سند نقشه جامع علمي كشور

سند نقشه جامع علمي كشور مصوب 1389,10,14 با اصلاحات و الحاقات بعدي مقدمه دستيابي به آرمان هاي بلند نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران مستلزم تلاش همه جانبه در تمام ابعاد فرهنگي، علمي، اجتماعي و اقتصادي است. از اين رو تدوين و اجراي برنامه هاي پيشرفت در بازه هاي زماني معين و اختصاص منابع لازم براي تحقق اهداف اين برنامه ها از لوازم ضروري احراز جايگاهي در شأن ايران اسلامي است. از سوي ديگر مقوله علم و فناوري از مهم ترين زير ساختهاي پيشرفت كشور و ابزار جدي رقابت در عرصه هاي مختلف است. به اين ترتيب تحقق آرمان هاي متعالي انقلاب اسلامي ايران نظير احياي تمدن عظيم اسلامي، حضور سازنده، فعال و پيشرو در ميان ملت ها و كسب آمادگي براي برقراري عدالت و معنويت در جهان در گرو پيشرفتي همه جانبه در علم است؛ علمي كه داراي سه شاخصه عدالت، معنويت و عقلانيت است. در پرتو چنين علمي است كه جامعه بشري آمادگي تحقق حكومت جهاني انسان كامل را يافته و در سايه چنين حكومتي ظرفيت و استعدادهاي بشر به شكوفايي و كمال خواهد رسيد. تحقق اين اهداف نيازمند ترسيم نقشة راهي است كه در آن نحوه طي مسير، منابع و امكانات لازم، تقسيم كار در سطح ملي و الزامات طي اين مسير به طور شفاف و دقيق مشخص شده باشد. از اين رو لازم است چشم انداز و راهبردها علم و فناوري در سطح كلان و عملياتي تر نظير برنامه هاي پنج سالة توسعة كشور، تدوين شود. در ترسيم اين نقشه كوشش شده تا با الهام گيري از اسناد بالا دستي و بهره گيري از ارزشهاي بنيادين آنها و توجه به اهداف راهبردي نظام جمهوري اسلامي ايران، چشم انداز علم و فناوري در افق 1404 هجري شمسي تبين شود. در اين چشم انداز، «جمهوري اسلامي ايران با اتكال به قدرت لايزال الهي و با احياي فرهنگ و برپايي تمدن اسلامي – ايراني براي پيشرفت ملي، گسترش عدالت و الهام بخشي در جهان، كشوري برخوردار از انسان هاي صالح، فرهيخته، سالم و تربيت يافته در مكتب اسلام و انقلاب و با دانشمنداني در تراز برترين هاي جهان؛ توانا در توليد و توسعة علم و فناوري و نوآوري و به كارگيري دستاوردهاي آن و پيشتاز در مرزهاي دانش و فناوري با مرجعيت علمي در جهان» خواهد بود. رهبر معظم انقلاب اسلامي با دركي هوشمندانه از ظرفيت كشور در ايفاي اين نقش خطير و نيز با اشراف بر امكانات و استعدادهاي عظيم موجود در كشور، خواستار هدف گذاري دقيق در زمينة علم و فناوري و برنامه ريزي هاي عملياتي،زمان بندي شده و يكپارچه در سطوح مختلف اين عرصه شده اند ايشان بارها بر لزوم بهره برداري بهينه از مجموعة منابع كشور براي حركتي منظم و پيوسته از وضعيت موجود به جايگاه علمي آرماني، در قالب نقشة جامع علمي كشور تأييد داشته اند. اين تأكيدات در كنار رهنمودهاي سالهاي گذشته معظم له با مضامين جنبش نرم افزاري و نهضت توليد علم و نيز انتظار جدي ايشان براي اهتمام و جديت در مسير پيشرفت علمي كشور موجب گرديد كه تدوين نقشع جامع علمي كشور به طور ويژه در دستور كار شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار گيرد. نقشة جامع علمي كشور بنا به تعريف، مجموعه اي است جامع و هماهنگ و پويا و آينده نگر، شامل مباني، اهداف، سياستها و راهبردها، ساختارها و الزامات تحول راهبردي علم و فناوري مبتني بر ارزش هاي اسلامي براي دستيابي به اهداف چشم انداز بيست ساله كشور در اين سند تلاش شده بر مباني ارزشي و بومي كشور، تجربيات گذشته و نظريه ها و نمونه هاي علمي و تجارب علمي تكيه شود. در اين خصوص توجه به نكات زير ضروري