مصوبه نقشه مهندسي فرهنگي كشور

مصوبه نقشه مهندسي فرهنگي كشور مصوب 1391,12,15 با اصلاحات و الحاقات بعدي مصوبه «نقشه مهندسي فرهنگي كشور» جلسات ۶۹۸، ۶۹۹، ۷۰۰، ۷۰۱، ۷۰۳، ۷۰۵، ۷۰۷، ۷۰۸، ۷۰۹، ۷۱۰، ۷۱۱، ۷۱۲، ۷۱۳، ۷۱۴، ، ۷۱۸، ۷۱۹، ۷۲۰، ۷۲۱، ۷۲۲، ۷۲۳، ۷۲۴، ۷۲۵، ۷۲۶، ۷۲۷، ۷۲۸، ۷۲۹، ۷۳۰، ۷۳۱، مورخ ۱۹/ ۷/ ۱۳۹۰، ۳/ ۸/ ۱۳۹۰، ۱۷/ ۸/ ۱۳۹۰، ۱/ ۹/ ۱۳۹۰، ۲۲/ ۹/ ۱۳۹۰، ۲۷/ ۱۰/ ۱۳۹۰، ۲۵/ ۱۱/ ۱۳۹۰، ۹/ ۱۲/ ۱۳۹۰، ۲۲/ ۱/ ۱۳۹۱، ۵/ ۲/ ۱۳۹۱، ۱۹/ ۲/ ۱۳۹۱، ۲/ ۳/ ۱۳۹۱، ۱۶/ ۳/ ۱۳۹۱، ۳۰/ ۳/ ۱۳۹۱، ۲۸/ ۶/ ۱۳۹۱، ۱۱/ ۷/ ۱۳۹۱، ۱۸/ ۷/ ۱۳۹۱، ۲/ ۸/ ۱۳۹۱، ۹/ ۸/ ۱۳۹۱، ۱۶/ ۸/ ۱۳۹۱، ۷/ ۹/ ۱۳۹۱، ۲۱/ ۹/ ۱۳۹۱، ۲۸/ ۹/ ۱۳۹۱، ۵/ ۱۰/ ۱۳۹۱، ۱۹/ ۱۰/ ۱۳۹۱، ۲۴/ ۱۱/ ۱۳۹۱، ۸/ ۱۲/ ۱۳۹۱، ۱۵/ ۱۲/ ۱۳۹۱ شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است، به شرح ذيل براي اجرا ابلاغ مي‌شود: مقدمه در جهان‌بيني اسلامي، فرهنگ به معناي اخصّ آن مشتمل بر نظام اعتقادات، ارزش‌ها، اخلاقيات و رفتارها بوده و منبعث از وحي و جهت‌دهنده و محتوابخش نظام‌ها و بخش‌هاي جامعه است. باورها و اعتقادات و ارزش‌هاي اسلامي، شاكله نهادها و سازمان جامعه اسلامي را ايجاد و در تار و پود انديشه و تفكر و كردار و رفتار فردي و اجتماعي فرد مسلمان تنيده شده است. چنين يكپارچگي و در‌هم‌تنيدگي كل‌نماي اعتقادات و باورها، ارزش‌ها و رفتار‌ها، دين اسلام را به يك فرهنگ (فرهنگ اسلامي) مبدل ساخته است. فرهنگ اسلامي در هر جامعه و كشوري با حفظ ماهيت و اصالت الهي و جهان‌شمول خويش، شكل و صورتي متناسب با مقتضيات جغرافيايي، تاريخي، زباني و... به‌خود مي‌گيرد. فرهنگ اسلامي ـ ايراني همان فرهنگ متعالي اسلامي است كه در روح و كالبد فرهنگ ايران‌زمين دميده شده و متناسب با تاريخ، جغرافيا، مذهب، زبان و... در طي ۱۴ قرن گذشته توسعه و تكامل يافته‌ است. در چند دهه اخير، به واسطه تغيير و تحولات اساسي و فراگير در عرصه‌هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي ـ امنيتي، اقتصادي و فناوري در مقياس منطقه‌اي و جهاني، نقش ممتاز و تعيين‌كننده فرهنگ (فرهنگ‌هاي ملي و منطقه‌اي) در عرصه‌هاي ملي، بين‌المللي و جهاني نمايان‌تر شده ‌است. انقلاب اسلامي ايران، به عنوان نقطه عطف تحولات معنوي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي قرن بيستم از ظرفيت‌ها و توانايي‌هاي بالفعل و بالقوه عظيمي در اين حوزه برخوردار است و پيشرفت و تعالي همه‌جانبه كشور، مستلزم بهره‌گيري مؤثر و هوشمندانه از آن در سطح ملي و مناسبات و تعاملات منطقه‌اي و جهاني است. در حقيقت، فرهنگ به معناي اخص‌ آن، از مختصات ذاتي، مزيت‌هاي راهبردي، انحصاري و سرنوشت‌ساز كشور و نظام ‌جمهوري اسلامي ايران مي‌باشد كه همواره مورد تأكيد معمار كبير انقلاب اسلامي حضرت امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله‌العالي) و انديشمندان و صاحب‌نظران فهيم و بصير اين سرزمين بوده است. تحقق آرمان‌ها و اهداف جامعه اسلامي مستلزم تامين كاركرد‌هاي فرهنگي آن است. مقام معظم رهبري (مدظله‌العالي) فرهنگ را عامل شكل‌دهنده به ذهن و رفتار عمومي و جهت‌بخش و تاثيرگذار در عرصه تصميمات كلان كشور دانسته و مهندسي فرهنگ را به منزله بازشناسي، آسيب‌شناسي، پالايش و ارتقابخشي فرهنگ و جهت‌دهي آن بر پايه هويت اصيل اسلامي ـ ايراني با توجه به شرايط و مقتضيات ملي و جهاني تبيين مي‌نمايند. معظم‌له مهندسي فرهنگي را بازطراحي، اصلاح و ارتقاء شئون و مناسبات نظام‌هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي كشور مبتني بر فرهنگ مهندسي شده معرفي و اين وظيفه و مأموريت خطير را به شوراي عالي انقلاب فرهنگي به عنوان قرارگاه اصلي فرهنگي و مركز مهندسي فرهنگي كشور محول مي‌فرمايند. در واقع مي‌توان جوهره و كاركرد مهندسي فرهنگي را تحقق و تأمين نحوه تعامل مؤثر و ارتباط ساز‌مند و پوياي نظام‌‌هاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي با نظام فرهنگي دانست. شوراي عالي انقلاب فرهنگي براي عمل به رهنمودهاي مقام معظم رهبري (مدظله‌العالي) و تحقق اهداف و كاركردهاي نهادي خود، تهيه و تدوين نقشه مهندسي فرهنگي كشور را در اولويت نخست خود قرار داد. دبيرخانه شورا، به عنوان بازوي اجرايي شورا با همكاري و مشاركت همه‌جانبه نهادها و  مراكز علمي ـ پژوهشي حوزه و دانشگاه و دستگاه‌هاي اجرايي و فرهنگي ذي‌ربط و هم‌چنين با طراحي و اجراي مطالعات پيش‌نياز و بهره‌گيري از مطالعات و پژوهش‌هاي موجود، پيش‌نويس نقشه مهندسي فرهنگي را تهيه و پس از بحث و بررسي در بيش از سي جلسه از جلسات شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد. متن حاضر، متن مصوب نقشه مهندسي فرهنگي كشور است كه منطبق با اصول و ارزش‌هاي اسلام ناب محمدي (ص)، آرمان‌هاي انقلاب اسلامي، رهنمودهاي رهبر كبير انقلاب اسلامي امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله‌العالي) و اسناد فرادستي مربوط طراحي، تدوين و به تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي رسيده و شامل فصول زير است: ۱. تحليل‌كلان وضعيت فرهنگي كشور : گزارش‌هاي پژوهشي ـ راهبردي و رصدي است كه به توصيف، ارزيابي و آسيب‌شناسي كلان وضعيت موجود فرهنگي كشور و همچنين روندهاي جهاني مؤثر بر آن بر اساس شاخص‌هاي كلان فرهنگي مي‌پردازد. كاركرد گزارش‌هاي تحليل كلان، تسهيل و ارتقاء اثربخشي سياست‌گذاري، هدف‌گذاري، برنامه‌ريزي و نظارت و ارزيابي راهبردي فرهنگي مبتني بر آرمان‌ها و واقعيت‌هاي فرهنگي كشور و جهان است. ۲. كليات : اين بخش شامل تعاريف اساسي مفاهيم و اصطلاحات همچون فرهنگ، فرهنگ ملي (اسلامي ـ ايراني)، عمومي، حرفه‌اي، لايه‌هاي فرهنگ، مهندسي فرهنگ، مهندسي فرهنگي، نقشه مهندسي فرهنگي، پيوست فرهنگي و مختصات نقشه است. ۳. مباني، ارزش‌ها و اصول حاكم بر نقشه : مبتني بر منابع اصيل اسلامي، قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، مباني نظري معتبر و ارزش‌هاي فرهنگي اصيل اسلامي ـ ايراني تهيه و تدوين شده است و شاكله و مبناي هدف‌گذاري، سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي و مديريت راهبردي فرهنگي كشور است. ۴. چشم‌انداز فرهنگي كشور در افق ۱۴۰۴ : ترسيم‌كننده قله‌ها و وضعيت مطلوب فرهنگي كشور در افق۱۴۰۴ است كه مبتني بر مباني، ارزش‌ها و اصول بنيادين فرهنگي كشور، رهنمودهاي مقام معظم رهبري (مدظله‌العالي)، سند چشم‌انداز ايران ۱۴۰۴ و ساير اسناد فرادستي و همچنين مقتضيات ملي، منطقه‌اي و جهاني طراحي شده است. ۵. اهداف كلان فرهنگي : ترجمان زمان‌مند چشم‌انداز فرهنگي كشور در محورها و حوزه‌هاي راهبردي و كليدي فرهنگي كشور با افق زماني ۱۵ سال است. اصولاً هر هدف كلان، وظايف و مأموريت‌هاي يك تا چند نهاد و دستگاه اجرايي را تحت پوشش قرار مي‌دهد. ۶. اولويت‌هاي فرهنگي : تعيين‌كننده موضوعات و محورهاي راهبردي در هر حوزه، محور يا هدف است كه ضمن تعيين اولويت‌هاي رتبي و زماني آنها، مبنا و چگونگي تخصيص منابع و سرمايه‌گذاري را ارائه مي‌دهد. ۷. كميت‌هاي مطلوب فرهنگي : مجموعه‌اي از شاخص‌هاي كمّي فرهنگي است كه امكان رصد و ارزيابي ميزان تحقق اهداف كلّي و پيشرفت نقشه در حوزه مربوط را با تأكيد بر هدف‌گذاري‌هاي كمّي تسهيل مي‌نمايد. اين بخش به‌عنوان يكي از پيوست‌هاي نقشه مهندسي فرهنگي كشور به تصويب ستاد راهبري اجراي نقشه مهندسي فرهنگي مي‌رسد. ۸. شاخص‌هاي كلان فرهنگي : معرف‌هاي اساسي موضوعات راهبردي ناظر به اهداف كلان فرهنگي هستند و مبنايي براي سنجش وضعيت موجود فرهنگي، سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي براي ارتقاي آن و همچنين رصد، پايش و نظارت بر روند‌هاي تغييرات و تحولات فرهنگي به شمار مي‌آيند. اين بخش به‌عنوان يكي از پيوست‌هاي نقشه مهندسي فرهنگي كشور به تصويب ستاد راهبري اجراي نقشه مهندسي فرهنگي مي‌رسد.  ۹. راهبردها و اقدامات : شامل راهبردهاي فرهنگي كلان و ملي و اقدامات ملي به شرح زير مي‌باشد:

الف

راهبردهاي فرهنگي: تعيين‌كننده مسير و طريقي است كه متناسب با فرصت‌ها و تهديدها، قوت‌ها و ضعف‌هاي محيطي براي نيل به اهداف فرهنگي طراحي و تدوين مي‌شوند. راهبردهاي كلان ابزار تحقق اهداف كلان مي‌باشند و راهبردهاي ملي دربردارنده اهداف فرعي و راهكار تحقق آن هستند؛ در واقع راهبردهاي ملي مبناي تعيين اقدامات ملي نقشه فرهنگي كشور محسوب مي‌شوند.

ب

اقدامات ملي: طرح‌ها و پروژه‌هايي هستند كه براي تحقق اهداف طراحي و تعيين مي‌شوند. اقدامات ملـي ناظر به اهداف و متناسب با راهبردها تعيين و معمولاً در چارچوب برنامه‌هاي پنج‌ساله طراحي و در قالب يك يا چند برنامه سالانه اجرايي مي‌شوند. اقدامات ملي غالباً فرابخشي و فرادستگاهي هستند و ماهيت تركيبي دارند؛ با اين وجود ممكن است در مواردي وجه پژوهشي، اجرايي و تقنيني بر ساير وجوه آن غلبه يابد. ۱۰. چارچوب نهايي نظام فرهنگي كشور : ناظر به نگاشت نهادي، تقسيم كار ملي و استاني و نظام مديريت راهبردي فرهنگي كشور بوده و هم‌چنين مبين سازمان و ساختار و فرايندهاي كلان سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي، هدايت و سازماندهي و نظارت و ارزيابي فرهنگي كشور در سطح ملي و استاني است.

فصل اول

كليات ۱ - فرهنگ نظام واره اي است از «عقايد و باورهاي اساسي»، «ارزش ها، آداب و الگوهاي رفتاري» ريشه دار و ديرپا و «نمادها» و «مصنوعات» كه ادراكات، رفتار و مناسبات جامعه را جهت و شكل مي دهد و هويت آن را مي سازد. ۲ - سطوح فرهنگ منظور از سطوح فرهنگ، سطوح مورد مطالعه و مديريت پذير فرهنگ است كه كل جامعه يا بخش قابل توجهي از آن را تحت پوشش قرار مي دهد. در نقشه مهندسي فرهنگي كشور، فرهنگ در سه سطح زير مورد شناسايي، بررسي، تحليل و برنامه ريزي قرار مي گيرد:

