لايحه قانوني اساسنامه سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران مصوب 21/4/59 مصوب 1359,04,21 با اصلاحات و الحاقات بعدي مقدمه در نظام پويا كه حركتي را بنام جمهوري اسلامي به رهبري امام خميني آغاز نموده و ميرود تا روند تكاملي را بپيمايد و لازم است كه در تمام جوانب «اقتصادي ، سياسي ، فرهنگي»به حد خود كفا برسد وابستگيهائي كه امپرياليسم جهاني مخصوصاً در زمينه صنعتي ايجاد كرده رهائي يابد. پس اين جامعه نياز به رشد و تربيت افراد متخصص در زمينههاي مختلف دارد، لذا شايسته است از افراد مخترع و مبتكر و محقق كه در زمينههاي مختلف اختراعي يا ابتكاري را بوجود مياورند در اين مجتمع فراهم آورده و طبق ضوابطي اين اشخاص نتيجه زحمات خود را در اختيار نظام جمهوري اسلامي ايران قرار دهند.
ماده 1
تعريف: سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران به تشكيلاتي گفته ميشود كه از افراد مخترع و مبتكر و محقق حمايت كرده و زمينه رشد و هماهنگي آنها را در مسائل علمي و صنعتي فراهم ميكند.
تبصره
در هر مادهاي از اين اساسنامه كه كلمه سازمان آورده ميشود، منظور سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران است.
ماده 2
هدف و وظائف: الف : كشف، جذب و پرورش استعدادها، در زمينههاي علمي و صنعتي. ب : تشويق و ترغيب مردم به مشاركت در شناساندن چهرهاي مبتكر و مخترع و مستعد. ج : ايجاد هماهنگي بين موسسات تحقيقاتي و همكاري با مراكز صنعتي و اقتصادي كشور. د : بررسي و اظهارنظر در طرحهاي ارائه شده و ارجاع طرحها و پيشنهادات مفيد به سازمانهاي ذيربط و پيگيري در جهت پياده كردن آنها.
ه
: در صورت بودن امكانات در داخل سازمان براي پياده كردن طرح و توليد آن، سازمان موظف است اقدام نمايند.
ماده 3(اصلاحي 24ˏ04ˏ1359) اصلاحی ۱۳۵۹/۰۴/۲۴
سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي ايران سازماني است عامالمنفعه كه وابسته به دفتر رياست جمهوري بوده و داراي شخيصت حقوقي و استقلال مالي و اداري و استخدامي است كه امور آن منحصراً طبق مقررات اين اساسنامه و آئيننامههاي داخلي اداره خواهد شد. ماده 4 : مقامات مسئول طبق وظائفي كه دين مبين اسلام و قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران (اصل دوم بند 6 و تبصره ب، اصل سوم بند 4 و بند 13) (1) براي آنان تعيين كرده است، موظفند ترتيبي اتخاذ نمايند كه در اين سازمان بتواند در راه هدفهاي خود از امكانات موجود آنها استفاده نمايد. ماده 5 : مدت فعاليت سازمان از تاريخ تاسيس آن نامحدود است.
ماده 6
تبعيت سازمان ايراني است. ماده 7 : سال مالي سازمان از اول فروردينماه شروع و به آخر اسفندماه ختم ميشود و ترازنامه ساليانه تا آخر خرداد سال بعد به تائيد شوراي سرپرستي سازمان ميرسد. پاورقي پاورقي (1): بند 6 از اصل دوم: «كرامت و ارزش والاي انسان و آزادي توام با مسئوليت او در برابر خدا....تبصره ب: استفاده از علم و فنون و تجارب پيشرفته بشري در پيشبرد آنها. بند 4 از اصل سوم: تقويت روح و بررسي و تتبع و ابتكار در تمام زمينههاي علمي و فني و فرهنگي و اسلامي از طريق تاسيس مراكز تحقيق و تشويق محققان. بند 13، اصل سوم: تأمين خودكفائي در علوم و فنون صنعت و كشاورزي و امور نظامي و مانند اينها.
تبصره
سال مالي اولين سال تأسيس، از تاريخ شروع فعاليت سازمان خواهد بود.
ماده 8
بودجه سازمان تا هنگاميكه از نظر اقتصادي به خودكفائي نرسيده از محل اعتبار مصوب دولت كه از طريق سازمان برنامه و بودجه در اختيار شوراي سرپرستي سازمان قرار ميگيرد تأمين ميشود.
تبصره
شوراي سرپرستي سازمان ميتواند براي نيل به اهداف سازمان كه موضوع ماده 2 اين اساسنامه ميباشد، حساب جداگانهاي در بانكها افتتاح نموده و از كمكهاي بلاعوض افراد و سازمانها بهرهمند شود.
ماده 9
درآمد حاصله از توليدات، در صورت عدم نياز سازمان به خزانة دولت واريز خواهد شد.
ماده 10
تدوين، تكميل و اصلاح آئيننامهها و مقررات داخلي سازمان براي حسن جريان امور سازمان با پيشنهاد هيئت علمي و پس از تصويب شوراي سرپرستي سازمان لازمالاجرا خواهد بود.
ماده 11
هرگونه تغييري در مواد اساسنامه بايد به پيشنهاد هيئتعلمي، پس از تأييد هيئتاجرائي و شوراي سرپرستي، براي تصويب نهائي به هيئت وزيران ارجاع شود.
ماده 12
طرحها و ابتكارات و اكتشافات پس از ارائه به سازمان و تأييد هيئتعلمي بخش مربوطه قابل اجرا خواهد بود.
ماده 13
طرحها و ابتكارات و اكتشافات، در صورتيكه در حد امكانات سازمان باشد قابل اجرا است در غير اينصورت براي به اجراء درآوردن آن به ارگانهاي ذيربط داده خواهد شد.
ماده 14
افراد محقق و مبتكر و مخترع در شروع كار تعهدي طبق ضوابط سازمان براي به ثمر رساندن طرح خود خواهند داد و سازمان در ضمن كار پيشرفت طرح را ارزيابي نموده و نسبت به ادامه آن اقدام ميكند.
تبصره 1
منظور از به ثمر رساندن طرح همان ايجاد مراكز توليد براي رفع نيازهاي جامعه ميباشد.
تبصره 2
امتياز، دخل، تصرف و هرنوع بهرهبرداري از ابتكار يا اختراع، تحت اختيار سازمان است محقق يا مخترع حقي نسبت به نوع چگونگي فروش و يا بهرهبرداري از آن را ندارد.
تبصره 3
اختراع يا ابتكار به نام سازنده آن به ثبت خواهد رسيد.
ماده 15
سازمان موظف است نتيجه تحقيقات يا اختراع هر فرد را بصورت كتابي در سطح جهان به نام خود محقق يا مخترع منتشر نمايد.
ماده 16
افرادي كه داراي اختراع يا ابتكار باشند طبق ماده واحده مصوبه 24/12/58 شوراي انقلاب و با توجه به آئيننامههاي داخلي سازمان، زندگي آنها در حد يك زندگي متوسط تأمين خواهد شد.
تبصره
افرادي كه زندگي آنها تأمين ميشود، بايد تمام وقت خود را صرف تحقيق و مسائل پژوهشي نمايند.
ماده 17
افراد مخترع و مبتكر و محقق كه وجود آنها در سازمان لازم و مورد تأييد هيئت علمي و هيئت بخش مربوطه و شوراي سرپرستي قرار گيرد، چنانچه خدمت زيرپرچم آنان فرا رسيده باشد و مايل باشند تعهدات خود را نسبت به سازمان به ثمر رسانند، از خدمت زيرپرچم معاف خواهند بود.