است: نقشة جامع علمي كشور در چارچوب رهنمود هاي رهبر كبير انقلاب اسلامي (ره) و مقام معظم رهبري و قانون اساسي جمهوري جمهوري اسلامي ايران است و با پيش بيني سازو كارهاي لازم و بروز رساني، توانايي تبيين ساحت علمي الگوي اسلامي – ايراني پيشرفت را دارا مي باشد. اين نقشه حاصل برنامه ريزي و فعاليت و تلاش كارگروه هاي متعدد كارشناسي در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري؛ معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي؛ انجام پژوهشهاي گوناگون؛ بهره گرفتن از پژوهشهاي موجود و مشاركت جمع زيادي از صاحب نظران و انديشمندان عرصه علم و فناوري كشور اعم از دست اندر كاران سياستگذاري و مديريت كلان نظام علمي كشور، مديران، استادان و پژوهشگران دانشگاه ها و پژوهشگا ها، قطب ها و انجمنهاي علمي كشور، كارشناسان آموزش و پرورش، صاحبنظران حوزة علميه قم و مديران و مسؤولان علم و فناوري از دستگاه ها و بخش هاي اجرايي كشور است كه از همه آنان قدرداني و تشكر مي شود. مجموعة پژوهشها و آراي صاحبنظران كه پشتوانة علمي و پژوهشي اين نقشه محسوب مي شوند در قالب مجلدات متعدد تحت عنوان اسناد پشتيبان نقشه جامع علمي كشور تنظيم و براي بهره برداري به تدريج توسط دبير خانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در دسترس عموم قرار مي گيرد. با ابلاغ نقشة جامع علمي كشور لازم است كليه دستگاه هاي اجرايي و نهادها نهايت تلاش خود براي اجراي كامل برنامه ها و انجام اقدامات لازم را به كار گيرند. اميد است كه با اجراي اين نقشه زمينه و بستر لازم براي تحقق كامل اهداف نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران و انتظارات به حق مقام معظم رهبرري از جامعه علمي فراهم شود، ان شاء الله.

فصل اول

ارزشهاي بنيادين و الگوي نظري نقشه جامع علمي كشور 1 – 1- مباني و ارزشهاي بنيادين جامع علمي كشور مباني ارزشي نظام علم و فناوري كشور بر پاية مباني نظري كه در مجموعه اسناد پشتيبان نقشة جامع علمي ارزشي ارائه شده، استوار است و به مثابة روح حاكم بر حركت علمي كشور، مشخص كنندة جهت گيريهاي نظام و اولويت ها و بايد و نبايد ها در عرصه هاي آموزش پرورش، پژوهش و فناوري براي حركت در مسير بسط انديشه الهي و گسترش انديشه حاكميت جهاني و نيل به جامعه جهاني سرشار از عدالت و توحيد تحت مديريت انسان كامل است. مهمترين اين ارزشها عبارتند از: 1 - حاكميت جهان بيني توحيدي اسلام در كليه ابعاد علم و فناوري؛ 2 - علم هدايتگر و هدفمندي آخرت گرايانه علم و فناوري؛ 3 - عدالت محوري،پرورش استعدادها و دستيابي همگان به خصوص مستضعفان در حوزه علم و فناوري، و تقويت خلاقيت، نهوآوري و خطر پذيري در علم؛ 4 - كرامت انسان با تكيه بر فطرت حقيقت جو،عقلگرا، علم طلب و آزادگي وي؛ 5 - آزاد انديشي و تبادل آراء و تضارب افكار (جدال احسن)؛ 6 - توجه به اصل عقلانيت، تكريم علم و عالم، ارزشمندي ذاتي علم و ضرورت احترام حقوقي و اخلاقي به آفرينش هاي فكري – علمي؛ و دستاوردهاي علمي بشري و بهره گيري از آنها در چارچوب نظام ارزشي اسلام؛ 7 - علم و فناوري كمال آفرين، توانمند ساز، آفرين و هماهنگ با محيط زيست و سلامت معنوي و جسمي و رواني و اجتماعي آحاد جامعه؛ 8 - ايجاد تحول بنيادين علمي بخصوص در بازبيني و طراحي علوم انساني در چارچوب جهان بيني اسلامي؛ 9 - تعامل فعال و الهام بخش با محيط جهاني و فرآيند هاي توسعه علم و فناوري در جهان؛ 10 - اخلاق محوري، تقدم مصالح عمومي بر منافع فردي و گروهي، تقويت روحيه تعاون و مشاركت و مسئوليت پذيري آحاد جامعه علمي و نهادهاي مرتبط با آن. 1 – 2 ويژگي هاي اصلي الگوي نظام علم و فناوري و نوآوري الگوي مناسب نظام علم و فناوري و نوآوري ويژة جامعه ايراني كه به دنبال احياي فرهنگ و ايجاد تمدن نوين اسلامي – ايراني است بايد ويژگي هاي اصلي زير را داشته باشد: 1.تركيب عرضه محوري و تقاضا محوري : با توجه به اهداف و آرمانها و اولويتهاي بلند مدت نظام و كافي نبودن تقاضا هاي بخشهاي اقتصادي و صنعتي از موارد مذكور،برخي حوزه هاي اولويت دار بايد مورد حمايت ويژه قرار گيرند. اين وجه از نظام علم و فناوري معطوف به توليد و عرضه دانش بر مبناي اهداف و آرمانهاي جامعه است. از سوي ديگر افزايش تقاضاي نظامهاي فرهنگي، سياسي، صنعتي و اقتصادي ملي و فراملي و در نتيجه تجاري كردن دانش و فناوري، اهميت ويژه اي در پيشرفت همه جانبه و پايدار كشور دارد. بنابراين، الگوي مناسب براي نظام علم و فناوري جامعه ايراني در اين زمينه تركيبي از الگوهاي عرضه محوري و تقاضا محوري است. 2.اجتماع دو رويكرد برو مداري و درون مداري :نظام علم وفناوري جامعه ايراني از نظر توجه به نيازها و قابليتها و ظرفيتهاي بومي و مزيتهاي نسبي كشور، درون مدار است. از سوي ديگر با توجه به فرصتهاي پييش رو در جهان و كشورهاي اسلامي، در عرصه علم و فناوري با جهان اسلام و ساير كشورها مشاركت فعال دارد و بنابراين در اين زمينه برون مدار است. 3.تلفيق آموزش با تربيت و پژوهش و مهارت : از آنجا كه علم و عمل توأمان، عامل پيشرفت همه جانبه و پايدار كشور است بايد الگوي تفكيكي حاكم بر نظام فعلي علم و فناوري به سرعت در جهت الگويي تلفيقي تحول يابد . بدين منظور اين تلفيق بايد ار آموزش ابتدايي آغاز و در تمام دوره هاي آموزشي ادامه يابد و در نتيجه الگوي آموزشي حافظه مدار فعلي جاي خود را به الگوي مبتني بر يادگيري دانش به همراه تربيت انسانها و پرورش مهارتها و پژوهش بدهد. در نظام آموزش عالي نيز رويكرد پژوهش محوري تقويت خواهد شد.

فصل دوم

وضع مطلوب علم و فناوري وضع مطلوب علم و فناوري بر مبناي وضع موجود علم و فناوري و تحليل نقاط قوت و ضعف و فرصتها و تهديدها كه در مجموعه اسناد پشتيبان نقشه جامع آمده تدوين گرديده است. 2 – 1 چشم انداز علم و فناوري جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 هجري شمسي جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 هجري شمسي در علم و فناوري، با اتكال به قدرت لايزال الهي و با احياي فرهنگ و بر پايي تمدن نوين اسلامي – ايراني براي پيشرفت ملي، گسترش عدالت و الهام بخشي در جهان، كشوري خواهد بود: برخوردار از انسانهاي صالح، فرهيخته، سالم و تربيت شده در مكتب اسلام و انقلاب و با دانشمنداني در طراز برترينهاي جهان؛ توانا در توليد و توسعة علم و فناوري ونوآوري و به كارگيري دستاوردهاي آن؛ پيشتاز در مرزهاي دانش و فناوري با مرجعيت علمي در جهان. 2 – 2 اهداف كلان نظام علم و فناوري كشور 1 - دستيابي به جايگاه اول علم و فناوري در جهان اسلام و احراز جايگاه برجستة علمي و الهام بخشي در جهان؛ 2 - استقرار جامعة دانش بنيان، عدالت محور و برخوردار از انسانهاي شايسته و فرهيخته و نخبه براي احراز مرجعيت علمي در جهان؛ 3 - تعميق و گسترش آموزشهاي عمومي و تخصصي همراه با تقويت اخلاق و آزاد انديشي و روحيه خلاقيت در آحاد جامعه، به ويژه نسل جوان؛ 4 - دستيابي به توسعة علوم و فناوريهاي نوين و نافع، متناسب با اولويتها و نيازها و مزيتهاي نسبي كشور؛ و انتشار و به كارگيري آنها در نهادهاي مختلف آموزشي و صنعتي و خدماتي؛ 5 - افزايش سهم توليد محصولات و خدمات مبتني بر دانش و فناوري داخلي به بيش از 50 درصد توليد ناخالص داخلي كشور؛ 6 - ارتقاي جايگاه زبان فارسي در بين زبانهاي بين المللي علمي؛ 7 - كمك به ارتقاي علم و فناوري در جهان اسلام و احياي موقعيت محوري تاريخي ايران در فرهنگ و تمدن اسلامي؛ 8 - گسترش همكاري در حوزه هاي علوم و فناوري با مراكز علمي معتبر بين المللي. 