فصل دوم

مباني، ارزش ها و اصول - مباني ۱ - فرهنگ كليتي واحد و متعامل از «عقايد و باورهاي اساسي، ارزش ها، آداب، الگوهاي رفتاري ريشه دار و ديرپا، نمادها و مصنوعات» در سطوح «فراملي، ملي، عمومي و حرفه اي» است. ۲ - فرهنگ به مثابه «روح جامعه» به زندگي فردي و اجتماعي انسان معنا و هويت مي بخشد و شكل دهنده و اثرگذار بر ذهنيت و گرايش هاي افراد و جامعه و تعيين كننده رفتار عمومي است. ۳ - فرهنگ جهت بخش جامعه و نظام هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي است. ۴ - فرهنگ به صورت تدريجي و مستمر، «تحول پذير، جهت دهنده، مديريت پذير، اكتسابي و انتقال پذير» است. ۵ - زن و مرد فارغ از جنسيت در امكان كسب ارزش ها، يكسان و داراي حقوق و مسئوليت متناسب با تفاوت در خلقت هستند و اين تفاوت، نشان دهنده برتري يك جنس بر جنس ديگر نيست. ۶ - خانواده واحد بنيادين جامعه، با هويتي حقيقي و مهمترين ركن در فرهنگ سازي و انتقال فرهنگ جامعه است. ۷ - جامعه داراي هويت است و مي تواند بستر تعالي و انحطاط آحاد جامعه باشد. ۸ - هر فرد (حقيقي يا حقوقي) به تناسب جايگاه اجتماعي و توانمندي هاي خود در تغييرات و تحولات فرهنگي تأثيرگذار و تأثيرپذير است. ۹ - فرهنگ اسلامي، فرهنگي مبتني بر فطرت، قرآن و عترت، ايمان گرا، اخلاق محور، خردگرا، جهاني، تمدن ساز، پويا، پاسخ گوي مقتضيات و نيازهاي زمانه، بدعت ستيز و خرافه زد است. ۱۰ - انسان داراي فطرت خدايي، منزلت خليفه اللهي، كرامت و عبوديت بوده و داراي تكليف، برخوردار از حقوق مشروع و آزادي و اختيار مبتني بر مسئوليت در برابر خداوند است. ۱۱ - ولايت، از عناصر اصلي و ريشه اي فرهنگ اسلام ناب محمدي (ص) و انقلاب اسلامي و تجلي حاكميت الهي در عرصه فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي است و در زمان غيبت امام عصر (عج)، در رهبري فقيه عادل جامع الشرايط كه امامت امت را بر عهده دارد، متبلور مي شود. ۱۲ - مبناي فرهنگ سازي مطلوب و حاكم بر فرهنگ كشور؛ «توحيد، عدل، معاد، نبوت، امامت، ولايت و انتظار منجي و احكام اسلام ناب محمدي (ص)» است. ۱۳ - روحانيت و نهاد حوزه علميه در حفظ، اصلاح و ارتقاي فرهنگ اسلامي نقش اصلي دارند و شناخت معتبر اسلام و تبيين آن با روش اجتهادي ناظر به زمان و مكان، مسئوليت حوزه هاي علميه و روحانيت است. ۱۴ - فرهنگ اسلامي مبتني بر شناخت، ترويج و نهادينه كردن فضايل و مكارم اخلاق و تزكيه است. ۱۵ - فرهنگ اسلامي – ايراني، ضد استكباري، مظهر عدالت خواهي و حامي مستضعفان و مظلومان در عرصه هاي منطقه اي و جهاني است. ۱۶ - فرهنگ اسلامي – ايراني حاصل تعامل فعال و سازنده اسلام با تمدن تاريخي ايران است و هويت اسلامي – ايراني در هم تنيده، يكپارچه و تفكيك ناپذير است. ۱۷ - استقلال و اقتدار فرهنگي برآيند تعالي ذاتي، پويايي، انسجام فرهنگ در سطح دروني، جذابيت، گسترش و نفوذ آن در ساير فرهنگ ها و ملت هاست. ۱۸ - تنوع و تفاوت هاي فرهنگي اقوام ايراني به عنوان بخشي از ميراث فرهنگي در چارچوب فرهنگ اسلامي – ايراني، امري طبيعي و پذيرفته شده است. ۱۹ - نظام جمهوري اسلامي ايران وظيفه حفظ و صيانت از مرزهاي فرهنگي و هويتي و ارتقاي آن را عهده دار است. 20 - رسالت اساسي جمهوري اسلامي، رسالتي فرهنگي است كه با تعامل و تبادل فرهنگي با ساير فرهنگ ها تحقق مي يابد. ۲۱ - برنامه ريزي و راهبري فرهنگي جامعه منطبق با ارزش هاي اساسي مندرج در قانون اساسي، حق مردم و از وظايف نظام جمهوري اسلامي است. ۲۲ - هدايت و رهبري فرهنگي از شئون اصلي ولايت فقيه است. ۲۳ - تعامل و تبادل فرهنگي در چارچوب فرهنگ اسلام ناب محمدي (ص) و انقلاب اسلامي صورت مي پذيرد. ۲۴ - تهاجم فرهنگي و جنگ نرم و مقابله با آن از مهم ترين مسائل فرهنگي كشور است. - ارزش ها ۱. «تعقل» عقل، حجت دروني و يكي از بسترهاي جريان حجت بيروني (وحي) است كه به كارگيري آن موجب شكوفايي حيات طيبه در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي مي شود. ۱ -۱ . عقلانيت اسلامي به معناي تعالي عقل در پناه دين اسلام و بنيادي ترين هسته فرهنگ و تمدن اسلامي و معيار تعاملات فرهنگي جامعه اسلامي با ساير جوامع است. ۱ -۲ . حكمت سياسي در حكمت سياسي عقلانيت اسلامي، پشتوانه نظري و علمي اقتدار و استقلال نظام سياسي بوده و معيار تعاملات در عرصه هاي داخلي و بين المللي است. ۱ -۳ . بصيرت اجتماعي عقلانيت اسلامي، پشتوانه ارتباطات منطقي و منسجم فردي، سازماني و اجتماعي در جامعه اسلامي، عامل تشخيص بهنگام و مبناي هم گرايي و حضور هوشمندانه در مقابل جبهه كفر و نفاق است. ۱ -۴ . تدبير معيشت عقلانيت اسلامي، مبناي تأمين معاش حلال، پاك و عادلانه و عامل تعالي معنويت و انگيزه هاي الهي در اقتصاد است. ۲. «ايمان» ايمان، باور مبتني بر معرفت و محبت نسبت به «خدا، غيب، صفات و عدل الهي، فرشتگان، انبياء، كتاب هاي آسماني، امامان و معاد» است كه در قلب، زبان و عمل تجلي مي يابد. ۲ -۱ . توحيد محوري نگاه به جهان به عنوان مجموعه واحد و بهم پيوسته، با درك حضور باري تعالي و تعميق معرفت و محبت به او در باورها، ارزش ها، رفتارها و نمادهاي فردي – اجتماعي، جهت دهنده همه عرصه هاي زندگي به سوي حيات جاودانه اخروي بر مبناي وحي الهي، حق گرايي و عامل توكل و اعتماد به خداي متعال و تفويض امور به اوست. ۲ -۲ . ولايت مداري ولايت مداري تجلي ولايت و حاكميت خدا، استمرار ولايت پيامبر اعظم (ص) و ائمه معصومين (ع) در عرصه حيات سياسي و اجتماعي، معيار مشروعيت، عامل اقتدار نظام سياسي، مدار وحدت و انسجام، حضور عاشقانه امّت اسلامي در پاسداري از مرزهاي اعتقادي، جغرافيايي و ... و پشتوانه تبعيت مؤمنانه و مبتني بر محبّت از امام امّت است. ۲ -۳ . مهرورزي منشأ الفت، اخوت، انسجام اجتماعي، نوع دوستي، عامل استحكام و توسعه ارتباطات بين مردم، اقوام، مناطق مختلف و پيروان مذاهب است. ۲ -۴ . عدالت منشأ توازن و مواسات در سطوح مختلف فردي و اجتماعي و مبناي برخورداري آحاد جامعه از فرصت هاي برابر است. ۳. «اخلاق» ملكات پسنديده اي كه از طريق تزكيه و خودسازي و با انگيزه الهي در رفتار انسان تجلي مي يابد و تعالي بخش انديشه و عمل اسلامي در جامعه ديني است. ۳ -۱ . تقوا خاستگاه رشد و تعالي فضايل، رعايت واجبات و ترك محرمات، سبب خروج فرد و جامعه از دشواري ها و مبناي كرامت انساني نزد خداوند است. ۳ -۲ . عزت و مدارا عزت: استقلال و سربلندي جامعه اسلامي و ايماني در انديشه و عمل كه مستلزم تعامل سازنده با جامعه خودي و مقاومت و پايداري در مقابل استكبار و دشمنان جامعه اسلامي است. مدارا: محبت و همگرايي با آحاد جامعه اسلامي و دوستداران انقلاب اسلامي كه مستلزم تحمل ديدگاه هاي متفاوت و بهره مندي از همه توانمندي هاست. ۳ -۳ . كرامت پاسداشت حرمت و مقام والاي انساني نسبت به خويش و ديگران كه مبتني بر استعداد خلافت الهي است. ۳ -۴ . انفاق و ايثار ترجيح منافع ديگران و مصالح جامعه بر منافع فردي و گروهي و صرف امكانات خود براي ايفاي مسئوليت الهي و انساني. ۴. «علم» معرفت، بصيرت و آگاهي نسبت به حقايق و واقعيات عالم هستي است كه از طريق وحي، عقل و تجربه به دست مي آيد. ۴ -۱ . معرفت ديني شناخت عقايد، احكام و اخلاق بر اساس اسلام ناب محمدي (ص) كه جهت دهنده و تعالي بخش علوم و معارف بشري است. ۴ -۲ . معرفت هويتي خودشناسي و آگاهي تاريخي و اجتماعي و بصيرت سياسي كه موجب اعتماد و خودباوري ملي و توانايي تحليل موقعيت ملي و جهاني و نگرش مطلوب مي گردد. ۴ -۳ . دانش هاي تخصصي و مهارت ارتباطي شناخت نظام ارتباطي و آداب معاشرت اسلامي و توانايي تعامل و رفتار براساس آن در ساختار مناسبات اجتماعي، خانوادگي، سازماني، ملي و جهاني است. ۴ -۴ . دانش هاي تخصصي و مهارت حرفه اي دانش و مهارت به كارگيري اصول و قواعد اسلامي و علمي معتبر در جهت توليد ثروت حلال، پيشرفت دانش بنيان، توانمندي اقتصادي، افزايش بهره وري و ترويج اشتغال مفيد است. ۵. «عمل» فعاليت هاي فردي و اجتماعي، مادي و معنوي، در عرصه هاي مختلف فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي است كه با انگيزه الهي تحقق و با مجاهدت مؤمنانه ارتقا مي يابد. ۵ -۱ . امر به معروف و نهي از منكر دعوت و امر به نيكي و بازداشتن از بدي به عنوان وظيفه همگاني در تمام عرصه ها و سطوح اجتماعي است. ۵ -۲ . مردم سالاري حضور و مشاركت مردم در اداره جامعه با راهبري ولايت فقيه كه بر مبناي مشروعيت الهي و مقبوليت مردمي استوار است. ۵ -۳ . انضباط اجتماعي قانون مداري و رعايت نظام اخلاقي و حقوقي در تعاملات و مناسبات اجتماعي است. ۵ -۴ . كار و تلاش پشتكار، سخت كوشي و فعاليت جهادي به منظور ايجاد ارزش افزوده براي اعتلا و ارتقاي كارآمدي نظام اسلامي و رفاه عمومي است. اصول اصول زير بر نقشه مهندسي فرهنگي و تحقق و اجراي فرهنگ مطلوب، حاكم است: ۱. اصل دين مداري مباني، ارزش ها، اخلاق و احكام اسلام ناب محمدي (ص) بر فرهنگ و فرايند طراحي، تدوين، اجرا و ارزيابي مهندسي و مديريت فرهنگي كشور حاكم مي باشد. اين اصل بر ساير اصول اين سند حاكم است. ۲. اصل فرهنگ محوري مؤلفه هاي فرهنگ اسلامي بايد بر همه شئون و مناسبات جامعه در عرصه هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي، مديريتي، قضايي و امنيتي حاكم شود. ۳. اصل عدالت استفاده همگان از فرصت ها، امكانات و خدمات فرهنگي و انجام فعاليت هاي فرهنگي متناسب با استعدادها، نيازها و ظرفيت ها در همه عرصه ها و سطوح رعايت شود. ۴. اصل هدايت و راهبري دولت اسلامي بايد ضمن پرهيز از تصدي گري غير ضرور، نقش اساسي خود را در هدايت و راهبري، نظارت و حمايت از فعاليت هاي فرهنگي تقويت نمايد. ۵. اصل تعاون و مشاركت مردمي زمينه سازي و حمايت از مشاركت حداكثري مردم و نهادهاي مردمي در فعاليت هاي فرهنگي بايد فراهم شود. ۶. اصل آينده نگري و آينده نگاري رصد، تبيين و ترسيم تحولات فرهنگي به منظور برنامه ريزي براي تحقق آينده مطلوب با الهام از جامعه مهدوي انجام مي شود. ۷. اصل جامعيت مهندسي فرهنگي، جامع نگر بوده و بايد ناظر بر تمامي ابعاد، سطوح، لايه ها، رده ها، مراحل و اركان فرهنگ ملي و فراملي باشد. ۸. اصل انسجام و هماهنگي عناصر و فرايند مهندسي و مديريت فرهنگي بايد برخوردار از «نظم، جهت گيري، سازگاري و هم افزايي دروني و بيروني» باشد. ۹. اصل تعامل مؤثر ضمن تأكيد بر هويت و استقلال فرهنگ اسلامي، تعامل و تبادل فرهنگي بين دستگاه هاي داخلي و خارجي بايد تعالي بخش باشد. ۱۰. اصل تدريج ارزش هاي مطلوب فرهنگي بايد براساس اهداف مرحله اي و با توجه به اقتضائات و شرايط زمان و مكان در فرآيندي هدفمند تحقق يابد. ۱۱. اصل كارآمدي نظام فرهنگي كشور بايد توانمندي عينيت بخشيدن را به اهداف مطلوب فرهنگي داشته باشد. ۱۲. اصل خلاقيت و نوآوري براي شكوفايي و تعالي فرهنگي، بايد راه هاي نو و مؤثر ابداع و به كار گرفته شود. ۱۳. اصل تأمين منابع و هدايت سرمايه ها تأمين سرمايه هاي مادي و انساني مورد نياز براي حوزه فرهنگ و گسيل هدفمند اين سرمايه ها در ساير حوزه ها بايد با رويكرد فرهنگي صورت گيرد. ۱۴. اصل اعتدال و عقلانيت دوري از تحجر، جزم انديشي و تعصب بي جا، شعار زدگي، سطحي گرايي و ظاهرگرايي، عوام زدگي و خرافه گرايي در فرهنگ، ضروري است.