تبصره 1
ماده فوق تنها در زمان صلح قابل اجرا است.
تبصره 2
تعهدات لازم طبق آئيننامه داخلي سازمان مشخص خواهد شد.
ماده 18
كليه وسائل آموزش و كمك آموزشي و تحقيقاتي مورد نياز سازمان كه از محل بودجه سازمان خريداري ميشود از پرداخت عوارض و حقوق گمركي و سود بازرگاني معاف ميباشد.
ماده 19
اركان سازمان عبارتند از: الف :شوراي سرپرستي سازمان ب :هيئت اجرائي سازمان ج :هيئتعلمي سازمان د :هيئت علمي هر بخش
ماده 20
اعضاي شوراي سرپرستي سازمان: الف :نماينده رياست جمهوري كه رئيس هيئت اجرائي و شوراي سرپرستي سازمان را بعهده دارد. ب :5 نفر از منتخبين هيئت علمي سازمان. ج :يكنفر از امور اداري و مالي به انتخاب رئيس سازمان
تبصره 1
نماينده رياست جمهوري بايد داراي معلومات علمي و صنعتي كه داراي تحقق و پژوهش است انتخاب شود.
تبصره 2
هيئت علمي تشكيل شده از شوراهاي علمي هر بخش كه از بين خود 5 نفر را انتخاب مينمايند.
ماده 21
نماينده رياست جمهوري بمدت 2 سال رياست هيئت اجرائي و شوراي سرپرستي را بعهده خواهد داشت و در صورت موافقت هيئت علمي شوراي علمي هربخش اين مدت تمديد خواهد شد.
ماده 22
تعداد اعضاي شوراي سرپرستي هفت نفر است كه در هنگام تشكيل جلسه حضور حداقل پنج نفر ضروري است.
ماده 23
هر دوسال يكبار، انتخابات براي تعيين شوراهاي علمي هربخش و هيئت علمي صورت ميگيرد.
ماده 24
از وظائف شوراي سرپرستي سازمان:
1
بررسي، تعيين خط مشي و برنامهها و طرحهاي سازنده و نظارت در پيشرفت امور سازمان.
2
تعيين و تنظيم برنامه بودجه سالانه سازمان.
3
بررسي، اصلاح و تصويب آئيننامههاي داخلي سازمان براساس هدف و وظائف آن.
4
پيشنهاد اصلاحات لازم در اساسنامه سازمان به مجلس شوراي اسلامي.
5
تجهيز منابع و تامين اعتبارات لازم براي اجراي طرحهاي سازمان.
6
تشكيل جلسه حداقل 15 روز يكبار.
7
نظارت بر چگونگي انجام طرحها. ماده 24[25] :اعضاي هيئت اجرائي سازمان:
1
رئيس هيئت اجرائي سازمان كه با انتخاب رياست جمهوري است.
2
معاونين علمي و اداري هيئت اجرائي كه از افراد متخصص و مؤمن به جمهوري اسلامي ايران ميباشد.
تبصره 1
تعيين تعداد معاونين علمي و اداري به تشخيص رئيس هيئت اجرائي خواهد بود.
ماده 26 (اصلاحي 24ˏ04ˏ1359) اصلاحی ۱۳۵۹/۰۴/۲۴
رئيس هيئت اجرائي و اعضاي شوراي سرپرستي و معاونين علمي و اداري هيئت اجرائي بايد داراي شرايط زير باشند: 1 - مؤمن به جمهوري اسلامي ايران.
2
داراي مدارج عالي در رشتههاي علمي و فني.
3
داراي تجربه و بصيرت بوده و به مسائل تحقيقي و پژوهشي آشنائي كامل داشته باشند. 4 - داراي حسن شهرت و فضيلت اخلاقي باشند.
ماده 27
رئيس هيئت اجرائي نمايندگي سازمان را در كليه مراجع قضائي و غيرقضائي و يا در مقابل اشخاص حقيقي و حقوقي عهدهدار است.
