پروتكل الحاقي بموافقتنامه راجع بحل مسائل مرزي و مالي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مورخ دوم دسامبر1954 برابر با يازدهم آذر ماه 1333 در مورد تعيين و تثبيت مرز جديد بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در درياچههاي پشت سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل و مغان مشتمل بر يك مقدمه و ده ماده و دو نقشه ضميمه كه در تاريخ هفده ارديبهشت ماه 1349 برابر با هفتم مه 1970 بين نمايندگان مختار ايران و شوروي در مسكو بامضاء رسيده است تصويب و اجازه مبادله اسناد تصويب آن داده ميشود. قانون فوق مشتمل بر يك ماده و متن پروتكل ضميمه پس از تصويب مجلس سنا در جلسه روز دوشنبه 25ر8ر1349 در جلسه روز يكشنبه پانزدهم آذرماه يكهزار و سيصد و چهل و نه بتصويب مجلس شورايملي رسيده است نايب رئيس مجلس شورايملي - دكتر جواد سعيد پروتكل الحاقي بموافقتنامه راجع بحل مسائل مرزي و مالي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مورخ دوم دسامبر 1954 برابريازدهم آذر ماه 1333 در مورد تعيين و تثبيت مرز جديد بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در درياچههاي پشت سد مخزني ارس و سدانحرافي ميل و مغان. اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران و هيئت رئيسه شورايعالي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي. با تمايل به تحكيم و توسعه روابط دوستانه و حسن همجواري موجود بين دو دولت و نظر باينكه با احداث سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل ومغان بر اساس موافقتنامه اقتصادي و فني مورخ 5 مرداد ماه 1342 برابر 27 ژوئيه 1963 قسمتي از مرز دولتين در طول درياچههاي متشكل در پشت سدهاي ارس در زير آب قرار ميگيرد - بمنظور تسهيل در امر بهرهبرداري از تأسيسات و منابع درياچههاي فوق و سهولت تشخيص خط مرز با رعايت كامل حقوق و منافع طرفين تصميم بانعقاد اين پروتكل گرفتند و نمايندگان مختار خود را بقرار زير تعيين نمودند: اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران. تيمسار سپهبد امانالله جهانباني سناتور. هيئت رئيسه شوراي عالي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي آقاي ويكتور سيميونويچ كازلوف وزير مختار. نامبردگان پس از مبادله اختيارنامههاي خود كه در كمال صحت و اعتبار بود نسبت بمراتب زير موافقت نمودند: ماده اول - طرفين متعاهدين با در نظر گرفتن تساوي حقوق يكديگر در امر بهرهبرداري از منابع درياچه سد مخزني ارس و درياچه سد انحرافي ميل ومغان و سهولت استفاده از آب و رعايت كامل تساوي مساحت اراضي كه در نتيجه تعيين خط مرز جديد از سرزمين يكطرف بسرزمين طرف ديگرانتقال مييابد خط مرز جديد را در درياچههاي فوق بشرح مذكور در مواد 2 و 3 اين پروتكل تعيين نمودند. ماده دوم - ترتيب عبور خط جديد مرز بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ناحيه درياچه سد مخزني ارس واقع بين علائم مرزي شماۂ2ر7 و شمارۂ 18 كه موقعيت اين نقاط در اسناد علامتگذاري سالهاي 1334-1335 (1955 - 1956) تعيين شده است بشرح زير ميباشد: خط مرز از علامت مرزي شمارۂ 2ر7 تا نقطه موقت تغيير جهت شمارۂ 1 كه در هشتصد و شصت متري جنوب علامت مرزي طرف ايران بشمارۂ3ر12 واقع گرديده است با مرز تعيين و تثبيت شده سالهاي 1334 - 1335 شمسي برابر با سالهاي 1955 - 1956 ميلادي منطبق بوده و از نقطه شمارۂ1 موقت تا سد ارس خط مرز بصورت خطوط مستقيم با نقاط تغيير جهت خواهد بود. 1 - از نقطه موقت شمارۂ 1 - مرز بصورت خط مستقيم بطرف شمال عبور نموده و بنقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 2 كه در دويست و هشتاد متري شمال علامت مرزي طرف ايران بشمارۂ 3ر12 واقع است ادامه مييابد. فاصله بين نقاط موقت 1 و 2 تقريباً يكهزار و يكصد و بيست متراست. 