فصل سوم

چشم انداز فرهنگي با توكل به خداوند متعال و اعتصام به قرآن و عترت و در پرتو اسلام ناب محمدي (ص) و با عزم و مجاهدت ملي در راستاي برپايي تمدن نوين اسلامي و زمينه سازي ظهور و نيل به جامعه مهدوي (عج) در افق ۱۴۰۴؛ ايران كشوري است با هويت اسلامي، ايراني و انقلابي و پوياي طريق جامعه مهدوي، پيشتاز در اخلاق و رفتار حسنه، داراي جايگاه نخست در عرصه هاي فرهنگ و هنر، تعليم و تربيت، علم و فناوري و اطلاعات، ارتباطات و رسانه در سطح منطقه و جهان اسلام، الهام بخش امت اسلامي و مستضعفان با تعامل فرهنگي مؤثر و سازنده در سطح جهاني و دست يافته به نظام فراگير، كارآمد و منسجم فرهنگي هدايتگر تمامي شئون و نظامات اجتماعي، سياسي و اقتصادي جامعه. فرهنگ جامعه ايران در افق اين چشم انداز، چنين ويژگي هايي خواهد داشت : ۱ - برخوردار از هويت اسلامي، ايراني و انقلابي و پوياي طريق جامعه مهدوي؛ متمسك به قرآن و عترت و ولايت امام عصر (عج)، ايمان و عمل صالح، متعهد به نظام جمهوري اسلامي، ولايت فقيه، آرمان هاي امام خميني (ره) و رهنمودهاي مقام معظم رهبري (مدظله العالي)، مبتني بر عقلانيت اسلامي، مفتخر به ايراني بودن، پاسدار ميراث هاي ارزشمند ايراني – اسلامي و زبان و ادبيات فارسي، متكي بر فرهنگ و تفكر بسيجي، برخوردار از روحيه مقاومت، ايثار، جهاد، شهادت، استكبارستيزي و حمايت از مستضعفان. ۲ - پيشتاز در اخلاق و رفتار حسنه؛ ۲ -۱ - فرهنگي؛ عامل به احكام و مناسك ديني، مأنوس با قرآن كريم، برخوردار از سبك زندگي اسلامي – ايراني، عفت عمومي، امنيت اخلاقي و رواني، نمادها و آيين هاي اسلامي – ايراني؛ ۲ -۲ - اجتماعي؛ برخوردار از مودّت، اخوّت، تعاون، مشاركت، مسئوليت پذيري و سازگاري اجتماعي، نشاط و سرزندگي، صداقت، اعتماد، اطمينان و انسجام اجتماعي بالا، جمعيت متعادل و متوازن و بهره مند از انضباط، قانون گرايي و جامعه امن؛ ۲ -۳ - سياسي؛ برخوردار از وحدت و امنيت ملي، عدالت محوري، استقلال فرهنگي و آزادي مسئولانه، مشاركت و مسئوليت پذيري سياسي؛ ۲ -۴ - اقتصادي؛ داراي وجدان كاري، روحيه همكاري و كار جمعي، كارآفرين و رضايت مند مبتني بر الگوي صحيح مصرف و اتقان در عمل. ۳ - داراي جايگاه نخست در عرصه هاي؛ ۳ -۱ - فرهنگ؛ بهره مند از معنويت ديني، كرامت انساني و روحيه ايثار و شهادت، خانواده محور، اميدوار و آينده نگر، پرنشاط، خودباور، فعال و خطرپذير، داراي روحيه حماسي و دفاعي، جمع گرا و ملتزم به نهادهاي اجتماعي و حضور مسئولانه در جامعه؛ ۳ -۲ - هنر؛ مبتني بر حكمت اسلامي، تحكيم بخش ايمان و احياگر فطرت بشر و عدالت، مردمي، مروج اخلاق و متعهد به ارزش هاي انقلاب اسلامي و گسترش بخش هنرهاي سنتي ارزشمند؛ ۳ -۳ - تعليم و تربيت؛ مبتني بر سند تحول بنيادين نظام آموزش و پرورش؛ ۳ -۴ - علم و فناوري؛ مبتني بر فرهنگ اسلامي – ايراني و نقشه جامع علمي كشور؛ ۳ -۵ - اطلاعات، ارتباطات و رسانه؛ حضور تعيين كننده در فضاي نوين سايبري، اطلاعات و ارتباطات مبتني بر ارزش ها، شعائر اسلامي، گفتمان انقلاب اسلامي و اصل مسئوليت اجتماعي و بهره مند از نهادهاي اصيل ارتباطي – تبليغي بازآفريني شده. ۴ - الهام بخش امت اسلامي و مستضعفان با تعامل فرهنگي مؤثر و سازنده در سطح جهاني؛ مبتني بر: ۴ -۱ - مردم سالاري ديني و الگوهاي كارآمد پيشرفت، دعوت به وحدت و همگرايي اسلامي و حمايت از مستضعفان و ستمديدگان؛ ۴ -۲ - شوق آفريني نسبت به اسلام ناب محمدي (ص)، عدالت، صلح و امنيت جهاني، حقوق فطري و طبيعي انسان ها، رفاه عمومي، اخلاق و معنويت، خانواده و اميد به فرجام نيك جهان. ۵ - دست يافته به نظام فراگير، كارآمد و منسجم فرهنگي هدايت گر تمامي شئون و نظامات اجتماعي، سياسي و اقتصادي جامعه؛ مبتني بر: ۵ -۱ - نظام فرهنگي كارآمد با تحول در اهداف، ساختارها، فرايندها، وظايف و مأموريت هاي نهادهاي مردمي، عمومي و دولتي با رويكرد ايجاد انسجام، هم افزايي، ارتقاء كارآمدي و محوريت مشاركت مردمي و بهره مند از نهادهاي اصيل ديني؛ ۵ -۲ - بازمهندسي نظام هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي با رويكرد فرهنگي و براساس مباني، ارزش ها و اصول نقشه مهندسي فرهنگي كشور؛ ۵ -۳ - توانمند در بازتوليد قدرت نرم و مقابله مؤثر با جنگ نرم دشمن.

فصل چهارم

اهداف فرهنگي اهداف كلان فرهنگي ۱. فراگير شدن اُنس و تمسك به قرآن كريم و حاكميت قرآن، عترت و عقلانيت اسلامي بر تلاش هاي نظري و عملي و تعالي هويت ملي و تقويت ايمان و عمل صالح؛ ۲. نهادينه شدن ولايت مداري و انتظار مصلح، آرمان هاي حضرت امام (ره) و رهنمودهاي مقام معظم رهبري (مدظله العالي) و فرهنگ انقلابي و بسيجي؛ ۳. تعميق خودباوري ملي و پاسداشت ميراث هاي ارزشمند ايراني – اسلامي و توسعه و ترويج زبان و ادبيات فارسي؛ ۴. تعميق فرهنگ عمل به احكام و فروع دين و نهادينه شدن شعائر، نمادها و آيين ها به ويژه نماز، امر به معروف و نهي از منكر و عفت عمومي و حجاب؛ ۵. برخورداري از نهاد مستحكم و انسان ساز خانواده، نرخ باروري و رشد جمعيت متناسب و سبك زندگي اسلامي – ايراني؛ ۶. نهادينه شدن روحيه همگرايي، كار جمعي و تعاون اجتماعي مبتني بر نيكي و تقوا، ارتقاء الفت، اخوت اسلامي و اعتماد اجتماعي، اميدواري، نشاط، صداقت، نظم و انضباط و قانون پذيري و امنيت عمومي و اجتماعي؛ ۷. نهادينه شدن فرهنگ عقلانيت، معنويت، عدالت و شايسته محوري در نظام هاي قانون گذاري، اجرايي و قضايي؛ ۸. برخورداري از اخلاق و فرهنگ اسلامي كار، كارآفريني، سرمايه گذاري، توليد ثروت حلال و الگوي صحيح مصرف؛ ۹. دست يابي به هنر متعهد به ارزش هاي اسلامي، انقلابي، معرفت افزا، بصيرت بخش و استكبار ستيز؛ ۱۰. برخوردار از نظام تعليم و تربيت كارآمد و متعالي و دستيابي به جايگاه نخست علم و فناوري در منطقه و جهان اسلام؛ ۱۱. دست يابي به جايگاه برتر در توليد و تأمين نرم افزاري و سخت افزاري نظام اطلاعات، ارتباطات و رسانه اي كارآمد و مشاركت مؤثر در مديريت جريان منطقه اي و جهاني اطلاعات، ارتباطات و رسانه؛ ۱۲. دست يابي به تصوير روشن و الهام بخش از فرهنگ اسلامي، ايراني و انقلابي و توانمند در ارائه الگوي پيشرفت و وحدت امت اسلامي؛ ۱۳. بازآفريني و استقرار نظام هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي مهندسي شده بر مبناي اصول و ارزش هاي فرهنگ اسلامي و ارتقاء قدرت نرم و توان مقابله مؤثر با جنگ نرم دشمن در عرصه هاي مختلف.

فصل پنجم

اولويت هاي فرهنگي اولويت هاي فرهنگي شامل موضوعات، مسائل و چالش هاي اساسي است كه ناظر به ارزش ها، الگوهاي رفتاري، محصولات و نمادهاي فرهنگي كشور در سطوح فرهنگ ملي (اسلامي – ايراني)، عمومي و حرفه اي مي باشند. اولويت ها معيار و مبناي تخصيص منابع و امكانات كشور براي تحقق اهداف و چشم انداز فرهنگي كشور محسوب مي شوند. ۱ - هويت اسلامي، ايراني و انقلابي؛ انتظار منجي، قرآن و عترت، نماز و مسجد، ولايت فقيه، فرهنگ بسيجي، ايثار و جهاد و شهادت، زبان، ادبيات و خط فارسي. ۲ - نهاد خانواده و جمعيت؛ الگوسازي خانواده اسلامي – ايراني، تسهيل ازدواج، تحكيم خانواده و كاهش طلاق، جمعيت مطلوب (كيفي و كمي). ۳ - سبك زندگي اسلامي – ايراني؛ معماري و شهرسازي اسلامي – ايراني؛ عفاف، پوشش و آرايش براساس فرهنگ اسلامي – ايراني؛ صله رحم و الگوهاي تعاملات اجتماعي، خانوادگي و فردي با اولويت كودكان، نوجوانان و زنان. ۴ - اخلاق و فرهنگ عمومي جامعه:

