ارتباط با مذاكرات راجع به وضعيت حقوقي درياي خزر هيچ يك از مفاد اين تشريفات (پروتكل) به گونهاي تفسير نخواهد شد كه پيش قضاوت در مورد نتايج مذاكرات مربوط به وضعيت نهائي رژيم حقوقي درياي خزر باشد. در تأييد مراتب فوق، امضاءكنندگان زير كه بهطور مقتضي بدين منظور مجاز شدهاند، اين تشريفات (پروتكل) را امضاء نمودند. اين تشريفات (پروتكل) در شهر مسكو در روز بيست و دوم آذرماه يك هزار و سيصد و نود و يك هجري شمسي برابر با دوازدهم دسامبر دو هزار و دوازده ميلادي تنظيم گرديد. پيوست ۱ فعاليتها و طبقه بندي مواد نگراني آور اين پيوست حاوي عناصري است كه از سوي طرفهاي متعاهد در تهيه طرحهاي اقدام، برنامهها و تدابير پيشگيري، مهار و كاهش و تا حدامكان محو آلودگي ناشي از منابع و فعاليتهاي مستقر در خشكي، موضوع مواد(۵) و(۶) اين تشريفات (پروتكل) مدنظر قرار خواهند گرفت. هدف از اين قبيل طرحهاي اقدام، برنامهها و تدابير، تحت پوشش قرار دادن فعاليتهاي مذكور در بخش(الف) و نيز تحت پوشش قرار دادن مواد مذكور در بخش(ب) است كه بر مبناي ويژگيهاي مذكور در بخش(پ) اين پيوست انتخاب شدهاند. طرفهاي متعاهد در تهيه طرحهاي اقدام، برنامهها و تدابير خود، ميتوانند مفاد اسناد بين المللي مربوط را مدنظر قرار دهند. اولويتهاي اقدام، با ارزيابي اهميت نسبي آثار اين فعاليتها بر زيست بوم ها و منابع دريايي و ساحلي، سلامت عمومي، منافع اجتماعي و اقتصادي، از جمله ارزشهاي فرهنگي صورت خواهد گرفت. الف ـ فعاليتها موارد زير، كه بر مبناي احتمال آلودهكنندگي آنها بر محيط زيست دريايي احصا شدهاند، فعاليتهاي نگرانيآوري هستند كه طرفهاي متعاهد هنگامي كه بهصورت انفرادي يا مشترك طرحهاي اقدام، برنامهها و تدابير پيشگيري، مهار، كاهش و تا حد امكان محو آلودگيهاي مستقر در خشكي را تهيه ميكنند آنها را مدنظر قرار ميدهند. اين موارد به ترتيب اهميت فهرست بندي نشدهاند.
۱
كشاورزي و دامداري
۲
صنعت: ـ كشت آبي ـ الكترونيك ـ توليد انرژي ـ توليد كود ـ فرآوري مواد غذايي ـ جنگلداري ـ هستهاي ـ صنايع فلزي ـ معدن ـ فعاليتهاي مرتبط با نفت و گاز ـ كاغذ و خمير كاغذ ـ صنايع دارويي ـ توليد مصالح ساختماني ـ توليد و فرمول بندي سموم ـ بازيافت ـ ساخت و تعمير كشتي ـ دباغي ـ نساجي
۳
مديريت ضايعات: ـ ضايعات خطرناك و سمي ـ پسابهاي صنعتي ـ پسابها و زبالههاي جامد شهري ـ ضايعات راديواكتيو ـ دفع فاضلاب ـ سوزاندن زبالهها و مديريت ضايعات بجا مانده ـ سوخت موشك
۴
گردشگري (توريسم)
۵
حمل و نقل
۶
ساخت و مديريت جزاير مصنوعي
۷
ساخت جاده و بزرگراه
۸
انهدام سلاحها و مهمات شيميايي
۹
لايروبي
۱۰
ساخت بندرگاه و عمليات بندري
۱۱
تغيير وضعيت فيزيكي طبيعي خط ساحلي
۱۲
تأسيساتي كه ديگر مورد استفاده نيستند و در معرض تغييرات سطح آب دريا قرار ميگيرند. ب ـ طبقهبندي مواد موارد زير كه بر حسب ويژگيهاي خطرآفرين يا ساير ويژگيهاي مضرشان احصا شدهاند، دستههايي از مواد نگرانيآور هستند كه طرفهاي متعاهد هنگامي كه به تهيه طرحهاي اقدام، برنامهها و تدابير پيشگيري، مهار، كاهش و تا حدامكان محو آلودگيهاي مستقر در خشكي ميپردازند، آنها را مدنظر قرار ميدهند. اين موارد به ترتيب اهميت فهرست بندي نشدهاند.
