1 - الف - اگر مسئله مرجوعه به كميته طبق ماده 41 با رضايت دولتهاي ذينفع طرف ميثاق حل نشود كميته ميتواند با موافقت قبلي دولتهاي ذينفع طرف ميثاق يك كميسيون خاص سازش تشكيل بدهد (كه از اين پس كميسيون ناميده ميشود). كميسيون بمنظور نيل بيك راه حل دوستانه مسئله بر اساس احترام اين ميثاق مساعي جميله خود را در اختيار دولتهاي ذينفع طرف ميثاق ميگذارد.
ب
كميسيون مركب از پنج عضو است كه با توافق دول ذينفع طرف ميثاق تعيين ميشوند. اگر دولتهاي ذينفع طرف ميثاق درباره تركيب تمام يا بعضي از اعضاء كميسيون در مدت سه ماه بتوافق نرسند آن عده از اعضاء كميسيون كه درباره آنها توافق نشده است از بين اعضاي كميته با رأي مخفي باكثريت دو ثلث اعضاء كميته انتخاب ميشوند. ۲ - اعضاي كميسيون برحسب صلاحيت شخصي خودشان [پاورقي 1] انجام وظيفه ميكنند. آنها نبايد از اتباع دولتهاي ذينفع طرف ميثاق بوده يا از اتباع دولتي كه طرف اين ميثاق نيست يا از اتباع دولت طرف اين ميثاق كه اعلاميه مذكور در ماده ۴۱ را نداده باشند. پاورقي(1) مراد از «صلاحيت شخصي خودشان » اين است كه سمت نمايندگي كشور متبوع خود را ندارند. ۳ - كميسيون رئيس خود را انتخاب و آئين نامه داخلي خود را تصويب ميكند. ۴ - جلسات كميسيون معمولاً در مركز سازمان ملل متحد يا در دفتر سازمان ملل متحد در ژنو تشكيل خواهد شد معهذا جلسات مزبور ممكنست با مشورت دبير كل سازمان ملل متحد و دول ذينفع طرف ميثاق در محل مناسب ديگري تشكيل شود. ۵ - دبيرخانه پيش بيني شده در ماده ۳۶ خدمات دفتري كميسيونهاي متشكل بموجب اين ماده را نيز انجام ميدهد. 6 - اطلاعاتي كه كميته دريافت و رسيدگي ميكند در اختيار كميسيون گذارده ميشود و كميسيون ميتواند از دولتهاي ذينفع طرف ميثاق تهيه هرگونه اطلاع تكميلي مربوط ديگري را بخواهد. ۷ - كميسيون پس از مطالعه مسئله از جميع جهات ولي در هر صورت حداكثر در مدت دوازده ماه پس از ارجاع امر بآن گزارشي برئيس كميته تقديم ميدارد و او آنرا بدولتهاي ذينفع طرف ميثاق ابلاغ مينمايد. الف - اگر كميسيون نتواند در مدت دوازده ماه رسيدگي را باتمام برساند در گزارش خود اكتفا به بيان مختصر اين نكته ميكند كه رسيدگي مسئله بكجا رسيده است. ب - هرگاه يك راه حل دوستانه بر اساس احترام حقوق بشر بنحو شناخته شده در اين ميثاق حاصل شده باشد كميسيون در گزارش خود بذكر مختصر قضايا و راه حلي كه بآن رسيده اند اكتفا ميكند. ج - هرگاه يك راه حل به مفهوم شق «ب » حاصل نشده باشد كميسيون استنباطهاي خود را در خصوص كليه نكات ماهيتي مربوط به مسئله مورد بحث بين دولتهاي ذينفع طرف ميثاق و همچنين نظريات خود را در خصوص امكانات حل دوستانه قضيه در گزارش خود درج ميكند. اين گزارش همچنين محتوي ملاحظات كتبي و صورتمجلس ملاحظات شفاهي دولتهاي ذينفع طرف ميثاق خواهد بود. د - هرگاه گزارش كميسيون طبق شق «ج » تقديم بشود دولتهاي ذينفع طرف ميثاق در مدت سه ماه پس از وصول گزارش برئيس كميته اعلام ميدارند كه مندرجات گزارش كميسيون را مي پذيرند يا نه. ۸ - مقررات اين ماده به اختيارات كميته بر طبق ماده ۴۱ خللي وارد نميكند. ۹ - كليه هزينه هاي اعضاي كميسيون بطور تساوي بين دولتهاي ذينفع طرف ميثاق بر اساس برآوردي كه دبير كل سازمان ملل متحد تهيه ميكند تقسيم ميشود. ۱۰ - دبير كل سازمان ملل متحد اختيار دارد در صورت لزوم هزينه هاي اعضاء را قبل از آنكه دولتهاي ذينفع طرف ميثاق طبق بند ۹ اين ماده پرداخت كنند كارسازي دارد.