اهداف و سياستها و ضوابط نشر كتاب مصوب جلسه 147 - 148 و 149 مورخ 6 و 13 و 20 /2 /67 شورايعالي انقلاب فرهنگي مصوب 1367,02,20 با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول
فصل اول
ماده 1
هدف: اعتلاي فرهنگ، ارتقاي سطح دانش و تعميق مباني و ارزشهاي انقلاب با تأمين آزادي نشر كتاب حفظ حرمت و حريت قلم، حراست از جايگاه والاي علم و انديشه و تضمين آزادي تفكر در جامعه اسلامي.
ماده 2
اصول و سياستها: از آنجا كه در جهان ارتباطات، كتاب يكي از وسايل مهم و مؤثر در انتشار و انتقال سريع و وسيع افكار و انديشه هاي صحيح و ناصحيح بشمار مي رود، موضع نظام جمهوري اسلامي در قبال آن عمدتاً از دو طريق و با اتخاذ دو سياست مرتبط و مكمل يكديگر به شرح زير تحقق پيدا مي كند:
ماده 3
الف - سياستهاي ايجابي و اثباتي: 1 - كتب و نشريات طبق اصل 24 قانون اساسي در بيان مطالب آزادند. 2 - دولت و همه اركان حكومت موظفند كه بر اساس قانون از حريم آزادي كتب و نشريات مجاز حمايت كنند. 3 - تلاش براي افزايش آگاهيهاي ديني، علمي، سياسي، اقتصادي، هنري، تاريخي، اجتماعي و نظاير آن در سطح عموم و انتشار كتاب و نشريه به اين منظور از حقوق افراد ملت است و هيچ مقام رسمي و غيررسمي نمي تواند با اعمال فشار انتشار يا عدم انتشار كتب و نشريات مجاز را باعث شود. 4 - تلاش در جهت انتشار كتب مفيد براي نشر انديشه ها و تعاطي افكار و رشد فكري در جامعه و مقابله فكر با فكر و تقويت روح نقادي و برخورد آزادانه و منطقي آراء و نظريات در اداي وظيفة امر به معروف و نهي از منكر و آزادي و استماع اقوال و اتباع احسن و مآلاكشف نظر صحيح، حق طبيعي هر فرد از افراد ملت است .
تبصره
برخورد قانوني با موارد غيرمجاز از اصل فوق مستثني است و از سوي مراجع ذيربط به طريقي كه در قانون تعيين شده است انجام مي گيرد. 5 - سعي در انتشار كتاب و نشريات لازمة بزرگداشت مرتبة علم و تحقيق و تجليل از مقام عالم و محقق و نويسنده و مترجم صالح در جامعه است و لذا تدوين و اجراي سياستهاي هدايتي و حمايتي نظام جمهوري اسلامي ايران در خصوص كتاب و نشريات بايد به نحوي باشد كه اهل قلم را به تاليف و انتشار كتابهاي متناسب با نيازهاي جامعه امروز در جهت اهداف و اصول ذيل تشويق و ترغيب نمايد: الف - تقويت و رواج امر پژوهش به عنوان يكي از مهمترين طرق تحقق استقلال فرهنگي و افزايش قدرت انتخاب و آگاهي مردم در همة زمينه ها.
ب
دفاع منطقي و محققانه از استقلال سياسي و اقتصادي و فرهنگي، بويژه با عنايت به اصل «نه شرقي - نه غربي»
ج
نگاهباني از دستاورهاي انقلاب اسلامي و تلاش براي تقويت و توسعه آن در قلمرو كتاب و كتابت.
د
معرفي انقلاب اسلامي از راه تأليف و نشر آثار ارزشمند علمي و فرهنگي.
ه
- تجديد حيات و مجد و جلال فرهنگي و سياسي و اجتماعي اسلام از طريق انتشار كتابهاي مناسب.
و
مقابلة مؤثر و مفيد با تهاجمات سياسي و فرهنگي خارجي و داخلي به ارزشها و اهداف اسلامي.
ز
كوشش در راه حفظ ميراث زبان و ادب فارسي و تقويت و گسترش آن از راه تصحيح انتقادي و تحقق دربارة متون فارسي و نشر آنها و همچنين بهره گيري مفيد از دانش و انديشة بشري و تجربيات علمي و فني ديگران از طريق ترجمة سنجيده و مناسب به اين زبان. ب - حدود قانوني نشر كتاب، همان گونه كه ممكن است مظهر و نمودي از آزاديهاي اجتماعي و انساني تلقي گردد، چه بسا كه مورد سوء استفاده و اشاعة لااباليگري فكري و اخلال در حقوق عمومي قرار گيرد. مسئولين دستگاههاي ذيصلاح موظفند، به منظور مقابله با جوانب منفي، حدود و ضوابط قانوني نشر كتاب را، كه ذيلا آمده است، مورد توجه قرار دهند و فضاي سالم و سازندة طبع و نشر كتاب را حفظ و حراست نمايند. كتبي كه به شرح ذيل مخل به مباني اسلام و حقوق عمومي باشد شايستة نشر نيست:
الف
تبليغ و ترويج والحاد و انكار مباني دين .
ب
ترويج فحشاء و فساد اخلاقي.
ج
برانگيختن جامعه به قيام عليه نظام جمهوري اسلامي ايران و ضديت با آن.
د
ترويج و تبليغ مرامهاي گروه هاي محارب غيرقانوني و فرق ضاله، همچنين دفاع از نظام سلطنتي و استبدادي و استكباري.
ه
- ايجاد آشوب و درگيري در ميان طوايف قومي و مذهبي و يا اخلال در وحدت جامعه و تماميت ارضي كشور.
و
تمسخر و تضعيف غرور ملي و روح وطن دوستي و ايجاد روحيه خودباختگي در برابر فرهنگ و تمدن و نظامات استعماري غربي يا شرقي.
ز
تبليغ وابستگي به يكي از قدرتهاي جهاني و ضديت با خط مشي و بينش مبتني بر حفظ استقلال كشور.
تبصره 1
ملاك منع در حكم به اخلال به مباني اسلام و حقوق عمومي اضلال در مورد كتب مضله تأثير و فعليت است.
تبصره 2
موارد ذيل از شمول بندهاي مذكور در «حدود قانوني» خارج است:
الف
كتب تحقيقي و علمي در زمينه مكاتب الحادي و غير آن كه فاقد موضع گيري تبليغي و ترويجي باشد.
ب
تبيين مسايل مورد نياز جامعه در زمينه هاي اخلاقي و جنسي بدور از تحريك و ابتذال و به شيوة علمي جهت آموزش و شناخت و نيز وقتي كه در كتب ادبي ترسيم و بيان صحنه هاي فساد با رعايت عفت قلم و بيان غيرمحرك و شهواني به منظور انتقال پيامي مثبت و عبرت آور، اجتناب ناپذير باشد.
ج
طرح اشكالات و انتقادات و بيان نارساييها در جمهوري اسلامي جهت ريشه يابي و شناخت دقيقتر مسايل و دستيابي به راه حلهاي مناسب و سازنده با بيان استدلالي و اصلاح طلبانه بدون توهين و افترا.
د
طرح و نقل افكار و گفتار و مواضع فكري و عملي مخالفان انقلاب و نظام به منظور بررسي محققانه و عالمانة آراء و انديشه هاي آنان.
ه
- كتب علمي و استدلالي و عقيدتي كه محرك احساسات منفي و بر هم زنندة اساس وحدت در ميان اقوام و فرق مختلف كشور نباشد.
و
نقد و نفي آداب و سنن غلط و انحرافي به قصد اصلاح و بدون شايبه هاي سياسي و استعماري.
تبصره 3
انتشار كتب موضوع ماده 3 و كتب ديگر، در صورتي كه آثار منفي ناشي از مطالب مندرج در آنها با افزودن مقدمه و توضيحات محققانه و مناسب برطرف شده باشد، بلامانع خواهد بود.
تبصره 4 (منسوخه 08ˏ09ˏ1384) منسوخ ۱۳۸۴/۰۹/۰۸
كتب حاوي عقايد خرافي و بدعت هاي فرقه اي معارض با مباني دين مبين اسلام كه موجب انحراف و انحطاط فكر و انديشه سالم در جامعه مي شود، مجاز به نشر نمي باشد.
فصل دوم
فصل دوم
ماده 4
هيأت نظارت بر اجراي ضوابط نشر كتاب نظر به اينكه نظارت بر امر طبع و نشر كتاب و اجراي صحيح اصل 24 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به عهدة وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است، اين وزارتخانه هيأت نظارتي متشكل از حداقل پنج نفر از ميان صاحب نظران و شخصيتهاي علمي و فرهنگي وارد به مسائل كتاب و نشر و امور اجتماعي و سياسي و تبليغاتي انتخاب و جهت تصويب به شوراي فرهنگ عمومي معرفي خواهد كرد.
ماده 5
هيأت نظارت بر نشر كتابهاي كودكان و نوجوانان نظر به حساسيت و جنبه هاي خاص كتابهاي كودكان و نوجوانان هيأت ويژه اي به نام «هيأت نظارت بر نشر كتابهاي كودكان و نوجوانان » متشكل از حداقل پنج تن از افراد صاحب نظر و آگاه به امور تربيتي (از ديدگاه اسلامي) و مسائل خاص كتابهاي كودكان تشكيل خواهد شد. اين افراد را وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي از ميان صاحب نظران و نويسندگان كتابهاي كودكان و نوجوانان و اشخاص آگاه به مسائل تربيتي در اسلام انتخاب و جهت تصويب به شوراي فرهنگ عمومي معرفي خواهد كرد.
تبصره 1
حداقل يكي از اعضاء اين هيأت بايد از ميان صاحب نظران و اعضاء كودكان پرورش فكري كودكان و نوجوانان باشد.
تبصره 2
نظارت هيأت مزبور از حيث شكل و محتواي كتب كودكان و نوجوانان و انطباق آنها با فرهنگ اسلامي و ايراني و اصول تربيتي خواهد بود و اين نظارت بايد قبل از چاپ و نشر كتاب انجام گيرد.
تبصره 3
نظارت هيأت مزبور بر طبق آئين نامه اي انجام خواهد گرفت كه اين هيأت تهيه خواهد كرد و به تأييد وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي خواهد رساند. اين آئين نامه بايد ناظر به صورت و ماده كتب كودكان و نوجوانان باشد و راهنمايي باشد كه مجريان با آن بتوانند محتواي اين كتب را قبل از چاپ و نشر با فرهنگ اسلامي و ايراني و اصول صحيح تربيتي تطبيق دهند.
ماده 6
مسوول اجرا مسووليت اجراي اين سياستها و ضوابط به عهدة وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است . اين وزارتخانه مكلف است در ايفاي وظيفه خود از نظريات اعضاء هيأت نظارت بر اجراي ضوابط نشر كتاب به صورتي كه شرح داده شده است استفاده كند، و ارگانها و ادارات و مراكز ذيربط به نوبة خود موظفند در اين خصوص با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي همكاري و هماهنگي نمايند.
ماده 7
اين آيين نامه در 7 ماده و 7 تبصره در جلسه هاي 147 و 148 و 149 شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيده است.