۱
تركيبات اسيدي و آلكالين كه ممكن است به كيفيت آب لطمه زنند.
۲
سموم و مشتقات آنها كه از جهات ديگر مورد توجه قرار نگرفتهاند.
۳
نفت خام و ساير هيدروكربنهاي با منشأ نفت و روغنهاي روانكننده استفاده شده
۴
سيانيدها و فلوريدها
۵
فلزات سنگين و تركيبات آنها
۶
زبالههاي دريايي (هر نوع ماده جامد مقاوم، كه توليد يا فرآوري شده، و رها شده يا بدور انداخته شده باشد)
۷
موادي كه ممكن است موجب كمبود اكسيژن آب در اثر رشد بيرويه موجودات زنده خاص شود.
۸
شويندهها و هر گونه ماده سطحي ديگري كه از طرق زيستي قابل تجزيه نباشند.
۹
مواد غيرسمي كه بر ميزان اكسيژن محيط زيست دريايي اثر مخرب گذاشته يا ممكن است تأثيرات نامطلوب بر ويژگيهاي فيزيكي يا شيميايي آب دريا بجا گذاشته يا موجب اختلال در استفادههاي قانوني از دريا شوند.
۱۰
تركيبات آلي هالوژن و موادي كه بتوانند موجب شكلگيري چنين تركيباتي در محيط زيست دريايي شوند.
۱۱
تركيبات آلي فسفري و موادي كه بتوانند موجب شكل گيري چنين تركيباتي در محيط زيست دريايي شوند.
۱۲
تركيبات آلي قلع و موادي كه بتوانند موجب شكل گيري چنين تركيباتي در محيط زيست دريايي شوند.
۱۳
موجودات زنده ريز بيماريزا
۱۴
هيدروكربنهاي چندحلقهاي معطر
۱۵
مواد راديواكتيو از جمله / و مواد هستهاي پ ـ ويژگيهاي مواد در تهيه طرحهاي اقدام، برنامهها و تدابير پيشگيري، مهار، كاهش و تا حدامكان محو آلودگي از منابع مستقر در خشكي، طرفهاي متعاهد در صورت اقتضاء، ويژگيهاي زير مواد و عوامل را مدنظر قرار ميدهند. اين موارد به ترتيب اهميت فهرستبندي نشدهاند.
۱
تجمع و بزرگنمايي در موجودات زنده
۲
تأثيرات مضاعف مواد
۳
الگوي توزيع مواد (يعني، مقادير، الگوي استفاده و احتمال رسيدن به محيط زيست دريايي)
۴
آثار وارده بر ويژگيهاي مؤثر بر موجودات زنده در محصولات دريايي كه داراي مصرف انساني ميباشند.
۵
آثار وارده بر بو، رنگ، شفافيت، دما يا ساير ويژگيهاي آب دريا
۶
آثار و خطرات وارده بر سلامت
۷
آثار منفي وارده بر حيات دريايي و استفاده پايدار منابع زنده يا ساير كاربردهاي قانوني دريا
۸
استقامت مواد
۹
احتمال بروز كمبود اكسيژن آب در اثر رشد بيرويه موجودات زنده خاص
۱۰
ويژگي راديواكتيو
۱۱
نسبت بين تراكمهاي مشاهده شده و اثر تراكم مشاهده نشده
۱۲
خطر تغييرات نامطلوب در زيست بوم دريايي و برگشتناپذيري يا دوام تأثيرات
۱۳
سمي بودن يا ساير ويژگيهاي زيانبار (مانند سرطانزايي، جهشزايي و قابليت ايجاد فرزندان ناقص الخلقه
۱۴
قابليت انتقال به مسافتهاي طولاني پيوست ۲ منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي الف ـ تعاريف از لحاظ اين پيوست:
۱
«منابع پراكنده آلودگي از كشاورزي» به معني منابع آلودگي غيرنقطهاي است كه از كشت محصولات و پرورش حيوانات اهلي ناشي ميشود، به استثناي عمليات گسترده پرورش دام كه بتوان آنها را به عنوان منابع نقطهاي قلمداد نمود.