2 - خط مرز از نقطه موقت شمارۂ 2 بصورت خط مستقيم بطرف شرق تا نقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 3 كه در هشتصد و سي متري شمال شرقي علامت مرزي طرف ايران بشمارۂ 3ر12 واقع شده است كشيده ميشود. فاصله بين نقاط موقت 2 و 3 تقريباً هفتصد و هشتاد متر است. 3 - از نقطه موقت شمارۂ 3 خط مرز بطرف جنوب شرقي بصورت خط مستقيم عبور نموده و بنقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 4 واقع در نهصد وپنجاه متري شمال علامت مرزي طرف شوروي بشمارۂ 4ر12 منتهي ميگردد. فاصله بين نقاط موقت 3 و 4 تقريباً هفتصد و هشتاد متر است. 4 - خط مرز از نقطه موقت شمارۂ 4 بصورت خط مستقيم بطرف جنوب متمايل و بنقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 5 واقع در يكهزار و سيصد وهفتاد متري غرب علامت مرزي طرف شوروي بشماۂ 13 ميرسد. فاصله بين نقاط موقت 4 و 5 تقريباً يكهزار و سيصد و پنجاه متر است. 5 - از نقطه موقت شمارۂ 5 خط مرز بصورت خط مستقيم بطرف شرق منحرف و تا نقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 6 كه در يكهزار متري جنوب غربي علامت مرزي شمارۂ 1ر13 طرف شوروي واقع گرديده است منتهي ميشود. فاصله بين نقاط موقت 5 و 6 تقريباً دو هزار و سيصد و سي متراست. 6 - از نقطه موقت شمارۂ 6 خط مرز بصورت خط مستقيم بطرف شمال شرقي متمايل و بنقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 7 واقع در سي و پنج متري جنوب علامت مرزي طرف شوروي بشماۂ 1/13 منتهي ميگردد. فاصله بين نقاط موقت 6 و 7 تقريباً نهصد و هشتاد متر است 7 - خط مرز از نقطه موقت شمارۂ 7 بطرف جنوب شرقي بصورت خط مستقيم ادامه يافته و بنقطه تغيير جهت موقت شماۂ 8 كه در ششصد وپنجاه متري غرب علامت مرزي شمارۂ 2ر13 طرف شوروي واقع شده است منتهي ميشود. فاصله بين نقاط موقت 7 و 8 تقريباً يكهزار و پانصد متر است. 8 - از نقطه موقت شمارۂ 8 خط مرز بطرف جنوب شرقي بصورت مستقيم عبور و به نقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 9 واقع در چهار صد متري شرق علامت مرزي شمارۂ 1ر14 طرف ايران منتهي ميشود. فاصله بين نقاط موقت 8 و 9 تقريباً پنجهزار و چهار صد و سي و پنج متر است. 9 - از نقطه موقت شمارۂ 9 خط مرز بطور مستقيم بطرف شمال شرقي منحرف و بنقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 10 واقع در نهصد و نود متري جنوب شرقي علامت مرزي شمارۂ 15 طرف ايران منتهي ميگردد. فاصله بين نقاط موقت 9 و 10 تقريباً دو هزار و پانصد و هشتاد متر است. 10 - خط مرز از نقطه موقت شمارۂ 10 بصورت خط مستقيم بطرف جنوب شرقي متمايل و تا نقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 11 واقع در دويست متري جنوب علامت مرزي شمارۂ 16 طرف ايران منتهي ميگردد. فاصله بين نقاط موقت 10 و 11 تقريباً سه هزار و سيصد و هفتاد متر است. 11 - خط مرز از نقطه موقت شمارۂ 11 بصورت خط مستقيم بطرف مشرق تا نقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 12 واقع در ششصد و هفتاد متري جنوب شرقي علامت مرزي شمارۂ 16 طرف شوروي منتهي ميشود. فاصله بين نقاط موقت 11 و 12 تقريباً پانصد و پنجاه متر است. 12 - از نقطه موقت شمارۂ 12 مرز بصورت خط مستقيم بطرف جنوب شرقي منحرف و بنقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 13 واقع در يكصد وپنجاه متري جنوب علامت مرزي طرف شوروي بشمارۂ 18 منتهي ميگردد. فاصله بين نقاط موقت 12 و 13 تقريباً نه هزار و نهصد و بيست و پنج متراست. 13 - خط مرز از نقطه موقت شمارۂ 13 بصورت خط مستقيم بطرف جنوب متمايل و بنقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 14 كه در محل تقاطع محور سد با مرز تعيين و تثبيت شده سالهاي 1334 - 1335 شمسي برابر سالهاي 1955 - 1956 ميلادي واقع شده است ختم ميشود. فاصله بين نقاط موقت 13 و 14 تقريباً دويست و پنجاه متر است. 14 - طول خط مرز جديد در اين قسمت از ميله مرزي شمارۂ2ر7 تا سد مخزني ارس بر اساس محاسبات روي نقشه بمقياس 25000 : 2 - تقريباً شصت و شش كيلومتر ميباشد. ماده سوم - ترتيب عبور خط جديد مرز بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در ناحيه درياچه سد انحرافي ميل و مغان واقع در حواليعلامت مرزي شمارۂ 51 كه موقعيت اين نقطه در اسناد علامتگذاري سالهاي 1334 - 1335 (1955 - 1956) تعيين شده است بصورت خطوط مستقيم بدين شرح ميباشد: 1 - خط مرز از نقطه تغيير جهت موقت شمارۂ 1 واقع در روي خطوط مرز تعيين و تثبيت شده سالهاي 1334 - 1335 شمسي برابر با سالهاي 1955- -1956 ميلادي و در يكهزار و سيصد و سي متري جنوب علامت مرزي طرف شوروي بشمارۂ 51 شروع و تا نقطه تغيير جهت موقت شماۂ 2 واقع در سيصد و هفتاد و پنج متري شرق علامت مرزي طرف شوروي بشماۂ 51 در جهت شمال شرقي بصورت خط مستقيم منتهي ميگردد. فاصله بيننقاط موقت 1 و 2 تقريباً يكهزار و چهار صد متر است. 2 - خط مرز از نقطه موقت شماۂ 2 بصورت خط مستقيم بطرف شرق ادامه يافته و بنقطه تغيير جهت موقت شماۂ 3 كه در وسط ابتداي دوبازوي مسير آب قرار گرفته است منتهي ميشود. فاصله بين نقاط موقت 2 و 3 تقريباً يكهزار و سي متر است. 3 - خط مرز از نقطه موقت شماۂ 3 بصورت خط مستقيم در جهت شمال شرقي ادامه يافته و بنقطه تغيير جهت موقت شماۂ 4 واقع در تقاطع محور سد با خط مرز تعيين و تثبيت شده در سالهاي 1334 - 1335 شمسي برابر با سالهاي 1955 - 1956 ميلادي كه در وسط سد خواهد بود – ختم ميگردد. فاصله بين نقاط موقت 3 و 4 تقريباً هفتصد متر است. 4 - طول خط جديد مرز در اين قسمت از نقطه موقت شماۂ 1 تا نقطه موقت شماۂ 4 بر اساس محاسبات روي نقشه بمقياس 25000 : 1 - تقريباً 3 كيلومتر و يكصد و سي متر ميباشد. ماده چهارم - خط جديد مرز در درياچه سد مخزني ارس و درياچه سد انحرافي ميل و مغان و نقاط تغيير جهت طبق نقشه بمقياس 25000 : 1 – كه ضميمه لاينفك اين پروتكل ميباشد - روي زمين پياده خواهد شد. خط جديد مرز و نقاط تغيير جهت آن بوسيله علائم مرزي مشخص ميگردد. ماده پنجم - 1 - طرفين متعاهدين موافقت دارند كميسيون مشترك ايران و شوروي بمنظور پياده نمودن خط جديد مرز بين ايران و اتحاد جماهيرشوروي سوسياليستي در درياچههاي پشت سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل و مغان بروي زمين و تهيه پروتكل شرح عبور خط مرز و ضمائم مربوطه و آماده ساختن اشكال و مشخصات علائم مرزي و مبادرت به نصب آن تشكيل يابد.
