لايحه قانوني اساسنامه بنياد مستضعفان مصوب 1359,04,21 با اصلاحات و الحاقات بعدي بمنظور تمركز اموال خاندان پهلوي و همه كساني كه با وابستگي به اين خاندان ثروتهاي نامشروع بدست آوردهاند و دادگاه انقلاب حكم استرداد اموال مزبور را صادر كرده و ميكند و تملك آنها از طرف مستضعفان و بمصرف رساندن همه درآمدهاي آن اموال در راه بهبود وضع زندگي و بخصوص مسكن آنان، به امر حضرت آيتالله العظمي امام خميني و با تصويب شوراي انقلاب مؤسسهاي بنام بنياد مستضعفان تشكيل و طبق مواد اين اساسنامه و مقررات آئيننامههاي مربوطه، كه بر مبناي اين اساسنامه تهيه ميشود اداره ميگردد. ماده اول (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ نام مؤسسه نام مؤسسه بنياد مستضعفان است كه در اين اساسنامه "بنياد" ناميده ميشود. ماده دوم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ موضوع و هدف مؤسسه
1
متمركز ساختن كليه وجوه نقد و سهام و اوراق بهادار و اموال منقول و غير منقول خاندان پهلوي و تمام اشخاص طبيعي و حقوقي كه با وابستگي به اين خاندان ثروتهاي نامشروع بدست آوردهاند. و دادگاه انقلاب حكم استرداد اموال مزبور را صادر كرده و ميكند يا حكم اداره موقت آن اموال را صادرمينمايد در بنياد و تملك آنها از طرف مستضعفان و اداره بهرهبرداري آنها اعم از اينكه در داخل يا خارج كشور باشد.
2
قبول وجوه نقد و اموال منقول و غير منقول كه از طرف اشخاص حقيقي و يا حقوقي به بنياد اهداء ميشود و اداره بهرهبرداري آنها.
3
به مصرف رساندن همه درآمدهاي بنياد در راه بهبود وضع زندگي و مخصوصاً مسكن مستضعفان با رعايت اولويتهائي كه در آئيننامه مخصوصمعين ميشود.
تبصره (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۸/۰۲
قبول هر مال يا واحد اقتصادي يا سهام شركتها از طرف بنياد متوقف بر اين است كه پس از حسابرسي از طريقههاي اطمينان بخش احرازشود كه قبول آن مال يا واحد اقتصادي يا سهام در صلاح مستضعفان و در جهت اهداف بنياد است والا بنياد از قبول آن ممنوع است و دولت مرجع صالح براي رسيدگي و اداره آنرا معين خواهد كرد. بنياد براي نيل به مقاصد فوق ميتواند با استفاده از دادسراها، كميتهها، پاسداران انقلاب، كلانتريها پاسگاههاي ژاندارمري و ضابطين دادگستري ودادسراهاي انقلاب و دادگاههاي انقلاب در كشف، ضبط، نقل مكان، نگاهداري صورتبرداري، ارزيابي، تبديل به احسن، بهرهبرداري و بطور كلي هرعملي كه براي اداره اموال لازم باشد اقدام كند. بنياد ميتواند سهام خود را در شركتها و بنيادها بفروشد و يا براي اداره امور آنها مدير يا مديراني بگمارد.در جلسات مجامع عمومي و هيئتهاي مديره و عامله بوسيله نمايندگان خود شركت كند و رأي بدهد و هرگونه مال منقول و غير منقول را بهرعقدي از عقود كه صلاح بداند مورد معامله قرار دهد و در بانكها هرگونه حسابي افتتاح كند و مبادرت به تأسيس مؤسسات توليدي يا شركتهاي تجارتي بنمايد و نمايندگان خود و دارندگان امضاء مجاز را معرفي نمايد. ماده سوم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ ماهيت و تابعيت بنياد بنياد مؤسسهاي غير انتفاعي و تابعيت آن ايراني است. ماده چهارم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ استقلال مالي بنياد داراي شخصيت حقوقي و استقلال مالي است. ماده