ماده واحده

پروتكل منعقد بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي راجع به شرايط و مقررات نحوه اداره و‌بهره‌برداري از تأسيسات آب و برق و استفاده از منابع آب و انرژي تأسيسات مشترك موجود روي رودخانه ارس مشتمل بر يك مقدمه و ده ماده و دو‌ پروتكل ضميمه كه در تاريخ يازدهم آذر ماه 1352 (2 دسامبر 1973) بين نمايندگان مختار دو دولت در تهران بامضاء رسيده است تصويب و به دولت ‌اجازه مبادله اسناد تصويب آن داده ميشود. قانون فوق مشتمل بر يك ماده و متن پروتكل ضميمه پس از تصويب مجلس سنا در جلسه روز دوشنبه 6ر3ر1353، در جلسه روز پنجشنبه ششم تير‌ماه يكهزار و سيصد و پنجاه و سه شمسي بتصويب مجلس شورايملي رسيد. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي پروتكل منعقد بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي راجع به شرايط و مقررات نحوه اداره و بهره‌برداري از‌ تأسيسات آب و برق و استفاده از منابع آب و انرژي تأسيسات مشترك موجود بر روي رودخانه ارس ‌دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بمنظور بسط و توسعه روابط فيمابين باستناد مقررات مندرج در مادة 4‌موافقتنامه منعقده مورخ پنجم مرداد 1342 مطابق 27 ژوئيه 1963 بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي موضوع ‌همكاري اقتصادي و فني نسبت به مسائل مشروحه ذيل موافقت نمودند: ماده اول - با توجه به تساوي حقوق هر يك از طرفين نسبت بكليه منابع آب و انرژي مناطق مرزي رودخانه ارس دولت شاهنشاهي ايران و دولت ‌اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي در مورد استفاده از منابع آب و انرژي تأسيسات مشترك موجود بر روي رودخانه ارس و همچنين اداره و بهره‌برداري ‌تأسيسات سد ارس و سد انحرافي ميل و مغان كه براساس موافقتنامه همكاري اقتصادي و فني مورخ پنجم مرداد 1342 مطابق 27 ژوئيه 1963 احداث ‌گرديده و در مالكيت مشترك ايران و اتحاد شوروي ميباشد، همكاري خواهند نمود. ‌كليه تأسيسات آب و انرژي رودخانه ارس كه با هزينه مشترك و براساس اصل تساوي حقوق طرفين احداث گرديده است، مشاعاً و بالمناصفه بدولت ‌شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي تعلق دارد. ‌بديهي است اين وضع حقوقي بدون موافقت طرفين قابل تغيير نخواهد بود. ‌ ماده دوم - هر يك از طرفين مستقلا بهزينه خود عمليات بهره‌برداري و تعمير و نگهداري كليه تأسيسات و ماشين آلات و مخزن آب را كه كلاً و يا‌ جزئاً در خاك خود واقع شده تأمين نموده و از هرگونه اقداماتي كه در صحت و حفظ تأسيسات آب و برق و طرز كار عادي آن تأسيسات خلل و نقصي ‌وارد آورد خودداري خواهد نمود. ‌ ماده سوم - استفاده از منابع آب و انرژي و اداره و بهره‌برداري تأسيسات آبي واقع در روي رودخانه ارس كه در ماده يك اين پروتكل پيش‌بيني شده است‌ براساس مقررات استفاده مشترك از منابع آب و انرژي و اداره و بهره‌برداري از تأسيسات آبي سد «ارس» و سد انحرافي «‌ميل و مغان» واقع بر روي‌ رودخانه ارس كه ضميمه شمارة 1 اين پروتكل ميباشد صورت خواهد گرفت (‌بزبانهاي روسي و انگليسي). ‌ ماده چهارم - طرفين ميتوانند براساس توافق