قانون موافقتنامه حاكميت بر جزاير فارسي و العربي و تحديد حدود فلات قاره بين ايران و عربستان سعودي مصوب 1347,08,19 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
موافقتنامه مربوط به حاكميت بر جزاير فارسي و العربي و تحديد حدود فلات قاره بين ايران و عربستان سعودي مشتمل بر يك مقدمه و پنج ماده و دو نامه ضميمه و يك نقشه كه در تاريخ دوم آبانماه 1347 برابر با 24 اكتبر 1968 بين نمايندگان مختار دولت شاهنشاهي ايران و دولت پادشاهي عربستان سعودي در تهران بامضاء رسيده است تصويب و اجازه مبادله اسناد تصويب آن داده ميشود. قانون فوق مشتمل بر يك ماده و موافقتنامه ضميمه آن كه در تاريخ روز شنبه يازدهم آبانماه 1347 بتصويب مجلس سنا رسيده بود در جلسه روزيكشنبه نوزدهم آبان ماه يكهزار و سيصد و چهل و هفت شمسي مورد تصويب مجلس شوراي ملي قرار گرفت. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي موافقت نامه مربوط به حاكميت بر جزاير فارسي و العربي و تحديد حدود فلات قاره بين ايران و عربستان سعودي دولت شاهنشاهي ايران بنمايندگي جناب آقاي دكتر منوچهر اقبال رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران از يك طرف و دولتپادشاهي عربستان سعودي بنمايندگي جناب آقاي شيخ احمد زكي يماني وزير نفت و منابع معدني از طرف ديگر: نظر به تمايلي كه بحل و فصل اختلاف فيمابين درباره حق حاكميت بر جزاير فارسي و العربي دارند و نظر به تمايلي كه همچنين به تعيين خط مرزي جداكننده نواحي تحتالبحري مربوطه كه هر يك از طرفين نسبت بآن بموجب قوانين بينالمللي داراي حقوق حاكميت ميباشد - بطريق دقيق و عادلانه دارند. عليهذا با توجه باصول قانوني و شرايط خاص - و بعد از مبادله اختيارنامهها بشرح زير توافق نمودند:
ماده 1
طرفين متقابلا حق حاكميت ايران را بر جزيره فارسي و حق حاكميت عربستان سعودي را بر جزيرهالعربي برسميت ميشناسند. هر يك ازجزاير داراي كمربندي از درياي ساحلي بعرض دوازده ميل دريائي از حد پست ترين خط جزر از هر يك از جزاير مذكور خواهد بود. در ناحيهاي كه كمربندهاي مزبور تداخل مينمايند يك خط مرزي كه درياي ساحلي دو جزيره را جدا نموده و در تمام طول خود از حد پستترين جزرهر يك از دو جزيره بفاصله مساوي باشد، ترسيم خواهد گرديد.
ماده 2
خط مرزي كه نواحي تحتالبحري متعلق بايران را از نواحي تحتالبحري متعلق به عربستان سعودي جدا مينمايد خطي خواهد بود كه ذيلا مقرر گرديده است. طرفين متقابلا حق حاكميت يكديگر را نسبت به كف وزير كف نواحي تحتالبحري در سمت مربوطه خط مرزي، جهت انجام عمليات اكتشافي وبهرهبرداري از منابع طبيعي آن ناحيه، برسميت ميشناسند.
ماده 3
خط مرزي مذكور در ماده 2 باين شرح خواهد بود: الف - جز در مجاورت جزاير فارسي و العربي، خط مرزي مورد بحث بوسيله خطوط مستقيم بين نقاط زير كه طول و عرض جغرافيائي هر يك ذيلا تصريح شده تعيين ميگردد:
| نقطه | طول شمالي | طول شرقي | ||||
| درجه | دقيقه | ثانيه | درجه | دقيقه | ثانيه | |
| 1 | 27 | و 10 | و 00 | 50 | و 54 | و 00 |
| 2 | 27 | و 18 | و 05 | 50 | و 45 | و 05 |
| 3 | 27 | و 26 | و 05 | 50 | و 37 | و 00 |
| 4 | 27 | و 56 | و 05 | 50 | و 17 | و 05 |
| 5 | 28 | و 08 | و 05 | 50 | و 06 | و 05 |
| 6 | 28 | و 17 | و 06 | 49 | و 56 | و 02 |
| 7 | 28 | و 21 | و 00 | 49 | و 50 | و 09 |
| 8 | 28 | و 24 | و 07 | 49 | و 47 | و 08 |
| 9 | 28 | و 24 | و 04 | 49 | و 47 | و 04 |
| 10 | 28 | و 27 | و 09 | 49 | و 42 | و 00 |
| 11 | 28 | و 34 | و 08 | 49 | و 39 | و 07 |
| 12 | 28 | و 37 | و 02 | 49 | و 36 | و 02 |
| 13 | 28 | و 40 | و 09 | 49 | و 33 | و 05 |
| 14 | 28 | و 41 | و 03 | 49 | و 34 | و 03 |
ب
در مجاورت جزاير فارسي و العربي خطي بشرح زير ترسيم خواهد شد: در نقطهاي كه خط مذكور در بند (الف) حد كمربند درياي ساحلي اطراف جزيره فارسي را قطع مينمايد، خط مرزي بر روي حد كمربند مزبور در طرف مقابل عربستان سعودي ادامه خواهد يافت تا با خط مرزي مذكور در ماده يك كه درياي ساحلي جزاير فارسي و العربي را جدا مينمايد تلاقي كند و ازآنجا بر روي خط مزبور بسمت شرق ادامه خواهد يافت تا حد كمربند درياي ساحلي اطراف جزيرهالعربي را قطع كند و از آن پس بر روي حد كمربندمزبور در طرف مقابل ايران ادامه خواهد يافت تا مجدداً خط مرزي مشروحه در بند (الف) را قطع نمايد. نقشه تهيه شده توسط هيئت نقشهبرداري رسته مهندسي ارتش آمريكا كه در تاريخ 1966 تنظيم گرديده بعنوان مبناي اندازهگيري مختصات مشروحهفوق مورد استفاده قرارگرفته و خواهد گرفت و خط مرزي در نسخه ممضي از نقشه مزبور نشان داده شده و ضميمه اين موافقتنامه ميباشد.
ماده 4
هر يك از طرفين موافقت مينمايد كه در داخل منطقهاي بعرض پانصد متر از خط مرزي مشروحه در ماده 3 و در امتداد خط مزبور در نواحي تحتالبحري سمت مربوطه او عمليات حفاري نفتي رأساً و يا بوسيله مقامات مجاز از طرف او انجام نگيرد منطقه مذكور از خط مرزي نامبرده اندازهگيريخواهد شد.
ماده 5
اين موافقتنامه در دو نسخه بزبانهاي فارسي و عربي تنظيم گرديده و هر دو متن متساوياً معتبر است. ترجمه انگليسي اين موافقتنامه نيز بهامضاي طرفين رسيده و ضميمه ميباشد. اين موافقتنامه از تاريخ مبادله اسناد تصويب كه در اسرع وقت ممكنه در جده انجام خواهد گرفت لازمالاجرا خواهد شد. بنا بمراتب - نمايندگان نامبرده در فوق كه از طرف دولت هاي متبوع خود داراي اختيار كافي ميباشند اين موافقتنامه را امضاءِ نمودند بتاريخ دوم آبان يكهزار و سيصد و چهل و هفت مطابق با دوم شعبان 1388 و برابر 24 اكتبر 1968 در تهران امضاء گرديد. از طرف دولت شاهنشاهي ايران دكتر منوچهر اقبال رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران از طرف دولت پادشاهي عربستان سعودي شيخ احمد زكييماني وزير نفت و منابع معدني عربستان سعودي تهران - 24 اكتبر 1968 عاليجناب عطف به موافقتنامه مرزي فلات قاره كه بتاريخ امروز بوسيله ما بنمايندگي از طرف دولتين متبوعه خود امضاءِ گرديده است و (از اين پس موافقت نامه ناميده خواهد شد) افتخار دارد ترتيبات فني زير را بمنظور تسهيل تعيين موقعيت هاي جغرافيائي در نواحي دريائي فريدون، مرجان پيشنهاد نمايد: هرچه زودتر پس از لازمالاجرا شدن موافقت نامه مزبور كميسيون فني مشتركي مركب از چهار عضو كارشناس كه هر يك از دولتين دو نفر از آنان را تعيينمينمايند تشكيل خواهد گرديد. اين كميسيون عهدهدار وظيفه تعيين موقعيتهاي مورد توافق در محل هاي دريائي زير كه در حال حاضر علائم بارزمختلفي بر روي آنها موجود است، با ذكر طول و عرض جغرافيائي بموجب نقشه ضميمه موافقتنامه خواهد بود. در طرف ايران.
1
موقعيت چاه معروف به شماره 3 فريدون.
2
موقعيت چاه معروف بشماره 2 فريدون. در طرف عربستان سعودي
3
موقعيت چاه معروف بشماره 7 فريدون و يا در صورتيكه علائم بارز در موقعيت اين چاه وجود نداشته باشد، موقعيت چاه معروف بشماره(1) مرجان تفاهم حاصل است هرگاه چاه جديدي در طرف عربستان سعودي حفر و بر روي آن علائم بارزي نصب گردد و چاه مزبور بطور مناسبي نزديك بخط مرزي باشد - چنين چاهي نيز جزءِ نقاط مورد مراجعه منظور خواهد شد بطوريكه جمعاً چهار نقطه مورد مراجعه موجود باشد. موقعيت اين نقاط كه بوسيله كميسيون فني مشترك مشخص ميگردد چنانچه ظرف مدت يكماه پس از تقديم گزارش كميسيون فني مزبور كه درتاريخ واحدي بهر دو دولت تسليم خواهد گرديد از طرف هيچيك از دو دولت مورد اعتراض قرار نگيرد قطعي تلقي خواهد شد. از آن پس براي كليه مقاصد ناشي از اين موافقت نامه موقعيتهاي مربوط به عمليات نفتي- كه در ناحيه مرجان، فريدون بموجب اجازه هر يك ازدولتين اجرا شود - با مراجعه به نقاط مذكور و بر طبق اصول متداول نقشهبرداري تعيين خواهد شد. چنانچه پيشنهاد فوق مورد قبول آنجناب باشد - اين نامه و پاسخ آنجناب دائر بموافقت در اين باره بمنزله توافق بين دولتهاي متبوعه تلقي خواهدشد و از تاريخ اعتبار موافقت نامه لازمالاجراء خواهد بود. با تجديد احترامات فائقه شيخ احمد زكييماني وزير نفت و منابع معدني جناب آقاي دكتر منوچهر اقبال رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران تهران - 24 اكتبر 1968 عاليجناب افتخار دارم وصول نامه جنابعالي را كه عيناً در زير نقل ميشود اعلام نمايم تهران - 24 اكتبر 1968 عاليجناب عطف بموافقتنامه مرزي فلات قاره كه بتاريخ امروز بوسيله ما بنمايندگي از طرف دولتين متبوعه خود امضاء گرديده است و (از اين پس موافقتنامه ناميده خواهد شد) افتخار دارد ترتيبات فني زير را بمنظور تسهيل تعيين موقعيتهاي جغرافيائي در نواحي دريائي فريدون، مرجان پيشنهاد نمايد: هرچه زودتر پس از لازمالاجرا شدن موافقتنامه مزبور - كميسيون فني مشتركي مركب از چهار عضو كارشناس كه هر يك از دولتين دو نفر از آنان راتعيين مينمايند تشكيل خواهد گرديد. اين كميسيون عهدهدار وظيفه تعيين موقعيتهاي مورد توافق در محلهاي دريائي زير كه در حال حاضر علائم بارزمختلفي بر روي آنها موجود است - با ذكر طول و عرض جغرافيائي بموجب نقشه ضميمه موافقتنامه خواهد بود. در طرف ايران
1
موقعيت چاه معروف بشمارة 3 فريدون.