پنجم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ مقر اصلي ـ تأسيس شعبه يا دفتر مقر اصلي بنياد تهران است و نشاني آن را رئيس بنياد معين ميكند. هر موقع كه نشاني بنياد تغيير يابد رئيس بنياد تغيير مزبور را به اداره ثبت شركتها اعلام مينمايد كه طبق مقررات آگهي شود بنياد ميتواند در هر محلي در داخل و خارج كشور صلاح بداند اقدام به تأسيس شعبه يا دفتر كند ماده ششم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ مؤسسين تأسيس بنياد به امر حضرت آيتالله امام خميني و تصويب شوراي انقلاب است امام امت اعضاء شوراي مركز را منصوب ميكند. ماده هفتم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ سرمايه بنياد سرمايه اوليه بنياد عبارتست از اموال خاندان پهلوي و همه كسانيكه حكم استرداد اموال آنها از دادگاه انقلاب صادر شده و قبول آنها از طرف بنياد درصلاح مستضعفان است و ارزش آن پس از صورت برداري و ارزيابي معلوم خواهد شد. ماده هشتم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ تاريخ تشكيل و مدت تاريخ تشكيل بنياد 14/12/1357است و مدت آن نامحدود ميباشد. ماده نهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ اركان بنياد عبارتست از:
1
شوراي مركزي
2
سرپرست يا رئيس بنياد
3
دفاتر منطقهاي و شوراهاي استان يا شهرستان
4
سرپرست يا مسئول دفاتر منطقهاي
5
شوراي حقوقي
6
ناظران مالي
7
بازرسان
8
حسابرس كه حدود اختيارات و وظايف آنها در اين اساسنامه مصرح است. ماده دهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ شوراي مركزي: شوراي مركزي مركب از پنج نفر از افراد واجد صلاحيت و مورد اعتماد به انتخاب و انتصاب امام امت ميباشد. ماده يازدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ وظايف شوراي مركزي بنياد بشرح زير است: 1 ـ تعيين سرپرست يا رئيس بنياد و پيشنهاد وي به امام براي تأييد 2 ـ تعيين خط مشي كلي و سياست اجرائي امور بنياد در سراسر كشور و همآهنگ كردن دفاتر مناطق و تنظيم برنامههاي توسعه و بهبود فعاليت بنياد. 3 ـ مراقبت در حسن اداره بنياد و نظارت درآمد و هزينههاي دفاتر و رسيدگي به وضع مالي بنياد و ترازنامه و حساب سود و زيان و بودجه و اصلاح ياتصويب آنها. 4 ـ تعيين شوراهاي منطقهاي و تأييد سرپرست يا مسئول هر دفتر و صدور ابلاغ آنان 5 ـ تدوين آئيننامههاي مربوط به بنياد و اصلاح آنها. 6 ـ رسيدگي به گزارشهاي رئيس يا سرپرست بنياد و شوراي حقوقي و ناظران مالي و بازرسان و نظارت در حسن اجراي كار آنها 7 ـ برقراري ارتباط با دولت و وزارتخانهها و سازمانهاي دولتي و مالي كشور در جهت ايجاد همآهنگي بين برنامههاي بنياد و ايجاد يك شورايهمآهنگي. 8 ـ تنظيم برنامههاي اجتماعي براي جلب اعتماد و مشاركت هر چه بيشتر مردم از طريق كمك به مقاصد و هدفهاي بنياد. 9 ـ ارجاع دعاوي به داوري و تعيين داور يا هيئتهاي داوري طبق آئيننامه مخصوص. ماده دوازدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ رئيس يا سرپرست بنياد رئيس يا سرپرست بنياد را شوراي مركزي از بين اعضاي شوري يا خارج آن به امام معرفي مينمايند اين شخص كه بايد صلاحيت مديريت داشته و تماموقت در خدمت بنياد باشد، در صورت تأييد امام از طرف ايشان بعنوان سرپرست يا رئيس بنياد منصوب ميشود.
تبصره
چنانچه سرپرست بنياد از اعضاي شوري باشد با نصب امام به سرپرستي، به عضويت شوري در ميآيد. ماده سيزدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ رئيس بنياد بالاترين قوه اجرائي بنياد است. تنظيم سياست كلي بنياد و اجراي آن پس از تصويب شوراي مركزي به عهده اوست. رئيس ياسرپرست بنياد حق دارد براي سرپرستي هر يك از امور مالي، اداري، بازرگاني، صنعتي، كشاورزي معماري و غير اينها مديراني را از اشخاص واجد صلاحيت با نظر مشورتي شوراي مركزي بگمارد و همواره حق نصب و عزل آنان را دارد. حدود اختيارات و وظايف هر يك از مديران و حقالزحمه وپاداش آنان را رئيس بنياد طبق آئيننامه مصوب شوراي مركزي معين خواهد كرد. ماده چهاردهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ حدود اختيارات رئيس يا سرپرست بنياد رئيس يا سرپرست بنياد با رعايت مصوبات شوراي مركزي نماينده قانوني و تامالاختيار بنياد و داراي تمامي اختياراتي است كه براي اداره امور بنياد لازماست و عهدهدار مصوبات شوراي مركزي ميباشد و در برابر آنها مسئول است. قسمتي از اختيارات رئيس يا سرپرست بنياد (بدون قيد انحصار) بشرح زير است: 1 ـ گشايش انواع حسابهاي بانكي و استفاده از آنها و تعيين اشخاصيكه حق امضاء دارند و معرفي آنان به بانكها. 2 ـ بستن هرگونه قرارداد و انجام هرگونه معامله با شركتها و مؤسسات و بانكها و ادارات و سازمانهاي دولتي و خصوصي و اشخاص طبيعي و حقوقي در رابطه با مقاصد و هدفهاي بنياد. 3 ـ اخذ وام از بانكها و مؤسسات اعتباري و اشخاص و قبول هدايا 4 ـ دادن نمايندگي و قبول آن 5 ـ استخدام كارمندان و كارگران و نصب و عزل آنان و عقد قرارداد استخدام و تعيين حقوق و پاداش مستخدمان و پرداخت آن طبق مقررات استخدامي بنياد. 6 ـ حفظ و اداره اموال بنياد و اقدام به هر امري كه براي آن لازم باشد. 7 (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) ـ طرح و اقامه و تعقيب و دفاع و جوابگوئي هرگونه دعواي حقوقي و يا جزائي به طرفيت هر يك از اشخاص طبيعي يا حقوقي و بطور كلي شركت و مداخله در هر دعوائي كه يك طرف آن بنياد باشد و مراجعه به تمامي ادارات و دوائر دولتي و مراجع مالياتي و ثبتي و شهرداري و شركتهاي آب وبرق و دفاتر اسناد رسمي و تعيين وكيل و عزل او و تفويض كليه اختيارات لازم براي امر دادرسي به وكيل منتخب در تمامي مراجع و پرداخت حقالوكاله. ماده پانزدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ حق امضاء حق امضاء كليه قراردادها و چكها و سفتهها و بروات و اوراق و اسناد مالي و تعهدآور با رئيس بنياد و يك نفر از ناظران مالي است. همچنين رئيس بنياد حق دارد حق امضاء خود را بطور موقت به نمايندههائي كه خود انتخاب ميكند واگذار نمايد. رئيس يا سرپرست بنياد حق دارد براي استفاده از انواع حسابهائيكه در بانكهاي مختلف در داخل و خارج كشور گشوده ميشود دو نفر را كه متفقاً حق امضاء داشته باشند به بانكها معرفي نمايد. رئيس بنياد دو نفر را بعنوان ناظر مالي و يك نفر را به عنوان حسابدار كل انتخاب و با تصويب شوراي مركزي به اين سمتها منصوب مينمايد. ماده شانزدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ دفاتر منطقهاي در مركز هر استان و نيز در هر شهري كه امور بنياد در آن متمركز باشد دفتري تأسيس ميشود. اين دفاتر چنانچه در شهرهاي يك استان تأسيس شده باشد مستقل خواهد بود.
