تعاريف. اصطلاحات و كلماتي كه در اين كنوانسيون بكار برده شده داراي معاني ذيل ميباشد: (الف) «قوانين داخلي» هر طرف متعاهد عبارت است از كليه قوانين و مقررات ملي و محلي قابل اجرا در قلمرو طرف متعاهد مذكور. (ب) «منطقه مسكوني» عبارت از منطقهاي است كه داراي تابلوهاي ورود و خروج بوده يا در غير اين صورت طبق قوانين محلي تعريف شده است. (ج) «راه» عبارت است از تماميسطح خيابان جاده ـ كوچه و كليه معابري كه براي عبور و مرور عموم باز است. (د) «سوارهرو» عبارت از قسمتي از راه است كه معمولاً براي ترافيك وسائط نقليه مورد استفاده قرار ميگيرد. يك راه ممكن است شامل چندين سوارهرو باشد كه به وسيله باند جداكننده يا اختلاف سطح كاملاً از هم مجزا باشند. (ه ـ) «گذرگاه» عبارتست از تقسيمات طولي كه سوارهرو بدان تقسيم گرديده و عرض آن براي عبور يك رديف وسائط نقليه موتوري غير ازموتورسيكلت كافي باشد اعم از اينكه بوسيله خط كشي طولي راه مشخص شده يا نشده باشد. (و) «تقاطع» عبارت است از چهار راه و انشعاب راههاي هم سطح مشتمل بر فضاي بازي كه از تشكيل اين چهار راه يا انشعاب راهها بوجود آمده. (ز) «تقاطع هم سطح» عبارت است از برخورد بين يك راه و يك راهآهن يا خط ترامواي. (ح) «شاهراه» عبارت از راهي است كه اختصاصاً براي ترافيك وسائط نقليه موتوري ساخته شده و به املاك مجاور خود راه پيدا نميكند و داراي خصوصيات زير است. (i) جز در مناطق خاص يا در موارد موقتي داراي قسمتهاي «سوارهرو» دوطرفه باشد كه توسط باند مجزاكننده يا استثنائاً با وسائل ديگري از يكديگر جداشدهاند. (ii) با هيچ راه يا راهآهن يا خط ترامواي يا راه پياده رو در يك سطح تقاطع نكند. (iii) مخصوصاً به عنوان شاهراه علامتگذاري شده باشد. (ط) ايستادن و توقف وسيله نقليه (ه) «ايستادن» عبارت است از توقف وسيله نقليه بمدت كوتاه براي پياده و سوار كردن مسافر يا بارگيري و تخليه بار: (ii) «توقف» عبارت است از ايستادن وسيله نقليه بمدت نسبتاً طولاني يا بجز در موارديكه بمنظور اجتناب از تصادم يا برخورد با مانع يا رعايت مقررات راهنمائي و رانندگي كه مدت ايستادن از نظر پياده يا سوار كردن مسافر يا بار محدود نباشد. معذالك طرفهاي متعاهد مجازند وسيله نقليهاي را كه مشمول بند (ii) فوقالذكر ميباشد از نظر مدت ايستادن يا توقف بر طبق قوانين داخلي تعيين ورفتار نمايند. (ي) «دوچرخه» عبارت از وسيله نقليهايست كه لااقل داراي دو چرخ بوده و منحصراً با نيروي عضلاني شخصي كه سوار آنست مخصوصاً توسط پدال يا اهرمهاي دستي حركت نمايد. (ك) « دوچرخه گازي» عبارتست از وسيله نقليهايكه داراي دو يا سه چرخ بوده و مجهز به يك موتور احتراق داخلي باشد با سيلندري بظرفيت كمتر از 50 سانتيمتر مكعب و حداكثر سرعت از 50 كيلومتر در ساعت تجاوز نكند. بهر حال طرفهاي متعاهد ميتوانند طبق قوانين داخلي خود وسائط نقليهاي را كه داراي خصوصيات دوچرخه نبوده (از نظر طرز استفاده) مخصوصاًفاقد كيفيت راندن توسط پدال باشد يا حداكثر سرعت و وزن يا بعضي از خصوصيات موتور آنها از حدود معين تجاوز كند «دوچرخه گازي» تلقي ننمايند.