آئين‎نامه مالي و معاملاتي مؤسسات آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي

آئيننامه مالي و معاملاتي مؤسسات آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي (مصوب جلسه 513 مورخ 20 /12 /1381 شوراي عالي انقلاب فرهنگي) مصوب 1381,12,20 با اصلاحات و الحاقات بعدي شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسه 513 مورخ 20 /12 /1381 در اجراي ماده 15 مصوبه كليات آييننامه تأسيس مؤسسات آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي و به منظور حسن جريان امور مالي مؤسسات مذكور، به پيشنهاد وزارت علوم، تحقيقات و فناوري آييننامه مالي و معاملاتي مؤسسات آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي را به اين شرح تصويب كرد:

فصل اول

تعاريف ماده 1. مؤسسه در اين آيين نامه عبارتست از هريك از مؤسسات آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي كه با مجوز شوراي عالي انقلاب فرهنگي يا وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت، درمان و آموزش پزشكي كه در اين آيين نامه «وزارتخانه ذيربط» ناميده مي شوند ايجاد شده و يا مي شود. تبصره منظور از غيرانتفاعي بودن، آن است كه درآمد مؤسسه صرفاً در امور جاري و توسعه مؤسسه هزينه گردد. ماده 2. سال مالي مؤسسه عبارتست از يك سال شمسي كه از اول مهرماه هر سال شروع و به پايان شهريور ماه سال بعد ختم مي شود. اولين سال مالي از تاريخ تأسيس مؤسسه شروع و به پايان اولين شهريور ماه ختم مي شود. ماده 3. بودجه ، برنامه مالي مؤسسه براي مدت يك سال مالي است كه شامل پيش بيني درآمدها و برآورد هزينه ها براي نيل به اهداف مؤسسه مي باشد. ماده 4. اعتبار، عبارتست از مبلغي كه براي اجراي برنامه ها و طرحها و فعاليتهاي مؤسسه در بودجه مربوط پيش بيني شده است . ماده 5. درآمد، عبارتست از دريافتهايي كه مؤسسه طبق اساسنامه مؤسسه و قوانين و مقررات مربوط و به شرح مذكور در ماده 20 اين آيين نامه ، مجاز به دريافت آنها مي باشد و در بودجه مؤسسه پيش بيني ميشود و بايد براي تحقق اهداف مؤسسه به مصرف برسد. ماده 6. تشخيص، عبارتست از تعيين و انتخاب خدمات، كالا و پرداختهايي كه انجام يا تحصيل آنها در چارچوب ضوابط و مقررات مربوط براي رسيدن به اهداف مؤسسه ضروري است . ماده 7. تأمين اعتبار ، عبارتست از اختصاص دادن تمام يا قسمتي از اعتبار مصوب براي انجام هزينه معين، بوسيله خزانه دار و با نظارت رئيس مؤسسه. ماده 8. تعهد از نظر اين آيين نامه عبارتست از ايجاد الزاماتي بر عهده مؤسسه ناشي از : الف. انجام دادن خدمت يا تحويل دادن كالا ب. اجراي قراردادهاي منعقده با مؤسسه ج. احكام صادره از مراجع قانوني و ذي صلاح د. عضويت در سازمانها و مجامع بين المللي طبق قوانين جاري كشور و ضوابط «وزارتخانه ذيربط» تبصره تعهدات مؤسسه بايد براي اهداف و وظايف مؤسسه و درچارچوب قوانين و مقررات مربوط ايجاد شود. ماده 9. تسجيل، عبارتست از تعيين ميزان بدهي قابل پرداخت به موجب اسناد و مدارك اثبات كننده بدهي. ماده 10. هزينه، عبارتست از بدهيهاي قابل پرداخت در قبال تعهد مؤسسه به شرح مذكور در ماده 8 اين آييننامه. ماده 11. تنخواه گردان، عبارتست از وجهي كه طبق ضوابط مؤسسه بوسيله خزانه دار با دستور رئيس مؤسسه و يا مقام مجاز از سوي وي، براي انجام هزينه ها و ساير پرداختها در اختيار مأموريني كه به موجب دستورالعمل مذكور در ماده 27 اين آيين نامه مجاز به دريافت تنخواه گردان هستند، قرار مي گيرد. ماده 12. سپرده، وجه الضمان، وثيقه، وديعه و نظاير آن عبارتست از وجوهي كه طبق قوانين و مقررات و قراردادها يا بر حسب ضرورت به تشخيص رئيس يا معاون اداري و مالي مؤسسه به منظور تأمين حقوق مؤسسه و يا جلوگيري از تضييع آن دريافت مي گردد و رد و ضبط آن تابع شرايط مقرر در قوانين و مقررات و قراردادهاي مربوط است. ماده 13. خزانهدار مؤسسه از بين كارمندان صالح وامين مؤسسه با معرفي رئيس مؤسسه، تأييد هيئت امنا و حكم رئيس مؤسسه منصوب مي شود و زير نظر رئيس مؤسسه انجام وظيفه ميكند. تبصره در موارد استثنايي مي توان خزانه دار مؤسسه را از بين اشخاص صالح و امين خارج از مؤسسه معرفي و منصوب كرد. ماده 14. وظايف خزانه دار عبارتند از :

