/10

-/60

9/9

5

آب و برق و گاز

6/4

8/5

6/12

5/15

-/117

8/16

6

نفت (شامل سهم كنسرسيوم و ساير شركتها)	7/85	-/127	9/258	2/17	8/103	3/15
7-سايربخشها	2/173	2/196	7/281	2/7	5/43	5/7

8

توليد ناخالص داخلي بقيمت عوامل

8/445

-/541

6/869

-/10

-/61

-/10

9

توليد ناخالص داخلي بقيمت بازار

1/476

-/578

4/926

-/10

-/60

9/9

10

توليد ناخالص ملي بقيمت بازار	3/437	-/520	5/815	3/9	-/57	4/9
(1) برآورد است.

‌

فصل دوم

‌سياست و خط مشي‌هاي كلي برنامه چهارم مقدمه 1 - رسيدن به هدف‌هاي برنامه چهارم صرفنظر از تخصيص مبالغ سرمايه‌گذاري تعيين شده مستلزم تأمين يك سلسله شرائط و موجباتي است كه بر‌رويهم تحقق اين هدف‌ها را بدون ايجاد عدم تعادل اقتصادي ميسر ميسازد. اين شرائط و موجبات بصورت سياستها و خط مشي‌هاي كلي اقتصادي‌در زمينه‌هاي مختلف سرمايه‌گذاري بخش عمومي و بخش خصوصي استفاده از وام هاي خارجي - واردات و صادرات - ثبات قيمتها و برنامه‌هاي مالي‌دولت است كه در اين فصل خلاصه ميشود و جمعاً همآهنگي و تعادل در اقتصاد را امكان‌پذير ميسازد. سياست سرمايه‌گذاري بخش عمومي و بخش خصوصي 2 - فعاليتهاي عمراني دولت محدود به سرمايه‌گذاري در عناصر زيربنا و خدمات و رفاه اجتماعي نخواهد بود بنابر اين در شته‌هاي توليدي دولت رأساً ‌در ايجاد واحدهاي بزرگ صنعتي و زراعي پيشقدم خواهد گرديد. همچنين ايجاد و اداره پاره‌اي از صنايع اساسي را كه براي كشور جنبه حياتي دارد و نيز‌آن دسته از صنايع را كه بلحاظ مصالح ملي اداره آن بوسيله دولت ضروري است نميتوان به بخش خصوصي واگذار كرد ولي در آن رشته از فعاليتها ‌كه بعلت اطمينان از سودآوري مورد علاقه بخش خصوصي بوده و ايجاد آن بر خلاف مصالح اجتماعي نباشد دولت نه تنها بخش خصوصي را براي‌انجام حداكثر فعاليت و بهره‌برداري صحيح آزاد خواهد گذارد بلكه تسهيلات لازم را نيز از طريق مساعدتهاي فني و مالي و حمايت در مقابل رقابت‌خارجي و كمك به دسترسي به بازارهاي خارج و ساير طرق بعمل خواهد آورد مشروط بر آنكه اجراي اين سياست منجر به تحميل غير لازم بمصرف‌كننده داخلي نگردد. 3 - در زمينه كشاورزي كوشش خواهد شد كه ضمن سوق دادن منابع موجود (‌شامل منابع پولي و انساني) در سطح روستا به امور توليد كمبود پس‌انداز ‌زارعين نيز توسط سرمايه‌گذاريهاي بخش عمومي جبران شود. -‌قسمتي از اين كمك بصورت سرمايه‌گذاري در توسعه ذخائر آب - ايجاد انبارها و سيلوها - ساختن راههاي فرعي و توسعه روشهاي نوين توليد ‌ميباشد و قسمت ديگر آن مربوط است به جبران كمبود سرمايه در گردش زارعين بمنظور خريد بذر و كود و غيره. بعلاوه جهت تحقق هدف رشد كشاورزي دولت ناگزير به ايجاد واحدهاي بزرگ زراعي خواهد بود و بخش خصوصي را نيز براي ايجاد واحدهاي ‌بزرگ تشويق خواهد كرد. 4 - با توجه باينكه در آينده بخش صنعت مواجه با مراحل نويني از تكامل خواهد بود ايجاد صنايع سنگين و پتروشيمي و نظائر آن احتياج بسرمايه‌ هنگفت و بكار بردن تكنيك‌هاي پيشرفته دارد. با مشكلاتي كه در حال حاضر در راه ايجاد شركت‌هاي بزرگ سهامي خصوصي موجود است و با‌اشكالاتيكه براي دولت از نظر تجهيز منابع و بكار بستن آخرين تكنيك‌هاي توليد فراهم است در اين مرحله از پيشرفت صنعتي دولت بايد نقش‌فعال‌تري را بر عهده گيرد و سهم سرمايه‌گذاري خود را نسبت بگذشته افزايش دهد. 5 (منسوخه 05ˏ08ˏ1399) - در زمينه خدمات سياست سرمايه‌گذاري در رشته آموزش و پرورش عبارت خواهد بود از تشويق هر چه بيشتر بخش خصوصي و واگذاري امور‌آموزش بمردم خصوصاً در امر آموزش متوسطه عمومي تأكيد سرمايه‌گذاري بخش عمومي در فعاليتهائيكه بخش خصوصي رغبت كافي بآن نشان‌نميدهد يا تأمين آن از وظايف اساسي دولت است (‌نظير آموزش فني و حرفه‌اي و مبارزه با بيسوادي) در امر درمان دولت سعي خواهد كرد كه بيش از‌پيش مردم را در آن كار شركت دهد و متدرجاً بوظيفه اصلي خود كه بهسازي محيط خصوصاً در روستا و تأمين بهداشت عمومي است بپردازد. در‌رشته تأمين رفاه اجتماعي جهت گرو‌هاي[گروه هاي] آسيب‌پذير و خاص جامعه دولت نقش فعالتري از گذشته ايفاءِ خواهد كرد و سرمايه‌گذاري بخش خصوصي را‌كه تا كنون بصورت پراكنده و اتفاقي و غالباً بشكل خيريه در اين زمينه صورت ميگرفته در جهت هدفهاي برنامه رفاه عمومي سوق خواهد داد. ‌در امر تأمين اجتماعي و خصوصاً تعميم بيمه‌ها دولت اهتمام بيشتري طي برنامه چهارم مبذول خواهد داشت و براي گسترش اينگونه خدمات به نفع ‌روستائيان و كشاورزان كشور نيز تدابير لازم اتخاذ خواهد نمود. ‌در ساير خدمات (‌مانند جهانگردي - اشاعه هنر و حفظ و ترويج فرهنگ) هر جا بخش خصوصي قادر يا راغب به سرمايه‌گذاري نباشد دولت‌سرمايه‌گذاري لازم را انجام خواهد داد. 6 - در تعقيب اين گونه سياستهاي عمراني در دوران اجراي برنامه چهارم سرمايه‌گذاري ثابت در بخش‌هاي عمده اقتصاد بين بخش عمومي و بخش‌خصوصي بشرح زير توزيع ميگردد: جدول شماره 1- سرمايه گذاري ثابت بخش خصوصي و بخش عمومي از منابع مختلف طي برنامه چهارم

		(ارقام به ميليارد ريال)
شماره رديف	سرمايه گذاري ثابت بخش خصوصي	سرمايه گذاري ثابت بخش عمومي
	از منابع سازمان برنامه	از پس انداز خصوصي	جمع(3=1+2)	از بودجه عمراني	از بهره برداري مؤسسات انتفاعي	جمع(6 5+4)	جمع(7 3+6)
	(1)	(2)	(3)	(4)	(5)	(6)	(7)
1-كشاورزي	-/21	1/20	1/41	-/24	-/1	-/25	1/66

2

صنايع و معادن

3/8

-/112

3/120

7/84

-/2

2/86

-/207

3

نفت و گاز

-

3/52

3/52

3/26

-/16

3/42

6/94

4

آب و برق

-

2/1

2/1

7/83

7/14

4/98

6/99

5

ارتباطات و حمل و نقل

-

-/20

-/20

-/78

5/7

5/85

5/105

6

مخابرات

-

-

-

1/19

7/8

8/27

8/27

7

عمران دهات

-/1

3/4

3/5

1/8

-

1/8

4/13

8

عمران شهرها

-

-

-

-/7

7/10

7/17

7/17

9

ساختمان و مسكن

9/2

5/63

4/66

1/20

-

1/20

5/86

10

آموزش و پرورش

-

-/8

-/8

7/14

-

7/14

7/22

11

فرهنگ و هنر

-

-

-

8/1

-

8/1

8/1

12

توريسم

-

9/2

9/2

6/3

-

6/3

5/6

13

بهداشت و درمان

6/1

4/2

-/4

85/4

-

9/4

9/8

14

رفاه اجتماعي

1/0

2/1

3/1

25/3

-

2/3

5/4

15

آمار و بررسي و عمران ناحيه‌اي

-

-

-

-/1

-

-/1

-/1

16

ساير خدمات	-	7/43	7/43	-	7/2	7/2	4/46
جمع	9/34	6/331	5/366	200/380	3/63	5/443	-/810
درصد جزءِ	5/9%	5/90%	100%	73/85%	27/14%	100%	-
درصد	-	-	2/45%	-	-	8/54%	100%

‌توضيح آنكه در مورد سرمايه‌گذاري ثابت در بخش كشاورزي و دامپروري بايد توجه داشت كه قسمت مهمي از سرمايه‌گذاري ثابت در منابع آب كه بالغ‌بر 2/53 ميليارد ريال ميگردد صرف افزايش توليدات كشاورزي خواهد شد. همچنين در مورد سرمايه‌گذاري در -بخش نفت و گاز از 3/42 ميليارد ريال ‌سرمايه‌گذاري ثابت بخش عمومي در حدود 8/24 ميليارد ريال براي بهره‌برداري از گاز و 5/17 ميليارد ريال به صنعت نفت اختصاص داده شده كه ‌توسط شركت ملي نفت ايران سرمايه‌گذاري خواهد شد. 7 (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) - بايد متذكر بود كه از نظر انتقال برنامه از بخش عمومي به بخش خصوصي از مبلغ 5/366 ميليارد ريال سرمايه‌گذاري توسط بخش خصوصي در‌حدود 9/34 ميليارد ريال از اعتبارات سازمان برنامه از طريق بانك هاي تخصصي و غيره به بخش خصوصي منتقل خواهد گرديد. ضمناً از كل‌سرمايه‌گذاري ثابت بخش عمومي 3/63 ميليارد ريال بوسيله مؤسسات انتفاعي دولت و شهرداريها مستقيماً سرمايه‌گذاري خواهد شد. جدول شماره 2- منابع سرمايه گذاري ثابت طي برنامه چهارم (ارقام به ميليارد ريال) منابع سرمايه گذاري ثابت -بخش عمومي -بخش خصوصي جمع (1) (2) (2+1)=(3)

1

اعتبارات سازمان برنامه 2/380 9/34 1/415

2

از محل بهره برداري مؤسسات انتفاعي و بازرگاني و شهرداريها 3/63 - 3/63

3

از منابع خصوصي - 6/331 6/331 جمع 5/443 5/366 -/810 سياست صادرات و واردات 8 (منسوخه 24ˏ10ˏ1399) - از نظر صادرات سياست دولت در برنامه چهارم نيز مانند برنامه سوم عبارت خواهد بود از تنوع بخشيدن به كالاهاي صادراتي بنحوي كه صادرات‌كشور متدرجاً از صورت مواد اوليه بصورت مواد ساخته شده در آيد با اقداماتيكه در اواخر برنامه سوم در زمينه استفاده از بازارهاي بلوك شرق بعمل آمده و با ايجاد صنايع عظيم صادراتي مانند گاز و آلومينيوم و پتروشيمي پيش‌بيني ميشود كه كل صادرات كشور بجز نفت از 14 ميليارد ريال در‌سال 1346 به 7/48 ميليارد ريال در سال 1351 يعني در حدود 5/3 برابر برسد. در زمينه استاندارد كردن كالاهاي معمولي صادراتي و بهبود كيفيت آن‌طبق مشخصات بين‌المللي كوشش خاصي طي دوران برنامه چهارم معمول خواهد گشت. ‌در زمينه صادرات خدمات با توجه به امكانات زيادي كه از نظر جلب سياحان خارجي چه از كشورهاي غرب و چه از مناطق واقع در جنوب خليج‌فارس به كشور وجود دارد اقدامات وسيعي براي ايجاد تسهيلات لازم با توجه به درخواستهاي هر طبقه از سياحان طي دوره برنامه چهارم پيش‌بيني شده است و انتظار ميرود از اين راه درآمد ارزي بطور روز افزوني افزايش يابد. 9 - در زمينه واردات ، سياست جايگزين كردن واردات بوسيله توليد داخلي در درجه اول متوجه كالاهاي اساسي مصرفي و سپس مواد اوليه و‌كالاهاي سرمايه‌اي خواهد بود. همآهنگ با سياست تشويق پس‌انداز براي سرمايه‌گذاري و محدوديت نسبي مصرف لازم خواهد بود كه توسعه صنايع‌داخلي تا آنجا كه مربوط به جايگزين كردن واردات است متوجه توليد كالاهاي ضروري و اساسي شود. در زمينه صنايع مونتاژ كوشش مداوم بعمل ‌خواهد آمد كه ارزش افزوده در داخل كشور نسبت به كل ارزش كالا افزايش يابد همچنين كوشش خواهد شد تا ميزان قابل توجهي از افزايش تقاضا براي‌خدمات وارداتي مانند بيمه - كشتيراني - خدمات مهندسين مشاور و جهانگردي از طريق توسعه توليد داخلي اين خدمات تأمين شود. ‌اصول فوق‌الذكر مبناي تنظيم مقررات سالانه صادرات و واردات قرار خواهد گرفت. سياست افزايش ذخاير ارزي 10 - با توجه به برآوردي كه نسبت به افزايش حجم معاملات خارجي بعمل آمده ذخائر ارزي بايد تا ميزان 633 ميليون دلار در آخر برنامه چهارم‌افزايش داده شود و بانك مركزي ايران مراقبت لازم را براي تأمين اين ذخائر ارزي خواهد نمود. سياست وام و ورود سرمايه‌هاي خارجي 11 - نيل به هدف هاي برنامه چهارم از نظر تأمين منابع مالي كافي براي سرمايه‌گذاري بميزان 810 ميليارد ريال و از نظر حفظ تعادل ارزي و همچنين‌افزايش ذخائر ارزي مستلزم آنستكه طي دوره برنامه مذكور بطور خالص در حدود 5/113 ميليارد ريال (1513 ميليون دلار) از منابع خارجي بصورت وام و ورود سرمايه خارجي بكشور استفاده شود. ‌-بخش عمومي با توجه به تعهدات مالي كه طي برنامه چهارم از نظر بازپرداخت وامهاي خارجي عمراني موجود بر عهده دارد و با در نظر گرفتن اينكه‌مقداري از وامهاي عمراني كه طي برنامه چهارم استفاده خواهد شد بايد ظرف همين مدت بازپرداخت شود. در اينصورت در حدود 150 ميليارد ريال(‌معادل 2000 ميليون دلار) جمعاً بصورت وام از منابع خارجي استفاده خواهد كرد. خالص استفاده بخش خصوصي از منابع خارجي طي همين دوره‌بايد نزديك به 700 ميليون دلار باشد و دولت سياست لازم را از نظر تشويق ورود سرمايه خصوصي خارجي لااقل بميزان فوق خواهد نمود. جدول شماره 3) -جدول شماره 3 پيش بيني موازنه پرداختها درطي برنامه چهارم

1

صادرات كالا و خدمات

	(ميليون دلار)
شرح	برنامه چهارم

الف

كالا

-/14985

1

صادرات بخش نفت (قيمت اعلام شده)

9/13063

2

ساير كالاها 

1/1888

ب

خدمات

-/702

1

خدمات عادي

4/603

2

درآمدهاي سرمايه گذاري	6/98
جمع الف و ب	-/15654

2

واردات كالا و خدمات

	(ميليون دلار)
شرح	در طول برنامه چهارم

الف

كالا

9/9230

1

واردات بخش نفت

7/658

2

ساير كالاها

2/8572

ب

خدمات

2/7303

1

خدمات عادي

9/1755

2

درآمدهاي سرمايه گذاري (شامل تخفيف به كنسرسيوم)	3/5547
جمع كل (الف –ب)	1/16534
تفاوت صادرات و واردات	1/880

* شامل 600 ميليون دلار صادرات پتروشيمي مرحله اول ودوم در دوره برنامه چهارم و 6/138 ميليون دلار صدور گاز بشوروي است.