۲
«بهترين رويهها» به معني تدابير داراي صرفه اقتصادي و قابل دسترس اعم از ساختاري يا غيرساختاري است كه به منظور پيشگيري، كاهش يا مهار نشت مواد آلودهكننده به محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر طراحي شده باشند. ب ـ طرحهاي پيشگيري، مهار و كاهش منابع آلودگي پراكنده ناشي از كشاورزي در اولين فرصت پس از لازمالاجراء شدن اين تشريفات (پروتكل)، هر طرف متعاهد مبادرت به تدوين طرحها و تدابيري براي آمادگي، مهار و كاهش منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي خواهد نمود كه ممكن است به محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر لطمه بزند، اين قبيل طرحها و برنامهها بهويژه منابع پراكنده آلودگي را كه موجب كمبود اكسيژن آب مي شوند، سموم دفع آفات، رسوبات، و عوامل بيماريزا را مدنظر قرار خواهند داد. موارد زير عبارت از عناصر نگرانيآور در هنگام تدوين اين قبيل برنامهها ميباشد:
۱
ارزيابي منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي كه ميتواند به طور نامطلوب بر محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر تأثير بگذارد، از جمله:
الف
برآورد حجم موادي كه ميتوانند به طور نامطلوب بر محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر تأثير بگذارد.
ب
شناسايي خطرات بالقوه بر سلامت انساني
پ
ارزيابي بهترين رويههاي موجود و كارايي آنها
ت
ايجاد برنامههاي پايشي
۲
تدابير سياستگذاري، تقنيني و اقتصادي، از جمله:
الف
ارزيابي كافي بودن طرحها، سياستها و سازوكارهاي حقوقي در جهت مديريت منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي و تدوين برنامهاي براي اجراي اصلاحاتي كه ممكن است براي تحقق بهترين رويهها ضروري باشد.
ب
ارزيابي چهارچوب اداري موجود براي مديريت منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي
پ
توسعه و تشويق برنامههاي مشوق اقتصادي و غيراقتصادي براي افزايش بكارگيري بهترين رويهها در جهت پيشگيري، مهار و كاهش آلودگي محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر بر اثر منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي
۳
برنامههاي آموزشي، تحصيلي و آگاهسازي، از جمله:
الف
ايجاد و اجراي برنامههايي براي بخش كشاورزي عامه مردم جهت افزايش آگاهي در خصوص منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي و تأثيرات آن بر محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي، سلامت عمومي و اقتصاد
ب
ايجاد و اجراي برنامههايي در كليه سطوح تحصيلي در خصوص اهميت محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي و تأثيرات آلودگي ناشي از فعاليتهاي كشاورزي
پ
ايجاد و اجراي برنامههاي آموزشي براي مؤسسات دولتي و بخش كشاورزي در خصوص اجراي بهترين رويهها، از جمله تدوين مطالب آموزشي براي كارگران كشاورزي در زمينه بهترين رويههاي ساختاري و غيرساختاري، به منظور پيشگيري، كاهش و مهار منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي
ت
ايجاد برنامههايي براي تسهيل انتقال مؤثر فناوري و تبادل اطلاعات پ ـ گزارشدهي هر طرف متعاهد طبق ماده(۱۷) اين تشريفات (پروتكل)، در خصوص طرحهاي خود براي پيشگيري، مهار و كاهش آلودگي محيط زيست دريايي و مناطق ساحلي درياي خزر از منابع پراكنده آلودگي ناشي از كشاورزي گزارش خواهد داد. پيوست ۳ انتقال آلودگي از طريق جو اين پيوست شرايط اجراي اين تشريفات (پروتكل) نسبت به آلودگي ناشي از منابع و فعاليتهاي مستقر در خشكي قابل انتقال از طريق جو، موضوع جزء (ب) بند (۲) ماده (۳) را تعيين مينمايد.
۱
اين تشريفات (پروتكل) تحت شرايط زير در مورد خروجيهاي آلودهكننده در جو اعمال خواهد شد:
الف
مواد تخليه شده تحت شرايط غالب هواشناسي به محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر منتقل شده يا بتواند منتقل شود.
ب
ورود مواد به محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر، براساس معيارهاي مذكور در ماده (۶) اين تشريفات (پروتكل) در ارتباط با مقادير همان ماده كه از طرق ديگر به محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي ميرسد، خطرناك باشد.
۲
در خصوص آلودگي محيط زيست دريايي يا مناطق ساحلي درياي خزر از منابع و فعاليتهاي مستقر در خشكي از طريق جو، مقررات مواد (۴) و (۷) اين تشريفات (پروتكل)، حسب توافق طرفهاي متعاهد، به تدريج در مورد فعاليتها و مواد مذكور در پيوست شماره (۱) اين تشريفات (پروتكل) اعمال خواهد شد.
۳
با رعايت شرايط مذكور در بند(۱) فوق، مقررات بند(۱) ماده(۶) اين تشريفات (پروتكل)، در موارد زير نيز اعمال خواهد شد:
الف
مقدار و شدت خروجي مواد تخليه شده به جو بر مبناي اطلاعات در دسترس طرفهاي متعاهد در خصوص موقعيت و توزيع منابع آلودگي هوا
ب
محتواي مواد نگرانيآور موجود در سوخت و مواد خام
پ
كارايي فناورهاي كنترل آلودگي هوا و فرآيندهاي كارآمدتر توليد و احتراق سوخت
ت
بهكارگيري مواد نگرانيآور در كشاورزي و جنگلكاري
۴
مفاد پيوست (۴) اين تشريفات (پروتكل) در صورت اقتضاء در مورد آلودگي از طريق جو اعمال خواهد شد. پايش و الگوبرداري آلودگي هوا با استفاده از عوامل و روشهاي متداول قابل قبول تعيين خروجيها در ارزيابي دفع مواد از طريق جو و نيز فهرستبرداري مقادير و شدت خروجي آلوده كنندهها از منابع مستقر در خشكي مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
۵
كليه مواد اين تشريفات (پروتكل)، در طور يكسان در مورد به آلودگي ناشي از منابع و فعاليتهاي مستقر در خشكي از طريق جو، در صورت امكان و تحت شرايط مذكور در بند(۱) فوق اعمال خواهد شد. پيوست ۴ مجوز خروجيها طرفهاي متعاهد به موجب بند(۳) ماده(۷) اين تشريفات (پروتكل)، به هنگام بررسي صدور مجوز براي خروجيهاي حاوي مواد نگرانيآور مذكور در پيوست (۱) اين تشريفات (پروتكل)، عوامل زير را در صورت اقتضاء ارزيابي و بررسي خواهند كرد:
الف
ويژگيها و تركيبات خروجيها
۱
نوع و اندازه منابع نقطهاي يا پراكنده (مانند فرآيند صنعتي)
۲
نوع خروجي (مانند منشأ، ميانگين تركيبات)
۳
وضعيت ضايعات (مانند جامد، مايع، لجن، گلآب)
۴
كل مقدار مواد (مانند حجم تخليه شده در سال)
۵
الگوي تخليه (مستمر، متناوب، فصلي، غيره)
۶
تراكم اجزاء مربوط مواد مذكور در پيوست (۱) و در صورت اقتضاء ساير مواد
۷
خصوصيات فيزيكي، شيميايي و زيست شيميايي فاضلاب دفع شده
ب
ويژگيهاي تركيبات خروجي ها در ارتباط با مضربودن آنها
۱
استقامت (فيزيكي، شيميايي و زيست شناختي) در محيط زيست دريايي
۲
سمي بودن يا ساير خصايص مضر
۳
تجمع در مواد يا رسوبات زيست شناختي
۴
تغيير شكل زيست شيميايي به نحوي كه منجر به توليد تركيبات مضر شود.
