لايحه قانوني اصلاح لايحه قانوني نحوه واگذاري و احياء اراضي در حكومت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1358/6/25 مصوب 1358,12,11 با اصلاحات و الحاقات بعدي اراضي مورد نظر به سه قسمت تقسيم مي شوند : الف : اراضي منابع طبيعي كه در اختيار دولت اسلامي است. توضيح بند الف ـ اينگونه اراضي بعنوان ثروت عمومي در اختيار و كنترل دولت اسلامي است و دولت اسلامي بر اساس نياز و توانائي افراد واجد شرايط بهره وري از اينگونه اراضي و منابع را به آنها واگذار ميكند، در واگذاري اين اراضي هميشه مصلحت جامعه مدنظر قرار گيرد. ب : اراضي كه زيركشت بوده و توسط نهادهاي دولت اسلامي قانوناً مصادره شده و در دست بنياد مستضعفين ميباشد. توضيح بند ب ـ در مورد اراضي مصادره شده، مانند بند الف با توجه به مصلحت جامعه و نياز و توانائي اشخاص اراضي به افراد واجد شرايط واگذار ميشود و يا براي كارهاي عام المنفعه اختصاص مييابد. ج : اراضي بزرگ كه در دست زمين داران بزرگ است و ظاهراً با ملاك هاي رژيم قبلي مجوز قانوني هم دارند. (زمين بزرگ سه برابر زميني است كه عرف محل براي يك كشاورز با خانواده خود لازم ميداند) توضيح بند ج ـ در مورد زمينهاي مالكين بزرگ ميتوان اينگونه زمينها را بدو قسمت تقسيم نمود: 1 ـ زمينهاي باير: كه بعلل مختلف توسط مالكين بزرگ باير نگاه داشته شده است و با توجه به نياز جامعه و مسئله خودكفائي مملكت و با توجه باينكه اين زمينها فقط بصرف اينكه مالكيت ازآن آنهاست بدون كشت مانده و اجازه كشت بدهقانان هم داده نميشود، دولت اسلامي اين زمينها را در اختيار خود ميگيرد تا در اختيار دهقانان و داوطلبان و اجد شرايط گذارده شود.
تبصره
در صورت وجود تأسيساتي دراينگونه زمينها، آن قسمتي از زميني كه عرفاً و بطور طبيعي مربوط و مورد احتياج تأسيسات مزبور مستثني تلقي مي شود، چنانچه تأسيسات موجود مستقيماً براي كشاورزي زمين باشد ارزيابي گرديده بهاي آن پرداخت خواهد شد و در غير اين صورت كماكان در اختيار مالك باقي مي ماند. در مورد زمينهاي دائر و مزروعي تحت تصرف اينگونه افراد اگر شخصاً بامر كشاورزي اشتغال داشته باشند شرايط اقليمي و اجتماعي مختلف ايران تا حد سه برابر مذكور در توضيح بند ج زمين در اختيارشان باقي خواهد ماند در صورتيكه كشت كننده فرد ديگري است و و اجد شرايط ميباشد زمين به او واگذار خواهد شد اينگونه متصرفين با توافق و پس از كسر بدهيهاي قانوني و شرعي ميتوانند اراضي محل ديگري را در مقابل زمين متصرفي خود دريافت دارند و يا اينكه اجرت المثل بگيرند. و سپس بقيه زمينها در اختيار دو لت قرار ميگيرد تا با توجه به مصلحت جامعه بواجدين شرايط واگذار شود.
تبصره
در صورتيكه در محل زمينهاي دولتي و مصادره شده قابل كشت مشمول بندهاي الف و ب وجود داشته باشد اول آن زمين ها داده ميشود. تركيب هيئت 7 نفره اين هيئت تشكيل شده از نمايندگان زير:
1
دو نفر نماينده از وزارت كشاورزي
2
يك نفر نماينده وزارت كشور يا استانداري محل
3
يك نفر نماينده جهادسازندگي
4
يك نفر نماينده دادگستري يا دادگاههاي انقلاب
5
دو نفر نماينده شوراي ده
تبصره2
مقررات مغاير با اين هيئت ملغي ميباشد. وظائف هيئت 7 نفره
1
حل و فصل قضاياي مورد نزاع مربوط به اجراي اين قانون
2
واگذاري زمين با توجه به نوع اراضي بالا بند «الف ـ ب ـ ج».
3
تشخيص صلاحيت و ميزان استفاده از وام و امكانات كشاورزي در طول اجراي اين قانون. ضوابط واگذاري زمين
1
در واگذاري زمين به روستائيان بدون زمين، كم زمين و فارغ التحصيلان كشاورزي و افراد علاقمند به كار كشاورزي با توجه به اولويت بين آنها زمين داده ميشود.
2
واگذاري زمين براي مدت معين (چند ساله) با توجه بشرايط خاص منطقه است و در صورت عملكرد مطلوب واگذاري زمين تمديد ميشود.
3
زمينهاي و اگذاري بصورت شركت و تعاوني و مشاع ميباشد بجز موارد استثنائي كه در اين صورت تصميم مقتضي توسط گروه 7 نفري اتخاذ خواهد شد.
4
در صورتيكه قرار بشود زمين انتقال يابد اينكار بايد از طرف دولت اسلامي انجام گيرد.
5
بايد زمين بدون عذر موجه معطل نماند.
6
بايد عملكرد روي زمين به گونه اي باشد كه موجب اتلاف زمين نشود.
7
زمينهاي واگذاري قابل فروش نميباشد.
8
كشت روي زمينها بايد با توجه به نيازهاي جامعه باشد.
9
زارع يا زارعين موظف هستند حدود و سازمان اراضي مورد قرارداد را حفظ نمايند.
10
زارعين حق تصرف زمينهاي ديگر غير از آنچه كه دولت اسلامي به آنها داده است ندارند. واژه نامه
1
اراضي باير: زمينهائي است كه سابقه احياء دارد ولي بعلت اعراض و عدم بهره برداري براي مدت پنجسال متوالي بدون عذرموجه مترو ك مانده و يا بماند.
2
اراضي داير: زمينهائي است كه احياء شده و مستمراً مورد بهره برداري است.
3
اراضي منابع طبيعي: جنگلها و مراتع ـ بيشه هاي طبيعي ـ نهالستانهاي دولتي - جنگلهاي دست كاشت ميباشد غير از اراضي فوق الذكر زمينهائي كه بنحوي از انحاء در رژيم سابق ملي اعلام شده (زمينهائي كه جهت محيط زيست و شكارگاهها و جلوگيري از بدي آب و هوا در ملكيت دولت در آمده است).
4
اراضي موات: زمينهائي است كه سابقه احياء و بهره برداري ندارد و بصورت طبيعي باقي مانده است.
5
اراضي آيش: زمين دايري است كه بصورت متناوب طبق عرف محل براي دوره معيني بدون كشت بماند. شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران