بمنظور تأمين مقاصد و انجام عمليات مذكور در ماده 4 شركت داراي حقوق و اختيارات زير ميباشد: الف - ايجاد شركتهاي فرعي و شركتهاي وابسته و شعب نمايندگيها در ايران و خارج از ايران يا انحلال آنها.
تبصره 1
منظور از شركت فرعي مذكور در اين اساسنامه شركتي است كه:
1
كليه سهام آن متعلق به شركت ملي نفت ايران باشد.
2
كليه سهام آن متعلق بيك يا چند شركتي باشد كه كليه سهام آن متعلق به شركت ملي نفت ايران باشد.
تبصره 2
منظور از شركت وابسته مذكور در اين اساسنامه هر شركتي است كه قسمتي از سهام آن به شركت ملي نفت ايران يا شركتهاي مذكور دربندهاي 1 و 2 تبصره يك بالا متعلق باشد. ب - انعقاد قراردادهاي همكاري و مشاركت با اشخاص و مؤسسات در داخل و خارج ايران و همچنين خريداري و تملك سهام شركتهاي ديگر باحق فروش و انتقال آنها.
تبصره 1
انعقاد قرارداد بمنظور توليد و پخش و حمل و نقل و تصفيه و صدور و فروش نفت خام و گاز طبيعي مشمول مقررات قانون نفتخواهد بود.
تبصره 2
قراردادهائي كه بمنظور توليد و پخش و حمل و نقل و تصفيه و صدور و فروش فرآوردههاي گازي و پتروشيمي بين يكي از شركتهايفرعي شركت با اشخاص و مؤسسات ايراني يا خارجي منعقد ميشود پس از تصويب هيأت مديره شركت (كه در اين موارد بعنوان مجمع عموميشركت فرعي مربوط تشكيل جلسه ميدهد) قابل اجرا خواهد بود.
تبصره 3
شركت ميتواند با تصويب مجمع عمومي هر يك از شركتهاي وابسته را كه براي فعاليت در رشتههاي صنايع پتروشيمي و گاز ايجادميشود از معافيتهاي گمركي و ساير مزايايي كه بموجب اين اساسنامه جهت شركت مقرر شده است برخوردار نمايد. شركتهاي فرعي شركت از كليه معافيتها و مزاياي مقرر در اين اساسنامه بهرهمند خواهند بود.
تبصره 4
مؤسسات و اشخاص خارجي (اعم از حقيقي يا حقوقي) كه در اجراي عمليات موضوع اين ماده با شركت يا شركتهاي فرعي آن قراردادمنعقد مينمايند بشرط معامله متقابل از شمول تبصره 2 ماده 3 قانون جلب و حمايت سرمايههاي خارجي و بند ج ماده يك آئيننامه اجراي قانونجلب و حمايت سرمايههاي خارجي مصوب كميسيونهاي مجلسين مستثني خواهند بود.
تبصره 5
در مورد هر قرارداد نفتي كه دولت نيز علاوه بر شركت بعنوان طرف اول آن را امضاء كرده است شركت بعنوان نماينده دولت عملخواهد كرد.
تبصره 6
شركت ملي نفت ايران ميتواند بر حسب اقتضا اصلاحات و تغييرات لازم را در قراردادهاي مشاركتي كه مقدم بر تاريخ تصويب ايناساسنامه بموجب قانون توسعه صنايع پتروشيمي مصوب تير ماه 1344 و قانون توسعه صنعت گاز مصوب ارديبهشت ماه 1351 منعقد گرديده وبتصويب مقامات مقرر در آن قوانين رسيده است بعمل آورند. اصلاحات و تغييرات مزبور با توجه بماده 29 قانون نفت مصوب 8 مرداد ماه 1353 بعداز تاييد هيئت وزيران بموقع اجراء گذارده خواهد شد. شركت گزارش اينگونه اصلاحات و تغييرات را ظرف مدت سه ماه از تاريخ تأييد از طريقدولت به مجلسين خواهد داد.
تبصره 7
شركت ميتواند بر حسب مصلحت و اقتضا و با تصويب مجمع عمومي در مورد بعضي از شركتهاي فرعي و وابسته كه در ساختنفرآوردههاي فرعي موضوع بند ب ماده 4 و يا محصولات پتروشيمي فعاليت ميكنند تا 99 درصد سهام متعلق به خود را به كاركنان ايراني شركتهايمزبور و يا ايرانيان ديگر واگذار كند مشروط بر آنكه حق اداره و كنترل شركت همواره محفوظ بماند. ج - خريد و فروش و اجاره و استيجاره هر گونه مال اعم از منقول و غير منقول و همچنين تحصيل هر گونه مال و يا حقي كه طبق قوانين كشوريبشركت منتقل ميگردد.
تبصره
واگذاري بلاعوض اموال شركت به ادارات و مؤسسات دولتي و وابسته به دولت و شهرداري و همچنين مؤسسات فرهنگي و اجتماعي وخيريه و مذهبي كه طبق قوانين ايران تشكيل شدهاند منوط به تصويب هيئت مديره خواهد بود. د - گرفتن و دادن اعتبار و يا وام در داخل و يا خارج كشور بمنظور اجراي مقاصد شركت.
تبصره 1
دادن وام و اعتبار در خارج كشور و يا گرفتن وام و اعتبار از خارج كشور با تصويب مجمع عمومي نمايندگان صاحب سهام خواهد بود.
تبصره 2
اعطاء وام و اعتبار در داخل كشور در حدود بودجه مصوب شركت خواهد بود. ه - انجام مطالعات و تحقيقات و بررسيهاي فني و علمي و بازرگاني و اقتصادي. و - خريد و اجاره و تأسيس و تكميل و توسعه و تعمير و اداره كارخانهها و دستگاهها و تأسيسات و تهيه و ايجاد و اداره وسايل و تسهيلات حملو نقل و ارتباط زميني و دريائي و هوائي. ايجاد و بكار انداختن راهآهن يا بندر و سرويسهاي تلگراف و تلفن باسيم و بيسيم و هواپيمائي در مواردي كه عمليات شركت ايجاب نمايد مشروط باجازه قبلي دولت خواهد بود. ز - اقدام بهر گونه عمليات براي استفاده از زمينهائي كه در اختيار شركت است بمنظور انجام مقاصد مذكور در ماده 4. ح - انعقاد قراردادهاي استخدامي و پيمانكاري يا مشاوره با مؤسسات و اشخاص اعم از داخلي و يا خارجي. ط - تملك و ثبت پروانههاي اختراع و تحصيل حق استفاده و هر گونه اطلاعات درباره اختراعات و طرحها و طريقههاي مربوط به صنعت نفت وصنايع وابسته به آن. ي - انعقاد قرارداد با خريداران بمنظور صدور نفت خام و گاز و فرآوردههاي نفتي و مشتقات آن. ك - شركت ميتواند در موارديكه مقتضي بداند برخي از عمليات خود را بوسيله نمايندگيها و يا پيمانكاران بموقع به اجراء بگذارد.