فصل دوم

بودجه ماده 18. بودجه مؤسسه و واحدهاي تحت پوشش آن براساس سياستهاي «وزارتخانه ذيربط» و هيئت مؤسس (يا مؤسس) مؤسسه با توجه به اهداف آموزشي ، پژوهشي ، فرهنگي و عمراني مؤسسه بوسيله رئيس مؤسسه تنظيم مي شود وپس از تصويب شوراي مؤسسه حداقل دوماه پيش از آغاز سال مالي مؤسسه به تصويب نهايي هيئت امنا مي رسد. ماده 19. بودجه تفصيلي مؤسسه براساس درآمدهاي قابل پيش بيني كه در اختيار مؤسسه قرار خواهد گرفت و همچنين مانده وجوه مصرف نشده سنوات قبل و ساير منابع تأمين اعتبار به تفكيك برنامه ها و طرحها به پيشنهاد رئيس مؤسسه و تأييد شوراي مؤسسه حداكثر ظرف مدت دو ماه از آغاز سال مالي مؤسسه به تصويب هيئت امنا مي رسد. تبصره تا زمان تصويب بودجه تفصيلي بوسيله هيئت امنا، به تشخيص رئيس مؤسسه هزينهها حداكثر به ميزان يك دوازدهم بودجه مصوب براي هر ماه انجام مي پذيرد.

فصل سوم

درآمدها و دريافتها ماده 20. درآمدهاي مؤسسه كه طبق اساسنامه مؤسسه ، قوانين و مقررات جاري و ضوابط «وزارتخانه ذيربط» تحصيل مي شوند به شرح زير است :

فصل چهارم

هزينه ها و پرداختها ماده 22. در مورد آن قسمت از هزينههاي جاري مستمر كه نوعاً انجام آن از يك سال مالي تجاوز ميكند مؤسسه مي تواند براي مدت متناسب، قراردادهايي كه اجراي آن از سال مالي تجاوز ميكند منعقد نمايد. مؤسسه مكلف است در بودجه ساليانه خود اعتبارات لازم براي پرداخت تعهدات مربوط به اينگونه قراردادها را مقدم بر ساير اعتبارات منظور كند. تبصره انواع هزينه هاي موضوع اين ماده و شرايط آن به تصويب شوراي مؤسسه مي رسد. ماده 23. پرداخت هزينه ها پس از طي مراحل تشخيص و تأمين اعتبار و تعهد و تسجيل به عمل خواهد آمد. تبصره امضاي سند حسابداري و چك بوسيله دارندگان حق امضاي مجاز مؤسسه بمنزله تعهد، تسجيل و حواله است . ماده 24. اختيار ومسئوليت تشخيص ، انجام تعهد ، تسجيل و حواله به عهده رئيس مؤسسه ميباشد. تبصره رئيس مؤسسه مي تواند اختيار مذكور را در پاره اي از موارد با حفظ مسئوليت خود به معاون اداري و مالي مؤسسه تفويض كند. ماده 25. در پاره اي از موارد كه لازم است قبل از انجام تعهد وجهي پرداخت شود، ميتوان به تشخيص رئيس يا معاون اداري ومالي مؤسسه (درصورتي كه به وي تفويض اختيار شده باشد) از محل اعتبار مربوط مبلغي به عنوان پيش پرداخت تأديه نمود. ماده 26. در مواردي كه بنا به عللي تسجيل و يا تهيه اسناد ومدارك لازم براي تأديه تمام يا قسمتي از بدهي مقدور نيست و يا پرداخت تمام وجه مورد تعهد ميسر نباشد ميتوان قسمتي از وجه تعهد شده را به عنوان علي الحساب به تشخيص رئيس مؤسسه يا معاون اداري ومالي مؤسسه (درصورتي كه به وي تفويض اختيار شده باشد) از محل اعتبارات مربوط پرداخت كرد. ماده 27. ميزان و نحوه واگذاري و واريز تنخواه گردان ، پيش پرداخت وعلي الحساب و نوع تضمين مورد نياز طبق دستورالعملي است كه بوسيله رئيس مؤسسه تهيه مي شود و به تصويب هيئت امنا مي رسد. ماده 28. مؤسسه مي تواند به منظور استفاده از تسهيلات خريدهاي متمركز براي تدارك كالاهاي مورد نياز وجوهي را به حساب يا حسابهاي پيش پرداخت منظور و پس از وصول كالاهاي مورد نظر و با دريافت صورتحساب مربوط به حساب هزينه منظور كند. ماده 29. وجوه مصرف نشده هر سال مالي كه به سال مالي بعد منتقل مي شود و ضمن بودجه تفصيلي مؤسسه به تصويب مي رسد بايد بدواً بابت تعهدات سنوات قبل كه بوسيله مؤسسه ايجاد شده ولي درسال مربوط پرداخت نشده است، هزينه شود. تبصره مانده اعتبارات عمراني مصرف نشده منحصرا به مصرف طرحهاي عمراني مي رسد.

فصل پنجم

معاملات ماده 34. معاملات مؤسسه اعم از خريد، فروش ، اجاره، استيجاره ، پيمانكاري ، اجرت كارو غيره (به استثناي مواردي كه مشمول مقررات استخدامي مؤسسه باشد) از طريق مناقصه يا مزايده انجام مي شود ، مگر در موارد زير:

فصل ششم

نظارت مالي ماده 42. اعمال نظارت مالي مؤسسه برعهده رئيس مؤسسه است. ماده 43. در صورتيكه خزانه دار مؤسسه پرداخت وجهي را برخلاف قوانين و مقررات جاري كشور، ضوابط «وزارتخانه ذيربط»، اساسنامه مؤسسه و مفاد اين آيين نامه تشخيص دهد مراتب را با ذكر دلايل مربوط كتباً به مقام صادر كننده دستور پرداخت ، اعلام مي كند. مقام صادركننده دستور ـ در صورتي كه رئيس مؤسسه باشد ـ پس از وصول گزارش خزانهدار، چنانچه مسئوليت امر پرداخت را به عهده بگيرد و مراتب را كتباً به خزانه دار اعلام كند، خزانه دار مكلف است وجه مزبور را پرداخت كند و موضوع را به هيئت امناي مؤسسه گزارش دهد. هيئت امنا يا نماينده آن درصورتي كه مورد را خلاف تشخيص دهد نظر خود را به رئيس مؤسسه اعلام مي كند تا طبق آن عمل شود . تبصره درصورتي كه مقام صادركننده دستور، معاون اداري ومالي مؤسسه باشد وپس ازوصول گزارش خزانه دار، برقانوني بودن دستور خود اصرار ورزد، خزانه دار مراتب را با ذكر دليل براي اخذ تصميم به رئيس مؤسسه اعلام مي دارد. در اين صورت چنانچه رئيس مؤسسه دستور پرداخت صادر كند، طبق مراتب فوق عمل خواهد شد.

فصل هفتم

امور حسابداري وحسابرسي ماده 44. به منظور جلوگيري از تداخل منابع مالي مؤسسه و تفكيك برنامه ها و طرحهايي كه از محل منابع خاصي تأمين مالي مي شوند، حساب مؤسسه به تفكيك منابع مالي تحت عنوان حساب مستقل ، ثبت و نگهداري مي شود. ماده 45. حسابهاي مؤسسه براساس اصول ، موازين و ضوابط متداول حسابداري مؤسسات آموزشي و پژوهشي با روش حسابداري نيمه تعهدي (هزينه ها برمبناي تعهدي و درآمدها برمبناي نقدي ) نگهداري ميشود. ماده 46. حسابهاي مستقل مؤسسه عبارتند از :

فصل هشتم

اموال ماده 52. مسئوليت حفظ و حراست اموال و مسئوليت نگهداري حساب اموال به عهده رئيس مؤسسه است. تبصره رئيس مؤسسه ميتواند با حفظ مسئوليت خود وظيفه نگهداري حساب اموال مؤسسه را به خزانه دار مؤسسه محول كند. ماده 53. فروش اموال منقول غيرمصرفي مؤسسه كه به تشخيص هيئتي مركب از معاون اداري و مالي و خزانه دار مؤسسه و يك كارشناس خبره و متعهد با انتخاب رئيس مؤسسه ، اسقاطي يا مازاد برنياز محسوب شده است ، مجاز مي باشد. وجوه حاصل از فروش اينگونه اموال به حساب جداگانه اي منظور و براي خريد اموال منقول غير مصرفي مؤسسه به مصرف مي رسد. ماده 54. فروش اموال غيرمنقول مازاد برنياز مؤسسه به استثناي اموال غيرمنقولي كه از نفايس ملي و آثار و بناهاي تاريخي است صرفاً به منظور تبديل به احسن با پيشنهاد هيئت مؤسس/ مؤسس و تصويب هيئت امنا مجاز مي باشد. تبصره ارزيابي و مبناي تعيين قيمت اموال غيرمنقول قابل فروش توسط كارشناس رسمي دادگستري به انتخاب هيئت مؤسس/ مؤسس صورت مي گيرد. ماده 55. مؤسسه مي تواند با پيشنهاد هيئت مؤسس/ مؤسس و تصويب هيئت امنا، حق استفاده از اموال غيرمنقول مازاد بر احتياج خود را بطور موقت و بدون حق تصرف مالكانه واگذار نمايد و درآمد حاصل از آن را به حساب درآمد اختصاصي مؤسسه منظور كند. ماده 56. نحوه نگهداري اموال و رسيدگي وچگونگي نظارت و تمركز حساب اموال منقول و غيرمنقول موسسه طبق دستورالعملي است كه بنا به پيشنهاد شوراي مؤسسه به تصويب هيئت امنا ميرسد.

فصل نهم

متفرقه ماده 57. دريافت ضمانت نامه بانكي يا سپرده نقدي يا سفته يا چك به عنوان سپرده شركت در مناقصه و مزايده و يا تضمين حسن انجام معامله بلامانع است و در هرصورت با تشخيص و مسئوليت رئيس مؤسسه يا مقام مجاز از سوي وي و تأييد هيئت مؤسس/ مؤسس در هر زمان قابل تبديل به يكديگر مي باشد. ماده 58. در مورد هزينه دعوتها، پذيراييها، برگزاري مراسم و همايش ها و همچنين هزينه مسافرتهاي علمي و ورزشي دانشجويان و اعضاي هيئت علمي در داخل يا خارج از كشور در مواردي كه تهيه اسناد و مدارك مربوط مقدور نباشد براساس صورتحسابهاي تهيه شده بوسيله مسئولان مربوط كه به تأييد رئيس مؤسسه يا مقام مجاز از سوي وي مي رسد قابل احتساب به هزينه است . ماده 59. هيئت امناي «مؤسسه» ميتواند دستورالعملهاي اجرايي اين آييننامه را تصويب و ابلاغ كند. ماده 60. مؤسسه درصورت تخلف از مفاد اين آيين نامه مشمول مجازاتهاي مذكور در «آيين نامه نحوه نظارت برفعاليت مؤسسات آموزش عالي غيردولتي و غيرانتفاعي» و اصلاحات بعدي آن ، مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي، ميشود. ماده 61. هيئت امناي مؤسسه و «وزارتخانه ذيربط» بر حسن اجراي اين آيين نامه نظارت دارند. نحوه اعمال نظارت هيئت امنا بوسيله هيئت امناي مؤسسه تعيين مي شود.اعمال نظارت «وزارتخانه ذيربط» از طريق هيئت يا هيئتهاي نظارت (كه طبق ماده 9 اصلاحي آيين نامه نحوه نظارت بر فعاليت مؤسسات آموزشي غيردولتي و غيرانتفاعي، مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي تشكيل مي شود) و با بررسي دفاتر و اسناد و پروندههاي مربوط انجام ميشود. اين آييننامه در 61 ماده و 25 تبصره در جلسه 513 مورخ 20 /12 /1381 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد و براي كليه مؤسسات آموزش عالي مذكور لازم الاجراست. رئيس جمهور و رئيس شوراي عالي انقلاب فرهنگي- سيد محمد خاتمي