وظايف و اختيارات سازمان عبارتست از: الف (منسوخه 07ˏ08ˏ1404) - انجام وظايف بازرس قانوني و امور حسابرسي كليه دستگاههائي كه بر طبق اصول 44 و 45 قانون اساسي كه مالكيت عمومي بر آنها مترتب ميباشد از قبيل بانكها، مؤسسات و شركتهاي بيمه و همچنين شركتهاي دولتي و مؤسسات و سازمانهاي انتفاعي دولتي، مراكز تهيه و توزيع وابسته به وزارت صنعت، معـدن و تجارت، بنياد مستضعفان و بنياد شهيد و ساير نهادهاي انقلاب اسلامي و مؤسسات و شركتهاي تحت پوشش آنها و شركتها و كارخانجات ومؤسساتيكه صرفنظر از چگونگي مالكيت سرمايه آنها بموجب قوانين و مقررات مربوط توسط مديريت منتخب دولت و يا تحت پوشش دستگاههاي اجرائي اداره ميشوند و ساير دستگاههاي عمومي كه طبق اساسنامه و مقررات مورد عمل مكلف به تعيين بازرس قانوني و انجام حسابرسي ميباشند. ب - انجام وظايف بازرس قانوني و امور حسابرسي شركتها، مؤسسات و دستگاههائيكه در مجموع بيش از 50 % سرمايه آنها بطور مستقيم و يا غيرمستقيم متعلق به دستگاههاي موضوع بند الف فوق ميباشد.
تبصره
انجام وظايف بازرس قانوني و امور حسابرسي توسط سازمان در شركتها و مؤسسات موضوع اين بند كه قسمتي از سهام آنها متعلق به بخش غيردولتي (تعاوني - خصوصي) ميباشد، موكول به تصويب مجمع عمومي صاحبان سهام است. و چنانچه در اساسنامه اختيار تعيين بازرس قانوني و امور حسابرسي از جمله وظايف مجمع عمومي نباشد طبق اساسنامه عمل خواهد شد و در هر صورت نمايندگان صاحب سهام دولت و همچنين نمايندگان صاحب سهام شركتهاي دولتي و ساير دستگاههاي مذكور در بند الف اين ماده موظفند رأي به انتخاب سازمان بدهند. ج - حسابرسي طرحهاي عمراني (سرمايه گذاري ثابت) مورد اجراء در دستگاههاي موضوع بندهاي الف و ب اين ماده. د - انجام حسابرسي و خدمات مالي موردي ارجاعي توسط وزير امور اقتصادي و دارائي در حدود امكانات سازمان. ه ـ - ارائه خدمات و مشاوره مالي به وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي و دستگاههاي مذكور در بندهاي الف و ب فوق، در صورت نياز و درخواست دستگاههاي مزبور و در چهارچوب امكانات و برنامه هاي سازمان. و - تربيت و آموزش و جذب افراد متعهد جهت تأمين كادر متخصص مورد نياز بمنظور خودكفائي از طريق ايجاد مؤسسه آموزشي و همچنين تنظيم و اجراي برنامههاي مداوم آموزشي بمنظور ارتقاء سطح دانش شاغلين در سازمان و همكاري با سازمانهاي دولتي، دانشگاهها، مراكز آموزشي و ساير سازمانها در زمينه آموزشي و آماده سازي نيروي انساني مورد نياز براي امور حسابرسي و حسابداري. ز - مرجع تخصصي و رسمي تدوين اصول و ضوابط حسابداري و حسابرسي در سطح كشور اين سازمان ميباشد. گزارشات حسابرسي و صورتهاي مالي كه در تنظيم آنها اصول و ضوابط تعيين شده از طرف سازمان رعايت نشده باشد در هيچيك از مراجع دولتي قابل استفاده نخواهد بود. ح - تدوين موازين اخلاقي و رفتار حرفه اي حسابرسان سازمان بر اساس اصول و موازين اسلامي. ط - انجام تحقيقات و مطالعات لازم بمنظور كسب آخرين اطلاعات در زمينه حسابداري و حسابرسي و ساير رشته هاي مربوط و نشر و اشاعه نتيجه حاصل بمنظور افزايش مستمر سطح دانش تخصصي حسابداري و حسابرسي.
تبصره 1
انجام وظايف مندرج در بندهاي الف و ب و ج فوق در مورد شركتها و مؤسساتيكه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نام است، نيز توسط سازمان صورت خواهد گرفت.
تبصره 2
سازمان مجاز است در حدود امكانات و برنامه هاي اجرائي خود علاوه بر دستگاههاي مذكور در بندهاي (الف و ب) فوق امور بازرسي قانوني، حسابرسي، ارائه خدمات و مشاوره مالي و طرح و استقرار سيستمهاي مالي ساير دستگاهها را بنا به درخواست ارگان مجاز آنها پذيرفته و انجام دهد.
تبصره 3
سازمان ميتواند در موارد اضطراري و پس از اخذ مجوز از مجمع عمومي به مسووليت خود و تحت نظارت مستقيم طبق ضوابطي كه به پيشنهاد هيأت عامل و تأييد هيأت عالي نظارت بتصويب وزير امور اقتصادي و دارائي ميرسد از خدمات اشخاص حقيقي ايراني كه به امر حسابرسي و خدمات و مشاوره مالي اشتغال دارند استفاده نمايد. تأييد صلاحيت اشخاص مزبور جهت خريد خدمت از طرف سازمان در هر مورد طبق نظر حداقل سه نفر از اعضاي هيأت عالي نظارت خواهد بود.