2
هر گاه هنگام پياده نمودن نقاط علائم مرزي توسط كميسيون مشترك مذكور و نصب آن وضع سطحالارضي و علل فني و مقتضيات محلي ايجاب نمايد كه بعضي اصلاحات مختصر در محل نصب علائم و خط مرز بعمل آيد - اين اصلاحات بر اساس تساوي مساحت اراضي مورد تعويض ورعايت كامل منافع طرفين صورت خواهد گرفت و در پروتكل شرح عبور خط جديد مرز قيد خواهد شد.
3
پروتكل شرح عبور خط جديد مرز بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در درياچههاي پشت سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل ومغان و ضمائم آن پس از تصويب طرفين متعاهدين بمرحله اجراء در خواهد آمد. ماده ششم - طرفين متعاهدين تفاهم دارند كه تعيين خط جديد مرز در درياچههاي پشت سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل و مغان مانع استفاده متساوي طرفين از منابع رود ارس و دسترسي به تأسيسات هيدروتكنيكي سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل و مغان كه در مواد 4 و 5 موافقتنامهاقتصادي و فني مورخ 5 مرداد ماه 1342 برابر 27 ژوئيه 1963 منعقده بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي پيشبيني شده است نخواهد بود. ماده هفتم - در صورتيكه سطح درياچههاي احداثي پشت سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل و مغان بتدريج در اثر رسوبات تقليل يابد و يا درصورتيكه درياچههاي مزبور بنحوي از انحاء از بين برود يا غير قابل استفاده شود - مرز دولتين در قسمتهاي مزبور اصولاً منصفالمياه شعبه اصلي رودخانه ارس در مسير طبيعي جديد آن خواهد بود و در اينصورت طرفين نسبت به عبور خط مرز در حداقل مدت با توجه باصل دسترسي مساوي برودخانه ارس و با رعايت علامتگذاري سالهاي 1334 - 1335 شمسي برابر سالهاي 1955 - 1956 ميلادي و حفظ موازنه سطح ارضي كه احتمالامورد معاوضه قرار گيرد و همچنين ملاحظات اقتصادي مربوطه با يكديگر مشاوره و توافق خواهند نمود. ماده هشتم - پروتكل حاضر جزء لاينفك موافقتنامه بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي راجع بحل مسائل مرزي و مالي مورخ 11 آذر1333- برابر دوم دسامبر 1954 ميباشد. ماده نهم - پروتكل حاضر بتصويب خواهد رسيد و از روز مبادله اسناد تصويب كه حتيالمقدور در اسرع وقت در تهران انجام خواهد گرفت بموقع اجراء گذاشته ميشود. ماده دهم - اين پروتكل در دو نسخه و هر نسخه بزبانهاي فارسي و روسي تنظيم شده و هر دو متن داراي اعتبار متساوي ميباشد بنا بمراتب - نمايندگان مختار طرفين پروتكل حاضر را امضاء و بمهر خود ممهور نمودند. مسكو - بتاريخ هفدهم ارديبهشت 1349 مطابق هففم [هفتم] مه 1970 از طرف اعليحضرت همايون - شاهنشاه ايران - سپهبد امانالله جهانباني از طرف هيئت رئيسه شورايعالي- اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي - وزير مختار و. س. كازلف - پروتكل فوق مشتمل بر يك مقدمه و ده ماده و دو نقشه ضميمه منضم بقانون پروتكل الحاقي بموافقتنامه حل مسائل مرزي و مالي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي مورخ دوم دسامبر 1954 برابر يازدهم آذر ماه 1333 در مورد تعيين و تثبيت مرز جديد بين ايران و اتحاد جماهير شورويسوسياليستي در درياچههاي پشت سد مخزني ارس و سد انحرافي ميل و مغان ميباشد. نايب رئيس مجلس شورايملي - دكتر جواد سعيد