2
موقعيت چاه معروف بشماره 2 فريدون. در طرف عربستان سعودي
3
موقعيت چاه معروف بشماره 7 فريدون و يا در صورتيكه علائم بارز در موقعيت اين چاه وجود نداشته باشد - موقعيت چاه معروف بشمارة(1) مرجان تفاهم حاصل است هرگاه چاه جديدي در طرف عربستان سعودي حفر و بر روي آن علائم بارزي نصب گردد و چاه مزبور بطور مناسبي نزديك بخط مرزي باشد - چنين چاهي نيز جزءِ نقاط مورد مراجعه منظور خواهد شد بطوري كه جمعاً چهار نقطه مورد مراجعه موجود باشد. موقعيت اين نقاط كه بوسيله كميسيون فني مشترك مشخص ميگردد چنانچه ظرف مدت يكماه پس از تقديم گزارش كميسيون فني مزبور كه درتاريخ واحدي بهر دو دولت تسليم خواهد گرديد از طرف هيچيك از دو دولت مورد اعتراض قرار نگيرد - قطعي تلقي خواهد شد. از آن پس براي كليه مقاصد ناشي از اين موافقتنامه موقعيتهاي مربوط بعمليات نفتي كه در ناحيه مرجان، فريدون بموجب اجازه هر يك ازدولتين اجرا شود - با مراجعه بنقاط مذكور و بر طبق اصول متداول نقشهبرداري تعيين خواهد شد چنانچه پيشنهاد فوق مورد قبول آنجناب باشد - اين نامه و پاسخ آنجناب دائر بموافقت در اين باره بمنزله توافق بين دولتهاي متبوعه تلقي خواهد شد و از تاريخ اعتبار موافقت نامه لازمالاجرا خواهد بود. با تجديد احترامات فائقه شيخ احمد زكييماني وزير نفت و منابع معدني جناب آقاي دكتر منوچهر اقبال رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران بسيار خوشوقتم باطلاع جنابعالي برسانم كه مفاد نامه آن جناب كه متن آن عيناً در فوق نقل شده مورد موافقت دولت اينجانب قرار دارد و نامه آنجناب و پاسخ حاضر بمنزله توافق بين دولتهاي متبوعه ما در اين خصوص تلقي خواهد شد و از تاريخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجرا خواهد بود. با تجديد احترامات فائقه - دكتر منوچهر اقبال رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران جناب آقاي شيخ احمد زكييماني وزير نفت و منابع معدني عربستان سعودي تهران - 24 اكتبر 1968 عاليجناب عطف بموافقتنامه مرزي فلات قاره كه بوسيله ما بتاريخ امروز بنمايندگي از طرف دولتين متبوعه خود امضاء گرديده است افتخار دارم بمنظوراجراي مؤثرتر اين موافقتنامه (كه از اين پس «موافقتنامه» ناميده خواهد شد) موارد تفاهم زير را پيشنهاد نمايم: الف - عمليات حفاري نفتي كه انجام آن بموجب ماده 4 موافقتنامه در ناحيه مشروحه در ماده مذكور ممنوع اعلام گرديده است (از اين پس «ناحيهممنوعه» ناميده خواهد شد) شامل عمليات بهرهبرداري مستقيم از اين ناحيه ممنوعه و همچنين شامل كليه عمليات حفاري كه ممكن است در ناحيهممنوعه از تأسيسات منصوبه در خارج ناحيه ممنوعه انجام شود - خواهد بود. اصطلاح «عمليات حفاري نفتي» بطوريكه در ماده 4 موافقتنامه بكار رفته است ناظر بر حفاري براي نفت و يا گاز خواهد بود: دولتين متبوعه ما اطمينان حاصل خواهند نمود كه چاههاي حفر شده در مجاورت بلافصل ناحيه ممنوعه چاههاي عمودي باشد. معهذا هرگاه جلوگيرياز انحراف چاه از لحاظ فني و با صرف هزينه معقولي اجتنابپذير نباشد چنين انحرافي تخطي از موافقتنامه تلقي نخواهد شد -مشروط بر آنكه از لحاظروش صحيح حفاري اين انحراف بميزان حداقل بوده و بعلاوه طرف مربوطه از چنين انحرافي قصد تخلف از مقررات مندرج در موافقتنامه و نامهحاضر را نداشته باشد. چنانچه دولتين متبوعه ما توافق نمايند كه تزريق گاز و يا حفاري يك چاه مشاهداتي از لحاظ فني براي مخزن فريدون،مرجان مفيد و مناسب است- دولتين متبوعه ما نسبت به موقعيت و انجام حفاري چاهها و عمليات آنها در ناحيه ممنوعه منحصراً بمنظور معينه در اين بند توافق خواهند نمود مشروط بر آنكه چاههائي كه حفر خواهد شد مستقيماً توسط هر يك از دولتين يا عامل مجاز هر يك در طرف مربوطه ناحيه ممنوعه خود و تحتشرايط و مقررات مورد توافق دو دولت انجام گردد.
ب
دولتين متبوعه ما مستقيماً يا از طريق عاملين مجاز خود كليه اطلاعاتي را كه ضمن حفاري چاههاي واقعه تا فاصله دو كيلومتري خط مرزي درباره اندازهگيري انحراف چاهها تحصيل ميگردد - با يكديگر مبادله خواهند نمود. مبادله اطلاعات مذكور بر اساس متقابل و بطور مداوم انجام خواهدگرفت.
ج
هر يك از دولتين اطمينان حاصل خواهند نمود كه شركتهاي عامل مجاز از طرف هر يك از آنان بانجام عملياتي مبادرت نخواهند نمود كه احياناً بعلت مغايرت با اصول حفاظت فني طبق روشهاي صحيح متداول در صنعت نفت - براي مخازن نفت و گاز در ناحيه فريدون مرجان زيان بخش تلقيگردد. اين نامه و پاسخ آن جناب در اين باره بمنزله توافقي بين دولتهاي متبوعه ما تلقي خواهد شد و از تاريخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجراءِ خواهد بود. با تجديد احترامات فائقه شيخ احمد زكييماني وزير نفت و منابع معدني جناب آقاي دكتر منوچهر اقبال رئيس هيأت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران تهران - 24 اكتبر 1968 عاليجناب افتخار دارم وصول نامه جنابعالي را كه عيناً در زير نقل ميشود اعلام نمايم. تهران - 24 اكتبر 1968 عاليجناب عطف بموافقتنامه مرزي فلات قاره كه بوسيله ما بتاريخ امروز بنمايندگي از طرف دولتين متبوعه خود امضاء گرديده است - افتخار دارم بمنظوراجراي مؤثرتر اين موافقتنامه (كه از اين پس «موافقتنامه» ناميده خواهد شد) موارد تفاهم زير را پيشنهاد نمايم: الف - عمليات حفاري نفتي كه انجام آن بموجب مادة 4 موافقتنامه در ناحيه مشروحه در ماده مذكور ممنوع اعلام گرديده است (از اين پس «ناحيهممنوعه» ناميده خواهد شد) شامل عمليات بهرهبرداري مستقيم از اين ناحيه ممنوعه و همچنين شامل كليه عمليات حفاري كه ممكن است در ناحيهممنوعه از تأسيسات منصوبه در خارج ناحيه ممنوعه انجام شود - خواهد بود. اصطلاح «عمليات حفاري نفتي» بطوريكه در مادة 4 موافقتنامه بكار رفته است - ناظر بر حفاري براي نفت و يا گاز خواهد بود: دولتين متبوعه ما اطمينان حاصل خواهند نمود كه چاههاي حفر شده در مجاورت بلافصل ناحيه ممنوعه چاههاي عمودي باشد معهذا هرگاه جلوگيرياز انحراف چاه از لحاظ فني و با صرف هزينه معقولي اجتنابپذير نباشد چنين انحرافي تخطي از موافقت نامه تلقي نخواهد شد مشروط بر آنكه از لحاظ روش صحيح حفاري اين انحراف بميزان حداقل بوده و بعلاوه طرف مربوطه از چنين انحرافي قصد تخلف از مقررات مندرج در موافقتنامه و نامهحاضر را نداشته باشد. چنانچه دولتين متبوعه ما توافق نمايند كه تزريق گاز و يا حفاري يك چاه مشاهداتي از لحاظ فني براي مخزن فريدون، مرجان مفيد و مناسب است- دولتين متبوعه ما نسبت بموقعيت و انجام حفاري چاهها و عمليات آنها در ناحيه ممنوعه منحصراً بمنظور معينه در اين بند توافق خواهند نمود- مشروط بر آنكه چاههائي كه حفر خواهد شد مستقيماً توسط هر يك از دولتين يا عامل مجاز هر يك در طرف مربوطه ناحيه ممنوغه [ممنوعه] خود و تحتشرايط و مقررات مورد توافق دو دولت انجام گردد.
ب
دولتين متبوعه ما مستقيماً يا از طريق عاملين مجاز خود كليه اطلاعاتي را كه ضمن حفاري چاههاي واقعه تا فاصله دو كيلومتري خط مرزي دربارة اندازهگيري انحراف چاهها تحصيل ميگردد - با يكديگر مبادله خواهند نمود. مبادله اطلاعات مذكور بر اساس متقابل و بطور مداوم انجام خواهد گرفت.
ج
هر يك از دولتين اطمينان حاصل خواهند نمود كه شركتهاي عامل مجاز از طرف هر يك از آنان - بانجام عملياتي مبادرت نخواهند نمود كه احياناً بعلت مغايرت با اصول حفاظت فني طبق روشهاي صحيح متداول در صنعت نفت - براي مخازن نفت و گاز در ناحيه فريدون،مرجان زيانبخش تلقي گردد. اين نامه و پاسخ آن جناب در اين باره بمنزله توافقي بين دولتهاي متبوعه ما تلقي خواهد شد و از تاريخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجراء خواهد بود. با تجديد احترامات فائقه شيخ احمد زكييماني وزير نفت و منابع معدني جناب آقاي دكتر منوچهر اقبال رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران بسيار خوشوقتم باطلاع جنابعالي برسانم كه مفاد نامه آن جناب كه متن آن عيناً در فوق نقل شده مورد موافقت دولت اينجانب قرار دارد و نامه آنجناب و پاسخ حاضر بمنزله توافق بين دولتهاي متبوعه ما در اين خصوص تلقي خواهد شد و از تاريخ اعتبار موافقتنامه لازمالاجرا خواهد بود. با تجديد احترامات فائقه جناب آقاي شيخ احمد زكي يماني وزير نفت و منابع معدني عربستان سعودي دكتر منوچهر اقبال رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت ملي نفت ايران -موافقتنامه فوق مشتمل بر يك مقدمه و پنج ماده و دو نامه متبادله و يك نقشه منضم بقانون موافقتنامه حاكميت بر جزاير فارسي و العربي و تحديدحدود فلات قاره بين ايران و عربستان سعودي است. رئيس مجلس شورايملي - عبدالله رياضي