اين توضيحات مانع از آن نميشود كه در طرفهاي متعاهد در اجراي مقررات دوچرخه گازي را از نظر عبور و مرور عيناً مانند دوچرخه تلقي نمايند. (ل) «موتورسيكلت» عبارت است از وسيله نقليهايكه داراي دو چرخ با يا بدون سايدكار (اطاقك پهلو) و مجهز بيك موتور محركه باشد. طرفهاي متعاهد ميتوانند سهچرخههائي را كه وزن خالي آن از 400 كيلو تجاوز نكند در قوانين داخلي خود مانند موتورسيكلت تقي كنند. كلمه (موتورسيكلت) شامل دوچرخه گازي نخواهد بود. (م) «وسيله نقليه خودرو» عبارت است از هر گونه وسيله نقليه موتوري قابل حركت در معابر باستثناي دوچرخه گازي كه در طرفهاي متعاهد بعنوان موتورسيكلت تلقي نميشود و همچنين وسايط نقليهايكه بر روي ريل حركت ميكنند. (ن) «وسيله نقليه موتوري» عبارتست از هر گونه وسيله نقليه خودرو كه معمولاً براي حمل مسافر يا بار و يا كشيدن وسيله نقليه ديگري كه مسافر وبار حمل ميكنند در راه مورد استفاده قرار گيرد. اين مورد شامل اتوبوسهاي برقي نيز بوده ولي شامل وسائط نقليهايكه بر روي ريل حركت مينمايند وتراكتورهاي كشاورزي كه بطور اتفاقي براي حمل مسافر و بار در راه و يا كشيدن وسيله نقليه ديگري كه مسافر و بار حمل ميكنند نخواهد بود. (س) «يدك» عبارت از وسيله نقليهايست كه توسط وسيله نقليه خودرو كشيده ميشود و شامل شبه يدك نيز خواهد بود. (ع) « شبه يدك» عبارت از يدكي است كه به يك وسيله نقليه ديگر بطوري متصل ميگردد كه قسمتي از وزن بار آن توسط وسيله نقليه موتوري حمل ميشود. (ف) «راننده» كسي است كه وسيله نقليه موتوري يا ساير وسائط نقليه (مشتمل بر دوچرخه) را ميراند يا گاو از بصورت واحد يا گله يا گله گوسفند ياحيوانات باركش يا زين شده را در جاده هدايت ميكند. (ص) «حداكثر وزن مجاز» عبارت است از مجموع وزن وسيله نقليه و حداكثر بار مجاز آنكه از طرف مقام صلاحيتدار كشوريكه وسيله نقليه در آنشمارهگذاري شده اعلام گرديده باشد. (ق) «وزن بارگيري شده» عبارت است از مجموع وزن واقعي وسيله نقليه به اضافه وزن مسافرين و كاركنان و محمولات آن. (ر) «سمت حركت» عبارت است از سمت دست راست كه طبق قوانين داخلي راننده وسيله نقليه بايستي به وسيله نقليه مقابل اجازه دهد از سمت چپ او عبور كند. در غير اينصورت اين عبارات بمعني حركت از سمت چپ خواهد بود. (ش) «ضرورت رعايت حق تقدم عبور» باين معني است كه رانندگان ضمن هدايت وسيله نقليه خود و با شروع بحركت بايستي طوري حركت نمايند كه موجب تغيير ناگهاني جهت يا سرعت ساير وسايط نقليه نگردند.
ماده 1
از قانون الحاق ايران به كنوانسيون عبور و مرور در جاده ها و كنوانسيون مربوط به علايم راهها — مصوب 1354/11/26