فصل ششم

راهبردها و اقدامات راهبردهاي كلان فرهنگي ۱. نهادينه سازي فرهنگ تمسك به قرآن و عترت (امام عصر (عج) ) و تبيين، ترويج، تقويت و ساماندهي شعائر الهي، نمادها و آيين هاي اسلامي – ايراني؛ ۲. بازآفريني نظام فكري، ساختارهاي رسمي و غيررسمي و ميراث تمدني جامعه مبتني بر جهان بيني و تعاليم اسلام ناب محمدي (ص)؛ ۳. تبيين، تشكيل، تحكيم، تعالي و ايمن سازي خانواده؛ ۴. جلوگيري از كاهش نرخ باروري كل و ارتقاي آن متناسب با آموزه هاي اسلامي، اقتضائات راهبردي كشور، مطالعات جمعيت شناختي، آمايش و پايش مستمر جمعيتي؛ ۵. طراحي و نهادينه سازي آداب و سبك زندگي اسلامي – ايراني در زمينه هاي فردي، خانوادگي و اجتماعي مبتني بر تقواي الهي و با الهام از سيره معصومين (عليهم السلام)؛ ۶. انسجام بخشي و تقويت مشاركت فراگير و نظام مند نهاد خانواده، نظام تعليم و تربيت، سازمان هاي اجتماعي و اداري و ساير نهادهاي مرتبط در گسترش نظم و انضباط، قانون گرايي و احساس امنيت عمومي و ظرفيت سازي و فرهنگ سازي براي رفع موانع فرهنگي، ساختاري و رفتاري؛ ۷. تبيين، نهادينه سازي و ارتقاء اخلاق و رفتار و نظام حقوقي اسلام در حوزه هاي اجتماعي و سياسي؛ ۸. طراحي و استقرار الگوي اسلامي اخلاق و فرهنگ كار و رفتار اقتصادي دولت و مردم در عرصه توليد، توزيع و مصرف؛ ۹. تبيين، ترويج و نهادينه سازي هنر متعهد، تعالي بخش، شوق آفرين و استكبارستيز و تعميق درك زيباشناسانه عمومي و بهره گيري از ظرفيت هنر در تعميق فرهنگ اسلامي – ايراني و گفتمان انقلاب اسلامي مبتني بر فرمايشات امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله العالي)؛ ۱۰. طراحي و استقرار نظام جامع و كارآمد اطلاعات، ارتباطات و رسانه اي مبتني بر آموزه هاي ديني، انقلابي و ارزش هاي اخلاقي، مقتضيات راهبردي كشور و سياست هاي كلي نظام؛ ۱۱. گسترش تأثيرگذاري و ارزش آفريني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران با تأكيد بر معرفي دستاوردها و الگوهاي موفق در سطح جهاني براي جهاني شدن گفتمان اسلام ناب محمدي در موضوعات و مسائل بشري و جهاني؛ ۱۲. بازنگري و اصلاح اهداف، كاركردها و ساختارهاي نظام هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي مبتني بر نقشه مهندسي فرهنگي براي انسجام و ارتقاء كاركرد فرهنگي آنها؛ ۱۳. ساماندهي جبهه فرهنگي انقلاب اسلامي، راهبري فعال جنگ نرم و ارتقاء مؤلفه هاي قدرت نرم نظام اسلامي. راهبرد كلان ۱ نهادينه سازي فرهنگ تمسك به قرآن و عترت و تبيين، ترويج، تقويت و ساماندهي شعائر الهي، نمادها و آيين هاي اسلامي – ايراني راهبردهاي ملي ۱. تحقق بخشيدن به منشور توسعه فرهنگ قرآني؛ ۲. نهادينه كردن سيره اهل بيت (عليهم السلام) در كليه شئون اجتماعي، خانوادگي و فردي؛ ۳. تبيين و نهادينه سازي «نياز به نماز» در همه ابعاد و مراحل زندگي و تأمين شرايط و الزامات اقامه نماز؛ ۴. ايجاد انگيزه، توانمندي و زمينه تحقق امر به معروف و نهي از منكر؛ ۵. تبيين و ترويج فلسفه وجودي شعائر، نمادها و آيين هاي اسلامي، ايراني و انقلابي مبتني بر اسلام ناب محمدي (ص) و عترت و مقابله با تحريف آن؛ ۶. احياء، بازتوليد و ارتقاء كاركردهاي شعائر، نمادها و آيين هاي اسلامي، ايراني و انقلابي و زمينه سازي براي ظهور و بروز آنها در كليه شئون زندگي فردي، خانوادگي، نهادي و اجتماعي؛ ۷. مقابله فرهنگي با آيين ها و نمادهاي واپس گرايانه، خرافي، انحرافي و بيگانه و پيرايش آيين هاي ملي در چارچوب آموزه هاي اسلامي؛ ۸. تبيين آداب، لطائف و اسرار احكام الهي و اجتناب از بسنده كردن به ظاهر مناسك. اقدامات ملي ۱. اجراي كامل منشور توسعه فرهنگ قرآني و به روز رساني آن (۱) ۲. تهيه و اجراي طرح ملي حمايت از توسعه و نهادينه سازي سيره اهل بيت (عليهم السلام) ، فرهنگ انتظار و حكومت جهاني در حوزه هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي و اختصاص جايزه بين المللي در اين زمينه (۲) ۳. طراحي و توسعه برنامه هاي پژوهشي، فرصت مطالعاتي و آموزشي مشترك ميان حوزه و دانشگاه و ايجاد مراكز پژوهشي و آموزشي مشترك در زمينه سيره نظري و عملي اهل بيت (عليهم السلام) (۲) ۴. برنامه ريزي براي زمينه سازي و نهادينه كردن اُنس با نماز جماعت و مسجد و احياي كاركردهاي فرهنگي – اجتماعي آن متناسب با نيازهاي زمان و مخاطبان (۳) ۵. تدوين و اجراي برنامه ملي توسعه اقامه نماز جماعت در مساجد و نمازخانه ها و بهره گيري هم افزا از ظرفيت هاي آموزشي، پژوهشي، تبليغي، رسانه اي و هنري در جهت تبيين و ترويج احكام، اسرار و آثار فردي و اجتماعي نماز بر طهارت ظاهري و باطني و آرامش روحي و رواني براي همه اقشار جامعه (۳ و ۸) ۶. ساماندهي و تقويت نظام پاسخ گويي به شبهات ديني و مسائل مستحدثه براي سطوح مختلف (۴) ۷. تدوين، تصويب و اجراي قانون امر به معروف و نهي از منكر، ساماندهي نهادها و دستگاه هاي مسئول و ارتقاء ظرفيت هاي نهادي و دانش و مهارت هاي فردي مربوط (۴) ۸. برنامه ريزي براي مشاركت نظام مند مردم و نهادهاي مردمي در چارچوب قوانين و مقررات براي اجرايي كردن امر به معروف و نهي از منكر و طراحي و استقرار نظام جامع انگيزشي و تشويقي مربوط و حمايت قانوني و رفع موانع (۴) ۹. برنامه ريزي براي هماهنگي و هم افزايي بخش هاي مردمي، اجرايي، اطلاعاتي و قضايي در مقابله با منكرات سازمان يافته در سطح جامعه (۴) ۱۰. ترويج و معرفي صحيح امر به معروف و نهي از منكر و ايجاد و تقويت زمينه ها و ساز و كارهاي عموميت بخشي آن در عرصه هاي مختلف با بهره گيري از ظرفيت هاي آموزشي و پژوهشي، هنر و ادبيات توسط دستگاه هاي ذيربط (۴) ۱۱. ترويج پذيرش عقلاني اصول دين بويژه معاد باوري و روشنگري در زمينه حكمت احكام و تبيين روح تعبد در عمل به آن متناسب با مخاطبان (۴ و ۸) ۱۲. تبيين عقلاني و آموزش شعائر و آيين هاي اسلامي – ايراني با تأكيد بر فلسفه وجودي آنها و غنابخشي فكري و محتوايي مجالس و مراسم سوگواري عاشورا و شعائر حسيني متناسب با روح حماسي عاشورا (۵) ۱۳. ساماندهي و توانمندسازي، پشتيباني و تغذيه فكري هيأت هاي مذهبي، مبلغان و سخنرانان مذهبي، مداحان، مديحه سرايان و نهادهاي متصدي امر عزاداري در برگزاري عزاداري ها، اعياد و مناسبت هاي مذهبي (۵) ۱۴. ساماندهي و حمايت هدفمند و هم افزا از ظرفيت هاي آموزشي، پژوهشي، تبليغي، رسانه اي و هنري جهت احيا، بازتوليد و ارتقاء كاركردهاي شعائر، نمادها و آئين هاي اسلامي، ايراني و انقلابي (۵) ۱۵. ساماندهي، بازنگري و غني سازي و روزآمدسازي محتوايي برنامه ها و فعاليت هاي مناسبت هاي اسلامي، انقلابي و ملي براي اعتلاي فرهنگ و اخلاق عمومي جامعه با تأكيد بر دستگاه هاي اجرايي، نهادهاي عمومي و بخش خصوصي (۵ و ۶) ۱۶. برنامه ريزي براي بهره گيري از فرصت هاي معنوي و تربيتي مناسبت هاي ويژه همچون عاشورا، ليالي قدر، اعتكاف، عرفه، عيد غدير، نيمه شعبان، و ساير مناسبت ها و جشن هاي ميلاد ائمه اطهار (عليهم السلام) (۶) ۱۷. تهيه و اجراي طرح جامع ارتقاء هدفمند آگاهي هاي عمومي در زمينه انحرافات و خرافات مربوط به آيين هاي واپس گرايانه، انحرافي و ضاله و مواجهه مناسب با ذكر اكاذيب و نسبت مطالب خلاف واقع به ساحت قرآن كريم، پيامبر اعظم (ص)، اهل بيت (ع) و بزرگان دين (۷) راهبرد كلان ۲ بازآفريني نظام فكري، ساختارهاي رسمي و غيررسمي و ميراث تمدني جامعه مبتني بر جهان بيني و تعاليم اسلام ناب محمدي (ص) راهبردهاي ملي ۱. تقويت جريان پژوهش و توليد علم بويژه علوم انساني و اجتماعي مبتني بر جهان بيني اسلامي؛ ۲. حاكم نمودن منطق راهبردي و مديريت اسلامي بر نظام تصميم گيري كشور؛ ۳. تبيين و ترويج عالمانه فرهنگ مهدويت و انتظار؛ ۴. تبيين و ترويج انديشه ها و آرمان هاي امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله العالي) در مديريت امور و راهبري فرهنگي جامعه؛ ۵. تبيين و ترويج مباني نظري انقلاب اسلامي انديشه مهدويت، ولايت فقيه، جمهوري اسلامي و مردم سالاري ديني و تقويت اميد و روحيه خودباوري ملي؛ ۶. اعتلاي فرهنگ مقاومت، ايثار و شهادت؛ ۷. حفاظت، احيا و معرفي روزآمد آثار و ارزش هاي فرهنگ انقلاب اسلامي و دفاع مقدس؛ ۸. تبيين عالمانه تفكيك ناپذيري و هم افزايي هويت اسلامي، ايراني و انقلابي به عنوان هويت ملي؛ ۹. ارتقاء جايگاه و گسترش زبان و ادبيات فارسي با توجه به زبان هاي محلي و قومي؛ ۱۰. بازشناسي، حفظ و ترويج مواريث تمدني و سنن ملي و قومي و تقويت تعامل فرهنگ هاي قومي با محوريت فرهنگ اسلامي – ايراني و حفظ وحدت ملي. اقدامات ملي ۱. حمايت و پشتيباني همه جانبه از تحول و ارتقاي علوم انساني (۳) (۱) ۲. تقويت فضاي تضارب آراء و هم انديشي آزاد بويژه تعامل فكري نخبگان و انديشه ورزان حوزه و دانشگاه با تأكيد بر حمايت از كرسي هاي آزاد انديشي و نظريه پردازي (۱) ۳. استمرار اصلاح، تقويت و تكميل تحول در اهداف، كاركردها و ساختارها در سطوح مختلف تصميم گيري بويژه نظام اداري و ارتقاي سلامت آن در راستاي تحقق سياست هاي كلي نظام اداري ابلاغي مقام معظم رهبري (مدظله العالي) (۲) ۴. ترويج فرهنگ علم گرايي و خردباوري در تمام سطوح فرهنگي و مديريتي (۲) ۵. تدوين، ترويج و اجراي سند توسعه فرهنگ مهدويت و انتظار (۳) ۶. گفتمان سازي، ترويج و عملياتي كردن انديشه هاي امام خميني (ره) و مقام معظم رهبري (مدظله العالي) در عرصه ها و سطوح مختلف مديريت امور و راهبري فرهنگي جامعه (۴ و ۵) ۷. تدوين و تبيين نظريه ملي فرهنگ مبتني بر بنيان هاي معرفتي اسلامي (۵) ۸. معرفي و الگوسازي زندگي و سيره شهداء و ايثارگران انقلاب اسلامي، جهاد و دفاع مقدس به عنوان الگوهاي عملي جوانان (۶) ۹. نمادسازي و بازنمايي فرهنگ مقاومت، ايثار و شهادت در محصولات فرهنگي، معماري و شهرسازي و ... متناسب با اقشار و مخاطبان (۶) ۱۰. ترويج و الگوسازي مراتب گذشت و ايثار در زندگي روزمره فردي، خانوادگي و اجتماعي (۶) ۱۱. تدوين و اجراي سند ملي فرهنگ دفاع و مقاومت، ايثار و جهاد و شهادت (۶ و ۷) ۱۲. تدوين دائرة المعارف جامعه فرهنگ مقاومت و دفاع مقدس و حمايت از توليد و ترويج ادبيات و هنر در اين زمينه (۶ و ۷) ۱۳. حمايت از ايجاد و گسترش نهادها و تشكل هاي علمي و فرهنگي عمومي و مردم نهاد به منظور تبيين، احيا و معرفي روزآمد آثار و بازتوليد ارزش هاي فرهنگ انقلاب اسلامي و دفاع مقدس (۷) ۱۴. برنامه ريزي براي تكريم شهدا، ايثارگران و خانواده هاي آنها (۷) ۱۵. حمايت از نظريه پردازي، تبيين و ترويج يكپارچگي هويت اسلامي – ايراني و انقلابي و پاسخگويي مؤثر به چالش هاي مربوط با بهره گيري بهينه از ظرفيت هاي رسانه هاي ديداري و شنيداري و ارتباط جمعي (۸) ۱۶. ايجاد زمينه، انگيزه و حمايت همه جانبه از توليد متون و آثار در حوزه هاي مختلف به زبان فارسي (۹) ۱۷. حمايت از فعاليت هاي فرهنگي، ميراث فرهنگي و توليدات هنري و ادبي اقوام ايراني حول ارزش هاي اسلامي – ايراني بويژه در مناطق مرزي مبتني بر آمايش فرهنگي و سرزميني (۱۰) ۱۸. معرفي دستاوردها و پيشرفت هاي كشور بويژه در عرصه هاي علمي و فرهنگي، آثار، فعاليت ها و نوآوري هاي دانشمندان گذشته و معاصر ايران و بزرگداشت آنها به شيوه هاي مختلف براي همه اقشار و اقوام (۱۰) ۱۹. تدوين فرهنگ و تاريخ اقوام ايراني با تأكيد بر وحدت ملي و شخصيت هاي فرهنگي و ديني در حوزه تمدن اسلامي – ايراني (۱۰) راهبرد كلان ۳ تبيين، تشكيل، تحكيم، تعالي و ايمن سازي خانواده راهبردهاي ملي ۱. تبيين هويت قدسي نظام خانواده و نقش آن در كمال آفريني؛ ۲. تسهيل ازدواج آگاهانه، ساده، بهنگام و پايدار مبتني بر ارزش ها و آموزه هاي اسلامي و سنت هاي ملي؛ ۳. تحكيم خانواده از طريق : ۳-۱- تقويت كاركردهاي خانواده؛ ۳-۲- نهادينه سازي نقش هاي حياتي و تكاليف و حقوق متقابل اعضاي خانواده؛ ۳-۳- ارتقاي مهارت هاي زندگي؛ ۳-۴- طراحي و پياده سازي الگوي خانواده و سبك زندگي اسلامي – ايراني براساس آگاهي و علم، مباني و ارزش ها، اخلاق، احكام و آموزه هاي اسلامي؛ ۳-۵- ارتقاي نقش همسري و مادري متناسب با حضور اجتماعي هماهنگ با شأن و منزلت زنان؛ ۳-۶- تقويت نقش همسري و پدري مردان به عنوان راهبر خانواده؛ ۳-۷- گسترش و تعميق مودت، محبت و رحمت بين اعضاي خانواده؛ ۳-۸- حمايت از سالمندان و تأمين و ارتقاي بهداشت جسمي و رواني و كيفيت زندگي سالمندان در خانواده و جامعه؛ ۳-۹- تعليم، تكريم و تأمين سلامت جسمي و روحي، امنيت و حقوق همه جانبه كودكان و نوجوانان. ۴. التزام و اهتمام به حفظ و تعالي جايگاه خانواده در كليه سياستگذاري ها، برنامه ريزي ها و قانونگذاري ها و در تمامي نظام هاي آموزشي، فرهنگي، اجتماعي، حقوقي، اقتصادي و سياسي؛ ۵. ارتقاء امنيت و سلامت خانواده، پيشگيري، مقابله و درمان آسيب ها و چالش هاي خانوادگي و اجتماعي مبتني بر نگرش ديني و ملي؛ ۶. بازطراحي و تبيين منشور زن مسلمان و نهادينه سازي الگوي آن در ابعاد فردي، خانوادگي و اجتماعي در عرصه هاي مختلف جامعه. اقدامات ملي ۱. برنامه ريزي براي تبيين و تقويت جايگاه و نقش دين و خانواده در تكامل اجتماعي و كمال انسان (۱) ۲. مفهوم سازي، نظريه پردازي، گفتمان سازي و الگوسازي براي تبيين حكمت الهي زوجيت و تعريف ديني از نهاد خانواده و قداست، كرامت و تعالي آن (۱و۳ – ۱و۴) ۳. فرهنگ سازي و برنامه ريزي آموزشي، تبليغي و رسانه اي در خصوص معرفي موهبت الهي آرامش حاصل از ازدواج و تبيين هويت ارزشمند و بي بديل بودن نهاد خانواده در ارتقاء كمالات انساني و نهادينه سازي ارزش هاي اخلاقي و معنوي با تأكيد بر اصلاح نگرش ها و الگوهاي رفتاري (۱ و ۳-۱) ۴. تدوين و اجراي «منشور جامع خانواده اسلامي»، «الگوي خانواده اسلامي – ايراني»، «نظام جامع حقوقي و اخلاقي خانواده» و «نظام جامع سلامت خانواده» مبتني بر ارزش ها و آموزه هاي اسلامي (۳، ۲، ۱، ۴ و ۵) ۵. معرفي و ترويج معيارها و شيوه هاي انتخاب همسر براساس آموزه هاي ديني و نقد ملاك ها و روش هاي ناهنجار در اين زمينه با بهره مندي از همه ظرفيت هاي موجود بويژه مشاوره خانوادگي و افراد امين (۲) ۶. تسهيل امر شناسايي و همسرگزيني با بهره گيري از روش هاي اصيل خانوادگي سنتي و مشورت هاي افراد حقيقي و حقوقي ذيصلاح (۲) ۷. تسهيل ازدواج از طريق نهادها و ساختارهاي ذيربط، تأمين مسكن مناسب ويژه زوج هاي جوان، صندوق هاي حمايتي، انواع بيمه ها، كمك هزينه ها، وام هاي مورد نياز (ازدواج، جهيزيه، مسكن، اشتغال و ...) و تسهيلات رفاهي ازدواج (۲) ۸. تقويت و ترويج ازدواج شرعي قانوني با توجه به حكمت تشريع و متناسب با شرايط و مقتضيات زمان و تعيين الزامات ايفاي مسئوليت هاي زوجين و ضوابط حمايتي از زوجين و كودكان در اختلال ها و آسيب هاي وارده (۲) ۹. ساماندهي، حمايت و هدايت خيرين امر ازدواج براي تأمين امكانات ضروري ازدواج و ترويج ازدواج هاي ساده، آگاهانه و پايدار (۲) ۱۰. اعمال و تقويت رويكرد خانواده محوري در برنامه ها و شبكه ها و عنداللزوم راه اندازي شبكه هاي تخصصي و موضوعي با محور خانواده (۳، ۲، ۴و ۵) ۱۱. تدوين منشور مشاوره خانواده و توسعه كمّي، ارتقاء كيفي و اصلاح، سامان دهي و نظارت و پايش مراكز مشاوره ازدواج و خانواده و خدمات اجتماعي مبتني بر مباني، روش ها و فنون اسلامي مشاوره (۳، ۲، ۴ و ۵) ۱۲. حمايت هدفمند مادي و معنوي از ايجاد و فعاليت تشكل هاي مردم نهاد مروج ازدواج و تشكيل خانواده در سطح ملي و بين المللي (۲ و ۳، ۴، ۱ و ۵) ۱۳. تدوين و اجراي قوانين و برنامه هاي مشوق دانشجويان و سربازان به ازدواج همچون افزايش مستمري، تخصيص امكانات خوابگاهي، رفاهي، تحصيلي و اشتغال منعطف و محل خدمت و تحصيل متناسب با شرايط زوجين (۲ و ۴) ۱۴. برنامه ريزي براي تحقق ازدواج بهنگام متناسب با شرايط و مقتضيات فرهنگي و بومي (۲ و ۵) ۱۵. تدوين و اجراي برنامه جامع و فراگير آموزش و مهارت آموزي خانواده (۲ و ۳ -۳ و ۳-۵ و ۳-۶ و ۳-۷) ۱۶. تبيين و ترويج الگوي خانواده تراز جمهوري اسلامي ايران و گفتمان سازي و معرفي جمهوري اسلامي ايران به عنوان قطب خانواده محوري (۲، ۳ و ۴) ۱۷. تعامل با نهادهاي بين المللي مرتبط با كودكان جهت بازنگري و تأثيرگذاري در قوانين و مقررات بين المللي مربوطه (۳-۹) ۱۸. ساماندهي، توسعه، عمق بخشي و حمايت از توليد و عرضه محصولات فرهنگي، هنري، تبليغي و آموزشي خانواده مبتني بر ارزش ها و آموزه هاي اسلامي و مرتبط با اهداف اين مصوبه (۳، ۲، ۴ و ۵) ۱۹. ايجاد نهضت خانواده گرا و موجد مودت در خانواده (۲، ۳ و ۴) ۲۰. بهره گيري از تعامل سازنده خانواده، مدرسه و مسجد در تحكيم خانواده (۳ -۱ و ۳-۴ و ۵) ۲۱. برنامه ريزي بهينه براي ايفاي نقش هاي عاطفي و حمايتي اعضاي خانواده با تأكيد بر گسترش صله رحم، گذشت و ايثار و معنويت، ارزش هاي اخلاقي و شادابي و نشاط اعضاي خانواده (۳-۷) ۲۲. ارتقاي آگاهي ها و اصلاح باورها، نگرش ها و رفتارها و افزايش مهارت ها در زمينه حقوق و تكاليف و روابط متقابل براساس احكام، ارزش ها و آداب و سنن اسلامي (۳-۱ و ۳-۳ و ۳-۵) ۲۳. توسعه و ترويج الگوهاي متنوع و منعطف مشاركت فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي زنان و بازنگري سياست ها، قوانين، برنامه ها و الگوهاي اشتغال زنان با تأكيد بر تأمين نيازهاي جامعه و متناسب سازي آنها با نقش هاي اساسي مادري، همسري و خانوادگي و صيانت از منزلت و كرامت زن در چارچوب فرهنگ اسلامي – ايراني (۳-۳ و ۴) ۲۴. زمينه سازي تأمين حقوق مادي و معنوي اعضاي خانواده همچون حُسن معاشرت، مهريه، نفقه، اجرت المثل با رعايت اخلاق اسلامي و با توجه به ارزش هاي اسلامي (۳-۳، ۱-۲ و ۳-۳) ۲۵. معرفي زندگي پيامبر (ص) و اهل بيت (ع) ايشان و اسوه هاي قرآني خانواده و تبيين نقش مؤثر ايشان در قوام و تكامل دين و جامعه در سطح ملي و بين المللي (۳-۱ و ۳-۴ و ۳-۷ و ۵) ۲۶. بازنمايي و تقويت نقش مسئولانه و مؤثر پدر در تربيت فرزندان با حفظ كرامت و حقوق آنان و هدايت و خيرخواهي نسبت به اعضاي خانواده و تأكيد بر رعايت نقش هاي پدري، همسري و خانوادگي مرد (۳-۱ و ۳-۳ و ۳-۴ و ۳-۶) ۲۷. تعيين شاخص هاي دقيق و عيني براي مفاهيم حقوقي خانواده و شناسايي خلاء هاي قانوني، بازنگري و اصلاح قوانين و مقررات مرتبط با خانواده، تدوين آيين دادرسي ويژه و تضمين اجراي احكام و قوانين (۳-۱ و ۳-۲ و ۴ و ۵) ۲۸. برنامه ريزي براي توسعه و ارتقاي فرهنگي جامعه و اعضاي خانواده در خصوص حفظ كرامت، عزت و جايگاه سالمندان با محوريت خانواده و با مشاركت نهادها و دستگاه هاي آموزشي، رسانه اي و فرهنگي و تبليغي دولتي و مردمي، خيرين، نهادهاي ديني و شوراهاي محلي (۳-۸) ۲۹. طراحي و اجراي نظام مشاوره سالمندي و ايجاد نظام خدمات و حمايت هاي خانواده محور سالمندي (۳ -۸) ۳۰. طراحي شبكه هاي اجتماعي و ساز و كارهاي استفاده از تجربيات سالمندان و برنامه ريزي براي حضور و مشاركت آنان در برنامه هاي فرهنگي، اجتماعي، تفريحي و محلي (۳-۸) ۳۱. ارائه مشوق هايي همچون معافيت هاي مالياتي و مرخصي ها براي خانواده هايي كه نگهداري سالمندان و تأمين هزينه هاي آنان را بر عهده مي گيرند (۳-۸) ۳۲. آموزش بهداشت و شيوه زندگي سالم به سالمندان و افزايش آگاهي خانواده ها در خصوص تغييرات ناشي از سالمندي و گسترش طب سالمندي و تربيت و ساماندهي مراقبين خانگي سالمندان (۳-۸) ۳۳. پيش بيني فضاهاي اقامتي و طراحي فضاهاي شهري و معماري مسكن متناسب با سالمندان (۳ -۸) ۳۴. تدوين سند ملي كودك و نوجوان مبتني بر آموزه ها و معارف اسلامي با تأكيد بر : (۳-۹) ۳۴-۱- ارتقاء نظام تعليم و تربيت رسمي و غيررسمي كودكان به منظور تربيت نسلي سالم، صالح، مؤمن، خودشكوفا و انقلابي و متناسب با نيازها، ويژگي ها و خصائص فردي كودك و تأمين مصالح عالي وي ۳۴-۲- بازنگري و بازتوليد برنامه ها و محتواهاي علمي – آموزشي و روش هاي تربيتي براي دروني سازي و تعميق تربيت اسلامي كودك ۳۴-۳- ضرورت پيش بيني تضمين هاي لازم ناظر بر حقوق كودكان ۳۴-۴- توسعه فضاهاي فرهنگي و اجتماعي خاص كودكان و بهره برداري از توان تأثيرگذاران در مورد كودكان ۳۴-۵- تأمين عدالت آموزشي و توجه به مقتضيات سني كودكان در آموزش ۳۴-۶- شناخت همه جانبه چالش ها و آسيب هاي فرهنگي، اجتماعي، حقوقي، تربيتي و آموزشي كودكان و تحليل مستمر آن ۳۵. استانداردسازي فضاهاي بازي ورزش و تفريح و آموزش كودكان از نظر بهداشتي محيطي و احياي بازي هاي سنتي و بومي مناسب و ترويج آن و پرهيز از تهيه و ساخت و ورود اسباب بازي هاي مغاير با هدف تربيت ديني كودكان (۳-۹) ۳۶. توسعه مطالعات و پژوهش هاي كاربردي و توسعه اي در مراكز علمي و پژوهشي و تقويت مشاركت كمي و كيفي نهادها و تشكل هاي دولتي و غيردولتي كودكان براي بهبود شرايط كودكان در كشور (۳-۹) ۳۷. توسعه شبكه هاي راديويي و تلويزيوني ويژه كودك و ارائه محتواهاي آموزشي و تربيتي براي كودكان، والدين و مربيان آنها (۳-۹) ۳۸. ايجاد احساس مسئوليت و حساسيت نسبت به مسأله كودك آزاري و گزارش آن توسط مردم و به ويژه مطلعين محلي (۳-۹) ۳۹. بازنگري در قوانين و مقررات مرتبط با موضوع كودك، متناسب با آموزه هاي دين اسلام و مصالح تربيتي كودكان (۳-۹) ۴۰. رعايت موازين، احكام و ارزش هاي اصيل اسلامي – ايراني در معماري خانه و مجتمع هاي مسكوني، شهرسازي و اماكن عمومي به منظور حفظ امنيت اخلاقي و حريم خانه و خانواده و پيش بيني الزامات اجرايي آن (۳-۴ و ۴ و ۵) ۴۱. تهيه و اجراي «پيوست خانواده» و تدوين شاخص هاي ارزيابي وضعيت خانواده در سياست ها، قوانين و برنامه هاي فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي بويژه برنامه هاي توسعه ۵ ساله (۳، ۴ و ۵) ۴۲. ايجاد رشته هاي مربوط به خانواده و پژوهشگاه ملي خانواده و زنان با مأموريت توليد منابع درسي و علمي لازم و هماهنگي و هدايت مراكز علمي و پژوهشي و پژوهش هاي مرتبط با خانواده (۳-۴، ۴ و ۵) ۴۳. برنامه ريزي براي حفظ حريم امن خانه و خانواده، تأمين امنيت و سلامت مادي و معنوي آن و مقابله با تهديدات و خطرات جنگ نرم، تهاجم و ابتذال فرهنگي و جلوگيري از واردات، توليد و توزيع كالاها و محصولات ضد فرهنگي (۴) ۴۴. تهيه و اجراي برنامه پيشگيري و مقابله همه جانبه با جرايم خانوادگي و رفتار ظالمانه بين اعضاي خانواده (۵) ۴۵. فرهنگ سازي براي پيشگيري از ناهنجاري ها و تعارضات درون خانواده و حل آنها با استفاده از حكميت قرآني، معتمدين فاميلي، محلي و مساجد و مراكز امداد و ارشاد خانواده و حمايت از خانواده هاي آسيب ديده يا در معرض آسيب (۵) ۴۶. متناسب سازي و لحاظ وظايف و نقش هاي فردي، خانوادگي و اجتماعي زنان در سياست ها، برنامه ها و اقدامات دستگاه ها (۶) ۴۷. نقد فعال، مستمر و مؤثر موقعيت و وضعيت زنان و خانواده در غرب و جريان هاي فمينيستي، انحرافي و ارتجاعي و پاسخ گويي به شبهات مربوط در سطح ملي و فراملي (۶) ۴۸. حمايت مادي و معنوي از طرح ها و برنامه ها با محوريت توسعه مطالبه گري نسبت به نظام حقوق فطري زنان مبتني بر آموزه هاي ديني در سطح جهاني و پاسخ گويي به شبهات مربوط (۶) ۴۹. آسيب شناسي و مقابله همه جانبه مؤثر با استفاده ابزاري و نامناسب از زنان در عرصه هاي مختلف جامعه و حفظ كرامت و ارزش هاي ذاتي زنان (۶) ۵۰. شناسايي و رفع خلاء ها و آسيب هاي تربيتي، اخلاقي و قانوني و اصلاح آداب و رسوم و سنت هاي عرفي براي آموزش، استيفاي حقوق شرعي زنان و تأمين نيازهاي مادي و معنوي ايشان (۶) ۵۱. معرفي و ترويج الگوهاي زنان برتر قرآني و تاريخي جهان اسلام و معاصرسازي آنها و اعمال سياست هاي تشويقي مناسب در اين زمينه (۶) ۵۲. توليد و عرضه آثار و محصولات علمي و فرهنگي تبيين كننده نقش زنان در حركت انقلابي و جهادي در عرصه هاي مختلف و معرفي الگوهاي زن مبارز مسلمان در زمينه هاي مربوط (۶) ۵۳. ارتقاء و متناسب سازي نظام تعليم و تربيت كشور در جهت تربيت بانوان براساس سند تحول بنيادين نظام آموزش و پرورش (۶) نظام برنامه ريزي، اجرا و نظارت : ۱ - ستاد ملي زن و خانواده موظف است با همكاري و مشاركت نهادها و دستگاه هاي ذيربط، برنامه اجرايي اين مصوبه را همراه با تقسيم كار ملي در مدت سه ماه تصويب و براي اجرا، ابلاغ نمايد و ضمن پيگيري هاي لازم، گزارش عملكرد آن را سالانه به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه كند. ۲ - طرح هاي تفصيلي مورد نياز با هماهنگي ستاد ملي زن و خانواده توسط دستگاه هاي مسئول تهيه و پس از تصويب در ستاد مذكور، به اجرا گذاشته مي شود. ۳ - دستگاه ها موظفند اعتبارات مورد نياز اجراي اين مصوبه را با هماهنگي ستاد ملي زن و خانواده و معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور در برنامه ساليانه خود منظور نمايند. ۴ - نظارت، رصد و پايش مستمر وضعيت خانواده و ارزيابي كمي و كيفي عملكرد دستگاه هاي اجرايي براساس شاخص هاي نقشه مهندسي فرهنگي بر عهده شوراي عالي انقلاب فرهنگي است. راهبرد كلان ۴ جلوگيري از كاهش نرخ باروري كل و ارتقاي آن متناسب با آموزه هاي اسلامي، اقتضائات راهبردي كشور، مطالعات جمعيت شناختي و آمايش و پايش مستمر جمعيتي راهبردهاي ملي ۱. فرهنگ سازي براي دست يابي به جمعيت مطلوب و اصلاح بينش و نگرش مسئولان و مردم نسبت به پيامدهاي منفي كاهش باروري بويژه زير حد جانشيني؛ ۲. تدوين سياست ها، برنامه ها و قوانين و مقررات حمايتي و تشويقي براي دست يابي به نرخ باروري مناسب، جمعيت مطلوب و لغو سياست ها، برنامه ها و قوانين و مقررات مشوق كاهش باروري؛ ۳. تدوين الگوي سبك زندگي و ترويج آن به ويژه فعاليت هاي اجتماعي، آموزشي و اشتغال زنان متناسب با معيارهاي اسلامي و هماهنگ با مصالح خانواده به منظور ايفاي هر چه كامل تر نقش مادري و همسري؛ ۴. ايجاد و استقرار نظام مديريت فرابخشي و جامع جمعيت كشور؛ ۵. آمايش مستمر جمعيتي كشور و تدوين سياست هاي مهاجرتي به منظور جهت دهي به جابجايي هاي جمعيتي در سطوح ملي، منطقه اي و بين المللي؛ ۶. اهتمام به ارتقاء كيفي جمعيت كشور از طريق متناسب ساختن نرخ باروري خانواده ها با شرايط و اقتضائات سلامت، معيشت و فرهنگ آنها. اقدامات ملي ۱. تهيه طرح جامع توليد و اجراي انواع برنامه هاي آموزشي، پژوهشي، اطلاع رساني، نمايشي، تبليغي و غيره در رسانه هاي جمعي بويژه صدا و سيما و شبكه هاي استاني آن با هدف گفتمان سازي و ترويج فوايد فرزندآوري و تبيين آثار منفي كاهش نرخ باروري با رعايت شرايط و مقتضيات راهبردي. (۱ و ۶) ۲. تبيين نظريه جمعيتي اسلام و ترويج آن توسط روحانيت براي اصلاح نگرش مسئولان و مردم نسبت به فوايد باروري و افزايش نرخ آن.(۱، ۳ و ۶) ۳. تدوين و اجراي برنامه هاي ترويجي، آموزشي، پژوهشي و خدمات پزشكي توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در جهت اصلاح نگرش عمومي .(۱ و ۲) ۴. برنامه ريزي و فرهنگ سازي در تسهيل ازدواج، كاهش سن ازدواج و استحكام خانواده. (۲، ۱ و ۳) ۵. حمايت از گسترش شبكه هاي اجتماعي و سازمان هاي مردم نهاد حامي كاهش سن ازدواج جوانان و استحكام خانواده. (۱ و ۲) ۶. آمايش و برنامه ريزي استاني و منطقه اي جمعيت با در نظر گرفتن مقتضيات اساسي و راهبردي مربوط.(۱ و ۵) ۷. اصلاح نگرش ها و برنامه هاي درسي در سطوح آموزش و پرورش و آموزش عالي نسبت به جمعيت مطلوب و فرزندآوري و استفاده از ظرفيت هاي آنها در اين زمينه. (۳، ۱ و ۶) ۸. بازنگري كليه سياست ها، برنامه هاي توسعه و قوانين و مقررات كشور با تأكيد بر اصلاح قوانين و مقررات تنظيم خانواده.(۲) ۹. تدوين و تصويب برنامه هاي هوشمند براي ارتقاء باروري. (۲ و ۶) ۱۰. تدوين و اجراي الگوها و برنامه هاي حضور اجتماعي مطلوب و تنوع بخشي به مشاغل زنان متناسب با مسئوليت هاي خانوادگي (همسري و مادري). (۳) ۱۱. ايجاد بانك هاي اطلاعاتي جامع جمعيتي ملي، منطقه اي و بين المللي و رصد مستمر تحولات جمعيتي در جهت اهداف و سياست هاي جمعيتي كشور. (۴) ۱۲. سياست گذاري توزيع و بازتوزيع جمعيت و اعمال آن در طرح ها و برنامه هاي توسعه ملي و منطقه اي. (۴ و ۵) ۱۳. بازنگري و وضع قوانين و مقررات حمايتي و تشويقي فرزندآوري به صورت پلكاني با رعايت سه معيار سن ازدواج، فاصله مواليد و تعداد فرزندان از طريق پيش بيني الزاماتي همچون: (۲، ۳ و ۶) ۱۳ -۱ - پوشش بيمه اجباري درمان رايگان مادر و كودك از ابتداي بارداري تا پايان دو سالگي كودك براي كساني كه فاقد پوشش بيمه درماني مي باشند. ۱۳ -۲ - اختصاص سبد تغذيه رايگان ماهانه به صورت بن كالا شامل؛ پروتئين، لبنيات، برنج و حبوبات به ميزان يك تا دو ميليون ريال به مادران باردار و داراي فرزند زير ۲ سال حداقل براي ۳ دهك درآمدي پايين و نيازمندان براساس ارزش ريالي سال ۱۳۹۰ به عنوان سال پايه.

فصل هفتم

نگاشت نهادي ۱ - سياست گذاري كلان و نظارت و ارزيابي سياست گذاري و تصميم گيري كلان و راهبردي نظام فرهنگي براي اجرايي كردن نقشه مهندسي فرهنگي كشور و نظارت و ارزيابي بر حسن اجراي آن و تصويب اسناد ملي فرهنگي اولويت دار بر عهده شوراي عالي انقلاب فرهنگي است كه با ساز و كار مورد نظر اين شورا انجام مي گيرد. ۲ - سياست گذاري اجرايي و راهبري اجراي نقشه مهندسي فرهنگي كشور با هدف راهبري و اجرايي كردن نقشه مهندسي فرهنگي كشور، تعيين اولويت ها، نظارت و ارزيابي آن، جهت دهي فرهنگي به ساير نظام ها (فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي) و ايجاد نظام مديريت راهبردي فرهنگي «ستاد راهبري اجراي نقشه مهندسي فرهنگي كشور» با رياست دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي تشكيل مي شود.