3

حساب سرمايه

	(ميليون دلار)
شرح	در طول برنامه چهارم
	دريافت	بازپرداخت

الف

وامهاي بلند مدت

7/2188

1/1374

1

سازمان برنامه

7/1978

3/765

2

ساير وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي

-/210

8/608

ب

سرمايه هاي خصوصي

6/848

1/150

1

پتروشيمي شريك در مرحله اول

5/27

-

2

« « « دوم

-/255

1/100

3

نفت و غيره	1/566	1/50
جمع كل وام و سرمايه هاي خصوصي الف و ب	3/3037	2/1524
خالص وام و سرمايه هاي خصوصي افزايش ذخائر ارزي	-	-/633

12 - در جداول شماره 4 برآورد تقريبي از وضع موازنه پرداختها و موازنه ارزي كشور طي سالهاي برنامه چهارم بعمل آمده است و از نظر كلي‌راهنماي تنظيم بودجه سالانه ارزي خواهد بود جدول شماره 4 پيش بيني موازنه ارزي طي برنامه چهارم

	(ميليون دلار)
شرح	در طول برنامه چهارم

الف

درآمدهاي جاري

-/9448

1

نفت

2/7032

2

ساير كالاها 

8/1713

3

خدمات

-/702

ب

پرداختهاي جاري

1/10328

1

كالا

2/8572

2

خدمات	9/1755
كمبود (تفاوت ب و الف)	1/880

ج

خالص وام و سرمايه

1/1513

1

دريافت

3/3037

2

بازپرداخت (شامل بهره)	2/1524
موازنه در حسابجاري و سرمايه جهت افزايش ذخائر ارزي	-/633

* ضمن احتساب ساير كالاها معادل 600 ميليون دلار صادرات پتروشيمي و 5/74 ميليون دلار صادرات آلومينيوم منظور گرديده. جدول 4 الف – پيش بيني درآمدهاي ارزي كشور در طول برنامه چهارم

	(ميليون دلار)
شرح	در برنامه چهارم
دريافتي بخش نفت	2/7032

1

درآمد نفت از كنسرسيوم

8/5937

2

شركت ملي نفت

-/185

3

درآمد نفت از ساير شركتها

4/409

4

خريد ارز از كنسرسيوم

-/400

5

خريد ارز از ساير شركتهاي نفتي	-/100
دريافتي ساير كالاها	8/1713

6

صادرات ساير كالاها

4/1074

7

صدور گاز به شوروي

6/138

8

صادرات پتروشيمي و آلومينيوم (پس از كسر درآمد شركتهاي خارجي)

8/500

ب

خدمات

-/702

1

درآمد ازمحل خدمات

4/603

2

درآمد از محل سرمايه گذاري

6/58

3

هدايا و كمكهاي بلاعوض	-/40
كل دريافتي ارزي كشور (الف و ب)	-/9448

جدول 4 ب- پيش بيني واردات كالا و خدمات (بدون بخش نفت) (ميليون دلار) شرح در برنامه چهارم

1

كالاهاي سرمايه اي -/3992

2

مواد خام 9/2348

3

كالاهاي مصرفي 3/2231

4

خدمات 9/1755 جمع 1/10328 سياست ثبات قيمتها 13 - حفظ ثبات نسبي قيمتها شرط اساسي موفقيت در نيل به هدفهاي برنامه چهارم است. در شرائط خاص ايران وجود منابع مهم درآمد ارزي براي تأمين‌قسمتي از احتياجات روز افزون كالاهاي سرمايه‌اي و مصرفي از طريق واردات حصول رشد نسبتاً سريع اقتصادي را توأم با ثبات نسبي قيمتها ‌امكان‌پذير مينمايد. ‌با اتخاذ سياستهاي مالي ارزي و پولي متناسب و تنظيم عرضه كالاهاي ضروري كشاورزي كه توليد آنها احتمالا دچار نوسانات شديد سالانه است انتظار‌ميرود ثبات نسبي قيمتها حفظ گردد. 14 - سياست مالي - با توجه باينكه دولت مصرف‌كننده عمده كالا و خدمات است هر گاه هزينه‌هاي عمراني و جاري آن بميزاني غير متناسب با‌درآمدها افزايش يابد اين جريان فشار تورمي را بدنبال خواهد داشت برنامه مالي دولت كه بعداً در اين فصل تشريح ميگردد با توجه به لزوم جلوگيري‌ از فشار تورمي پيشنهاد شده است. 15 - سياست ارزي - سياست كلي ارزي كشور حفظ تعادل ارزي خواهد بود با توجه باينكه فشار تورمي و افزايش قيمتها در مرحله اول بر اثر افزايش‌تقاضا براي كالا و خدمات نسبت بعرضه داخلي بوجود ميآيد تا جائيكه كمبود عرضه داخلي را بتوان از طريق واردات تأمين كرد اين امر از افزايش‌ قيمتها جلوگيري خواهد نمود ولي اتخاذ اين خط مشي در حدود و شرائطي است كه ذيلاً تشريح ميگردد. ‌هدفهاي بلند و انقلابي برنامه چهارم از نظر رشد بسيار سريع توليد و درآمد و در نتيجه لزوم سرمايه‌گذاري زياد بي‌شك تقاضاي كشور را براي واردات‌خاصه كالاهاي سرمايه‌اي و واسطه‌اي و مواد اوليه بسرعت افزايش خواهد داد گرچه دورنماي درآمدهاي ارزي كشور نيز با توجه بافزايش صادرات‌نفت و ساير كالاها و همچنين امكانات استفاده از وام و سرمايه خارجي روشن و اميد بخش ميباشد با اينحال نميتوان اجراي سياست دروازه‌هاي باز‌را بطور مطلق توصيه نمود بلكه از اين امكانات وسيع بايستي در درجه اول براي تأمين كليه احتياجات كالاهاي سرمايه‌اي و كالاهاي واسطه و مواد‌اوليه‌اي كه در كشور توليد نميشود و همچنين براي واردات كالاهاي مصرفي كه براي رفع كمبود تقاضاي داخلي و در نتيجه جلوگيري از افزايش هزينه‌زندگي ضرورت دارد استفاده بعمل آيد. ‌در مورد كالاهاي تجملي سياست فعلي يعني تحميل حقوق و عوارض گمركي نسبتاً سنگين بمنظور كاهش تقاضا و در نتيجه صرفه‌جوئي در‌هزينه‌هاي ارزي و همچنين تعقيب سياست توزيع عادلانه‌تر درآمد كماكان دنبال خواهد شد. ‌بعلاوه افزايش حجم بازرگاني در دوره برنامه چهارم ايجاب ميكند كه ذخائر ارزي بانك مركزي نيز بهمان ترتيب افزايش يابد و بدين منظور افزايشي ‌در ذخائر ارزي كشور معادل 633 ميليون دلار در پايان برنامه چهارم منظور ميشود. 16 - سياست پولي - سياست كلي و درازمدت دولت كماكان حفظ ارزش پولي كشور و تنظيم اعتبارات سيستم بانكي متناسب با احتياجات اقتصادي‌ميباشد. 17 - سياست تنظيم عرضه و تقاضاي كالاهاي ضروري كشاورزي - تنظيم عرضه و قيمت كالاهاي ضروري كشاورزي طي برنامه چهارم با شدت هر‌چه تمامتر از طريق ايجاد سيلوها براي نگاهداري محصولات عمده كشاورزي و تثبيت قيمت آنها دنبال خواهد شد تا كشاورزان بتوانند با اطمينان كامل‌بتوليد محصولات مورد نياز بپردازند و مصرف‌كننده نيز بتواند نيازمنديهاي اساسي خود را در هر موقع بقيمت مناسب تأمين نمايد. سياست و برنامه مالي دولت 18 - با توجه باينكه سهم سرمايه‌گذاري ثابت بخش عمومي معادل 8/54 درصد كل سرمايه‌گذاري ثابت كشور در نظر گرفته شده است و با توجه باينكه علاوه بر سرمايه‌گذاري ثابت ناگزير هزينه‌هاي جاري دولت نيز اعم از عمراني و غير عمراني ترقي خواهد يافت اتخاذ يك سياست مالي قوي بمنظور ايجاد منابع كافي و جلوگيري از عدم تعادل مالي ضروري است كه نكات اصلي آن بشرح زير پيش‌بيني ميشود: ‌اول - افزايش درآمد شامل درآمد نفت - درآمدهاي مالياتي و درآمدهاي حاصل از فروش كالاها و خدمات دولتي. ‌دوم - قبول يك ميزان حداكثر براي رشد هزينه‌هاي عمومي و جاري. ‌سوم - استفاده از اعتبارات و وامهاي خارجي به منظور رفع كمبود منابع مالي جهت عمليات عمراني. ‌چهارم - استفاده از پس‌انداز بخش خصوصي از طريق تنظيم سياست انتشار اوراق قرضه و اسناد خزانه. 19 - سياست دولت در زمينه درآمد در جهت نيل بهدفهاي زير ميباشد: ‌اول - درآمد نفت جمعاً طي دوره اجراي برنامه بالغ بر 6/486 ميليارد ريال در سال 1351 به 2/129 ميليارد ريال خواهد رسيد. ‌دوم - درآمدهاي دولتي كه از محل بازرگاني خارجي بصورت حقوق گمركي و سود بازرگاني و مابه‌التفاوت خريد و فروش ارز عايد ميشود تابع‌ميزان پيش‌بيني واردات بوده و جمعاً به 125 ميليارد ريال خواهد رسيد ‌سوم - وصول مالياتهاي مستقيم طي سالهاي اجراي برنامه حداقل بالغ بر 74 ميليارد ريال خواهد گرديد. ‌چهارم - وصول مالياتهاي غير مستقيم در طي دوره برنامه چهارم جمعاً به 52 ميليارد ريال خواهد رسيد. ‌پنجم - مؤسسات انتفاعي و بازرگاني دولت جمعاً معادل 76 ميليارد ريال در طي دوره برنامه چهارم بدرآمد عمومي كمك خواهند كرد. ‌ششم - درآمد حاصل از خدمات دولت شامل پست و تلگراف و وزارت خارجه و شهرباني و غيره جمعاً بالغ بر 25 ميليارد خواهد شد. 20 - در زمينه هزينه هدف آنست كه افزايش هزينه‌هاي جاري دولت از ده درصد در سال تجاوز ننمايد. 21 - در زمينه وام و اعتبارات خارجي حداكثر معادل 150 ميليارد ريال از منابع خارجي استفاده خواهد شد. 22 - همچنين پيش‌بيني شده است كه بطور خالص معادل 46 ميليارد ريال اسناد خزانه و اوراق قرضه جديد منتشر شده و وجوه حاصله بمصرف‌هزينه‌هاي سرمايه‌اي و تأسيسات نظامي برسد. ‌بر اساس خطوط كلي فوق‌الذكر وضع مالي دولت بشرح جداول (5) - (6) - (7) مشروحه زير خواهد بود: جدول شماره 5- پيش بيني وضع مالي دولت طي برنامه چهارم

				(ارقام به ميليارد ريال)
دريافتها		هزينه ها

1

نفت

487

1- هزينه هاي جاري و عمومي

410

(2)

2

بازرگاني خارجي

125

2- بازپرداخت اصل و بهره وامهاي خارجي

87

3

مالياتهاي مستقيم

74

3- هزينه هاي اداري و متفرقه

5

4

مالياتهاي غير مستقيم

52

4- هزينه هاي مستمر و غير مستمر عمراني برنامه چهارم

530

(3)

5

كمك مؤسسات انتقاعي و بازرگاني

76

5- بازپرداخت اسناد خزانه و اوراق قرضه

15

(4)

6

خدمات دولت(1)

25

6- بازپرداخت بدهي ببانك مركزي

13

7

متفرقه (صرفه جوئيها و غيره)

10

8

وام خارجي

150

9

اسناد خزانه و اوراق قرضه	61
جمع	1060		1060

(1) شامل درآمد پست و تلگراف - وزارت خارجه - شهرباني - ثبت اسناد و غيره ميباشد. (2) بمأخذ 61 ميليارد ريال سال 46 و حداكثر 10 درصد افزايش سالانه. (3) شامل 480 ميليارد ريال هزينه طرحهاي عمراني و طرحهاي مستمر جديد برنامه چهارم و 45 ميليارد ريال هزينه طرح‌هاي مستمر منتقله به برنامه‌چهارم و 5 ميليارد ريال هزينه انتقال گاز ميباشد. (4) فقط شامل بازپرداخت مربوط به بودجه عمراني است و قسمت مربوط به بودجه غير عمراني در قلم شماره 1 هزينه‌هاي جاري منظور شده است. جدول شماره 6- درآمد و هزينه جاري دولت طي برنامه چهارم (ارقام به ميليارد ريال) درآمد هزينه

1

20 درصد درآمد نفت باضافه پرداخت شركتهاي عامل 102

1

هزينه هاي جاري از محل درآمد عمومي بمأخذ 61 ميليارد ريال سال 46 و حداكثر10 درصد افزايش سالانه 410

2

ساير درآمدها 331

3

متفرقه 6

4

اوراق قرضه دفاعي و اسناد خزانه 11

2

بازپرداخت اصل و بهره وامهاي خارجي 40 جمع 450 450 جدول شماره 7- در آمد و هزينه هاي سازمان برنامه در دوره برنامه چهارم

درآ آمد

هزينه

1

درآمد نفت بر اساس 80 درصد سهم سازمان برنامه

385

1- طرح هاي عمراني و هزينه مستمر

480

2

وامهاي خارجي

150

جديد برنامه چهارم

480

3

در آمد پتروشيمي و گاز:		هزينه هاي مستمر منتقله از برنامه سوم	45
پتروشيمي	11	هزينه انتقال گاز	5
گاز	10	2- بازپرداخت وام و بهره (شامل باز پرداخت وام پتروشيمي نميباشد)	47

4

اوراق قرضه و اسناد خزانه

50

3- بازپرداخت اسناد خزانه

15

5

متفرقه	4	4- بازپرداخت بدهي ببانك مركزي	13
		5- متفرقه اداري	5
جمع	610		610

23 - از 480 ميليارد ريال هزينه‌هاي عمراني برنامه چهارم كه در بودجه سازمان برنامه منظور گرديده (‌جدول شماره 8) در حدود 9/64 ميليارد ريال‌هزينه‌هاي مستمر مربوط به برنامه چهارم و 1/415 ميليارد ريال هزينه سرمايه‌گذاري ثابت ميباشد كه 2/380 ميليارد ريال از مبلغ اخير توسط بخش‌عمومي و 9/34 ميليارد ريال توسط بخش خصوصي سرمايه‌گذاري خواهد شد. جدول شماره 8- مصارف بودجه عمراني سازمان برنامه در برنامه چهارم

				(ارقام به ميليون ريال)
شرح	بودجه عمراني سازمان برنامه	سرمايه گذاري ثابت توسط بخش عموي	هزينه جاريمربوط بستون (2)	سرمايه گذاري ثابت توسط بخش خصوصي از محل كمك بودجه عمراني
	1== 4+3+2	2	3	4

1

كشاورزي و دامپروري

65000

24000

20000

21000

2

صنايع و معادن

99000

84700

6000

8300

3

نفت و گاز

26300

26300

-

-

4

آب

48500

47400

1100

-

5

برق

38000

36300

1700

-

6

ارتباطات و حمل و نقل

80000

78000

2000

-

7

مخابرات – تلويزيون و راديو

20300

19100

1200

-

8

عمران دهات

9100

8100

-

1000

9

عمران شهرها

7000

7000

-

-

10

ساختمان و مسكن

23000

20100

-

2900

11

آموزش و پرورش

35000

14700

20300

-

12

فرهنگ و هنر

1800

1800

-

-

13

توريسم

3800

3600

200

-

14

بهداشت و درمان

13750

4850

7300

1600

15

رفاه اجتماعي

4850

3250

1500

100

16

آمار و بررسي و عمران ناحيه اي	4600	1000	3600	-
	480000	380200	64900	34900

5

هزينه اجراي طرحهاي عمراني ناحيه‌اي در برنامه بخشهاي مربوط (‌كشاورزي، آبياري، صنايع، ارتباطات و غيره) منظور گرديده است و علاوه بر‌آن جهت تأمين هزينه‌هاي اداري و تشكيلاتي و بمنظور انجام مطالعات ضروري اعتبار مورد نياز عمران ناحيه‌اي به ميزان 6/3 ميليارد ريال پيش‌بيني‌گرديده است.

فصل پنجم پيجم[پنجم]

كشاورزي و دامپروري هدف‌هاي كلي كشاورزي و دامپروري در برنامه چهارم(اصلاحي 19ˏ06ˏ1399)

1

هدفهاي كلي برنامه چهارم كشاورزي و دامپروري كه با توجه بامكانات توليد و روابط آن با بخشهاي ديگر اقتصادي تعيين گرديده عبارتند از: ‌الف ) تأمين رشدي بميزان حداقل 5 درصد متوسط سالانه در توليدات ناخالص بخش كشاورزي بمنظور تأمين احتياجات غذائي روز افزون جمعيت‌كشور و همچنين تهيه مواد خام مورد نياز صنايع داخلي و صادرات. ) افزايش بازده كار و زمين از طريق اشاعه روشهاي جديد توليد و بهره‌برداري.

ج

بالا بردن سطح كار و فعاليت روستائيان از طريق ايجاد تنوع در اشتغال و توسعه دادن صنايع روستائي و ايجاد كار جديد براي كسانيكه در دوران‌برنامه به جمعيت فعال روستائي اضافه مي‌گردند. هـ) تجديد تشكيلات جامعه روستائي و تقويت آن بر اساس فعاليتهاي تعاوني و خودياري. هدف‌هاي عمده توليدي

2

هدفهاي توليدي در دوران برنامه بشرح جدول شماره 1 خواهد بود. جدول شماره 1- ميزان و ارزش توليدات كشاورزي و فرآورده هاي دامي در سالهاي 1344 (*) و 1351 بر اساس قيمتهاي ثابت سال 44 و درصد افزايش آن

توليد	سال 1344	سال 1351	درصد افزايش ارزش توليد سال 51 نسبت به‌سال44
	وزن به تن	ارزش ‌به ميليون ريال	وزن به تن	ارزش به ميليون ريال

الف

توليدات كشاورزي
1-غلات	5527000	36731	7377000	48865	-/33
2-نباتات صنعتي	2344150	12388	6090150	20361	3/64
3-ميوه جات	1056000	10449	1412000	15118	6/44
4-سبزي.جاليز	1358000	5635	1980000	8187	2/45
5-سيب زميني حبوبات و بقولات	112000	1352	170000	2160	7/59
6-نباتات علوفه	500000	785	1500000	2212	8/187

7

محصولات جنگلي	500000	2000	650000	2600	-/30
8-ساير محصولات	40010	2430	51110	4108	-/61
جمع توليدات كشاورزي	11437160	71770	19230260	102678	3/43

ب

فرآورده هاي دامي و ماهي
1-گوشت قرمز	259000	15000	370000	21798	3/45
2-گوشت سفيد	45000	2557	80000	4614	4/80
3-شير	1600000	14329	2000000	17910	-/25
4-محصولات فرعي دام	80187	4449	93383	5204	9/16
5-ساير محصولات دام	69000	4515	132500	6264	-/38
جمع فرآورده هاي دامي	2183187	40850	2675883	55790	7/36
جمع كل توليدات كشاورزي و دامي	13620347	112620	21906143	158468	7/40

* چون در موقع تهيه برنامه آمار مربوط بسال 46 در دست نبود از آخرين آمار رسمي موجود كه مربوط بسال 44 بوده استفاده بعمل آمده است. ‌بطوريكه ملاحظه ميشود ارزش كل توليدات ناخالص بخش كشاورزي و دامپروري كه در سال 44 معادل 112620 ميليون ريال بوده است در سال1351 بقيمتهاي ثابت سال 1344 بالغ بر 158468 ميليون ريال خواهد گرديد باين ترتيب مجموع رشد مورد محاسبه در دوران هفت‌ساله معادل7/40 درصد و متوسط سالانه رشد معادل 5 درصد ميباشد.