۵
تأثير مخرب بر محتوا و تعادل اكسيژن
۶
قابليت تغيير و تركيب فيزيكي، شيميايي و زيست شيميايي در محيط آبي با ساير اجزاي آب دريا كه بتواند آثار مخرب زيست شناختي و غير آن بر كاربردهاي فهرست شده در بخش(ج) زير بهجا گذارد.
۷
كليه ويژگيهاي ديگر مذكور در بخش(پ) پيوست (۱)
پ
ويژگيهاي مكان خروجي و محيط دريافت كننده
۱
ويژگيهـاي آب نگاري، هواشناسي، زمينشناسي، و مكانسنـجي منطقه ساحلي
۲
موقعيت و نوع منبع(محل خروج فاضلاب، خروجي كانال، و غيره) و ارتباط آن با ساير مناطق(مانند مناطق استراحت، مناطق تخمريزي، پرورش، و ماهيگيري، محوطههاي صدفي،) و ساير خروجيها
۳
رقيق شدن ابتدايي در نقطه تلاقي خروجي با محيط دريافتكننده
۴
ويژگيهاي پراكندهكننده از قبيل اثر جريانها، جزر و مد و باد بر جابهجايي افقي و مخلوط شدن عمودي
۵
ويژگيهاي آب دريافتكننده مواد در ارتباط با شرايط فيزيكي، شيمايي، زيست شناختي و بوم شناختي منطقه تخليه مواد
۶
ظرفيت محيط زيست دريايي براي جذب فاضلاب بدون اثرات نامطلوب
ت
ويژگيهاي فعاليت يا طبقهبندي منبع
۱
اجراي رويههاي موجود فناورانه و مديريتي، از جمله رويههاي فناورانه و مديريتي بومي
۲
در صورت اقتضاء، سن تأسيسات
۳
ويژگيهاي موجود اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي
ث
جايگزيني توليد ، فناوريهاي تصفيه فاضلاب، يا روشهاي مديريتي
۱
فرصتهاي بازيافت، احيا و استفاده مجدد
۲
جايگزيني مواد خام كم خطر يا بيخطر
۳
جايگزيني فعاليتها يا محصولات پاكتر
۴
فناوريها يا فرآيندهاي پاك يا با ضايعات كم
۵
فعاليتهاي جايگزين دفع ضايعات (مانند دفع زباله در خشكي)
ج
اختلال بالقوه در زيست بومهاي دريايي و كاربردهاي آب دريا
۱
آثار وارده بر سلامت انساني از طريق تاثير آلودگي بر:
الف
موجودات دريايي قابل مصرف خوراكي
ب
آب مورد استفاده براي شستشو و
پ
زيبايي شناسي
۲
آثار وارده بر زيست بومهاي دريايي و ساحلي، بويژه منابع زنده، گونههاي در معرض خطر و جانداران حياتي
۳
آثار وارده بر ساير استفادههاي قانوني از دريا پيوست ۵ دستورالعملهاي مربوط به «بهترين فنون موجود و بهترين رويههاي زيستمحيطي» طرفهاي متعاهد طبق مفاد مربوط اين تشريفات (پروتكل)، بهترين فنون موجود و بهترين رويههاي زيستمحيطي را بهكار گرفته و ترويج خواهند كرد.
الف
بهترين فنون موجود
۱
اصطلاح «بهترين فنون موجود» به مفهوم جديدترين مرحله توسعه فرآيندها، تسهيلات و روشهاي عملياتي است كه نشاندهنده مناسب بودن عملي يك اقدام خاص براي محدود كردن خروجيها و ضايعات، ميباشد. «فنون» شامل فناوريهاي مورد استفاده و روش طراحي، ساخت، نگهداري، عمليات و از كار انداختن تأسيسات ميشود.
۲
در بهكارگيري بهترين فنون موجود بر استفاده از فناوري بدون ضايعات، در صورت وجود، تأكيد خواهد شد.
۳
در احراز اينكه فرآيندها، تسهيلات يا روشهاي عملياتي بهترين فنون موجود را بهطور كلي يا در موارد خاص در بردارد، موارد زير مورد توجه ويژه قرار خواهد گرفت:
الف
فرآيندها، تسهيلات يا روشهاي عملياتي قابل مقايسهاي كه اخيراً بهطور موفقيتآميز مورد آزمايش قرار گرفته باشد.
ب
پيشرفتها و تغييرات فناوري در آگاهي و درك علمي
پ
امكان سنجي اقتصادي اين فنون
ت
محدوده زماني تأسيسات در كارخانههاي جديد و قديمي
ث
ماهيت و حجم خروجيهاي مربوط
ج
اصل احتياط
۴
آنچه «بهترين فنون موجود» براي يك فرآيند خاص محسوب ميشود با گذشت زمان در پرتو پيشرفتهاي فناورانه عوامل اقتصادي و اجتماعي و نيز تغييرات دانش و درك علمي تغيير خواهد كرد.
۵
در صورت كاهش خروجي ناشي از بهكار گيري بهترين فنون موجود منجر به نتايج قابل قبول زيستمحيطي نشود، بايد اقدامات ديگري نيز به اجراء درآيد.
ب
بهترين رويههاي زيستمحيطي
۱
اصطلاح «بهترين رويههاي زيستمحيطي» به معني اعمال مناسبترين تركيب تدابير و راهبردهاي كنترل زيستمحيطي ميباشد.
۲
در انتخاب موارد خاص، حداقل اقدامات طبقهبندي شده زير بايد مورد توجه قرار گيرد:
الف
ارائه اطلاعات و آموزش به عامه و كاربران در خصوص تبعات زيستمحيطي انتخاب فعاليتهاي خاص و انتخاب محصولات و كاربرد و دفع نهائي آنها
ب
تدوين و اعمال مقررات رويههاي سالم زيستمحيطي كه همه جنبههاي فعاليت در طول چرخه يك محصول را شامل شود.
پ
استفاده اجباري برچسبهايي كه كاربران را در خصوص خطرات زيستمحيطي مرتبط با يك محصول، كاربرد و دفع نهائي آن آگاه سازد.
ت
صرفه جويي در منابع، از جمله انرژي
ث
در دسترس عموم قرار دادن سامانههاي جمعآوري و دفع
ج
اجتناب از بهكارگيري مواد يا محصولات خطرناك و اجتناب از توليد ضايعات خطرناك
چ
بازيافت، احيا و كاربرد مجدد
ح
اعمال اسناد اقتصادي در مورد فعاليتها، محصولات يا گروههايي از محصولات
خ
ايجاد نظام صدور مجوز، شامل طيفي از محدوديتها يا ممنوعيت
۳
در احراز اينكه چه تركيبي از اقدامات بهطور كلي يا در موارد خاص به منزله «بهترين رويه زيستمحيطي» به شمار ميآيد، موارد زير مورد توجه خاص قرار خواهد گرفت:
الف
خطر زيستمحيطي محصول و توليد، كاربرد و دفع نهائي آن
ب
جايگزيني با فعاليتها و مواد كمتر آلودهكننده
پ
گستره استفاده
ت
منافع بالقوه زيستمحيطي، يا مضرات مواد مواد يا فعاليتهاي جايگزين
ث
پيشرفتها و تغييرات دانش و درك علمي
ج
محدوده زماني اجراء
چ
تأثيرات اجتماعي و اقتصادي
ح
اصل احتياط
۴
لذا چنين نتيجه گرفته ميشود كه «بهترين رويه زيستمحيطي» براي يك منبع خاص، با گذشت زمان در پرتو پيشرفتهاي فناورانه عوامل اقتصادي و اجتماعي و نيز تغييرات دانش و درك علمي تغيير خواهد كرد.
۵
در صورت كاهش خروجي ناشي از بهكارگيري بهترين رويه زيستمحيطي منجر به نتايج قابل قبول زيستمحيطي نشود، بايد اقدامات ديگري نيز به اجراء درآيد و بهترين رويه زيستمحيطي مورد تعريف مجدد قرار گيرد. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و يك تبصره منضم به متن تشريفات (پروتكل) شامل مقدمه و بيست و نه ماده و پنج پيوست در جلسه علني روز يكشنبه مورخ هجدهم مردادماه يكهزار و سيصد و نود و چهار مجلس شوراي اسلامي تصويب شد و در تاريخ ۴ /۶ /۱۳۹۴ به تأييد شوراي نگهبان رسيد. رئيس مجلس شوراي اسلامي ـ علي لاريجاني