متقابل بمنظور انجام تعميرات جاري و اساسي تأسيسات و ماشين آلات توحيد مساعي نموده و بر‌مبناي اصل تساوي خدمات متقابل را انجام دهند. ماده پنجم - بنا بدرخواست طرف ايران سازمانهاي شوروي در مورد بهره‌برداري دوران دائمي تأسيسات هيدرو انرژي كه در خاك ايران واقع شده و‌ انجام تعميرات لازمه كمكهاي فني خواهند نمود و متعهد ميشوند قطعات يدكي و ماشين آلات مورد نياز را تحويل دهند. ‌پرداخت هزينه‌هاي سازمانهاي شوروي ناشي از كمكهاي فني و تحويل قطعات يدكي و ماشين آلات كه در اين ماده پيش‌بيني شده از طرف ايران بر‌اساس موافقتنامه جاري پرداختها منعقده بين ايران و شوروي صورت خواهد گرفت. ‌ ماده ششم - طرفين حق دارند متقابلاً مصرف آب و وضع تأسيسات هيدروتكنيكي را كه جزو جبهه فشار تأسيسات آبي محسوب و در مناطق مشترك ‌بهره‌برداري دائم قرار دارند براساس مفاد مادة هشت اين پروتكل بلامانع كنترل نمايند. ماده هفتم - بمنظور ايجاد هم آهنگي در مورد حل مسائل مشترك مربوط به اداره و بهره‌برداري و تعمير تأسيسات آبي سد «‌ارس» و سد انحرافي «‌ميل ‌و مغان» بشرح مندرج در ضميمه شماره يك و تنظيم برنامه عبور سيلابها و انجام ساير اقدامات مربوط باستفاده از منابع آب و انرژي رودخانه ارس، ‌كميسيون مختلط دائمي بهره‌برداري تأسيسات آب و انرژي بر روي رودخانه ارس براساس اصل تساوي تشكيل ميگردد. ماده هشتم - بر اساس مادة 5 موافقتنامه ايران و شوروي راجع به همكاري اقتصادي و فني مورخ پنجم مرداد 1342 مطابق 27 ژوئيه 1963 باتباع هر‌دو دولت كه در امور مربوط باداره و بهره‌برداري از تأسيسات آب و انرژي شركت مينمايند حق دسترسي و اقامت بلامانع در قسمت‌هاي خاك طرف ‌ديگر كه تأسيسات آب و انرژي مورد تملك مشترك ايران و اتحاد جماهير شوروي در آن قسمت واقع شده، داده ميشود. ‌ از حق مزبور بترتيبي كه در مقررات ايجاد مناطق بهره‌برداري تأسيسات آبي مشترك سد «‌ارس» و سد انحرافي ‌«ميل و مغان» واقع بر روي رودخانه «‌ارس» تعيين شده و شامل عبور و مسافرت و اقامت در اين مناطق ميباشد و ضميمة شمارة 2 اين پروتكل است، استفاده خواهد شد. (‌بزبانهاي فارسي و روسي) ماده نهم - هرگاه در جريان كار كميسيون مختلط دائمي بهره‌برداري از تأسيسات مشترك آب و انرژي بر روي رودخانه «‌ارس» اختلاف نظر بميان آيد ‌موضوع جهت رسيدگي بكميسيون دائمي همكاري اقتصادي ايران و شوروي احاله خواهد شد. ماده دهم - اين پروتكل از تاريخي كه هر يك از طرفين بطرف ديگر اطلاع داده باشد كه طبق موازين قانون اساسي هر يك از كشورهاي مربوطه بتصويب رسيده است لازم‌الاجراء خواهد بود. ‌اين پروتكل در تاريخ 11 آذر 1352 مطابق 2 دسامبر 1973 در دو نسخه اصلي هر يك بزبانهاي فارسي و روسي در تهران امضاء شد و هر دو متن ‌متساوياً معتبر ميباشد. ‌از طرف دولت شاهنشاهي ايران از طرف دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي. ‌ پروتكل فوق مشتمل بر يك مقدمه و ده ماده و دو پروتكل ضميمه منضم بقانون پروتكل منعقد بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير‌شوروي سوسياليستي ميباشد. ‌رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي