سند جامع توسعه هوافضاي كشور

سند جامع توسعه هوافضاي كشور مصوب 1391,10,19 با اصلاحات و الحاقات بعدي مصوبه «سند جامع توسعه هوافضاي كشور» كه درجلسه ۷۲۸ مورخ ۱۹/ ۱۰/ ۱۳۹۱ شوراي عالي انقلاب فرهنگي و براساس مصوبه شوراي ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي كشور و در اجراي بند الف قسمت اول فصل پنجم نقشه جامع علمي كشور و مصوبه جلسه ۶۵۷ شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است، به شرح ذيل براي اجرا ابلاغ مي­شود: مقدمه موضوع سند حاضر، توسعه علوم، فناوري­ و صنايع دانش­بنيان بخش هوافضاي كشور مي­باشد كه شامل كليه نهادها و عامل‌هايي است كه به نحوي در امر شناسايي و بهره‌برداري از فضا و هوا جهت كاربردهايي از قبيل فعاليت­هاي رسانه‌اي و مخابراتي، تصويربرداري، شناسايي و جابجايي محموله­ها در هوا و فضا دخيل هستند. فعاليت­هاي بخش­ ياد شده حوزه­هاي آموزش و پژوهش، اكتساب و توسعه فناوري، فعاليت­هاي صنعتي و ارائه خدمات را در بر مي­گيرد و از مهم‌ترين خصوصيات آن­ها اين است كه به دليل سرعت بالاي تحولات فناورانه و كم بودن فاصله تحقيقات تا پياده­سازي صنعتي مي­توان بخش هوافضا را كاملاً دانش­بنيان دانست. از منظر اسناد بالادستي نيز اين بخش از اهميت ويژه­اي برخوردار بوده و در نقشه جامع علمي كشور، هوافضا به عنوان يكي از اهداف بخش نظام علم و فناوري(۱) و موارد اولويت­هاي «الف» فناوري(۲) تعيين شده است. همچنين هوافضا نقش مؤثري در توسعه ديگر فناوري‌هاي اولويت­دار دارد. رشد سريع مخابرات ماهواره­اي، پيش­بيني چندين برابر شدن بازار درخواست مشاهده زمين تا سال ۲۰۲۰، تخمين بازار بيش از ۳۰۰۰ ميليارد دلاري هواپيماهاي تجاري در بيست سال آينده و حجم عظيم و رو به رشد خدمات هوانوردي كه حاكي از رشد قريب به ۵۰ درصدي صنعت هوايي از حيث نسبت درآمد در كيلومتر، در فاصله سال­هاي ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۰ بوده­است، مؤيد اهميت اقتصادي موضوع مي­باشد. علاوه بر آن، دانش­بنيان بودن بخش بزرگي از فعاليت­هاي اين بخش و ارزيابي بازار كار حدود يك ميليون نفري آن در منطقه در سال ۲۰۰۹، اهميت اقتصادي آن را مضاعف نموده ­ است. نقش اين بخش در ارتقاي اقتدار و امنيت ملي، پيشراني علم و فناوري در ديگر زمينه­ها و منافع حاصل از سرريز فناوري­هاي توسعه­يافته يا بومي­سازي شده به ديگر بخش­ها نيز از جمله ديگر عواملي هستند كه هوافضا را، در سطح جهاني، به يك بخش راهبردي تبديل كرده‌ است. علاوه بر آن در كشور ما، دستاوردهاي اخير به ويژه طراحي، ساخت و پرتاب ماهواره­ها و طراحي و ساخت انواع هواپيماها و ديگر هواگردها سبب افزايش عزت و خودباوري ملي شده و تراز جمهوري اسلامي ايران را در چشم ناظران جهاني ارتقا بخشيده ­ است. برخي ويژگي‌ها، ظرفيت‌ها و توانمندي‌هاي خاص جمهوري اسلامي ايران، همچون سرزمين پهناور و موقعيت ممتاز ژئوپوليتيك، تجربه كسب توانمندي در ساخت، پرتاب و قراردادن ماهواره، فضاپيما و ساير اجسام پرنده در فضا و بهره­برداري از آن­ها، سابقه طولاني در فعاليت­هاي هوايي و هوانوردي و وجود زير­ساخت­هاي مناسب فرودگاهي، تجهيزات ناوبري و تعميرات و نگهداري، صنعت ساخت انواع اجسام پرنده، دانشگاه­ها و پژوهشگاه­هاي كلاس جهاني، نيروي انساني مستعد، نخبه و متخصص، ضرورت توجه ويژه به اين بخش را نمايان مي­سازد. وجود اين ظرفيت‌ها و توانمندي‌ها در كنار فرصت‌هاي پيش­رو، نويد موفقيت‌هايي بزرگ را در آينده‌اي نه‌چندان دور مي‌دهد؛ موفقيت‌هايي كه در صورت وجود برنامه‌اي جامع و تلاش مستمر و همدلانه‌ بازيگران بخش هوافضا، دور از دسترس نخواهد بود.

فصل ۱

تعاريف اختصاصي سند: سند جامع توسعه هوافضاي كشور (سند حاضر)

بخش ‌ هوافضا: كليه نهادها و عامل­هاي دخيل در امر بهره­برداري از فضا و هوا و توسعه علوم و فناوري‌هاي مربوطه، جهت كاربردهاي مخابراتي، شناسايي و جابجايي

منطقه هوايي: ناحيه اطراف كره زمين تا ارتفاع تعيين شده توسط كنوانسيون­هاي بين­المللي منطقه فضايي: فضاي با فاصله بيش از مقدار تعيين شده توسط كنوانسيون­هاي بين­المللي از سطح كره زمين حوزه هوايي و هوانوردي: كليه عمليات و خدمات مؤثر بر توليد، آماده ­ سازي، به­روز­ رساني و به كارگيري عمليات پرواز، ايمني و خدماتي سامانه‌هاي پرنده از قبيل هواپيماها، بالگردها و پهپادها در منطقه هوايي حوزه فضايي: كليه خدمات و محصولات فضاپايه يا زمين ‌ پايه مرتبط با كاربري يا اكتشافات فضايي اعم از مخابرات، مشاهده‌ زمين، سنجش از دور، ناوبري و موقعيت‌يابي، امنيت فضايي، زيست فضايي و علوم و اكتشافات فضايي حوزه دفاعي هوافضا: كليه عمليات و خدمات لازم در بخش هوافضا براي حفاظت و دفاع از امنيت جمهوري اسلامي ايران و ارتقاي اقتدار بين­المللي نظامي آن اعم از هوايي و فضايي.