3

سطح كشت محصولات كشاورزي كه در پايان برنامه سوم معادل 1/7 ميليون هكتار ميباشد در پايان برنامه چهارم به 55/7 ميليون هكتار بالغ ‌خواهد گرديد. ‌اين افزايش (‌بميزان 450 هزار هكتار) بخصوص در نتيجه بزير كشت رفتن اراضي واقع در حوزه سدهائي است كه در دوران برنامه سوم و چهارم‌ساخته و آماده ميگردد. اراضي جديد شامل 150 هزار هكتار اراضي ديم و 300 هزار هكتار اراضي آبي است ‌علاوه بر 450 هزار هكتار مزبور معادل 100 هزار هكتار اراضي آبي نيز در پايان برنامه چهارم آماده كشت خواهد گرديد. خط مشي‌هاي كلي :

4

براي نيل بهدفهاي فوق خط مشي‌هاي كلي زير مورد توجه قرار خواهد گرفت: ‌الف ) تشويق افزايش توليد محصولاتيكه در حال حاضر براي تأمين مصارف داخلي از خارج كشور وارد ميگردد.

ب

تشويق سرمايه‌گذاري خصوصي و تأكيد بسرمايه‌گذاري دولتي در مناطقي كه از نظر توليد محصول استعداد بيشتري دارند.

ج

تضمين نرخ محصولات مهم كشاورزي در سطحي كه موجب تشويق سرمايه‌گذاري براي توليد آن محصولات باشد. ‌د ) تشكيل شركتهاي سهامي زراعي بوسيله دهقاناني كه صاحب زمين شده‌اند بر اساس اصول تعاون توليد.

ه

) تجهيز سرمايه‌هاي پراكنده در دهات و شهرها و تشويق صاحبان سرمايه بايجاد واحدهاي بزرگ با مشاركت در سرمايه‌گذاري در واحدهائي كه‌هدف آنها تهيه محصول بمقياس وسيع جهت فروش در بازار باشد. ‌و ) افزايش سرمايه نقدي مؤسسات اعتباري دولت و ايجاد تسهيلات بيشتر در شرايط پرداخت وامهاي كشاورزي و دام‌پروري و بخصوص فراهم‌كردن موجبات لازم جهت نظارت در مصرف صحيح وام. ‌ز ) توسعه شركتهاي تعاوني و تقويت آنها از طريق بالا بردن ميزان سرمايه و فراهم كردن وسائل هدايت و آموزش مديران و اعضاءِ شركت.

ح

توجه خاص بآموزش كشاورزي و دامداري در تمام سطوح و بالاخص سعي در تعليم و تربيت تكنيسين و كارگر ماهر در رشته‌هاي مختلف‌زراعت و دامداري.

ط

اتخاذ تدابير لازم براي حداكثر استفاده از سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در انجام خدماتي كه فعلا دولت بعهده دارد. ي ) توجه كامل به تحقيقات كشاورزي و دامپروري و فراهم كردن كادر - وسائل و تجهيزات لازم. ك ) بسط روشهاي فني جديد كشاورزي در سطح روستاها از طريق استفاده كامل از نتايج تحقيقات علمي و عملي كشاورزي و تعميم و ترويج آنها.

ل

بهره‌برداري از منابع درياها و رودخانه‌ها بنحوي كه بتوان قسمتي از كمبود پروتئين حيواني مورد نياز را از اين منابع جبران نمود.

م

بهره‌برداري بمقياس وسيع و با روشهاي جديد از اراضي كه در نتيجه بستن سدها آبياري شده يا ميشود از طريق تشويق بخش خصوصي و‌مبادرت مستقيم دولت بايجاد واحدهاي بزرگ زراعي و دامداري در موارد فقدان داوطلب و يا عدم تخصص و يا عدم كفايت سرمايه در بخش‌ خصوصي. برنامه‌هاي مهم كشاورزي و دامپروري و سياستهاي اجرائي آن(منسوخه 05ˏ08ˏ1399)

5

اهم برنامه‌هائي كه در دوران برنامه چهارم براي وصول به هدف هاي مذكور اجرا خواهد گرديد بشرح زير مي‌باشد:

ب

مطالعه و ترويج استفاده بهتر از منابع آب - نوع آبياري و پوشش بستر كانالها و نهرها كه در مصرف آب صرفه‌جوئي مينمايد.

ج

مكانيزاسيون كشاورزي - براي مكانيزاسيون كشاورزي كشور اقدام بافزايش مزارع بزرگ مكانيزه و ايجاد كارخانه تراكتورسازي خواهد شد و تعداد‌تراكتور موجود با توجه به جايگزيني تراكتورهاي فرسوده از 17500 به 24000 خواهد رسيد. ‌د ) توسعه مصرف كود حيواني و شيميائي - انواع كودهاي سبز و حيواني و شيميائي براي اصلاح و تقويت اراضي زراعي بكار رفته و بطرق‌مختلف مصرف آنها ترويج و تشويق خواهد شد. پيش‌بيني ميشود مصرف كود شيميائي از 130 هزار تن در پايان برنامه سوم به 350 هزار تن در پايان‌برنامه چهارم برسد.

ه

) حفظ نباتات - بمنظور حفظ نباتات، مطالعات شناسائي آفات و طرز مبارزه با آنها بعمل آمده و از سرايت آفات و بيمارها از خارج نيز جلوگيري‌ خواهد گرديد. ‌در مورد آفات عمومي از قبيل ملخ و سن و موش در وسعت 6/3 ميليون هكتار مبارزه خواهد شد. و در مورد آفات خصوصي كه بعهده بخش‌خصوصي خواهد بود دولت وظيفه ترويج و اشاعه طرق مبارزه را بعهده خواهد داشت ‌و ) اصلاح و تهيه و توزيع بذر و نهال - نهالهاي خوب در 37 ايستگاه استاني و انواع بذرهاي مرغوب و اصلاح شده در 140 هكتار تهيه و به قيمت ‌مناسب در بين علاقمندان توزيع خواهد شد. ‌ز ) اصلاحات ارضي مرحله دوم - اصلاحات راضي تكميل و فروش املاك اجاره‌اي بكشاورزان، تشويق و تهيه نقشه كاداستر و بررسي مسائل‌اقتصادي اراضي زراعي انجام خواهد گرديد.

ح

ترويج اصول نوين كشاورزي - علاوه بر اجراي قانون سپاه ترويج و آباداني با استخدام تعداد لازم مروج از بين فارغ‌التحصيلان كشاورزي و توسعه‌كادر فني سازمان ترويج نتايج تحقيقات و بررسي هاي جديد مستقيماً در روستاها در دسترس زارعين قرار خواهد گرفت.

ط

تحقيقات كشاورزي - در مراكز تحقيقاتي وزارت و دانشكده‌هاي كشاورزي بررسي مسائل كشاورزي و دامپروري با كمك استادان و كارشناسان در‌سطوح وسيعتر ادامه خواهد يافت. ي ) آموزش كشاورزي - با افزايش تعداد سپاهيان ترويج و آباداني و كادر سازمان ترويج كشاورزي و تكميل كلاسهاي تعليماتي براي دامداران و‌كشاورزان، اصول نوين دامداري و كشاورزي ترويج خواهد گرديد. ك ) اقتصاد روستائي و بازاريابي محصولات كشاورزي - اين فعاليتها از طريق تأسيس انستيتوي بازاريابي، تكميل شركتهاي تعاوني، افزايش ظرفيت‌سيلوها، ايجاد انبارها و سردخانه‌ها و استاندارد كردن محصولات و اصلاح مقررات خريد و فروش توسعه خواهد يافت.

ل

اعتبارات كشاورزي - در دوره برنامه 14 ميليارد ريال اعتبار بصورت وامهاي كوتاه و متوسط و طويل‌المدت توسط مؤسسات اعتبار دهنده كشور‌به توليدكنندگان محصولات كشاورزي اعطاءِ خواهد شد.

م

امور دام:

1

تأمين خوراك دام - با افزايش سطح علوفه‌كاري و بذر افشاني در يك ميليون هكتار از مراتع و همچنين ترويج استفاده از مازاد محصولات ‌كشاورزي مصرف خوراك دام كشور تأمين خواهد شد. اصلاح نژاد و روشهاي دامداري از طريق وارد كردن دام و طيور از خارج، توسعه تلقيح مصنوعي، اداره سلكسيون دامها و ترويج اصول دامداري‌نوين در بين علاقمندان در سطوح وسيع‌تر اشاعه خواهد يافت. (3) - بيماريهاي مشترك بين انسان و حيوان از قبيل سل و بروسلوز ريشه‌كن خواهد شد و بيماريهاي سياه زخم و آبله تحت كنترل در خواهد آمد و‌مبارزه با ساير بيمارهاي دامي اعم از واگير و انگلي توسعه خواهد يافت.

س

سازمانهاي اداري - در تشكيلات مؤسسات اجرائي بمنظور اجراي سريع و صحيح برنامه‌ها تجديد نظر خواهد شد تا قادر شوند در اسرع وقت و‌با كمترين هزينه عمليات اجرائي برنامه را انجام دهند. اعتبارات عمراني كشاورزي و دامپروري در برنامه چهارم (اصلاحي 19ˏ06ˏ1399)

6

براي اجراي برنامه‌هاي مذكور و رسيدن بهدفهاي توليد كشاورزي و دامپروري در دوران برنامه چهارم جمعاً مبلغ 65 ميليارد ريال از اعتبارات‌عمراني اختصاص يافته است. اين مبلغ شامل هزينه‌هاي مستمر ناشي از اجراي برنامه سوم كشاورزي كه به بودجه عادي دولت منتقل گرديده است ‌نميشود. ‌علاوه بر اعتبارات فوق در برنامه‌هاي ساير فصول مانند توسعه منابع آب، عمران دهات، راههاي فرعي و عمران ناحيه‌اي و نظاير آن نيز اعتباراتي منظور‌گرديده كه هر يك بنحوي در توسعه كشاورزي مؤثر ميباشد. ‌توزيع اعتبارات عمراني كشاورزي به ترتيب زير پيش‌بيني گرديده است. توزيع اعتبارات عمراني فصل كشاورزي دامپروري در دوران برنامه چهارم

		(ارقام به ميليون ريال)
شماره عنوان	ميزان اعتبار	جزءِ اعطائي به بخش خصوصي

1

-

2

واحدهاي بزرگ كشاورزي

11000

-

3

اعتبارات كشاورزي

14000

14000

4

خدمات كشاورزي

6000

1200

5

بهبود كشت و توليدات كشاورزي

7000

4250

6

دامپروري و دامپزشكي	7000	1000
7)بازاريابي (شامل ساختن سيلوهاي انبارهاي فني)	5500	150
8)تحقيق و بررسي (شامل اصلاح بذر و اقتصاد روستائي)	4000	400
9)اصلاحات ارضي و كاداستر	4000	-
جمع	65000	21000

فصل ششم

‌صنايع و معادن هدفهاي كلي برنامه چهارم صنايع و معادن (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)

1

هدف بخش صنايع و معادن در برنامه چهارم آنست كه ارزش توليدات اين بخش از 187 ميليارد ريال در پايان برنامه سوم به 376 ميليارد ريال در‌پايان برنامه چهارم برسد و ارزش افزوده از 70 ميليارد ريال به 129 ميليارد ريال افزايش يابد. ‌رسيدن باين هدف مستلزم آن است كه رشدي بطور متوسط 15 درصد در سال در بخش مذكور حاصل گردد كه در نتيجه سهم توليدات صنايع و‌معادن در توليد ناخالص ملي از 1/14 به 3/17 درصد در انتهاي برنامه چهارم برسد. ‌بر اثر اجراي برنامه چهارم صنايع و معادن پيش‌بيني ميشود در حدود 400 هزار شغل جديد كه 80 درصد آن توليدي است بوجود آيد.

2

برنامه چهارم مرحله نخستين از يك برنامه طويل‌المدت صنعتي كردن كشور است كه نتيجه آن بي‌نيازي نسبي مملكت از ورود كالاهاي مصرفي از‌خارج و تهيه قسمتي از كالاهاي سرمايه‌اي و واسطه‌اي در داخل و تنوع بخشيدن روز افزون بصادرات و در نتيجه از ميان بردن وابستگي شديد اقتصاد‌ كشور به در آمد نفت خواهد بود.

3

از هدفهاي اساسي ديگر برنامه چهارم، استفاده تا حداكثر امكان از مواد اوليه داخلي و تأكيد در فعاليتهاي مربوط به تغيير شكل و عمل آوردن منابع و‌مواد مزبور است بنحويكه بتوان بجاي صدور مواد خام طبيعي و معدني كالاهاي نيم ‌ساخته يا تمام ساخته صادر نمود. هدفهاي برنامه‌هاي مشخص (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)

4

هدفها و برنامه‌هاي مشخص صنعتي برنامه چهارم در مورد صنايع و معادن بقراري است كه در جدول شماره 1 آمده. در اين جدول رشته‌هاي ‌اساسي صنعت به 11 گروه تقسيم شده و در هر مورد هدفهاي كمي توليد برنامه چهارم با برنامه سوم مقايسه گرديده است. اهم طرحهاي صنعتي بخش دولتي

5

مهمترين طرح‌هاي صنايع بخش دولتي در برنامه چهارم بقرار جداول شماره 2 و 3 است. جدول شماره 1- هدفها و برنامه هاي صنعتي و معدني بر اساس ارزش توليدات صنعتي و معدني

شماره بندها	-عنوان بندها و فعاليت ها	ارزش توليد (به ميليون ريال)	نسبت توليد سال 1351 بسال 1344 ٭	متوسط رشد سالانه (درصد)
سال 1341	سال 1344	سال 1346	سال 1351
1	صنايع غذائي و دخانيات	730/31	000/53	790/66	050/108	204	7/10
3	صنايع مكانيكي و‌الكتريكي وسائط نقليه	670/7	110/17	500/18	190/55	323	2/18
4	صنايع شيميائي و پتروشيمي شيميائيپتروشيمي	230/4ـ	050/13300	270/14640	270/17730/29	132991	2/48/38
6	ساير صنايع :نساجي و پوشاك و چرميسلولزيداروسازيدستي و فرشساير صنايع	550/21890/2340110/4282	470/26070/7570460/11846	970/30300/8900240/12033/1	360/55300/16000/4148/203150	209231702176372	7/107/12ـ /324/87/20
	جمعمعادن	412/84740/2	014/156180/3	042/183240/4	038/267300/9	235292	136/16
	جمع كل	152/87	194/159	283/187	338/376	236	1/13

‌*چون در موقع تهيه برنامه، آمار سال 46 در دست نبود از آخرين آمار موجود كشور كه مربوط بسال 1344 ميباشد استفاده بعمل آمد لذا در اين جدول ارزش توليدات سال 1351 بر اساس قيمتهاي ثابت سال 1344 محاسبه شده است. توضيح : متوسط رشد سالانه توليدات صنعتي طي برنامه چهارم نسبت بسال 1346 معادل 15 درصد در سال و توليدات معدني 17 درصد ميباشد. جدول شماره 2 ـ اهم طرحهاي صنعتي (بخش دولتي) رديف نوع صنعت محل ظرفيت هزار تن در سال توضيحات 3 ماشين سازي تبريز 10 پمپ آب ـ موتور برقي كوچك ـ ماشين ابزار ـ موتور ديزل تا 27 اسب ـ كمپرسور و پرس توليد مي شود. شروع بهره برداري 1349 5 تراكتورسازي تبريز 5هزار تن تراكتور در سال در مرحله اول مونتاژ مرحله اول مونتاژ تراكتور ـ مرحله بعدي تهيه كليه قطعات ـ 1349 6 صنايع نظامي نقاط مختلف بميزان احتياج توسعه صنايع نظامي 7 شيلات و صنايع وابسته بحر خزر ـ خليج فارس و بحر عمان ـ تأمين مواد غذائي براي مصارف كشور و صدور (ادامه دارد) 8 صنايع پتروشيمي بندر شاهپور ـ آبادان و خارك ـ بشرح جدول شماره 3 شروع بهره برداري1349 جدول شماره 3 ـ طرحهاي صنايع پتروشيمي (بخش دولتي)

واحد بندر شاهپور	واحد آبادان
نوع محصول	ظرفبت توليد هزار تن در سال	نوع محصول	ظرفبت توليد هزار تن در سال
آمونياك	360	پلي ونيك كلرايد	20
گوگرد	2360	پاك كننده‌هاي مصنوعي	10
اسيد فسفريك	95	سود سوزآور	24
كودهاي مخلوط ازته و فسفاته	364	واحد خارك
اوره	794
ملامين ـ گلايكول آمونياك	340	نوع محصول	ظرفبت توليد هزار تن در سال
اتيلن	ـ	گوگرد	186
ايزو برين (لاستيك مصنوعي)	60	گاز مايع	1850
مواد اروماتيك	ـ
كاپرولاكتام	20
سولفات ـ دامونيوم	86
سولفور دو كربن	10
متانول	180
مواد حشره كش	ـ

ميزان كل سرمايه گذاري در صنعت گاز چنانكه در جدول شماره 3 آمده بالغ بر 8/24 ميليارد ريال خواهد بود، از 8/24 ميليارد ريال مذكور 63/21 ‌ميليارد ريال از محل اعتبارات عمراني تأمين خواهد گرديد و بقيه از درآمدهاي اختصاصي شركت ملي گاز ايران تأديه خواهد شد. جدول شماره 3 ـ سرمايه گذاري صنعت گاز در دوره برنامه چهارم (ميليون ريال)

-عنوان طرح

اعتبار

1

افزايش ظرفيت دستگاه گاز گچساران

2/154

2

تجهيز ده نمونه براي استفاده از گاز

4/13

3

لوله كشي گاز شيراز

5/32

4

خط لوله گاز از گچساران به شيراز

2/833

5

لوله كشي گاز اهواز

3/446

6

گسترش فروش گاز مايع

-/56

7

ايجاد شبكه در مسير شاه لوله گاز

2/1439

8

استفاده از گاز طبيعي در بندرعباس

4/136

9

شاه لوله گاز	-/21630
جمع	3/24761

4

خط مشي‌ها و سياستهاي اجرائي در زمينه ساختمانهاي دولتي بشرح زير خواهد بود. ‌الف ) تمركز كليه امور اجرائي ساختماني در وزارت آباداني و مسكن.

ب

تطبيق ساختمانهاي دولتي با شرايط محلي و كيفيت وظايفي كه دستگاههاي مختلفه دولتي بعهده دارند و تمركز ادارات دولتي در سطح بخش‌ حتي‌المقدور در يك ساختمان.

ج

تهيه نقشه‌هاي نمونه با توجه بشرائط جغرافيائي - اقليمي - طبيعي نقاط مختلف ايران جهت ساختمانهائي نظير مدارس - درمانگاهها - ‌بيمارستانها - ادارات دولتي و غيره از طرف وزارت آباداني و مسكن. ‌د ) تشويق سرمايه‌گذاري خصوصي جهت ايجاد مدارس و ابنيه دولتي مورد نياز كه يا باجازه طولاني در اختيار سازمانهاي دولتي گذارده ميشود و يا‌از طريق باز پرداخت اقساط با بهره متناسب بتملك دولت در خواهد آمد.

ه

) تقدم ساختمانهاي دولتي در شهرستانهاي كوچك و بخشها كه امكان سرمايه‌گذاري خصوصي در آنها كمتر است. اعتبارات عمراني ساختمان و مسكن در برنامه چهارم

5

جهت اجراي برنامه فوق‌الذكر جمعاً اعتباري معادل 23 ميليارد ريال مورد نياز خواهد بود كه توزيع آن بشرح ذيل پيش‌بيني ميشود:

‌الف - احداث و تكميل ساختمانهاي دولتي

16107 ميليون ريال

1

تكميل طرحهاي ناتمام برنامه سوم

2310 « «

2

ساختمانهاي مورد نياز ارتش

11000 « «

3

ساختمانهاي جديد دولتي

2797 « «

ب

مسكن

3993 « «

1

خانه‌هاي سازماني

3360 « «

2

خانه‌هاي ارزان قيمت	633 « «
‌ج -وامهاي ساختماني از طريق بانك‌ رهني	2900 « «
جمع كل	23000 « «

6

علاوه بر اعتبارات فوق وزارت آباداني و مسكن از محل منابع مالي كه در اختيار سازمان مسكن است در حدود 400 ميليون ريال براي ايجاد برخي‌از ساختمانهاي ضروري دولتي در دوران برنامه چهارم سرمايه‌گذاري خواهد نمود.

فصل پانزدهم

‌آموزش و پرورش هدف كلي برنامه چهارم آموزش و پرورش

1

هدف كلي برنامه چهارم تعليم و تربيت توسعه سريع آموزش و پرورش كشور ضمن ايجاد تناسب بيشتر و تعادل بهتر بين سطوح و اجزاءِ انواع ‌آموزش و پرورش و بهبود كيفيت آن و همچنين برقرار كردن تطابق و توافق بيشتر ميان نظام آموزشي كشور و احتياجات متنوع و رو بافزايش نيروي‌انساني در بخشهاي مختلف توليدي و اجتماعي و فرهنگي است. ‌بر اين اساس اجراي نظام جديد آموزش و پرورش در برنامه چهارم منظور گشته و ضمناً پيش‌بيني‌هاي كمي و كيفي مربوط به سطوح مختلف آموزشي‌نيز با توجه به نيازمنديهاي نيروي انساني ماهر در اقتصاد و اجتماع ايران بعمل آمده است. هدفها و برنامه‌هاي بخش

2

در زمينه تعليمات كودكستاني، هدف عبارت از بهبود اين نوع آموزش است. ‌توسعه تعليمات كودكستاني در برنامه چهارم تماماً بر عهده بخش خصوصي خواهد بود و پيش‌بيني ميشود كه شماره كل نوآموزان كودكستاني در پايان‌برنامه مذكور به متجاوز از 20 هزار نفر بالغ گردد. ‌طي برنامه چهارم نقش دولت در اين زمينه محدود به آن خواهد بود كه وسائل ايجاد امكانات و بهبود مهارت مربيان كودكستاني موجود را فراهم آورد.‌ضمناً مربيان كودكستاني آينده توسط چند مؤسسه آموزش خصوصي در سطح فوق متوسطه تربيت خواهند گرديد.

3

در آموزش ابتدائي هدف عبارت از افزايش نسبت دانش‌آموزان دبستاني از9/2 ميليون نفر به 7/3 ميليون نفر است بطوريكه در حدود 93 درصد‌ كودكان واجب‌التعليم در شهرها و 55 درصد در روستاها بتوانند در برنامه چهارم بمدارس ابتدايي راه يابند. از تعداد فوق سالانه بين 320 الي 360‌هزار نفر از تعليمات 8 هزار نفر سپاهيان دانش بطور متوسط برخوردار خواهند گشت.

4

دوره راهنمايي تحصيلي در برنامه چهارم تأسيس خواهد شد و در پايان برنامه در حدود 872000 نفر در دوره مذكور به تحصيل اشتغال خواهند‌ داشت.(*) *>>‌پاورقي: تأسيس اين دوره موكول به پس از تعميم نظام جديد آموزش و پرورش در سطح دبستان خواهد بود<<.

5

در حدود 376 هزار نفر در پايان برنامه چهارم در دوره متوسطه نظري بتحصيل اشتغال خواهند داشت. از تعداد دانش‌آموزان جديد دوره متوسط ‌نظري حدود 20 درصد توسط دبيرستانهاي دولتي و هشتاد درصد توسط مدارس ملي تربيت خواهند شد

6

آموزش حرفه‌اي و نظري مختلط و مدارس جامع: در طول برنامه چهارم آموزش مختلط نظري و حرفه‌اي (‌ خصوصاً حرفه‌هاي خدماتي مورد نياز)‌ در دبيرستانهاي عمومي معمول گرديده و همچنين آموزش در مدارس جامع (‌شامل انواع رشته‌هاي نظري و علمي و فني) جمعاً شامل 80 هزار نفر‌دانش‌آموزان متوسط خواهد شد. اين نوع آموزش بيشتر بمنظور رفع نيازمنديهاي كشور در كادر حد وسط بخش خدمات ايجاد ميشود.

7

با توجه باينكه بعلت گرايش صنعتي شديد برنامه چهارم تعليمات فني و حرفه‌اي طي برنامه مذكور اولويت خاصي خواهد داشت كوشش در‌سوق دادن بيشتر دانش‌آموزان بسوي رشته‌هاي فني و حرفه‌اي مورد نياز ضروري است. ‌بر اين اساس هدف آموزش طويل‌المدة در مدارس فني و حرفه‌اي صنعتي و كشاورزي عبارت خواهد بود از افزايش تعداد هنرجويان از 17 هزار نفر در‌پايان برنامه سوم به 50 هزار نفر در پايان برنامه چهارم اين تعداد شامل دوره‌هاي مقدماتي و دوره كامل آموزش فني و حرفه‌اي ميباشد.

8

تربيت معلم - در طول برنامه چهارم جهت تأمين نيازمنديهاي محصلين جديد در سطوح مختلف آموزشي بشرح زير نياز بمعلم و كادر آموزشي ‌جديد دارد: ‌در آموزش ابتدائي 35700 نفر ‌دوره راهنمائي 10826 نفر(1) 1>>‌پاورقي: در اين دوره جمعاً نياز به 36096 نفر معلم است كه 8000 نفر از سازمان آموزشي دبستانها و 17270 نفر از سازمان دبيرستان‌هاي فعلي‌تأمين و بقيه كه 10826 نفر است از طريق استخدام معلمان جديد تأمين مي‌شود.<< ‌دوره متوسطه نظري 7540 نفر(2) 2>>‌پاورقي: رجوع شود به بند 5.<< ‌دوره مختلف نطري[نظري] و حرفه‌اي 2670 نفر ‌دوره حرفه‌اي و فني 2480 نفر ‌ضمناً احتياجات آموزش دانشگاهي از لحاظ كادر جديد در حدود يكهزار نفر پيش‌بيني ميگردد.(3) 3>>‌پاورقي: اعتبارات تربيت معلم جز و هزينه‌هاي جاري مربوط به هر سطح آموزشي منظور گرديده است<<.

9

در برنامه مبارزه با بيسوادي هدف عبارت از افزايش نسبت باسوادي ميان گروه سني 45 - 10‌ساله ‌از 35 درصد در پايان برنامه سوم به 60 در پايان برنامه چهارم خواهد بود تعداد باسوادان جديد طي برنامه چهارم بالغ بر 4400000 نفر خواهد بود كه2400000 نفر آنان از طريق تعليمات ابتدائي و سپاه دانش با سواد ميشوند و بقيه كه دو ميليون نفر ميباشند از طريق مبارزه با بيسوادي باسواد خواهند‌شد پيش‌بيني مي گردد كه ريشه‌كني بيسوادي طي دو دورة برنامه عملي گردد.

10

در آموزش عالي ضمن بهبود كيفيت آموزش عالي در برنامه چهارم كشور ازدياد تعداد دانشجويان از طريق تأسيس رشته‌هاي مورد نياز جديد و‌همچنين استفاده كامل از ظرفيت دانشگاه هاي مربوط مورد نظر ميباشد. ‌در پايان برنامه سوم تعداد كل دانشجويان باستثناي مدارس عالي اختصاصي وزارتخانه‌ها و دستگاههاي دولتي در حدود 37500 نفر تخمين زده‌ ميشود. هدف برنامه چهارم رساندن اين تعداد به حدود 60000 نفر يعني نسبت افزايشي بميزان 60 درصد خواهد بود. ‌توزيع دانشجويان بنحوي خواهد بود كه در حدود 55 درصد آنها در رشته‌هاي علمي و فني و صنعتي و 45 درصد ديگر در ساير رشته‌ها تحت تعليم و‌تربيت قرار گيرند.

11

علاوه بر فعاليتهاي آموزش حرفه‌اي كارگران بزرگ سال و ايجاد مهارت و يا تجديد و تكميل مهارت كه توسط بخش خصوصي صورت ميگيرد و‌بايد تدابيري در تنظيم و توسعه و تقويت آن از طرف دولت اتخاذ گردد بخش عمومي نيز طي برنامه چهارم كوششهاي وسيعي در اين زمينه خواهد ‌نمود كه قسمتي از آن در طرحهاي جديد صنعتي چون ذوب آهن و پتروشيمي منظور شده است. پيش‌بيني ميشود كه در حدود 18 هزار نفر كارگر و‌تكنيسين از طريق طرحهاي جديد صنعتي تعليم يابند كه احتياجات مالي آن در طرحهاي مزبور در فصلهاي ذيربط منعكس و منظور گرديده است و‌قسمت ديگر توسط وزارت كار در 4 مركز آموزش موجود كه بايد ظرفيت پذيرش آنها افزايش يابد و نيز در 4 مركز تعليماتي جديد التأسيس انجام خواهد ‌گرفت. در مراكز وزارت كار حدود 50000 نفر كارگر افزايش مهارت يا تغيير مهارت خواهند يافت و علاوه بر اين در حدود 36000 نفر از سربازان ‌تعليمات كوتاه ‌مدت فني و حرفه‌اي خواهند ديد كه قسمتي از آنان با داشتن سابقه حرفه بمقام كارگر ماهر ارتقاءِ خواهند يافت. ‌همچنين پيش‌بيني ميشود حدود 81 هزار نفر از تعليمات ضمن كار بخش خصوصي استفاده خواهند كرد.

12

راديو و تلويزيون آموزشي - آموزش از راه راديو و تلويزيون در سطح تعليمات ابتدائي از طريق اعطاي گيرنده راديو در 18000 روستا كه داراي ‌مدارس ابتدائي (‌عادي يا سپاهي) هستند جريان خواهد افتاد و در زمينه تعليمات سالمندان آموزش از راه راديو با ايجاد وسائل و تسهيلات آموزشي در‌مراكز تجمع كه در برنامه رفاه اجتماعي ذكر شده صورت خواهد گرفت پيش‌بيني ميشود كه در 150 روستاي بزرگ يا مراكز پخش اينگونه وسايل و‌تسهيلات بوجود آيد. ‌در آموزش از راه راديو و تلويزيون خاصه در سطوح متوسطه و عالي علاوه بر استفاده از تلويزيون عمومي از دستگاههاي گيرنده با مدار بسته نيز استفاده ‌بعمل خواهد آمد و خصوصاً جهت آموزش علوم و فنون از اين وسيله جديد بهره‌ برداري خواهد شد. ‌ضمناً جهت تسهيل و تعميم بيشتر آموزش علاوه بر اقدامات فوق برنامه تحصيل از راه مكاتبه نيز در برنامه چهارم مورد نظر و اقدام قرار خواهد گرفت.

13

توسعه و ترويج تحقيقات علمي از هدفهاي برنامه چهارم آموزشي است بتحقيقات مختلف مخصوصاً پژوهشهاي مفيد بتوسعه اقتصادي‌ اولويت داده خواهد شد و ميزان اعتبارات تحقيقاتي از حدود «‌چهل و پنج صدم درصد» توليد ناخالص ملي در حال حاضر متدرجاً بحدود 1 درصد ‌افزايش خواهد يافت. خط مشي‌ها و سياستهاي اجرائي (اصلاحي 10ˏ11ˏ1400)

14

[منسوخه شده است]

15

در زمينه تعليمات ابتدائي لازم است در كليه دهاتيكه سپاهيان دانش به آنها اعزام شده‌اند موجبات ايجاد مدارس دائم با كادر ثابت تعليماتي‌فراهم گردد. ضمناً جهت تهيه امكانات بيشتر براي دختران دانش‌آموز روستائي تدابير خاص از جمله تشكيل سپاهيان دانش دختر اتخاذ گردد.

16

جهت تأسيس و اداره دوره راهنمائي وزارت آموزش و پرورش تشكيلات مخصوصي بوجود خواهد آمد.

17

در زمينه تعليمات متوسطه توصيه ميشود كه انعطاف و تنوع بيشتري در برنامه دروس ملحوظ گردد و توجه خاص به وارد كردن رشته‌هاي‌حرفه‌اي در مدارس متوسطه عمومي بصورتيكه منطبق با احتياجات كشور باشد مبذول شود. ‌ضمناً براي پاره‌اي از فارغ‌التحصيلان مرحله اول تعليمات عمومي كه نخواهند و يا نتوانند در دوره راهنمائي ادامه تحصيل دهند دوره‌هاي يك يا دو‌ساله تعليمات حرفه‌اي مقرر گرديده است. همچنين بدانش‌آموزان ممتاز وام يا بورس تحصيلي اعطا خواهد شد. ‌با توجه به خط مشي‌هاي مندرج در فصل پانزدهم از اصول و هدفهاي برنامه عمراني چهارم از نظر تربيت نيروي انساني مورد نياز كشور كه تأسيس‌ آموزشگاه‌هاي حرفه‌اي و هنرستانها مورد توجه خاص قرار گرفته است پس از پايان دوره راهنمائي در مقابل هر دبيرستان جديدي كه تأسيس ميگردد و‌يا اجازه تأسيس آن به بخش خصوصي داده ميشود، لااقل يك هنرستان يا آموزشگاه حرفه‌اي داير ميشود.

18

در سازمان مدارس فني و حرفه‌اي بر طبق مصوبه شوراي تجهيز نيروي انساني تغييرات مطلوب عملي خواهد گرديد بنحويكه اين مدارس بصورت مراكز بزرگ تلفيق شده حرفه‌اي در آيد (‌شامل آموزشگاهها و هنرستانها و دوره‌هاي كوتاه مدت ديگر و همچنين كلاسهاي شبانه) و توسط‌ هيئت‌هاي امناءِ با شركت صاحبان صنايع محلي اداره شود باين ترتيب لازم است كه روابط نزديك بين آموزش حرفه‌اي فني از جهتي و سازمانهاي‌توليد و خدمات از جهت ديگر برقرار گردد. از جمله اين روابط برقراري نظام كارآموزي در صنايع است كه موجب آمادگي بيشتر دانش‌آموزان حرفه‌اي و‌فني جهت ورود بمشاغل فني ميگردد.

19

هنرآموزان مدارس حرفه‌اي بنحوي تربيت خواهند شد كه وظائف تدريس دروس فني و عمليات كارگاهي را توأماً انجام دهند.

20

آموزش فني و حرفه‌اي كشاورزي در واحدهاي عمده زير متمركز خواهد شد. ‌‌الف ) مراكز آموزش كشاورزي براي كارآموزي و آموزش حرفه‌اي و فني. اداره مراكز آموزش كشاورزي از طريق هيئت امناءِ صورت خواهد گرفت و نمايندگان بخش خصوصي كشاورزي نيز در هيئت امناءِ شركت خواهند‌داشت.

