هر دولت طرف اين ميثاق ميتواند بموجب اين ماده هر موقع اعلام بدارد كه صلاحيت كميته را براي دريافت و رسيدگي باطلاعيه هاي دائر بر ادعاي هر دولت طرف ميثاق كه دولت ديگر طرف ميثاق تعهدات خود را طبق اين ميثاق انجام نميدهد برسميت ميشناسد. بموجب اين ماده فقط اطلاعيه هائي قابل دريافت و رسيدگي خواهد بود كه توسط يك دولت طرف ميثاق كه شناسائي صلاحيت كميته را نسبت بخود اعلام كرده باشد تقديم بشود. هيچ اطلاعيه مربوط بيك دولت طرف ميثاق كه چنين اعلامي نكرده باشد قابل پذيرش نخواهد بود. نسبت باطلاعيه هائي كه بموجب اين ماده دريافت ميشود بترتيب ذيل اقدام خواهد شد: الف - اگر يك دولت طرف ميثاق تشخيص دهد كه دولت ديگر طرف ميثاق بمقررات اين ميثاق ترتيب اثر نميدهد ميتواند بوسيله اطلاعيه كتبي توجه آن دولت طرف ميثاق را بموضوع جلب كند. در ظرف مدت سه ماه پس از وصول اطلاعيه دولت دريافت كننده آن توضيح يا هر گونه اظهار كتبي ديگر دائر بروشن كردن موضوع در اختيار دولت فرستنده اطلاعيه خواهد گذارد. توضيحات و اظهارات مزبور حتي الامكان و تا جائيكه مقتضي باشد از جمله حاوي اطلاعاتي خواهد بود در خصوص قواعد دادرسي طبق قوانين داخلي آن دولت و آنچه كه براي علاج آن بعمل آمده يا در جريان رسيدگي است يا آنچه در اين مورد قابل استفاده بعدي است. ب - اگر در ظرف ششماه پس از وصول اولين اطلاعيه بدولت دريافت كننده موضوع با رضايت هر دو طرف مربوط فيصله نيابد هر يك از طرفين حق خواهد داشت با ارسال اخطاريه اي بكميته و بطرف مقابل موضوع را به كميته ارجاع نمايد. ج - كميته بموضوع مرجوعه فقط پس از احراز اينكه بنابر اصول متفق عليه حقوق بين الملل كليه طرق شكايت طبق قوانين داخلي در موضوع مورد استناد واقع و طي شده است به موضوع مرجوعه رسيدگي ميكند. اين قاعده در مواردي كه طي طرق شكايت بنحو غير معقول طولاني باشد مجري نخواهد بود. د - كميته در موقع رسيدگي باطلاعيه هاي واصل بموجب اين ماده جلسات سري تشكيل خواهد داد. ه ـ - با رعايت مقررات شق «ج» كميته بمنظور حل دوستانه موضوع مورد اختلاف بر اساس احترام بحقوق بشر و آزادي هاي اساسي شناخته شده در اين ميثاق مساعي جميله خود را در اختيار دولتهاي ذينفع طرف ميثاق خواهد گذارد. و - كميته در كليه امور مرجوعه بخود ميتواند از دولتهاي (ذينفع) طرف اختلاف موضوع شق «ب» هر گونه اطلاعات مربوط به قضيه را بخواهد. ز - دولتهاي ذينفع طرف ميثاق موضوع شق «ب» حق خواهند داشت هنگام رسيدگي بقضيه در كميته نماينده داشته باشند و ملاحظات خود را شفاهاً «يا كتباً » يا بهر يك از دو شق اظهار بدارند. ح - كميته بايد در مدت ۱۲ ماه پس از تاريخ دريافت اخطاريه موضوع شق «ب » گزارش بدهد: ۱ - اگر راه حلي طبق مقررات شق «هـ » حاصل شده باشد كميته گزارش خود را بشرح مختصر قضايا و راه حل حاصله حصر خواهد كرد. ۲ - اگر راه حلي طبق مقررات شق «هـ » حاصل نشده باشد كميته در گزارش خود، بشرح مختصر قضايا اكتفا خواهد كرد. متن ملاحظات كتبي و صورتمجلس ملاحظات شفاهي كه دولتهاي ذينفع طرف ميثاق اظهار كرده اند ضميمه گزارش خواهد بود. براي هر موضوعي گزارشي بدولتهاي ذينفع طرف ميثاق ابلاغ خواهد شد. 3 - مقررات اين ماده موقعي لازم الاجراء خواهد شد كه ده دولت طرف اين ميثاق اعلاميه هاي پيش بيني شده در بند اول اين ماده را داده باشند. اعلاميه هاي مذكور توسط دولت طرف ميثاق نزد دبير كل سازمان ملل متحد توديع ميشود و او رونوشت آنرا براي ساير دولتهاي طرف ميثاق ارسال خواهد داشت اعلاميه ممكنست هر موقع بوسيله اخطاريه خطاب بدبير كل مسترد گردد. اين استرداد برسيدگي هر مسئله موضوع يك اطلاعيه كه قبلاً بموجب اين ماده ارسال شده باشد خللي وارد نميكند. هيچ اطلاعيه ديگري پس از وصول اخطاريه استرداد اعلاميه بدبير كل پذيرفته نميشود مگر اينكه دولت ذينفع طرف ميثاق اعلاميه جديدي داده باشد.
ماده ۴۱
از قانون اجازه الحاق دولت شاهنشاهي ايران بميثاق بين المللي حقوق مدني و سياسي — مصوب 1354/02/17