تبصره
محل دفتر حتيالامكان بايد در مركز شهر و قطعاً دور از هرگونه تجمل باشد، هر چند ضرورتأ چنين محلي اجاره شود. استفاده از كاخها وباغهاي مجللي كه در اختيار بنياد است بعنوان دفتر ممنوع است ماده هفدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ شوراهاي استان يا شهرستان در هر دفتر بنياد، شورايي مركب از پنج نفر كه واجد شرايط زير باشند تشكيل ميشود:
1
داشتن اهداف انقلاب اسلامي
2
داشتن حس شهرت و مقبوليت عامه يا اكثريت مردم محل
3
علاقمند بودن به مسائل و خدمات اجتماعي
4
داشتن تدبير و فرصت و دقت كافي ماده هيجدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ اعضاي شورا حتيالامكان از قشرهاي مختلف بشرح زير انتخاب ميشوند: ـ يك نفر روحاني ـ يك نفر فرهنگي ـ يك نفر دانشگاهي ـ دو نفر از معتمدين محل (بازاري ـ كشاورز ـ كارگر) ماده نوزدهم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) مدت ابلاغ براي عضويت در شورا يكسال است اين انتصاب براي دورههاي بعد هم قابل تجديد است ماده بيستم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ابلاغ اعضاء شورا توسط شوراي مركزي بنياد صادر ميشود. اعضاي شورا در صورتيكه قبلا شناسائي و مورد تأييد قرار گرفته باشند،منصوب ميشوند وگرنه از طرف دفتر مركزي نمايندهاي به محل اعزام ميشود تا پس از شناسائي افراد، فهرست اسامي را به مركز گزارش دهد و درصورت تأييد بدين سمت منصوب گردند. ماده بيست ويكم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ وظيفه شوراهاي استان يا شهرستان
1
تصميم گيري در كليه امور بنياد ـ در حوزه هر دفتر، هيچ اقدامي بصورت فردي در مسائل بنياد مجاز نيست و بايد پس از اخذ تصميم در شوراباشد.
2
شورا مستقيماً در كارها و مسائل اجرائي دخالت نميكند.
3
نظارت بر حسن جريان امور، توسط بازرسان و گزارشگران و لزوم اقدام مقتضي پس از دريافت گزارشهاي دقيق و مستند. ماده بيست و دوم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ سرپرست و مسئول دفتر شوراي هر دفتر از بين اعضاء خود يا از خارج شخصي را كه واجد صلاحيتهاي ياد شده در مورد اعضاء باشد وبتواند تمام وقت در اختيار و استخدام بنياد قرار گيرد، بعنوان سرپرست و مسئول دفتر انتخاب كرده و به دفتر مركزي بنياد معرفي ميكند، تا پس ازتأييد، ابلاغ سرپرستي او توسط بنياد مركز صادر گردد در صورتيكه مسئول دفتر از خارج از شورا انتخاب شود به عضويت شورا در ميآيد و بايد همهمسئوليتهاي اجرائي دفتر را قبول كند. وي تنها عامل اجرا و پاسخگوي عملكرد دفتر خواهد بود. ماده بيست و سوم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ ناظر مالي و حسابدار دفتر مسئول دفتر بايد يك نفر را بعنوان ناظر مالي و يك نفر بعنوان حسابدار به شورا پيشنهاد و با تصويب شورا بدين سمتها منصوب كند. ماده بيست و چهارم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) سازمان دفتر و استخدام افراد با مسئول دفتر در هر منطقه است. كيفيت و ابعاد كار پس از مشاوره و صلاحديد شورا در اختيار سرپرستدفتر است. ماده بيست و پنجم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) پس از تأسيس دفتر و تعيين اعضاي مسئول كليه اقدامات مربوط به امور بنياد منطقه بايد از طريق همين دفتر انجام يابد. دفتر مركزي حق ندارد مستقلا و بدون مراجعه به دفتر منطقه كاري انجام دهد. جز در مورد بازرسي و حسابرسي واحدها. ماده بيست وششم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) هر يك از مسئولان موظف است فرمهائي را كه براي صورتگيري اموال منقول و غير منقول بنياد توسط دفتر مركزي تهيه شده است دقيقاً تنظيم و امضاء نمايد و به دفتر مركزي تحويل دهد و سپس مشغول اداره امور بنياد گردد. ماده بيست وهفتم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) هر يك از دفاتر بايد حساب بانك مستقلي داشته باشد و اسناد با دو امضاء سرپرست و ناظر مالي قابل پرداخت خواهد بود، هر ششماه يكبار دفاتر بايد ييلان كار و درآمد و هزينه خود را به مركز گزارش دهند. ماده بيست وهشتم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) بمنظور برقراري نظم و همآهنگي كامل در امور بنياد كليه كارهاي دفاتر در مورد زمينهاي كشاورزي، امور شهري، باغات، دامداريها،ساختمانها، شركتها، كارخانههاي منطقه و جز اينها بايد با تصميم شورا و در چهارچوب خط مشي و سياست كلي اجرائي مشخص شده از طرف دفترمركزي بنياد انجام پذيرد. ماده بيست و نهم ـ كليه املاك و مستغلات و كارخانهها و مزارع مؤسسات و غير آن كه مصادره شده است جزو بنياد مستضعفان و تابع ضوابط اين بنياد وتحت مديريت آن خواهد بود. و بدين ترتيب بنياد علوي و امثال آن عنوان جداگانهاي نخواهد داشت. ماده سي ام (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ شوراي حقوقي شوراي حقوقي بنياد مركب از سه تا پنج نفر از حقوقدانان كشور است كه به پيشنهاد رئيس بنياد و تصويب شوراي مركزي از بين استادان دانشكده حقوق،وكلاي دادگستري، قضات و سردفتران انتخاب ميشوند. رسيدگي و اظهار نظر و حل و فصل كليه امور ثبتي و حقوقي و جزائي و دعاوي مدني وجزائي كه بنياد در آنها مدعي يا مدعي عليه باشد يا بعنوان شخص ثالث در آنها مداخله داشته باشد و تنظيم قراردادها و تعيين نحوه اجراء احكام استرداد و توقيف و اداره اموال كه از دادگاههاي انقلاب يا دادستاني انقلاب صادر شده يا ميشود و شركت در جلسات مجامع عمومي و هيئتهايمديره يا عامل شركتهائي كه بنياد در آنها سهيم است بر عهده اعضاء شوراي حقوقي يا نمايندگان منتخب شوراي مزبور است كه تحت نظر رئيس شوراي حقوقي انجام وظيفه خواهند نمود. حدود و اختيارات و وظايف رئيس شوراي حقوقي از طرف رئيس بنياد و حدود اختيارات و وظائف اعضاء شوراي مزبور از طرف رئيس شوراي حقوقي تأمين و ابلاغ خواهد شد. حقالزحمه اعضاء از طرف شوراي مركزي تعيين ميشود. نظريات حقوقي اعضاء شوري حقوقي مشورتي است ولي هرگاه در موضوعي سه نفر از آنان متفقاً اظهار نظر نمايند و اجراء آنرا از رئيس بنياد بخواهند در صورت مخالف بودن رئيس بنياد نظر نهائي با شوراي مركزي است. ماده سي ويكم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ ناظران مالي بنياد داراي دو نفر ناظر مالي خواهد بود كه به پيشنهاد رئيس بنياد و تصويب شوراي مركزي انتخاب ميشوند و حدود اختيارات و وظائف آنان كتباً ازطرف بنياد به آنان ابلاغ ميشود. حقالزحمه ناظران مالي از طرف شوراي مركزي تعيين ميشود. ناظران مالي موظفند وظائف خود را بترتيبي كه بهآنان اعلام ميشود انجام دهند و هر ششماه يك بار گزارشي از وضع مالي بنياد تهيه و به رئيس بنياد تسليم و نسخهاي از گزارش خود را براي شوراي مركزي ارسال نمايند. ماده سي دوم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ بازرسان بنياد داراي سه تا پنج نفر بازرس خواهد بود كه از طرف شوراي مركزي همه ساله برگزيده ميشوند حدود اختيارات و وظائف آنان تنها از طرف بنياد بهآنان ابلاغ ميشود. حقالزحمه بازرسان را شوراي مركزي تعيين ميكند. بازرسان در هر مورد گزارش خود را تسليم رئيس بنياد خواهند نمود. ماده سي وسوم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ حسابرسي يك مؤسسه حسابرسي از طرف رئيس بنياد براي تنظيم امور محاسباتي بنياد دعوت ميشود كه روشهاي كار حسابهاي بنياد را تنظيم و به مباشرت خودحسابهاي بنياد را نگهداري نمايد. در پايان هر سال مالي به محاسبات بنياد رسيدگي ميگردد و پس از تصويب ترازنامه در شوراي مركزي مازاد استحصالات براي اجراء طرحهاي بنياد در سال مالي بعد اختصاص داده ميشود. ماده سي چهارم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ سال مالي سال مالي بنياد از اول فروردين هر سال شروع ميشود و به آخر اسفند همان سال پايان ميپذيرد. ماده سي وپنجم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ دفاتر حسابداري ـ ترازنامه بنياد در مركز و در دفاتر منطقهاي داراي دفاتر حسابداري پلمپ شده خواهد بود كه از طرف حسابرسي بنياد طبق آخرين و بهترين روشهاي حسابداريتنظيم و نگهداري ميشود. رئيس بنياد موظف است ترازنامه عملكرد هر دوره مالي و گزارش اقدامات بنياد را منتهي تا سه ماه از سال بعد تنظيم و تسليمناظران مالي و شوراي مركزي بنمايد. سرپرستان دفاتر منطقهاي موظفند ترازنامه عملكرد هر دوره مالي و گزارش اقدامات دفاتر را منتهي تا دو ماه از سال بعد تنظيم و تسليم رئيس بنياد در مركز نمايند. ماده سي وششم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ انحلال هر زمان شوراي مركزي تصميم به انحلال بنياد بگيرد حق دارد اين امر را در شوراي مركزي مطرح و تصويب كند. در موقع انحلال سه نفر از اعضاء شوراي مركزي به عضويت هيئت تصفيه انتخاب ميشوند. اختيارات و مدت مأموريت و حقالزحمه آنان از طرف شوراي مركزي تعيين ميشود. هيئت تصفيه موظف است در اسرع وقت به محاسبات رسيدگي و ديون و تعهدات بنياد را پرداخت و مطالبات را وصول حاصل را به دولت براي امورعامالمنفعه تسليم و ختم تصفيه را اعلام نمايد. ماده سي هفتم (منسوخه 02ˏ08ˏ1403) ـ موارد پيشبيني نشده در كليه موارديكه تكليف خاصي براي آنها در اين اساسنامه پيشبيني نشده است با نظر شوراي مركزي طبق قوانين و مقررات شرعي و قانوني وعندالاقتضا طبق نظر مجلس عمل خواهد شد. ماده سي و هشتم بنياد مستضعفان از شمول قانون محاسبات عمومي و مقررات مربوط مستثني ميباشد، ماده سي و نهم اين اساسنامه كه جايگزين اساسنامه مصوب سوم شعبان 1339 مطابق با هشتم تير ماه 1358 مجمع عمومي مؤسسين بنياد است بهتصويب شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران رسيد. شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران