وظايف اصلي سازمان عبارت است از:
الف
بررسي علل ارتكاب جرائم و تهيه برنامه ها و طرحهاي اساسي به منظور پيشگيري از آن.
ب
حمايت قانوني و اجتماعي از اطفال كمتر از 18 سال كه سلامت و امنيت و اخلاق آنان بواسطه محيط زندگي خانوادگي و پرورشي كه در آن پرورش يافته اند يا به سبب نوع كار و حرفه يا اعمال و كردار خود در معرض خطر بزهكاري قرار گرفته اند با همكاري سازمانهاي مربوط.
ج
ايجاد و اداره كانونهاي اصلاح و تربيت.
د
بررسي و اظهارنظر درباره تأسيس و محل و ظرفيت و ساير خصوصيات ساختماني و تجهيزات تبعيدگاه و زندان و بيمارستان مجرمين معتاد وتيمارستان مجرمين مجنون و مختل المشاعر و كارگاههاي كشاورزي و صنعتي موضوع قانون اقدامات تأميني و نحوه اداره آنها با همكاري سازمانهائيكه وظيفه احداث و تأسيس و اداره مؤسسات مذكور را به عهده دارند.
ه
- بررسي و تعيين نظام مؤسسات فوق الذكر و اصول مربوط بنگاهداري مجرمين و رفتار با زندانيان و تنظيم برنامه هاي تهذيب و تربيت مجرمان و آموزش آنان و نظارت در اجراي اصول و ترتيبات مذكور.
و
راهنمائي لازم به دادسراهاي شهرستان و استان يا واحدهاي تابع براي نظارت در زندانها و ساير مؤسساتيكه سازمان طبق اين اساسنامه تكليف نظارت بر آنها را دارد و بررسي گزارش دادسراها يا واحدهاي مذكور در اين باره و ساير امور و مسائل مؤسسات مزبور.
ز
دادن دستورالعمل و راهنمائي لازم بدادسراهاي شهرستان يا واحدهاي تابع در زمينه مراقبت بعد از خروج و بررسي گزارشهاي مربوط.
ح
پي گيري هدفهاي قانون اقدامات تأميني مصوب سال 1339 (2519 شاهنشاهي) و ارشاد دادسراها در اين زمينه و هرگونه اقدام لازم ديگر بمنظور حسن اجراي قانون مزبور.
ط
صدور اجازه تأسيس انجمنهاي حمايت از زندانيان و خانواده آنان و نظارت بر كار انجمنهاي مزبور. ي - تهيه و تنظيم سجل كيفري مجرمان و تنظيم پرونده شخصيت آنها در موارد لزوم كه متضمن اطلاعات لازم از قبيل وضع اجتماعي، رواني واخلاقي آنان خواهد بود. ك – جمع آوري آمارهاي لازم از جرائم و بررسي و نتيجه گيري از آنها.
ل
رسيدگي به تقاضاي عفو و بخشودگي و تهيه فهرست اسامي افراد واجد شرايط.
م
نظارت بر رفتار مجرمان بعد از آزادي مشروط يا تعليق تعقيب يا تعليق مجازات و اقدامات لازم با استفاده از امكانات سازمان براي هدايت و كمك آنان در زمينه هاي اخلاقي و اجتماعي.
ن
تأسيس مراكز مراقبت بعد از خروج به منظور راهنمائي، كمك به اشتغال و بازپذيري اجتماعي مجرمان بعد از آزادي يا در شرايط محكوميت به تبعيد يا اقامت اجباري و تعليق و آزادي مشروط.
س
تنظيم و اجراي برنامه هاي لازم بمنظور بالابردن آگاهي عمومي در زمينه مقررات جزائي با استفاده از وسائل ارتباط جمعي.
ع
تهيه طرحهاي كارآموزي مددكاران اجتماعي كاركنان اداره دادگاههاي اطفال و كانونهاي اصلاح و تربيت و آموزش ضمن خدمت كاركنان مزبور و قضات دادگاههاي اطفال و اجراي اين طرحها.
تبصره
احداث و اداره تبعيدگاه و زندان و كارگاههاي كشاورزي و صنعتي موضوع اين اساسنامه با شهرباني كشور شاهنشاهي و مؤسسات درماني مذكور با وزارت بهداري و بهزيستي با رعايت نظر سازمان اقدامات تأميني و تربيتي خواهد بود.