ب

مراكز كارآموزي سازمانهاي عمران منطقه‌اي

ج

واحدهاي آموزشي كه در جنب واحدهاي توليدي يا تحقيقاتي يا نمايشي كشاورزي ايجاد شده يا خواهد شد براي كارآموزي و آموزش حرفه‌اي. ‌‌د ) واحدهاي آموزشي كه جنب پادگانهاي نظام ايجاد شده يا خواهد شد براي آموزش حرفه‌اي وسيع در سطح كشاورزي و يا كارگران كشاورزي وابسته ‌به كشاورزي. براي ايجاد هم آهنگي بين واحدهاي آموزشي مذكور و استفاده از امكانات كليه واحدها و سازمانهاي وزارت كشاورزي و سازمانهاي عمران منطقه‌اي‌ براي امور آموزش كشاورزي شورائي برياست وزير يا معاون وزارت كشاورزي و عضويت مسئولين سازمانهاي مذكور ايجاد خواهد شد دبيرخانه فني ‌اين شورا در وزارت كشاورزي بنام (‌سازمان آموزش كشاورزي) مسئوليت انجام امور اداري و فني و مالي مراكز آموزش كشاورزي را نيز عهده‌دار‌خواهد بود.

21

در مورد كادر آموزشي و فني و رفع نيازمندي مراكز آموزش كشاورزي در اين زمينه و ساير امور مربوط اقدامات زير بعمل خواهد آمد: ‌الف ) بين دانشكده‌هاي كشاورزي و مؤسسات تربيت دبير براي تربيت مربي دروس تخصصي كشاورزي همكاري نزديك برقرار خواهد شد.

ب

اقدامات لازم براي تأمين حقوق و مزاياي كادر آموزشي و فني بعمل خواهد آمد.

ج

دروس نظري فني كشاورزي توسط كساني كه عمليات كشاورزي مربوط را سرپرستي ميكنند تدريجي خواهد شد.

22

شوراي تجهيز نيروي انساني بمنظور تعيين سياست پرورش نيروي انساني در كشور و ايجاد همآهنگي بين مؤسسات آموزشي حرفه‌اي و فني و‌اتخاذ تصميم در مورد تأسيس رشته‌هاي جديد فني و حرفه‌اي تقويت خواهد شد.

23

لازم است كه صاحبان صنايع خصوصاً صنايع بزرگ در امر آموزش كادر خود رأساً سرمايه‌گذاري نموده و در غير اينصورت به موجب قانون‌خاص در هزينه‌هاي تعليمات حرفه‌اي و فني كشور بنحو مقتضي سهيم گردند و دولت نيز براي مؤسسات صنعتي كه داوطلب تربيت كادر اضافه بر‌احتياج خود باشند تسهيلات و تشويق لازم فراهم نمايد.

25

علاوه بر تعليمات حرفه‌اي وزارت آموزش و پرورش و وزارت كار و وزارت اقتصاد و وزارت كشاورزي، طي برنامه چهارم تعليمات اختصاصي‌ حرفه‌اي ساير سازمانهاي دولتي كماكان بر عهده وزارتخانه‌ها و دستگاههاي دولتي مربوط خواهد بود و شوراي تجهيز نيروي انساني بر آن نظارت كلي‌ خواهد داشت.

26

در سطح تعليمات عالي، اقدامات ضروري زير انجام خواهد شد: ‌الف - دعوت فارغ‌التحصيلان ممتاز ايراني در خارجه جهت تعليم در دانشگاههاي كشور و نيز اخذ تدابير لازم بمنظور كادر آموزشي تعليمات عالي ‌توسط خود دانشگاهها.

ب

ايجاد امكانات اشتغال بامور تحقيقي در دانشگاهها يا كميته‌هاي وابسته بشوراي ملي تحقيقات علمي براي فارغ‌ التحصيلان برجسته ايراني از‌دانشگاههاي داخل و خارج.

ج

تأمين حقوق و شرابط[شرايط] مناسب كار علمي و تحقيقي براي كادر آموزشي و تحقيقاتي دانشگاهها. ‌د - تأكيد در استخدام استادان علوم پايه از ميان فارغ‌التحصيلان ايراني و در موارد كمبود شديد از كشورهاي خارج.

ه

- مبادله بيشتر استاد و دانشجو با دانشگاههاي معروف جهان و مشاركت دادن محققان كشور در تحقيقات بين‌المللي. ‌و - ايجاد امكان براي شركت بيشتر در كنفرانسها و دوره‌هاي علمي و تحقيقاتي در خارج از كشور جهت هيئت آموزشي و تحقيقاتي دانشگاهها. ‌ز - ايجاد موجبات تشويق از طريق اعطاي بورس تحصيل و جايزه براي دانشجويان ممتاز دانشگاهها و مؤسسات عالي كشور.

ح

اعطاي وام و بورس تحصيلي به دانشجويان با استعداد خصوصاً در رشته‌هاي مورد نياز كشور.

ط

اتخاذ تدابير لازم بمنظور استفاده از نيروي دانشجويان در جهت برنامه‌هاي مترقي اجتماعي در اموري از قبيل تدريس در كلاسهاي مبارزه با‌بيسوادي و فعاليت در گروههاي عمراني امدادي و تشكيل سمينارهاي عمراني ملي ي - تكميل و تجهيز و آماده بهره‌ برداري كردن ساختمانهاي دانشگاههاي كشور كه در برنامه سوم آغاز شده يا در برنامه چهارم طبق پيشنهاد دانشگاههاي ‌مربوط براي توسعه رشته‌هاي علمي و فني بايد انجام شود. ك - تأمين هزينه‌هاي اضافي براي افزايش دانشجويان در رشته‌هاي علمي و فني دانشگاههاي كشور. ‌27 - بمنظور توسعه و تشويق تحقيقات علمي پس از تشكيل شورايعالي مربوط لازم است. اولا فهرست كامل مؤسسات و واحدهاي تحقيقاتي كشور و شرح فعاليت آنها تهيه شود و ثانياً با توجه باحتياجات اجتماعي و اقتصادي ايران بين‌ طرحهاي تحقيقاتي اولويت برقرار گردد. ‌علاوه بر فهرست‌ برداري كامل از منابع و ذخائر كشور، تحقيقات لازم به منظور پيشرفت كشاورزي و دامپروري و احياءِ مناطق خشك و شيرين كردن‌آبهاي شور و بهره‌برداري از ذخائر درياهاي جنوب و شمال و نيز تحقيقات مربوط برشته‌هاي مهم صنايع در ايران مانند شيمي - پتروشيمي - نفت و‌مانند آن ضرورت دارد. ‌لازم است كه مراكز اسناد و مدارك علمي و فني تأسيس و ارتباط مستمر با مراكز علمي و فني جهاني برقرار گردد و همچنين بطرق مقتضي موجبات‌تثبيت وضع و ترفيه حال محققان كشور فراهم شود. علاوه بر اين مؤسسات تحقيقاتي داخلي از راه ارجاع قسمتي از مطالعات دولتي بآنها مورد‌ تشويق قرار خواهند گرفت. اعتبارات عمراني برنامه چهارم آموزش و پرورش

28

اعتبارات عمراني آموزش و پرورش بشرح جدول ذيل خواهد بود. جدول توزيع اعتبارات فصل آموزش و پرورش در برنامه چهارم

شماره بند	-عنوان بند	اعتبارات برنامه چهارم عمراني
1	آموزش ابتدائي	12572
2	مبارزه با بيسوادي	2959
3	دوره راهنمائي تحصيلي	5770
4	آموزش حرفه‌اي و فني و صنعتي و كشاورزي	4176
5	آموزش متوسطه نظري	1100
6	آموزش ضمن كار و بورس حرفه‌اي	2000
7	تحقيقات علمي	300
8	آموزش دانشگاهي	6000
9	آموزش متفرقه	123
جمع	35000

فصل شانزدهم

‌فرهنگ و هنر هدفهاي كلي فرهنگ و هنر در برنامه چهارم

1

هدفهاي كلي برنامه فرهنگ و هنر در برنامه چهارم بشرح زير است: ‌الف ) پيشرفت و اعتلاي هنر.

ب

بالا بردن سطح فرهنگ همگاني بخصوص با بكار بردن صحيح وسائل سمعي و بصري.

ج

چاپ و نشر نتايج بررسيها و آثار هنر و فرهنگي. ‌د ) تقويت مباني همبستگي قومي و بالا بردن سطح شناسائي نسبت به فرهنگ ملي و اعتلاءِ ذوق و درك هنري.

ه

) تربيت هنرمندان و كارشناسان در رشته‌هاي گوناگون هنر. ‌و ) فراهم آوردن موجبات ابداع و ابتكار در هنر و ادب بر پايه سنتهاي ملي. ‌ز ) حفظ ميراثهاي ملي و آثار و يادگارهاي باستاني و تاريخي شناساندن آنها به مردم كشور و سياحان خارجي. ‌ح ) افزايش عده هنرآموزان - آموزگاران - دبيران - استادان و ديگر كاركنان هنرستانها و كارگاههاي هنري از 625 نفر به حدود 2000 نفر وعده ‌هنرجويان از 845 نفر به حدود 1350 نفر جهت تأمين احتياجات مورد نظر و توجه خاص به پرورش هنرمندان تآتر و سينما. خط مشي‌ها و سياستهاي اجرائي

2

با توجه به هدفهاي كلي فوق‌الذكر اقدامات اساسي و خط مشي‌ها وزارت فرهنگ و هنر در برنامه چهارم بشرح زير خواهد بود: ‌الف ) تشويق هنرمندان به آفرينش آثار ارزنده و معرفي اين آثار در مراكز مهم هنري جهاني و همكاري لازم با سازمانهاي فرهنگي و هنري منطقه‌اي و‌جهاني از طريق برگزاري برنامه‌ها و نمايشگاههاي هنري و تنظيم اطلاعات و آمار و اسناد و مقاله‌هاي فرهنگي و هنري و تهيه و اجراي برنامه‌هاي ‌مبادلات فرهنگي و هنري.

ب

تشويق مترجمان به ترجمه آثار ارزنده هنري و ادبي و بررسي و انتخاب بهترين آثار كتابهاي چاپي و خطي و هنري مربوط به فرهنگ و ادب ايران ‌و چاپ و انتشار آنها.

ج

رسيدگي به امور هنرجويان و هنرآموزان اعزامي بخارجه و كمك بآنها و اتخاذ تدابير لازم جهت كارآموزي هنري و فرهنگي. ‌د - تهيه فيلمهاي آموزشي و مستند و خبري براي مراكز استانها و شهرستانها و رسيدگي بوضع مؤسسات و استوديوهاي فيلمبرداري و آزمايشگاههاي ‌فيلم و تشخيص صلاحيت آنها و كمك به پيشرفت سينما و عكاسي در ايران از طريق اتخاذ تدابير لازم براي بهبود كيفيت توليد فيلم فارسي و تربيت‌كادر ورزيده جهت احراز مشاغل مختلف سينمائي و برقرار ضوابط در تهيه فيلم خوب و تأمين وسائل پيشرفت فني سينمائي و معرفي و تشويق‌ فيلمهاي ارزنده ملي و اعطاي جوايز در فيستيوال هاي خاص.

ه

- تأمين تسهيلات سمعي و بصري مورد نياز در امر آموزش و پرورش از طريق مراكز سمعي و بصري در استانها و شهرستانها و ايجاد سرويس سيار‌سينمائي جهت مناطق دور افتاده. ‌و - تقويت و توسعه كتابخانه‌هاي عمومي و نظارت بر حسن اجراي امور مربوط به آن. ‌ز - انجام كاوشهاي جديد بمنظور كشف آثار باستاني و تعمير ساختمانهاي تاريخي و آثار مختلف باستاني و هنري با رعايت اصل اولويت و بررسي و‌تنظيم نقشه آثار باستاني كشور.

ح

مشاركت دادن مردم در حفظ آثار باستاني و تعمير ساختمانهاي تاريخي از طريق سازمان ملي حفاظت آثار باستاني كه بدين منظور ايجاد شده و‌تمركز فعاليتهاي مربوط در اين سازمان.

ط

كمك باجراي طرح جامع ايران و يونسكو براي حفظ و حراست آثار باستاني و تاريخي كه از لحاظ جهانگردي حائز اهميت ميباشد و تأمين ‌تدريجي هزينه اين امر از محل وروديه به اماكن مزبور و ساير عوايد جهانگردي. ي - حمايت از حقوق مؤلفان و آفرينندگان هنري. ك - تقويت هنرهاي ملي و صنايع دستي و تطبيق دادن آن با تقاضاي بازارهاي جديد داخلي و خارجي.

ل

پرورش ذوق هنري و تعميم برنامه‌هاي مختلف هنري در سراسر كشور و ترويج تآتر و احيا و ترويج فرهنگ روستائي از طريق تأسيس خانه‌هاي‌ فرهنگي در شهرها و مراكز اجتماعي در روستاها.

م

سعي در پيشرفت و ترقي هنر چاپ در ايران.

ن

تقويت بيشتر جنبه‌هاي علمي در آموزش هنري در رشته‌هاي مختلف و منطبق ساختن آموزش عالي با نيازمنديهاي هنري و فرهنگي كشور.

س

بررسي آداب و رسوم و هنرهاي ملي - ادبيات عاميانه - و گردآوري نمونه‌هاي هنرهاي محلي و اشياءِ و لوازم زندگي و جامه‌هاي ملي و محلي و‌نگاهداري آنها در موزه‌ها و چاپ و نشر نتايج بررسي ها.

ع

تكميل موزه‌هاي موجود و ايجاد موزه‌هاي جديد و تشويق مقامات محلي و مردم به ايجاد موزه‌ها. اعتبارات عمراني فرهنگ و هنر در برنامه چهارم

3

اعتبارات عمراني جهت فرهنگ و هنر در برنامه چهارم عمراني بالغ بر 8/1 ميليارد ريال پيش‌بيني گرديده است كه مبلغ 300 ميليون ريال آن جهت‌ اجراي طرح جامع ايران و يونسكو تخصيص يافته و بقيه براي انجام طرحهاي مختلف وزارت فرهنگ و هنر بشرح --جدول زير خواهد بود. جدول توزيع اعتبارات عمراني فصل فرهنگ و هنر در برنامه چهارم (ارقام به ميليون ريال)

شماره بند	-عنوان بند	اعتبارات برنامه چهارم
1	فعاليتهاي هنري	195
2	امور سمعي و بصري	551
3	نگارش و آموزش هنري	151
4	كتابخانه‌هاي عمومي و خانه‌هاي فرهنگي	201
5	موزه و باستانشناسي	280
6	روابط فرهنگي	422
جمع	1800

فصل هفدهم

جهانگردي و جلب سياحان هدف‌هاي كلي برنامه چهارم

1

هدفهاي كلي برنامه چهارم بقرار زير است: ‌‌الف - افزايش سياحان خارجي در سال 1351 بتعداد در حدود 500 هزار نفر كه مبداء مسافرت اين عده بقرار زير خواهد بود: از منطقه شرقي خصوصاً هند - پاكستان – افغانستان 40000 نفر ‌از كشورهاي عربي 100000 « ‌از اروپا و آمريكا 340000 « ‌از ساير كشورها 20000 « ‌جمع كل 500000 «

ب

سعي در طولاني كردن مدت اقامت سياحان خارجي در كشور بنحويكه حد متوسط اقامت آنان در ايران از هشت روز كمتر نباشد. ‌ ج - تجهيز مناطق مورد توجه مسافران داخلي و فراهم آوردن وسائل رفاه آنان در مدت سفر از جمله مناطق ساحلي بحر خزر برنامه‌هاي مشخص

2

برنامه‌هاي اين بخش بشرح زير ميباشد: ‌الف ) تأمين محل براي سياحان.

1

ساختن هتل براي اقامت سياحان داخلي و خارجي كه مستلزم ايجاد 8000 تختخواب تا پايان برنامه چهارم است. اين تعداد تختخواب در 5 هزار‌اطاق جا داده خواهد شد.

2

اعطاي وام جهت نوسازي و تجهيز برخي از مهمانخانه‌ها و مسافرخانه‌هاي موجود.

ب

نوسازي و تجهيز 100 چايخانه واقع در راه هاي منطقه‌اي.

ج

احداث 60 مهمانسراي شهري (‌متل) در شهرهاي واقع در مسير جهانگردي كه تأسيسات پذيرايي مناسب ندارند. ‌د ) احداث 20 اردوگاه جهانگردي مجهز به رستوران بظرفيت 600 چادر 4 تا 8 نفره.

ه

) احداث 3 اقامتگاه جوانان بظرفيت 400 تختخواب. ‌و ) ايجاد مراكز جهانگردي در شش مركز جهانگردي - جزيره مينو (‌صلبوخ) كرند - كلاردشت - گاجره - لاريجان - سرعين (‌اردبيل). ‌ز ) ايجاد 500 اطاق بصورت خانه زواري در دو شهر زيارتي مشهد و قم.

ح

تجهيز ده پارك جنگلي براي استفاده مسافران و سياحان. ‌3 - هدف در زمينه تبليغات، تشويق جهانگردان بمسافرت بايران و ترغيب ايرانيان بسفر در داخل كشور و اتخاذ تدابير لازم بمنظور حسن‌معاشرت و برخورد و رعايت ادب و احترام نسبت بعموم جهانگردان ميباشد. برنامه‌هاي مشخص تبليغاتي بدينمنظور تهيه شده و در طي دوره برنامه اجراءِ خواهد گرديد. اصول، خط مشي‌ها و سياستهاي اجرائي (اصلاحي 10ˏ11ˏ1400)

4

اصول برنامه جلب سياحان بشرح زير است: ‌الف ) تأكيد خاص در مورد افزايش مسافرت خارجيان بكشور ايران.

ب

بمنظور تأمين حداكثر بهره‌برداري از سرمايه‌گذاري هاي كنوني و آينده جريان جهانگردي بمناطق و مسيرهائي كه زير بناي اقتصادي در آن مناطق ‌ساخته و آماده شده سوق داده ميشود.

ج

در اين برنامه حتي‌المقدور سهم بيشتري براي سرمايه‌گذاران خصوصي منظور شده است ولي از آنجا كه سود حاصل از سرمايه‌گذاري در تأسيسات‌ جهانگردي براي بخش خصوصي در مقايسه با ساير رشته‌هاي فعاليت اقتصادي بالنسبه قليل است ناچار دولت بايد يا از طريق سرمايه‌گذاري مستقيم يا‌از طريق اعطاءِ وام و اعتبار در توسعه تأسيسات مربوط بسياست جهانگردي دخالت نمايد. بدينمنظور سازمان خاصي جهت تجهيز و بهره‌برداري اين‌قبيل تأسيسات بوجود خواهد آمد. صرف سرمايه‌هاي عمومي در توسعه تأسيسات جهانگردي براي موارد ضروري يعني در مواردي كه سرمايه‌گذار‌خصوصي قادر يا مايل بسرمايه‌گذاري نيست در نظر گرفته شده است.

5

خط مشي‌ها و سياستهاي اجرائي برنامه چهارم جهانگردي بطور كلي عبارتند از: ‌الف ) ايجاد همكاري لازم بين سازمانهاي دولتي در امور جهانگردي.

ج

نظارت كلي در امور هتلها - مهمانسراها و مسافرخانه‌ها و سعي در بالا بردن استاندارد آنها. ‌د - تجديد نظر در آئين‌نامه اعطاي وام بساختمان هتل‌ها و مهمانسراها و تشويق سرمايه‌گذاري خصوصي در اين امر.

ه

- سعي در تقليل كرايه اطاق و هزينه هتلها از طريق كمكهاي قانوني مانند معافيت از سود بازرگاني يا اعطاي اعتبارات بلند مدت يا كم بهره. ‌و ) تجهيز مؤسسات پذيرائي و ايجاد مهارتهاي لازم در صنعت جهانگردي. ‌ز ) تربيت فني و تعليم مهارتهاي حرفه‌اي لازم بافراد شاغل در امور جهانگردي.

ح

اجباري كردن ثبت آژانسهاي مسافرتي و نظارت مستمر بر نحوه كار و نرخ حق‌العمل هاي آنان.

ط

ارشاد آژانسها در تنظيم گشتهاي داخلي براي گروه هاي مختلف سياحان خارجي. ي ) سعي در عرضه آثار و فرآورده‌هاي فرهنگ و تمدن ايران (‌اعم از نمايش - هنرهاي فولكلوريك - كالاهاي سوغاتي - غذا و آشاميدني) بنحو‌مطمئن و مناسب. ك ) ارشاد اقتصادي و فني افراد و مؤسساتيكه در صنعت جهانگردي سرمايه‌گذاري ميكنند.

ل

استفاده از فيلمهاي جلب سياحان در خارج و داخل كشور و استفاده آموزشي در مدارس از آن فيلمها.

م

همكاري با مراكز صنايع كوچك و دستي وزارت اقتصاد و سعي در معرفي هر چه بيشتر فرآورده ‌هاي اين مراكز به جهانگردان خارجي از طريق ايجاد ‌نمايشگاه و فروشگاه در كليه هتلهاي بزرگ و مراكز جهانگردي.

ن

ايجاد فروشگاههاي آزاد در فرودگاههاي بين‌المللي.

س

اقدام در تثبيت قيمت و بهبود كيفيت كالاهاي مورد توجه سياحان از طريق مشخص كردن فروشگاههاي قابل اعتماد و اعطاي علامت خاص به ‌آنان و معرفي اين فروشگاهها بسياحان.

ع

سعي در ترويج استفاده از كالاهاي ساخت ايران در تزئين ساختمانها و مؤسسات پذيرائي. اعتبارات عمراني جهانگردي و جلب سياحان در برنامه چهارم

6

هزينه‌هاي عمراني كه از بخش دولتي طي برنامه چهارم جهت اجراي اين برنامه پيش‌بيني گرديده 8/3 ميليارد ريال بشرح جدول زير خواهد بود. جدول توزيع اعتبارات عمراني فصل جهانگردي و جلب سياحان در برنامه چهارم (ارقام به ميليون ريال) شماره بند -عنوان بند از اعتبارات عمراني سهم بخش خصوصي جمع

1

هزينه‌هاي تأسيساتي برنامه ‌هتل سازي برنامه احداث مهمانسراهاي شهري برنامه چايخانه‌ها برنامه ايجاد مراكز جهانگردي برنامه اقامتگاه‌هاي جوانان برنامه احداث اردوگاهها برنامه احداث خانه‌هاي زواري برنامه تجهيز پاركهاي جنگلي 854/1 150 22 350/1 20 18 36 150 776/2 50 13 ـ ـ 7 54 ـ 630/4 200 35 350/1 20 25 90 150 جمع

2

هزينه‌هاي تبليغاتي 600/3 200 900/2 ـ 500/6 200 جمع كل 800/3 900/2 700/6

فصل هيجدهم (منسوخه 05ˏ08ˏ1399 — (منسوخه 05ˏ08ˏ1399)

‌بهداشت و بهداري هدف كلي برنامه چهارم بهداشت و بهداري

1

هدف كلي اين است كه از طريق بهبود كمي و كيفي خدمات درماني و مبارزه با بيماريها و توسعه بهداشت محيط و بهبود تغذيه و توسعه فعاليتهاي ‌نوتواني سلامت جسمي و روحي جامعه تأمين گرديده بر قدرت فعاله مردم افزوده شود و از اين طريق رشد و توسعه اقتصادي ميسر گردد. هدف و برنامه هاي مشخص

2

هدف اساسي برنامه چهارم در مورد امور پيشگيري و بهداشتي آن است كه حداقل نيازمنديهاي بهداشتي براي عموم فراهم گردد و براي نيل باين ‌هدف لازم است كه شبكه درماني و بهداشتي در سراسر كشور توسعه يابد، ضمناً در شهرها مراكز بهداشتي و در روستاها درمانگاههاي مختلط (‌درماني- بهداشتي) و گروههاي سپاه بهداشت با كمك مراكز بهداشتي شهرها امور پيشگيري و بهداشتي را عهده‌دار خواهند شد. در طول برنامه چهارم جمعاً 145 مركز بهداشت درجه يك و درجه دو و درجه سه تشكيل خواهد شد كه اهم وظايف آنها بشرح زير ميباشد: ‌الف ) بررسي و مبارزه با بيمارهاي واگير - بهداشت مادران و كودكان - همچنين اجراي برنامه تنظيم خانواده - بهداشت مدارس - كنترل بهداشت‌ محيط - مصون‌سازي - نظارت و تقويت قرنطينه‌ها و ارائه كمكهاي فوري در مواقع بروز حوادث و سوانح.

ب

بازديد منظم منطقه بمنظور بيماريابي و تشخيص و انجام درمانهاي اوليه معالجات سرپائي بيماريهاي مخصوص (‌از قبيل سل - جذام - آميزشي- تراخم و نظائر آنها) و هدايت موارد سخت بمراكز درماني مربوطه.

ج

آموزش بهداشت بمردم با استفاده از كليه امكانات. ‌د ) مطالعه و بررسي در زمينه مسائل بهداشتي منطقه و ارائه پيشنهادهاي عملي براي حل مسائل مزبور بمقامات مربوطه.

3

سالم‌سازي محيط - در اين فصل تنها به تعيين اولويت‌هاي برنامه اكتفا ميشود كه بترتيب عبارتند از: ‌تأمين آب سالم - از بين بردن فضولات - احداث گرمابه و غسالخانه - كشتارگاه و بهسازي خانه. همچنين به تعيين معيارها و ضوابطي جهت مناطق از‌قبيل عوامل جمعيتي بهداشتي - اقتصادي خودياري اكتفا ميگردد و آنچه كه مربوط به هدف كمي ميزان اعتبار و طرق اجراءِ ميباشد در بخش عمران‌شهري و دهات مطرح و عنوان گرديده است ولي در هر حال براي تعيين ضوابط و معيارها براي انتخاب محل پروژه - كنترل - ارزشيابي و بالاخره بثمر رساندن برنامه‌هاي مورد بحث تماس و همكاري نزديك و مداوم بين واحدهاي مربوطه در وزارت بهداري و وزارت آباداني و مسكن برقرار خواهد‌بود.

4

ريشه‌كني مالاريا: ضمن بررسي نتايج گذشته اين مبارزه و تطبيق عمليات آتي با نتايج حاصله از اين بررسي كماكان تعقيب خواهد گرديد. ‌5 - در زمينه توسعه شبكه درماني شهري، پيش‌بيني برنامه چهارم اينست كه تعداد 20 مركز مختلط درماني بهداشتي ايجاد گرديده و نسبت به ايجاد - ‌تكميل و بهبود استاندارد 22700 تخت بيمارستاني بشرح زير اقدام گردد: ايجاد بيمارستان‌هاي جديد به گنجايش 11600 تخت ‌تكميل بيمارستان‌هاي نيمه تمام بگنجايش 5500 تخت ‌بهبود استاندارد بيمارستانهاي موجود 5600 تخت ‌بدين ترتيب جمع تعداد تخت بيمارستانهاي جديد و نيمه تمام بالغ بر 17100 تخت خواهد بود كه 2600 تخت آن جايگزين تخت‌هاي غير قابل ترميم‌ فعلي خواهد شد و 14500 تخت به تعداد تخت‌هاي موجود اضافه خواهد شد. تخت‌هاي جديد شامل تخت‌هاي مربوط به تصادفات، سوانح و‌سوختگي‌ها و نظائر آن نيز خواهد بود. ‌توزيع 17100 تخت مذكور به تفكيك سازمانهاي اداره ‌كننده بشرح زير ميباشد: ‌تعداد 2150 تخت آموزشي كه 1050 تخت آن نيمه تمام ميباشد. ‌تعداد 1100 تخت مؤسسات خيريه كه كليه آن نيمه تمام ميباشد. ‌تعداد 1850 تخت انجمن‌هاي بهداري كه كليه آن نيمه تمام ميباشد. ‌تعداد 4000 تخت مربوط به وزارت بهداري جهت بيماريهاي رواني - سل - جذام كه 1500 تخت آن نيمه تمام ميباشد. ‌تعداد 3500 تخت توسط بيمه‌هاي اجتماعي. ‌تعداد 4000 تخت از طريق اعطاي وام به بخش خصوصي (‌چنانچه در بعضي مناطق ----بخش خصوصي داوطلب اخذ وام براي تأسيس بيمارستان نشود‌از انجمن‌هاي بهداري و مؤسسات خيريه بدين منظور استفاده خواهد شد و در اين صورت پرداخت اعتبار بصورت كمك بلاعوض خواهد بود). ‌اعطاي وام بر اساس آئين‌نامه‌اي خواهد بود كه طبق تبصره ماده 19 قانون برنامه عمراني چهارم كشور بتصويب كميسيونهاي مربوط مجلسين خواهد‌ رسيد. ‌پيش‌بيني ايجاد 500 تخت مستقيماً توسط بخش خصوصي از منابع خود اين بخش. ‌با افزايش 14500 تخت جديد تعداد كل تخت‌هاي بيمارستاني در پايان برنامه چهارم بالغ بر 45500 تخت خواهد بود تعداد تخت براي هر 10 هزار نفر‌با توجه بافزايش جمعيت از 7/11 تخت به 15 تخت افزايش خواهد يافت. ‌در دوره برنامه چهارم در پايان هر سال آن تعداد از تخت‌هاي بيمارستان (‌باستثناي بيمارستانهاي رواني - مسلولين - مجذومين) كه طبق برنامه عملا ‌ايجاد يا احداث نشده باشد سازمان برنامه اجراي آن را از طريق اعطاي كمكهاي بلاعوض بعهده مؤسسات خيريه و عام‌المنفعه يا انجمنهاي بهداري كه‌ داوطلب باشند واگذار خواهد كرد كه بر طبق برنامه عمل نمايند. سازمان برنامه در سه ماه اول هر سال برنامه ايجاد و ساختمان بيمارستانهاي مذكور را‌طبق ماده 17 قانون برنامه چهارم عمراني كشور ضمن گزارشي بمجلسين تقديم مينمايد.

6

در زمينه توسعه شبكه درمان روستائي، هدف برنامه چهارم اين است كه سطح پوشش درمان روستائي از 50 درصد به 65 الي 70 درصد افزايش‌يابد و جهت رسيدن باين هدف 500 درمانگاه روستائي جديد ساخته خواهد شد، همچنين تعداد گروههاي سپاه بهداشت به 450 گروه افزايش خواهد‌يافت. ‌جهت حداكثر استفاده از نيروي انساني و وسائل و تأسيسات موجود لازم است كه كليه درمانگاههاي روستائي بطور نيمه سيار انجام وظيفه نمايند تا‌بتوانند بطور متوسط حدود ده هزار نفر را پوشش دهند (‌در اينصورت امكان دسترسي ساكنان هر ده بسرويسهاي درماني و بهداشتي دور روز در‌هفته ميباشد).

7

هدف برنامه چهارم در مورد تربيت كادر فني امور بهداشتي و بهداري ايجاد توازن بين فعاليتهاي تربيت نيروي انساني و فعاليتهاي درماني و بهداشتي ‌است. ‌طي برنامه چهارم 5 آموزشگاه پرستاري - 10 آموزشگاه بهياري - 3 آموزشگاه كمك بهسازي - يك آموزشگاه تربيت تكنيسين آزمايشگاه و تعدادي ‌كلاس تربيت ماماي ليسانسيه و ماماي روستائي و نظاير آن تأسيس خواهد شد و همچنين ظرفيت 20 آموزشگاه بهياري موجود از 60 نفر به 80 نفر‌افزايش خواهد يافت، با اجراي برنامه‌هاي موجود و برنامه‌هاي جديد طي برنامه چهارم حدود 2000 پرستار 5700 بهيار - 50 مهندس بهداشت 140‌بهساز - 900 كمك مهندس بهداشت - 40 تكنيسين آزمايشگاه - 100 مدير بيمارستان - 100 تكنيسين علوم تغذيه و بالاخره حدود 1600 كمك‌ تكنيسين آزمايشگاه و فيزيوتراپي و راديولوژي و غيره فارغ‌التحصيل خواهد شد.

8

هدف مهم ديگر برنامه چهارم توسعه فعاليت تحقيقات پزشكي و بهداشتي است و اين امر با ايجاد مؤسسات جديد تحقيقات بهداشتي و توسعه ‌تجهيزات انستيتوهاي موجود تشويق آنها به تحقيقات پزشكي و بهداشتي عملي خواهد شد و از نظر اولويتها تحقيقاتي در درجه اول مد نظر خواهد بود ‌كه بمنظور حل مسائل بهداشتي روز كشور و همچنين با در نظر گرفتن مسائلي كه با توجه به گرايش‌هاي صنعتي و اجتماعي كشور مطرح ميگردد بعمل آيد. ‌ضمناً بمنظور حداكثر بهره ‌برداري از منابع و امكانات مؤسسات تحقيقاتي ترتيبي داده خواهد شد كه مؤسسات مذكور بتدريج از فعاليتهاي آموزشي‌ خود فارغ گرديده (‌ضمن واگذاري خدمات آموزشي بدانشگاه و يا ساير واحدهاي ذيصلاح) و بدين ترتيب قادر شوند تا كليه نيروي خود را در جهت‌ پيش برد هدفهاي مشروحه در فوق متمركز نمايند. خط مشي‌ها و سياستهاي اجرائي

9

واگذاري امور درماني بمردم از طريق زير: ‌الف - اعطاي وام بمؤسسات خصوصي طبق آئين‌نامه و شرائطي كه بتصويب كميسيونهاي برنامه - بهداري و دارائي مجلسين خواهد رسيد.

ب

توسعه بيمه درماني جهت كارگران و همچنين كارمندان دولت.

ج

توسعه و تقويت انجمنهاي بهداري و تفويض قسمتي از وظايف مربوط به بهداشت و درمان به انجمنهاي مذكور و همچنين واگذاري قسمتي از‌وظايف درماني به مؤسسات خيريه و عام‌المنفعه و توسعه و تقويت مؤسسات مذكور. ‌د ) تشويق گروههاي خصوصي پزشكان از طريق واگذاري خدمات درماني مورد نياز كاركنان دولت بآنان.

10

تأمين امكان دسترسي كليه افراد كشور بخدمات درماني و بهره‌گيري متناسب طبقات مختلف اجتماع از اين خدمات بنحويكه در استفاده از‌اعتبارات عمراني و كمكهاي بهداشتي و درماني اعم از بخش دولتي و خصوصي بشهرستانها و مناطق عقب مانده كشور اولويت داده شود جهت ‌احراز اين هدف از طرق زير اقدام خواهد شد: ‌الف ) تشكيل شوراي برنامه‌ريزي امور درماني.

ب

افزايش سرمايه‌گذاري دولت در امور درماني در نقاط روستائي و همچنين در شهرهاي كم درآمد.

ج

اجراي خدمات درمان سرپايي روستائيان بطريق نيمه سيار.

11

توجه اساسي به برنامه‌هاي پيشگيري و بهداشتي بطريق زير: ‌الف ) تجديد نظر در تشكيلات وزارت بهداري بنحوي كه اولا تشكيلات و طرز عمل وزارت بهداري با هدفهاي برنامه چهارم مبني بر كنترل كليه‌خدمات درماني و بهداشتي بخصوص كنترل بهداشتي محيط و دارو و همچنين حفظ مسئوليت پيشگيري و بهداشت عمومي منطبق شود ثانياً وظائف ‌مركز و استانها و شهرستانها از يكديگر مشخص گردد ثانياً فعاليت‌هاي بهداشتي و پيشگيري در سطح منطقه همآهنگ شده تحت رهبري واحدي درآيد.

ب

استفاده از تكنيكها و روشهاي جديد بمنظور پيشگيري و مبارزه با بيمارها بكمك مؤسسات تحقيقاتي ملي و بين‌المللي.

ج

توجه خاص بامر مبارزه با بيماري سرطان از راه تحقيقات علمي و تشخيص زودرس بيماريها.

12

توجه به برنامه‌هاي بهداشت و تنظيم خانواده، بهداشت صنعتي، بهداشت مدارس، بهداشت كشاورزي: ‌الف ) بمنظور بهبود كيفي و تعديل و تنظيم تعداد افراد خانواده‌ها و بهره‌مند ساختن اطفال از تغذيه و مراقبت درماني، بهداشتي، آموزشي بهتر و بيشتر- ببرنامه بهداشت و تنظيم خانواده بتدريج در مراكز عمده درماني و بهداشتي كشور بموقع اجراءِ گذارده خواهد شد.

ب

فعاليت در زمينه بهداشت و حفاظت صنعتي با توجه به توسعه صنعتي كشور مورد توجه قرار خواهد گرفت.

ج

بمنظور جلوگيري از ايجاد تشكيلات مضاعف در دستگاههاي دولتي و بهره‌گيري بيشتر از نيروي انساني و بمنظور همآهنگي بين فعاليت‌هاي ‌بهداشتي هر منطقه و ايجاد مديريت واحد در اين مورد توصيه ميشود وظايف درماني و بهداشتي بهداري آموزشگاههاي هر منطقه به بهداري آن منطقه‌واگذار گردد.

13

در مورد كنترل بهداشتي محيط و بخصوص كنترل دارو، مواد غذائي، مواد آرايشي توجه خاص مبذول خواهد گرديد.

14

توجه اساسي به بهبود تغذيه مردم - با توجه به نقش حياتي و حساسي كه امر تغذيه در سلامت و كارآمدي افراد ايفا مينمايد در طول برنامه‌چهارم با در نظر گرفتن كميت و كيفيت محصولات غذائي كشور ترتيبي اتخاذ خواهد گرديد كه ضمن اجراي برنامه‌هاي آموزشي تغذيه حتي‌المقدور ‌كيفيت غذائي گروه‌هاي آسيب‌پذير (‌از قبيل دانش‌آموزان و كارگران و غيره) بخصوص در نقاط محروم و عقب افتاده كشور بهبود يابد.

15

توجه اساسي به آموزش كادر فني - نظر به ارزشي كه نيروي انساني در پيش برد فعاليت‌هاي بهداشتي و درماني دارد اقداماتي بشرح زير انجام ‌خواهد گرفت: ‌الف ) اصلاح كيفيت آموزش علوم پزشكي و بهداشتي.

ب

تغيير برنامه آموزش پزشكي در دانشگاه‌ها در جهت انطباق آن با احتياجات كشور و از جمله از طريق تربيت پزشك عمومي و متخصصان مسائل ‌بهداشت روستائي.

ج

استفاده بيشتر از دانشكده‌هاي علوم پزشكي جهت تربيت كادر وابسته پزشكي و كمك پزشكي و بهداشتي.

16

توسعه تحقيقات پزشكي و بهداشتي. اعتبارات عمراني بهداشت و بهداري در برنامه چهارم

17

كمك به مؤسسات خيريه و عام‌المنفعه براي ايجاد مراكز و آزمايشگاههاي انتقال خون.

18

اعتبارات برنامه بهداشت و بهداري به مبلغ 750/13 ميليارد ريال در اين فصل پيش بيني ميشود كه توزيع آن بين برنامه‌هاي مختلف بشرح‌ جدول زير خواهد بود. جدول توزيع اعتبارات فصل بهداشت و بهداري در برنامه چهارم (ارقام به ميليون ريال) شماره بند -عنوان بند اعتبارات برنامه چهارم عمراني 1 خدمات بهداشتي 2600 2 خدمات درماني 7850 3 خدمات مختلط درماني و بهداشتي 2550 4 آموزش 500 5 تحقيقات 250 جمع 13750 ‌19 - علاوه بر اعتبار فوق‌الذكر جمعاً در حدود 2/12 ميليارد ريال اضافي از محل فصول ديگر برنامه چهارم و بخش خصوصي و بيمه‌هاي اجتماعي ‌جهت هزينه‌هاي بهداشت و بهداري دوران برنامه مذكور پيش‌بيني ميشود كه در نتيجه كل هزينه‌هاي فصل بهداشت و بهداري 95/25 ميليارد ريال و بشرح جدول شماره 1 پيوست خواهد بود. -جدول شماره 1 پيوست كل اعتبارات بهداشت و بهداري كشور طي دوران برنامه چهارم (ارقام به ميليون ريال) -عنوان بند اعتبار سرمايه‌اي بند اعتبار جاري جمع خدمات بهداشتي 6500 2100 8600 خدمات درماني 8900 5150 14050 خدمات مختلط درماني و بهداشتي 1300 1250 2550 آموزش كادر فني 30 470 500 تحقيقات پزشكي و بهداشتي 80 170 250 جمع 16810 9140 25950 از 95/25 ميليارد ريال فوق‌الذكر 75/20 ميليارد ريال از بخش عمومي و 2/5 ميليارد ريال از بخش خصوصي تأمين خواهد گرديد.

فصل نوزدهم

‌رفاه اجتماعي هدف كلي برنامه چهارم رفاه اجتماعي

1

هدف كلي برنامه رفاه اجتماعي آنست كه بتدريج كليه فعاليت هاي رفاهي از جنبه خيريه و محدود فعلي و از صورت چاره ‌جوئي موقت مشكلات ‌و دردهاي اجتماعي خارج شده و تحت نظارت دولت بصورت يك وظيفه عمومي و بشكل سازمان يافته و منطبق بر معيارهاي علمي درآيد و در‌عين حال با خدمات رفاهي سازمانهاي مختلف عمومي- اجتماعي و خصوصي همآهنگ شود تا استفاده كردن از حداقل خدمات و بهره‌مند شدن از‌حقوق اجتماعي براي همگان ممكن و ميسر باشد و در نتيجه عدالت اجتماعي در ميان كليه گروههاي جامعه تعميم يابد و از نيروهاي نهفته بعضي‌ گروه ها نيز در راه مصلحت عمومي و رشد ملي بهره‌برداري شود. برنامه‌هاي مشخص و سياست‌هاي اجرائي (منسوخه 24ˏ10ˏ1399)

2

برنامه مشخص رفاه اجتماعي شامل امور زير خواهد بود: ‌الف ) بيمه‌هاي اجتماعي كه مهمترين فصل برنامه‌هاي تأمين اجتماعي را تشكيل ميدهد در صورت شمول كامل بكليه طبقات شاغل جامعه ميتواند‌ عملا قسمت مهمي از خدمات اجتماعي مؤثر در رفاه عمومي را در دسترس همگان قرار دهد. ‌حدود و شمول بيمه‌هاي اجتماعي در طول برنامه چهارم عبارت خواهد بود از:

1

سازمان بيمه‌هاي اجتماعي - طي سالهاي برنامه چهارم كل عدة افراد مزدبگير و حقوق‌بگير بخشهاي خدمات و صنايع و معادل به 2/2 ميليون نفر‌خواهد رسيد با توجه بافزايش مذكور هدف سازمان بيمه‌هاي اجتماعي طي دوره برنامه چهارم تعميم حمايت‌هاي بيمه‌اي به 45 تا 50 درصد كل‌ مزد بگيران و حقوق‌ بگيران واجد شرايط در بخشهاي خدمات و صنايع و معادن ميباشد ‌جهت گسترش خدمات بيمه‌هاي اجتماعي مهمترين اقداماتي كه طي دوره برنامه چهارم به مرحله اجراء در خواهد آمد عبارتند از: بررسي و اصلاح تشكيلات و روشهاي سازمان بيمه‌هاي اجتماعي و تنظيم نرخ بيمه بمنظور برقراري تعادل بين نرخ بيمه و حمايتهاي قانوني. - پرداخت كليه ديون دولت و سازمانها و شركتهاي وابسته بدولت بسازمان بيمه‌هاي اجتماعي. - تبديل بيمه‌هاي اختيار به بيمه اجباري (‌فوت و بازنشستگي)

2

صندوق بازنشستگي - در مورد صندوق بازنشستگي كارمندان دولت اقدامات ذيل پيش‌بيني شده است. - طبق قانون استخدام كشوري دولت منظماً سهم خود را طي برنامه چهارم بصندوق پرداخت خواهد كرد و توجه ميشود كه سهم دولت از 5/8 ‌درصد حقوق كارمندان بحداقل 10 درصد حقوق و مزاياي كارمند افزايش يابد. ‌طي برنامه چهارم از طريق قانون استخدام كشوري بيمه كارمندان دولت گسترش خواهد يافت بدين ترتيب كه بيمه بازنشستگي بكليه كاركنان دولت‌تعميم مي‌يابد و بيمه درمان از طريق عقد قرارداد با گروه‌هاي پزشكي و مؤسسات عام‌المنفعه كه داراي تأسيسات درماني مجهز هستند بتدريج بموازات توسعه خدمات درماني گسترش داده خواهد شد و سطح حمايت هاي درماني براي كليه كاركنان دولت متعادل خواهد گرديد.

3

بمنظور گسترش عدالت اجتماعي در سطح روستاهاي كشور حمايتهاي بيمه‌اي زير طي برنامه چهارم در نظر گرفته شده است: اول - بيمه محصولات كشاورزي جهت حداقل 100 هزار خانواده كشاورز - اين برنامه بصورت آزمايشي اجراءِ خواهد شد. بيمه مذكور براي تأمين و‌جبران خسارات ناشي از آفات و حوادث عمومي است. ‌دوم - تعميم بيمه فوت و از كار افتادگي بحدود 5/1 ميليون نفر رؤساي خانوارها. ‌ب - رفاه خانواده و كودك در اينمورد هدفها و برنامه‌ها بشرح زير خواهد بود: ‌1 - كوشش در حفظ و استحكام مباني خانواده - در تحقق اين منظور تعداد 250 واحد اندرزگاه و مراكز بهداشت مادران و كودكان موجود توسعه يافته‌و بصورت مراكز رفاه خانواده در خواهند آمد در مراكز مزبور علاوه بر فراهم نمودن خدمات بهداشتي (‌شامل بهداشت مادران و كودكان و تنظيم‌ خانواده) خدمات ديگري نيز نظير آموزش اجتماعي، خدمات مشورتي، مبارزه با بيسوادي فعاليت‌هاي مفيد براي دوران فراغت جهت ايجاد درآمد،‌ فعاليت هاي جمعي براي آباداني، امداد خانواده‌هاي نيازمند، فعاليت هاي سودمند جهت اطفال و نوجوانان و همچنين نگاهداري كودكان خردسال متعلق بزنان شاغل انجام خواهد گرفت. پرورش فكري و اجتماعي زنان بخصوص زنان روستائي مورد توجه خاص خواهد بود و در اين راه از وجود ماموراني‌كه سازمان با كمك اين برنامه تربيت خواهد كرد استفاده خواهد شد. در برنامه چهارم، ايجاد مهد كودكان جهت نگهداري از اطفال زنان شاغل تشويق خواهد شد. در مورد كودكان زنان كارگر تعداد 250 واحد مهد كودك در‌جوار مراكز رفاه خانواده ايجاد خواهد گرديد توزيع غذا در مدارس در طول برنامه چهارم ادامه خواهد داشت و همچنين خدمات مددكاري در مدارس‌توسعه خواهد يافت و از طريق مراكز بهداشت تامين سلامت نوآموزان و دانش‌آموزان كوشش خواهد شد. ‌بمنظور اجراي صحيح اين برنامه تعداد 250 نفر مدير رفاه اجتماعي در (‌جهت اداره مراكز رفاه خانواده) و 250 مددكار اجتماعي و 500 كمك مددكار‌و 7500 معلم مهد كودك با همكاري دستگاههاي آموزشي تربيت خواهند شد. ‌همچنين با همكاري سازمان بين‌المللي نيازمنديها و مسائل كودكان در سطح وسيعي مورد بررسي قرار ميگيرد. ‌دستگاههاي اداره‌ كننده مراكز رفاه خانواده همان سازمان هائي ميباشند كه در حال حاضر داراي اندرزگاه و مراكز بهداشت مادران و كودكان هستند.

2

رفاه كودكان بي سرپرست - با توجه باين امر كه هدف اصلي برنامه‌هاي رفاه كودكان، نگهداري آنها در خانواده است كوشش خواهد شد كه در‌مرحله اول از همكاري خويشاوندان و نزديكان كودكان براي نگهداري آنها استفاده شود و در مرحله دوم خانواده‌هاي داوطلب مورد استفاده قرار‌خواهند گرفت و سپس در آخرين مرحله مؤسسات شبانه‌روزي شكل كانون خانوادگي پيدا خواهند كرد و از طريق تبديل پرورشگاه ها و‌شيرخوارگاه هاي موجود بكانونهاي شبه خانواده، كودكان بي‌سرپرست نگهداري خواهند شد. ‌طي برنامه چهارم 150 مددكار متخصص در امور كودكان بي‌سرپرست جهت جا دادن اينگونه كودكان در خانواده يا پرورشگاه و سرپرستي آنان و 300‌مربي كودك جهت خدمت در خانه‌هاي كودك تربيت خواهد شد، همچنين ده طرح نمونه جهت نگهداري از اطفال بي‌سرپرست اجرا خواهد شد‌مسئوليت اداره پرورشگاهها بعهده سازمانهاي موجود باقي خواهد ماند ولي مقامات ذيربط محلي مسئول پذيرش و جاي دادن و سرپرستي و مرخص‌كردن اينگونه اطفال از كانونها خواهند بود.

ج

رفاه جوانان: جهت تكميل پرورش جسمي و رواني جوانان و آماده كردن آنان بقبول مسئوليتهاي آينده خدمات ويژه‌اي در اختيار آن گذارده خواهد‌شد. ‌براي هدايت و پرورش جوانان و نيز آموزشهاي هنري و اجتماعي و حرفه‌اي تعداد 50 مركز چند وظيفه‌اي در شهرهائي كه بيش از 40 هزار نفر جمعيت‌ دارد ايجاد خواهد شد كه با همكاري خود جوانان اداره گردد. در ساختن اين مراكز بمحله‌هاي مسكون طبقات كم درآمد اولويت داده ميشود. ‌در مورد توسعه و تكميل خانه‌هاي جوانان شير و خورشيد سرخ و همآهنگ ساختن فعاليت هاي آن خانه‌ها با توجه بهدفهاي خاص اين سازمان با ساير‌فعاليتهاي مربوط برفاه جوانان كشور اقدام خواهد شد. ‌ضمناً از طريق ايجاد خدمات راهنمائي شغلي در مؤسسات آموزشي و تقويت دستگاههاي اطلاعاتي از لحاظ اشتغال و كاريابي و افزايش نشريات‌مربوط ببازار كار بيكي از مهمترين مسائل جوانان يعني اشتغال توجه خواهد شد. ‌همچنين با همكاري متخصصين و سازمانهاي بين‌المللي، ببررسي مسائل و احتياجات جوانان كشور در سطح وسيعي توجه خواهد شد. ‌د ) در مورد ورزش و تربيت بدني جوانان اقدامات زير انجام خواهد گرفت: تأسيس انستيتوي ورزش وابسته بسازمان تربيت بدني جهت تربيت متخصص ورزش در كليه رشته‌هاي ورزشي. ايجاد حداقل 20 استخر شنا براي شهرستانهاي گرم جنوبي و حاشيه كوير كه هر يك بيش از 20 هزار نفر جمعيت دارد. تأسيس زمينهاي ورزشي رو باز براي شهرستانها و محله‌هائي از تهران كه از لحاظ امكانات ورزشي در مضيقه هستند. - تكميل تاسيسات ورزشي شهرستانها - ايجاد استاديوم بزرگ تهران - توجه بيشتر به نيازمنديهاي ورزشي جوانان در سطح روستا. - تشويق سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در امور ورزش از طريق اعطاي وام درازمدت و كم بهره.

ه

) رفاه كارگران - اقدامات مربوط برفاه كارگران طي برنامه چهارم عبارت خواهد بود از: - توسعه كلاس هاي مبارزه با بيسوادي در مراكز تجمع كارگران. - تشكيل 120 كلاس كوتاه مدت جهت آموزش كمك هاي اوليه با همكاري وزارت بهداري و شير و خورشيد و سازمان بيمه‌هاي اجتماعي. - تشكيل كلاسهاي كوتاه مدت ضمن خدمت - براي افزايش مهارت كارگران شاغل. - ايجاد دو مركز آموزش اجتماعي نمونه با ظرفيت سالانه 60 نفر براي تربيت و آموزش كارگران با سواد بمنظور آماده ساختن آنان براي پذيرش‌ مسئوليتهاي اجتماعي و صنفي. - ايجاد 5 مركز فرهنگي و ورزشي ويژه كارگران در مناطق كارگري كشور. - ايجاد 4 خانه استراحت كارگري در مناطق خوش آب و هوا جهت استفاده كليه كارگران و خانواده آنان. - كمك به بخش خصوصي جهت احداث ده هزار خانه مسكوني براي كارگران مذكور در --فصل چهاردهم. - توسعه شركتهاي تعاوني كارگران با استفاده از روشهاي نوين تعاوني. ‌ايجاد 6 مركز خدمات اجتماعي خاص كارگران در مراكز صنعتي كشور (‌اصفهان - تبريز - اهواز - اراك - قزوين - يزد). - افزايش قراردادهاي دسته‌جمعي و تعميم حفاظت فني و بازرسي كار با استخدام 100 نفر بازرس كار - طبيب كار و مهندس متخصص حفاظت ‌صنعتي. - تشويق كارفرمايان بايجاد مهد كودك در كارگاههائي كه تعداد كارگران زن در آنها بحد نصاب مندرج در مقررات مربوط رسيده باشد. - پرداخت وام مسكن بكارگران از طريق بانك رفاه كارگران و بانك رهني ايران. ‌و ) رفاه روستائيان - كثرت جمعيت در سطح روستاها توجه بيشتري را بتأمين رفاه اين طبقه از جمعيت كشور ايجاب ميكند - بدين منظور‌دستگاههاي اجرائي در سطح روستاها بصورت متشكل تر و همآهنگ تري با همكاري روستانشينان خدمات مورد نظر را انجام خواهند داد و آموزش‌ مأموراني كه مستقيماً مسئول ترويج خدمات خودياري و ارائه خدمات رفاهي ميباشند مورد توجه خاص قرار خواهد گرفت. ‌براي رسيدن به هدف فوق، اقدامات زير انجام خواهد شد: - آموزش 100 نفر كارشناس عمران ليسانسيه كه در نقش رئيس عمران بخش انجام وظيفه خواهند نمود. رؤساي عمران بخش علاوه بر اينكه عضو‌هيأت عامل يا شوراي همآهنگي --بخش ميباشند مسئول برنامه‌ريزي در سطح بخش و آموزش ضمن خدمت دهياران شاغل و سرپرستي كار آنان نيز‌هستند آماده نمودن مردم دهات براي پذيرفتن تحولات اجتماعي يكي از وظائف اصلي دهياران ميباشد و بدين لحاظ بهبود كيفي برنامه‌هاي آموزش ‌دهياران (‌شامل مروجان خانه‌داري) مورد توجه خاص اين برنامه است بعلاوه تعداد 700 نفر دهيار زن با همكاري سازمان زنان تربيت خواهند شد كه‌علاوه بر ترويج خانه ‌داري و رسيدگي بمسائل زنان روستائي مسئول ارائه خدمات رفاهي جهت زنان و كودكان روستائي نيز ميباشند. ضمناً در مسائل ‌كلي ده با مأموران ديگر همكاري خواهند كرد. ‌از اقدامات ديگري كه جهت بهزيستي روستائيان صورت خواهد گرفت ايجاد 300 مركز اجتماعات و خدمات در دهات واجد شرايط ميباشند. فعاليت‌اين مراكز از يكطرف رساندن خدمات دولتي از قبيل بهداشت - درمان - رفاه و آموزش - ترويج و غيره بروستاها ميباشد. ‌از طرف ديگر پايگاه سازمانها و خدمات محلي از قبيل خانه انصاف - شركت تعاوني - انجمن ده و نيز مركز فعاليتهاي فرهنگي از قبيل خانه فرهنگي و‌هنري و امثال آن خواهد بود. ‌ز ) رفاه و نوتواني گروههاي خاص كه شامل دسته‌هاي زير ميباشند: ‌معلولين جسماني (‌شامل فاقدان دست و پا - مفلوجين - نابينايان - كر و لالها - پيران و از كار افتادگان - آسيب‌ديدگان در سوختگي - مبتلايان به‌ بيماريهاي مزمن و صعب ‌العلاج از قبيل مسلولين و مجذومين - معلولان رواني (‌شامل اطفال كند ذهن و عقب افتاده - بيماران رواني - ناقص‌العقل‌ها)‌ معلولان اجتماعي (‌شامل زندانيان - معتادين - اطفال و جوانان بزهكار - گدايان و غيره).

1

معلولان جسماني - تأسيسات زير جهت اين گروه بوجود خواهد آمد: ‌ايجاد مراكز نوتواني جهت اطفال و بزرگسالان - چهار كارگاه ارتوپدي در شهرستانها و كمك به جمعيت شير و خورشيد سرخ بدين منظور – سه مركز‌نگهداري و آموزش كارهاي حرفه‌اي جهت پيران و از كار افتادگان جمعاً بظرفيت 150 نفر - سه مركز نگهداري و آموزش براي اطفال معلول - ده كارگاه‌ حرفه‌اي آموزشي و توليدي براي نابينايان و كر ولالهاي بزرگسال – پانزده آموزشگاه براي اطفال نابينا و كر ولال - تأمين خدمات نوتواني در‌آسايشگاههاي مسلولين - ضمناً كارگاههاي حرفه‌اي و آموزشي آسايشگاههاي جذاميان تبريز و مشهد و دهكده جذاميان تجهيز و تكميل خواهند شد.

2

معلولان رواني - تأسيسات زير جهت اين گروه در نظر گرفته شده است: ‌ايجاد يك مركز نوتواني براي اطفال بظرفيت 100 نفر بطور شبانه‌روزي و 200 نفر بطور روزانه - سه مركز نگهداري و آموزش براي اطفال – سي ‌كلاس جمعاً بظرفيت سيصد نفر براي اطفال كند ذهن و ديرآموز - ايجاد خدمات نوتواني در آسايشگاههاي رواني.

3

معلولان اجتماعي - تأسيسات و خدمات زير براي اين گروه پيش‌بيني شده است: ‌در مورد معتادين، پيشگيري از اعتياد از طريق آموزش عمومي مردم و مبارزه با قاچاق در درجه اول اهميت قرار خواهد داشت و در مورد درمان كوشش‌ خواهد شد كه با افزودن خدمات نوتواني بهبود قابل ملاحظه‌اي در روشهاي فعلي درمان حاصل آيد - در مورد نوتواني يك مركز با ظرفيت 200 نفر در‌تهران و پنج مركز هر يك با ظرفيت 100 نفر در شهرستانها ايجاد خواهد گرديد. ‌در مورد مادران تنها و اطفالشان: يك مركز نگهداري و آموزش حرفه‌اي بظرفيت 100 نفر و يك كانون كارآموزي جهت زنان مزبور ايجاد خواهد گشت. ‌در مورد گدايان مقررات مربوط بمنع و جلوگيري از تكدي با تأكيد بيشتري اجراءِ خواهد گرديد با توسعه و تكميل كارگاه هاي حرفه‌اي 16 اردوي كار،‌كوشش خواهد شد كه كليه گدايان قادر بكار اشتغال يابند. ‌در مورد اطفال بزهكار پنج كانون اصلاح و تربيت جمعاً براي 500 نفر ايجاد خواهد گرديد و اطفال بزهكاريكه در حال حاضر در زندانها و دارالتأديبها ‌بسر ميبرند باين كانونها انتقال خواهند يافت. ‌ضمناً با تجديد نظر در قانون بزهكاري و دادگاه اطفال و همچنين با ايجاد و اجراي سيستم آزادي مشروط در بهبود درمان و نوتواني اطفال بزهكار‌كوشش خواهد شد. ‌جهت اجراي اين برنامه 30 نفر مربي براي خدمت در كانونهاي اصلاح و تربيت و 30 مددكار مخصوص دادگاه اطفال تربيت خواهند شد. ‌در مورد زندانيان: تكميل ساختمان هشت واحد زندان و بازداشتگاه - تقويت دايره مددكاري زندانها - اتخاذ تدابير لازم براي نگاهداري كودكان شيرخوار‌زنان زنداني - توسعه كارگاههاي حرفه‌اي و مبارزه با بيسوادي زندانيان با همكاري انجمنهاي حمايت زندانيان پيش‌بيني شده است و همچنين بررسي ‌وضع زندانها و زندانيان بمنظور كشف علل ارتكاب جرم و تنظيم برنامه‌هاي اصلاح و تربيت مجرمين و اتخاذ تدابير لازم براي آماده ساختن آنها جهت‌ زندگي سالم اجتماعي در حريم قانون توصيه ميشود.

ح

آموزش و تحقيقات - براي تأمين كادر متخصص ضروري در طول برنامه چهارم 850 نفر مددكار و كارشناس اجتماعي در سطح ليسانس و فوق‌ليسانس تربيت خواهد شد. ‌ضمناً آموزش 1400 نفر كمك مدد كار و راهنماي جوانان و دهيار در سطح فوق ديپلم - 300 مربي كودك - 750 معلم مهد كودك (‌در سطح ديپلم) -‌ كمك به آموزش ضمن خدمت كليه مديران مؤسسات رفاهي شبانه‌روزي (‌از قبيل خانه‌هاي كودك و شيرخوارگاه) - مربيان ورزش - دهياران و مروجان‌ خانه‌داري شاغل- و كمك ببرنامه‌هاي آموزشي موجود مورد نظر ميباشد همچنين، تعدادي طرح تحقيقي در مسائل مهم اجتماعي اجراءِ خواهد شد، سياست كلي و خط مشي‌ها (اصلاحي 17ˏ11ˏ1400)

3

سياست كلي بر اين اصل پايه‌گذاري شده است كه نقش اساسي در تأمين خدمات رفاهي بعهده دولت باشد. مسئوليت و وظائف دولت در سطح‌ مملكتي عبارت خواهد بود از: ‌برنامه‌ريزي - تعيين سياست كلي و اولويتها - تخصيص اعتبارات و توزيع آن در مناطق بر مبناي احتياجات و عقب‌ماندگي نسبي - ايجاد همآهنگي -‌تعيين ضوابط - نظارت - تنظيم مقررات - آموزش و تحقيقات در سطح منطقه: - برآورد احتياجات منطقه‌اي و كمك به برنامه‌ريزي نظارت و اجراءِ.

4

بمنظور ايجاد همآهنگي و برقراري نظم در كار برنامه‌ريزي و جلوگيري از دوباره‌كاري و تداخل وظايف و اجتناب از اتلاف منابع مالي و انساني، ‌شورايعالي رفاه اجتماعي برياست عاليه عليا حضرت شهبانوي ايران با عضويت نمايندگان سازمان برنامه و دستگاههاي دولتي، عام‌المنفعه و‌خصوصي كه در زمينه خدمات رفاهي فعاليت ميكنند تشكيل ميگردد.

5

[منسوخ شده است.]

6

توصيه ميشود كه فعاليتهاي اجتماعي و عام‌المنفعه نيروهاي مسلح شاهنشاهي و سازمان اوقاف تحت رهبري شوراي عالي رفاه اجتماعي قرار گرفته‌و با هدفهاي اين برنامه همآهنگ گردد.

7

در تعيين تقدم طرحها و تخصيص اعتبارات برنامه‌هائي مورد تأكيد خواهد بود كه عده بيشتري از مردم را شامل شود و جنبه پيشگيري و سازندگي‌ داشته باشد. در برنامه‌هاي نوتواني گروههاي خاص، آندسته از گروهها مورد توجه خواهند بود كه آمادگي بيشتري براي باز يافتن قدرت مولد خويش‌ داشته و ميتوانند دوران طولاني‌تري خود و جامعه را از ثمرات كار خويش برخوردار نمايند.

8

كوشش خواهد شد كه در مقابل خدمات ارائه شده اجرتي متناسب با درآمد خانواده دريافت شود، اين دريافت اجرت بهيچوجه جنبه انتفاعي ‌براي مؤسسه مربوطه نخواهد داشت بلكه صرفاً بمنظور تقويت حس مسئوليت و اتكاءِ بنفس افراد و خانواده‌ها انجام ميگيرد. خدمات رايگان فقط‌ در مورد پيران - كودكان خرد سال بي سرپرست - از كار افتادگان و كسانيكه هيچ نوع منبع درآمدي نداشته باشند انجام خواهد شد.

9

گسترش خدمات رفاهي منوط بوجود كاركنان فني و متخصصين ميباشد. بنابر اين لازم است كه علاوه بر برنامه‌هاي پرورش كادر جديد، آموزش‌ضمن خدمت كاركنان شاغل نيز مورد توجه خاص قرار گيرد.

10

[منسوخ شده است.]

11

لازم است كه مسئوليتهاي مشابه دولتي در يك دستگاه متمركز گردد. اين امر از طريق توصيه شورايعالي رفاه اجتماعي بدولت انجام خواهد‌ پذيرفت.

12

براي هماهنگي لازم در مقررات و قوانيني كه با نيازمنديهاي اجتماعي امروز و احتياجات جديد ناشي از اجراي برنامه‌هاي توسعه اجتماعي ‌مطابقت ندارد تجديد نظر خواهد شد. ‌13 - به منظور پيش بردن خدمات رفاهي از منابع خصوصي داخلي و همكاري سازمانهاي بين‌المللي در چهارچوب برنامه حداكثر استفاده به عمل‌خواهد آمد. اعتبارات عمراني رفاه اجتماعي در برنامه چهارم

14

توزيع اعتبارات عمراني بين برنامه‌هاي مختلف رفاه اجتماعي بشرح جدول زير خواهد بود. جدول توزيع اعتبارات عمراني فصل رفاه اجتماعي در برنامه چهارم (ارقام به ميليون ريال)

شماره بند	-عنوان بند	از محل اعتبارات عمراني	از محل بودجه دستگاه‌هاي اجرائي(برآورد)	-بخش خصوصي(تخمين)	پيش بيني كمكهاي خارجي (تخمين)	جمع
1	بيمه‌هاي اجتماعي	300	ـ	50	ـ	350
2	رفاه خانواده و كودك	856	306	ـ	88	1250
3
4	رفاه كارگران	235	ـ	200	ـ	435
5	رفاه روستائيان	366	166	60	30	622
6	رفاه گروه‌هاي خاص	388	200	300	ـ	888
7	آموزش و تحقيقات	211	50	ـ	40	301
جمع كل	4850	1722	1610	158	8340

فصل بيستم

‌آمار و بررسيها هدفهاي كلي برنامه چهارم آمار و بررسيها

1

هدفهاي كلي برنامه چهارم آمار و بررسيها بقرار زير ميباشد: ‌الف - تهيه آمارها و اجراي مطالعات آماري كه بتواند امكان برآوردها و محاسبات و پيش‌بيني‌ هاي موثقي را در امر برنامه ‌ريزي جامع فراهم سازد.

ب

تهيه آمارها و اجراي بررسيهائي كه دولت را در اتخاذ تصميمات لازم ياري كند و راهنماي بخش خصوصي در فعاليتهاي سرمايه گذاري باشد. ‌ج - تهيه آمارها و اطلاعاتي كه در مقايسه‌هاي علمي بين‌المللي ضروري است. خط مشي‌هاي و سياستهاي اجرائي

2

خط مشي‌هاي و سياستهاي اجرائي بدين شرح است: ‌الف - تجديد نظر در سازمان و مقررات فعلي آماري و ايجاد شرائط لازم براي مركز آمار ايران و ساير دستگاههاي آماري جهت انجام وظايف اساسي كه‌ بعهده دارند و متمايز ساختن آمارگيريهائي كه بر عهده مركز آمار ايران است و آنهائي كه بر عهده ساير دستگاهها ميباشد.

ب

بوجود آوردن شبكه ثابت مخصوص جمع‌آوري مداوم و منظم اطلاعات اساسي آماري در سراسر كشور.

ج

تربيت نيروي انساني جهت امور آماري. ‌د - تقويت آمارگيري كشاورزي كه خصوصاً در اين مرحله از تحول و تكامل اقتصادي و اجتماعي ايران فوق‌العاده مورد حاجت است.

ه

- ايجاد نظم و تربيت و استمرار در تهيه و انتشار آمارها خصوصاً در امور اجتماعي و آمارهاي مربوط بكار و نيروي انساني و همچنين آمارهاي‌ مربوط بوضع سالانه اقتصاد كشور. ‌و - انجام بررسيهاي لازم اقتصادي و جمعيت‌شناسي بمنظور شناخت جهت و كم و كيف تحولات اقتصادي و اجتماعي توسط مراكز علمي كشور و‌سازمان برنامه. ‌ز ) تقويت سازمان مربوط به ثبت احوال در زمينه ثبت صحيح و منظم وقايع چهارگانه (‌ولادت - ازدواج - طلاق و فوت). ‌ ح - تقويت دستگاههاي صلاحيتدار براي تهيه آمارهاي اقتصادي لازم و محاسبه توليد و درآمد ملي. اعتبارات عمراني آمار و بررسيها (منسوخه 24ˏ10ˏ1399) ‌3 - بمنظور اجراي برنامه‌هاي آماري در قالب هدفهاي كلي ياد شده اعتباري در حدود 700 ميليون ريال در نظر گرفته شده است تا آمارهاي زير تهيه‌ گردد: آمار نفوس (‌شامل سرشماري سال 1350 و آمار مواليد و متوفيات) آمار توليدات كشاورزي و دامي و قيمت توليدات در تمام مراحل - آمار جنگلها -‌آمار مراتع - آمار صنعتي و معدني - آمار بازرگاني (‌عمده‌فروشي و خرده‌فروشي) آمار خدمات خصوصي - آمار حمل و نقل و انبارداري - آمار‌شركتهاي انتفاعي و غير انتفاعي - آمار اجاره مسكن و املاك و اماكن - آمار ازدواج و طلاق و امور قضائي - آمار كار و نيروي انساني و اشتغال - آمار‌اوقاف. ‌علاوه بر موارد فوق، آمارهاي ديگري نيز در دوران برنامه چهارم تهيه ميشود كه يا مربوط به تكاليف جاري واحدهاي آماري است و هزينه‌هاي آن از محل‌بودجه‌هاي مستمر عمراني يا اعتبارات عمومي دولت تأمين ميگردد و يا آنكه بوسيله دستگاه هاي وابسته بدولت كه بر اساس قانون تجارت اداره ‌ميگردند و نيز مؤسسات عمومي و خيريه و عام‌المنفعه و مانند آنها تهيه خواهد شد كه همه اين آمارها در تحقق يافتن هدف هاي كلي برنامه چهارم آمار‌مؤثر خواهد بود.

4

اعتبارات جاري فصل آمار كه در برنامه سوم از محل اعتبارات عمراني پرداخت ميشده به بودجه عمومي دولت منتقل گرديده و از محل 45 ميليارد‌ريال بودجه انتقالي تأمين خواهد شد (‌حدود 963 ميليون ريال در مجموع برنامه). ‌5 - براي بررسيها و تحقيقات لازم طي برنامه چهارم بمنظور تنظيم برنامه‌هاي عمراني آينده جمعاً 300 ميليون ريال اعتبار پيش‌بيني شده است. بدين ترتيب جمع اعتبارات فصل آمار و بررسيها يك ميليارد ريال بشرح زير خواهد بود. اعتبارات فصل آمار و بررسي در برنامه چهارم (ارقام به ميليون ريال) شماره بند -عنوان بند اعتبار عمراني 1 آمار 700 2 بررسي و برنامه‌ريزي 300 جمع 1000 ‌فصول فوق مشتمل بر چهار قسمت و بيست فصل منضم به تصميم متخذه كميسيون برنامه مجلسين راجع باصول و هدفهاي برنامه چهارم عمراني‌كشور ميباشد. ‌رئيس مجلس شورايملي - عبدالله رياضي

متن این قانون از منبع رسمی برداشته شده است. دادکام آن را ساختاریافته و جست‌وجوپذیر کرده، ولی متن را تغییر نداده.