ماده 28
رئيس هيئت اجرائي سازمان نبايد هيچ شغلي يا سمتي در سازمانها و شركتهاي خصوصي داشته باشد.
ماده 29
وظائف هيئت اجرائي سازمان:
1
اداره كليه امور سازمان طبق آئيننامهها و مصوبات اساسنامه.
2
تهيه و پيشنهاد طرحها و برنامههاي لازم به شوراي سرپرستي سازمان.
3
برنامهريزي براي اجراي طرحهاي مصوب شوراي سرپرستي سازمان.
4
عقد قرارداد و معاملات طبق آئيننامههاي داخلي.
5
برپائي كنفرانسها و سمينارهاي علمي و صنعتي به پيشنهاد هيئت علمي هربخش.
6
ايجاد و شركت در نمايشگاههاي علمي و صنعتي در ايران و خارج از كشور براي تشويق و ترغيب افراد و نمايش سياسي اينگونه نمايشگاهها.
ماده 30
وظائف رئيس هيئت اجرائي سازمان پژوهش.
1
ايجاد هماهنگي در برنامههاي سازمان.
2
امضاء چكها و اوراق مالي و اسناد و نامههائي كه جنبه مأموريت دارد.
تبصره 1
با غيبت رئيس هيئت اجرائي، وظائف مشاراليه با تفويض اختيارات بعهده معاون مربوطه خواهد بود.
تبصره 2
چكها و اسناد مالي علاوه بر امضاء رئيس هيئت اجرائي بايد داراي امضاي مسئول امور مالي نيز باشد.
ماده 31
هيئت علمي سازمان متشكل است از افراد منتخب هيئتهاي علمي هربخش مختلف سازمان.
ماده 32
وظائف هيئت علمي سازمان:
1
تحقيق و پيگيري مسائل علمي سازمان.
2
تائيد سفرهاي علمي مورد نياز سازمان.
3
تائيد خريد وسائل آزمايشگاهي و صنعتي مورد لزوم سازمان.
4
تشكيل جلسات هفتگي براي تبادل نظر فكري و ايجاد هماهنگي بين بخشهاي علمي و رفع نارسائيها.
ماده 33
اعضاي هيئت علمي هربخش از افراد متخصص و كاردان و با تجربه و مؤمن به جمهوري اسلامي ايران كه تعداد آنها 5 نفر ميباشد متشكل است.
ماده 34
وظائف هيئت علمي هربخش: 1 - بررسي و تأييد و تصويب طرحها و پروژههاي علمي و صنعتي. 2 - تأييد صلاحيت افراد محقق، مبتكر، مخترع و مستعد براي واگذاري امكانات به آنها. 3 - بررسي نيازهاي علمي و صنعتي بخش مربوطه سازمان و تهيه آنها توسط هيئت اجرائي. 4 - تحقيق و كاوش در زمينههاي علمي و صنعتي. 5 - تعاون و همكاري با افراد محقق و مبتكر تجربي و سنتي. 6 - ايجاد ارتباط و هماهنگي بين مراكز علمي و صنعتي داخلي و خارجي. 7 - تنظيم برنامههاي آموزشي و تشويق افراد مستعد از طريق رسانههاي گروهي.
8
انتشار يك بولتن كه گزارشي از فعاليتهاي علمي و صنعتي در اين سازمان است و گزارشي از پيشرفت علم و صنعت در داخل و خارج از كشور.
تبصره
ايجاد ارتباط هماهنگي با مراكز خارجي بايد به تائيد شوراي سرپرستي و زير نظر هيئت اجرائي و طبق مواد اساسنامه و آئيننامههاي داخلي سازمان باشد.
ماده 35
در صورت عدم وجود بانك اطلاعاتي در ايران، ايجاد اين مراكز بعهده اين سازمان ميباشد.