2 – 3. اهداف بخشي نظام علم، فناوري و نوآوري كشور 1 - دستيابي آحاد جامعه به سطح مناسب دانش عمومي و از بين رفتن بي سوادي؛ 2 - پوشش كامل دورة آموزش عمومي؛ 3 - ايجاد نظام آموزشي مناسب براي هدايت دانش آموزان در جهت:

فصل سوم

اولويت هاي علم و فناوري كشور 3 – 1- اهداف اولويت بندي و رويكرد پشتيباني از اولويتها استخراج اولويتهاي علم و فناوري كشور در سند حاضر حاصل تركيب رويكردهاي مزيت محور، نياز محور، مرزشكن و آينده نگر است. بر اساس و به منظور تحقق اولويتها، نوع پشتيباني از آنها بسته به وضع موجود علوم و فناوريهاي مرتبط و نوع توسعة كمي و تحول و ارتقاي كيفي مورد نظر در طيف وسيعي از پشتيباني هاي فكري، مالي، قانوني، منابع انساني و مديريتي متغير خواهد بود. برخي رويكردهاي پشتيباني از اولويتهاي علم و فناوري عبارتند از: هدايت سرمايه گذاري ها از طريق برنامه هاي پنج ساله و بودجه هاي ساليانه و رديفهاي و تسهيلات مالي متمركز؛ هدايت نظام آموزش براي تأمين و جذب نيروهاي نخبه و متخصص مورد نياز در حوزه هاي اولويت دار؛ اصلاح و ايجاد ساختارها و فرايند ها، تنظيم و تدوين و تصويب سياستها و ضوابط تشويقي خاص براي رشد سريع (ميانبر) در حوزه هاي اولويت دار؛ 3 – 2. اولويتهاي علم و فناوري كشور از آنجا كه حصول اطمينان از رشد و شكوفايي در برخي از اولويتها نيازمند توجه و هدايت و پشتيباني در سطوح كلان مديريتي كشور است و در برخي ديگر رشد و توسعه با پشتيباني مديريت هاي مياني و تخصيص غير متمركز منابع حاصل خواهد شد، اولويت ها به ترتيب در سه سطح الف و ب و ج تنظيم شده اند. اين دسته بندي ناظر بر نحوه و ميزان تخصيص منابع، اعم از مالي و انساني و توجه مديران و مسئولان است. اولويتهاي الف در فناوري: فناوري هوا فضا – فناوري اطلاعات و ارتباطات - فناوري هسته اي – فناوري نانو و ميكرو – فناوري هاي نفت و گاز – فناوري زيست محيطي– فناوري هاي نرم و فرهنگي؛ در علوم پايه و كاربردي:مادة چگال – سلول هاي بنيادي و پزشكي مولكولي – گياهان دارويي – بازيافت و تبديل انرژي – انرژي هاي نو و تجديد پذير – رمزنگاري و كد گذاري – علوم شناختي و رفتاري؛ در علوم انساني و معارف اسلامي: مطالعات قرآن و حديث – كلام اسلامي – فقه تخصصي – اقتصاد، جامعه شناسي، حقوق، روان شناسي، علوم تربيتي و مديريت مبتني بر مباني اسلامي – فلسفه هاي مضاعف متكي بر حكمت اسلامي – فلسفه و لايت و امامت – اخلاق كاربردي و حرفه اي اسلامي – سياستگذاري و مديريت علم، فناوري و فرهنگ – زبان فارسي در مقام زبان علم؛ در سلامت: سياستگذاري و اقتصاد سلامت – دانش پيشگيري و ارتقاي سلامت با تأكيد بر بيماري هاي داراي بار بالا و معضلات بومي – الگوهاي شيوة زندگي سالم منطبق با آموزه هاي اسلامي – استفاده از الگوهاي تغذيه بومي؛ در هنر: حكمت و فلسفه هنر – هنرهاي اسلامي ايراني – هنرهاي مرتبط با انقلاب اسلامي و دفاع مقدس – اقتصاد هنر – فيلم و سينما – رسانه هاي مجازي با تأكيد بر پويايي و بازي هاي رايانه اي – معماري و شهرسازي اسلامي – ايراني – موسيقي سنتي و بومي ايران – ادبيات و شعر و داستان نويسي 0 طراحي هنري ايراني اسلامي و لباس و فرش ايراني. اولويتهاي ب در فناوري: ليزر – فوتونيك – زيست حسگرها – حسگرهاي شيميايي – مكاترونيك – خود كارسازي و روباتيك – نيم رساناها – كشتي سازي – مواد نوتركيب – بسپارها (پليمرها) – حفظ و احياي ذخاير ژني – اكتشاف و استخراج مواد معدني – پيش بيني و مقابله با زلزله و سيل – پدافند غير عامل؛ در علوم پايه و كاربردي: ژئو فيزيك – ايمني زيستي – بيو انفورماتيك – اپتيك – فيزيك انرژي هاي بالا و ذرات بنيادي – محاسبات و پردازش اطلاعات كوانتومي – نجوم و كيهان شناسي – فيزيك اتمي و شتابگرها – علوم ژني – محاسبات نرم و سيستم هاي فازي – توپولوژي؛ در علوم انساني و معارف اسلامي: اخلاق اسلامي و مطالعات بين رشته اي آن – الهيات – عرفان اسلامي – فلسفه – غرب شناسي انتقادي – كارآفريني و مهارت افزائي – تاريخ اسلام و ايران و انقلاب اسلامي – مطالعات زنان و خانواده مبتني بر مباني اسلامي – تاريخ علم (با رويكرد تاريخ اسلام و ايران) – جغرافياي سياسي؛ در سلامت: داروهاي جديد و نوتركيب – مديريت اطلاعات و دانش سلامت – طب سنتي – تجهيزات پزشكي – سلولي و مولكولي – ژن درماني – فرآورده هاي زيستي – فناوري تغذيه؛ در هنر: مطالعات انتقادي هنر مدرن – مطالعات تطبيقي حوزه هاي هنر – هنرهاي سنتي و صنايع دستي – خوشنويسي – هنرهاي نمايشي – مباحث ميان رشته اي هنر و شاخه هاي علوم با تاكيد بر نگاه اسلامي. اولويت هاي ج در فناوري: اپتوالكترونيك – كاتاليستها – مهندسي پزشكي – آلياژهاي فلزي – مواد مغناطيسي – سازه هاي دريايي – حمل و نقل ريلي – ايمني حمل و نقل – ترافيك و شهرسازي – مصالح ساختماني سبك و مقاوم – احياي مراتع و جنگلها و بهره برداري از آنها – فناوري هاي بومي؛ در علوم پايه و كاربردي: جبر و رياضيات غير خطي – رياضيات گسسته و تركيبات – آناليز تابعي و همساز – سيستم هاي ديناميكي و احتمال – كنترل و بهينه سازي – زيست رياضي – پلاسما – بيوفيزيك – فيزيك سيستم هاي پيچيده – بيوشيمي – شيمي سبز – مواد سيليكوني – تكنونيك و زمين شناسي مهندسي – فرآوري و استحصال و تلخيص مواد آلي و معدني – مخاطرات زيست محيطي – تغييرات اقليمي – اقيانوس شناسي و علوم دريايي – تنش هاي زيستي و غير زيستي – توليد ارقام و گونه هاي مناسب با بهره برداري از تنوع زيستي – بهينه سازي الگوي كشت منطقه اي – جامعه شناسي زيستي؛ در سلامت: علوم ميان رشته اي بين علوم پايه با علوم باليني – مقابله با انواع اعتياد – ايمني غذايي – امنيت غذايي؛

فصل چهارم

راهبردها و اقدامات ملي براي توسعة علم و فناوري در كشور 4 – 1 راهبردهاي كلان كلان توسعة علم و فناوري در كشور راهبرد كلان 1 : اصلاح ساختارها و نهادهاي علم و فناوري و انسجام بخشيدن به آنها و هماهنگ سازي نظام تعليم و تربيت، در مراحل سياستگذاري و برنامه ريزي كلان راهبرد كلان 2 : توجه به علم و تبديل آن به يكي از گفتمانهاي اصلي جامعه و ايجاد فضاي مساعد، براي شكوفايي و توليد علم و فناوري بر مبناي آموزه هاي اسلامي از طريق توسعه و تعميق و به كارگيري مؤلفه هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي راهبرد كلان 3 : جهت دادن چرخة علم و فناوري به ايفاي نقشي مؤثر تر در اقتصاد راهبرد كلان 4 : نهادينه كردن مديريت دانش و ابتناي مديريت جامعه بر اخلاق و دانش بر اساس الگوهاي ايراني – اسلامي در نهادهاي علمي، اقتصادي، سياسي، اجتماعي، فرهنگي و دفاعي – امنيتي راهبرد كلان 5 : نهادينه كردن نگرش اسلامي به علم و تسريع در فرايندهاي اسلامي شدن نهادهاي آموزشي و پژوهشي راهبرد كلان 6 : تحول و نوسازي نظام تعليم و تربيت اعم از آموزش و پرورش و آموزش عالي به منظور انطباق با مباني تعليم و تربيت اسلامي و تحقق اهداف كلان نقشه راهبرد كلان7 : جهت دهي آموزشي، پژوهشي،فناوري و نوآوري در مرزهاي دانش براي تحقق مرجعيت علمي راهبرد كلان 8 : تربيت و توانمند سازي سرماية انساني با تأكيد بر پرورش انسانهاي متقي و كارآفرين و خودباور و خلاق، نوآور و توانا در توليد علم و فناوري و نوآوري متناسب با ارزشهاي اسلامي و نيازهاي جامعه راهبرد كلان 9 : تعامل فعال و اثر گذار در حوزة علم و فناوري با كشورهاي ديگر به ويژه كشورهاي منطقه و جهان اسلام راهبرد كلان 10 : متحول سازي و ارتقاي كمي وكيفي علوم انساني و هنر مبتني بر معارف اسلامي راهبرد كلان11 : جهت دهي به چرخة علم و فناوري و نوآوري براي ايفاي نقش مؤثر تر حوزة علوم پزشكي و سلامت راهبرد كلان 12 جهت دهي به چرخۀ علم و فناوري و نوآوري براي ايفاي نقش مؤثر تر حوزۀ فني و مهندسي راهبرد كلان 13 : توسعه و تعميق و تقويت آموزش و پژوهش در حوزة علوم پايه 4 – 2 راهبرد ها و اقدامات ملي متناسب با راهبرد كلان توسعة علم و فناوري در كشور: راهبرد كلان1 : اصلاح ساختارها و نهادهاي علم و فناوري و انسجام بخشيدن به آنها و هماهنگ سازي نظام تعليم و تربيت، در مراحل سياستگذاري و برنامه ريزي كلان راهبرد ملي : 1 - سياستگذاري و ارتقاي هماهنگي و هم افزايي در بخشهاي مختلف كشور براي اجرايي كردن نقشة جامع علم و فناوري؛ 2 - همسو كردن سياستهاي توسعة صنعتي و اقتصادي كشور،به ويژه برنامه هاي پنج ساله توسعه، با سياستهاي كلان توسعة علم و فناوري در كشور؛ 3 - تعيين حدود مديريت و مالكيت نهادهاي مرتبط با حوزة علم و فناوري؛ 4 - ساماندهي نظام مالكيت نهادهاي مرتبط با حوزهاي علم و فناوري؛ 5 - بازنگري، اصلاح، يكپارچه سازي، ساده سازي و روزآمد كردن قوانين و مقررات نظام علم و فناوري كشور؛ 6 - اصلاح فرآيندها و ساختارهاي نظارت و ارزيابي علم، فناوري و نوآوري ملي و تعيين استانداردهاي بومي در حوزه علم و فناوري در چارچوب نيازهاي اقتصادي و اجتماعي كشور؛ 7 - ساماندهي نظام تأمين مالي توسعة علم و فناوري؛ 8 - سازماندهي نظامهاي حرفه اي مبتني بر دانش علمي و فني براي ادارة واحدهاي اقتصادي – اجتماعي و نهادينه كردن فرهنگ مهارت گرايي و پژوهش محوري و كارآفريني در نظام علم و فناوري و نوآوري؛ 9 - ايجاد هماهنگي در سياستگذاري و برنامه ريزي در بين دورة آموزش رسمي عمومي، آموزش مهارتي و حرفه اي و آموزش عالي به منظور تداوم فرايند فعاليت هاي تعليم و تربيت؛ 10 - سياستگذاري و برنامه ريزي مشترك شورايعالي حوزه هاي علميه و شورايعالي انقلاب فرهنگي بمنظور ساماندهي و ارتقاي تعامل حوزه و دانشگاه در توليد و توسعة علم در پرتو آموزه هاي اسلامي؛ 11 - ايجاد هماهنگي ميان نظام تعليم و تربيت رسمي و غير رسمي كشور و كاهش فاصله مرزهاي ميان آنها. اقدامات ملي : 1 - طراحي ساز و كار لازم براي سياستگذاري اجرايي، اجرايي كردن نقشة جامع علمي، تصويب و ابلاغ برنامه هاي ملي و نظارت و ارزيابي هاي مربوطه،(1) 2 - ايجاد هماهنگي و انسجام بين نهادهاي ذيربط در علم و فناوري و تكميل نهادهاي مرتبط با چرخة علم و فناوري؛(1) 3 - توانمندسازي بخش غير دولتي در نظام علم و فناوري و كاهش تصدي گري دولت همزمان با تقويت ابعاد نظارتي آن؛(3) 4 - افزايش سهم وقف و خيريه در توسعه و پشتيباني از مؤسسات و نهادهاي علم و فناوري؛(3) 5 - ثبت و اعتبار سنجي مالكيت فكري در حوزة علم و فناوري در قوة مجريه؛(4) 6 - ايجاد نهاد دادرسي تخصصي علم و فناوري براي رسيدگي به شكايات و دادخواهي ها در قوة قضائيه؛(3و4) 7 - ايجاد نظام ثبت اختراع امتحاني (اثباتي) در حوزه هاي اولويت دار؛(4) 8 - اصلاح و ترميم و تكميل نظام پشتيبان ثبت اختراع و اكتشاف از جمله دفاتر خصوصي تنظيم و پيگيري حقوقي ثبت اختراع و اكتشاف، دفاتر خصوصي تحليل اختراع و اكتشاف؛ و مراكز اطلاع رساني فناوريي؛(4) 9 - تقويت و ساماندهي قوانين و مقررات مالكيت فكري در عرصة مقالات علمي و كتب علمي و پايان نامه ها و ثبت اختراعات و نرم افزارهاي فني و تخصصي.(4) 10 - ساماندهي نظام استاندارد علم و فناوري با حفظ وظايف برنامه ريزي و نظارت براي دولت و اراية خدمات آزمايشگاهي با مشاركت بخش غير دولتي و بومي كردن استانداردها و تدوين استانداردهاي جديد با مشاركت نهادهاي علمي و مدني و دانش بنيان؛(6) 11 - طراحي نظام كارآمد براي نظارت و ارزيابي و استقرار نظام هاي جامع رتبه بندي و تضمين كيفيت نهادهاي علمي و فناوري و نوآوري با تأكيد بر حفظ حقوق متقاضيان و شفاف سازي و رونق بازار و تقاضا؛(6) 12 - ساماندهي و پويا سازي و تسهيل نظام تأمين مالي مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي با حفظ ارزشها و رعايت استانداردهاي مربوطه،(7) 13 - افزايش نقش و سهم دولت در حمايت از پژوهشهاي راهبردي و بنيادي با تاكيد بر بهره برداري از نتايج آنها؛(7) 14 - هدفمند كردن اعتباراتن پژوهشي و تسهيل سازوكارهاي مالي به منظور توسعة پژوهش هاي تقاضا محور؛(7) 15 - استفاده از سازو كارها و مشوقهاي مالي متنوع از جمله معافيت مالياتي، كمك،وام، معافيتهاي گمركي و تعرفه اي براي تقويت نقش بخش خصوصي و بنگاههاي نوآور در حوزه علم و فناوري؛(7) 16 - ساماندهي بودجة دستگاهها و شركتهاي دولتي و الزام آنها به تأمين منابع مورد نياز پژوهشها در جهت تحقق اهداف و شاخص هاي نقشة جامع؛(7) 17 - حمايت از ايجاد و توسعة و تامين بهنگام منابع نهادهاي مالي نظام علم و فناوري، و نوآوري، از جمله صندوقهاي سرمايه گذاري خطر پذير، صندوق هاي توسعة فناوري، شركتهاي تامين سرمايه و بانك هاي توسعة فناوري و نوآوري؛(7) 18 - ايجاد بازار فرابورس مؤسسات و شركتهاي دانش بنيان و حمايت از ورود آنها به بازار بورس؛(7) 19 - ايجاد شبكة هماهنگي و همكاري فعاليتهاي مالي بين نهادهاي تامين مالي علم و فناوري؛(7) 20 - ايجاد تسهيلات قانوني براي افزايش سرمايه گذاري بخش غير دولتي در تحقق و توسعه و ارتقاي سهم اعتبارات پژوهشي بخش غير دولتي از توليد ناخالص داخلي؛(7) 21 - سياستگذاري و برنامه ريزي مشترك و متمركز براي رسانه ها و نهاد ها و مراكز موثر بر تربيت به منظور همسويي با نظام رسمي آموزش و پرورش؛(11) راهبرد كلان 2 توجه به علم و تبديل آن به يكي از گفتمان هاي اصلي جامعه و ايجاد فضاي مساعد،شكوفا و مولد علم و فناوري بر مبناي آن به يكي از گفتمان هاي اصلي جامعه فضاي مساعد،شكوفا و مولد علم و فناوري بر مبناي آموزه هاي اسلامي از طريق توسعه و تعميق و به كارگيري مؤلفه هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي راهبرد هاي ملي : 1 - تقويت نگاه ديني به مقولة علم و علم آموزي و فريضه قلمداد كردن آن و گسترش و ترويج آموزه هاي قرآن كريم و معصومين (عليهم السلام) در تربيت علمي و آداب تعليم و تعلم؛ 2 - توسعة فرهنگ مطالعه و تتبع و تحقيق؛ تقويت روحية پرسشگري و حقيقت جوئي و يادگيري مادام العمر در سطح عموم و استفاده از يافته هاي تحقيقاتي و علمي در زندگي روزمره به صورت عاملي براي توسعة اجتماعي و بهبود زندگي؛ 3 - فرهنگ سازي عمومي براي تقويت جنبش نرم افزاري و توليد بومي علم در جامعه و ارتقاي آگاهيهاي علمي عمومي درابعاد مختلف فرهنگي و سياسي و اقتصادي؛ 4 - ارتقاي منزلت و صلاحيت حرفه اي و مرجعيت علمي و اجتماعي معلمان،استادان پژوهشگران و فناوران؛ 5 - گسترش فضاي توليد علم و فكر با حمايت از كرسيهاي آزاد انديشي و نظريه پردازي و كانونهاي تفكر و مناظرات علمي مبتني بر جدال احسن و نقدپذيري عالمانه؛ 6 - ارتقاي سطح مشاركت دانشمندان و نقش آفرينان در عرصة علم و فناوري در ايفاي رسالتهاي اجتماعي و تعميق و ترويج و احترام به ارزش هاي اصيل اسلامي و ايراني و اخلاق حرفه اي و بهره برداري از ذخاير غني فرهنگي؛ 7 - استفاده از ظرفيت رسانه ها براي پيشبرد اهداف نظام علم و فناوري در كشور؛ اقدامات ملي : 1 - ايفاي نقش فعال تر مساجد به عنوان پايگاههاي علمي و فرهنگي در ترويج و انتشار علم در سطح عموم مردم؛(1) 2 - ساده سازي زبان علم براي عموم مردم و توليد واژگان مناسب لازم به منظور نهادينه كردن فرهنگ استفاده از علم و دستاوردهاي علمي در زندگي؛(2) 3 - افزايش دسترسي به منابع علمي از طريق گسترش كتابخانه هاي عمومي و مجازي در مناطق مختلف و حمايت از توليد و انتشار اين منايع همسو با نظام علم و فناوري و نوآوري كشور؛(2) 4 - به كارگيري فنون علمي و خلاقانه در روش هاي تعليم و تربيت و تدوين متون درسي بخصوص در آموزش و پرورش به منظور ترويج تفكر خلاق علمي از پايين ترين سنين؛(2) 5 - تقويت انگيزه هاي معنوي و تشويق اعتباري و مادي براي جلب نخبگان جامعه به سمت حرفه هاي معلمي، استادي، پژوهشي و فناوري؛(4) 6 - حل مشكلات اجتماعي و معيشتي معلمان و پژوهشگران به منظور فراهم آوردن بستر لازم براي فعاليتهاي علمي؛(4) 7 - طراحي ساز و كار اجرايي و تعيين متولي تدوين، ترويج و نظارت بر اخلاق حرفه اي و معيارها و ضوابط رفتاري در محيط هاي علمي و پژوهشي؛(6) 8 - نهادينه سازي تعهد و انضباط اجتماعي و قانون مداري و روحيه تلاش براي گسترش عدالت و رفاه و سلامت جامعه در دانش آموختگان با مشاركت معلمان و استادان؛(6) 9 - اختصاص بخش مهمي از برنامه هاي رسانة ملي به موضوعات علمي و فناوري با زبان ساده و عامه فهم؛(7) 10 - طراحي و اجراي مناظرات علمي در رسانه هاي عمومي با موضوعات تخصصي در حوزةعلم و فناوري وحمايت از كرسي هاي آزاد انديشي و نظريه پردازي و نقد و مناظره؛(7) 11 - انتخاب برترين رسانه هاي عمومي بر مبناي ميزان توجه به علم و فناوري و تخصيص جوايز جشنواره ها و حمايت دولتي بر مبناي آن؛(7) راهبرد كلان 3 جهت دادن چرخة علم و فناوري و نوآوري به ايفاي نقش مؤثر در اقتصاد راهبردهاي ملي :

فصل پنجم

چارچوب نهادي علم و فناوري و نوآوري 5 – 1 تقسيم كار ملي در نظام علم و فناوري الف ) سياستگذاري كلان و نظارت و ارزيابي سياستگذاري و تصميم گيري كلان و راهبردي نظام علم و فناوري، روزآمد سازي و اجرايي كردن نقشة جامع علمي كشور و ارزيابي و نظارت بر حسن اجراي آن، سياستگذاري كلان براي همكاري هاي بين المللي در عرصة علم و فناوري و تصويب اسناد ملي فناوريهاي اولويت دار بر عهدة شوراي عالي انقلاب فرهنگي است كه با ساز و كار مورد نظر شورا انجام مي گيرد. ب ) سياستگذاري اجرايي و هماهنگي و انسجام بخشي اجراي نقشة جامع علمي كشور به منظور تهيه و تصويب و ابلاغ سياستهاي اجرايي، طراحي سازوكار تحقق اهداف نقشه و اصلاح ساختارها و فرآيند هاي مربوطه، هماهنگي و انسجام بخشي در اجراي نقشة جامع علمي و نظارت بر حسن اجراي آن،"ستاد راهبردي اجراي نقشة جامع علمي كشور" توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي با تركيب زير ايجاد مي گردد: