قانون اساسنامه بانك ملي ايران مصوب 1346,12,19 با اصلاحات و الحاقات بعدي
فصل اول
كليات و سرمايه
ماده 1
بانك ملي ايران كه بموجب قانون 14 ارديبهشت ماه 1306 تأسيس گرديده طبق مقررات اين اساسنامه اداره ميشود و نسبت بموارديكه در اساسنامه پيش بيني نشده تابع قانون تجارت است قوانين و آئين نامه هاي مربوط به ادارات دولتي و مؤسساتيكه با سرمايه دولت تشكيل شده يا ميشوند در صورتي شامل بانك ملي ايران است كه صراحتاً اين بانك مشمول شناخته شده يا بشود.
ماده 2
مركز اصلي بانك ملي ايران تهران است و ميتواند هر جا لازم بداند شعبه يا نمايندگي دائر كند. بانك ميتواند در صورت اقتضاي مصالح عاليه كشور بموجب تصويبنامه هيئت وزيران مركز خود را بمحل ديگري منتقل نمايد.
ماده 3
سرمايه بانك ملي ايران دو ميليارد ريال است كه تماماً از طرف دولت پرداخت شده است افزايش سرمايه با تصويب مجمع عمومي بانك خواهد بود.
فصل دوم
اركان بانك
ماده 4
بانك داراي اركان ذيل است: الف - مجمع عمومي.
ب
شورايعالي.
پ
هيأت عامل.
ت
هيأت نظار. الف - مجمع عمومي:
ماده 5
مجمع عمومي تشكيل ميشود از وزير دارائي و دو نفر ديگر از وزراء بانتخاب هيئت وزيران و اين سه نفر نمايندگان سهام خواهند بود وزير دارائي سمت رياست مجمع را خواهد داشت.
تبصره
اعضاء شورايعالي - هيئت عامل - هيئت نظار در مذاكرات مجمع عمومي شركت خواهند داشت ولي حق رأي ندارند.
ماده 6
مجمع عمومي بانك لااقل سالي يكبار تشكيل ميشود و علاوه بر آن بتقاضاي وزير دارائي يا مديركل بانك يا رئيس شورايعالي يا رئيس هيئت نظار بدعوت مديركل بانك تشكيل خواهد شد و داراي وظايف و اختيارات زير است:
الف
تصويب بودجه بانك.
ب
رسيدگي و اظهارنظر نسبت بگزارش سالانه مديركل بانك و تصويب ترازنامه و حساب سود و زيان و اندوخته پس از استماع گزارش هيئت نظار.
پ
انتخاب اعضاي شورايعالي.
ت
انتخاب اعضاي هيئت نظار.
ث
اتخاذ تصميم نسبت بهرگونه مسائل ديگر مربوط بعمليات بانك كه از طرف مديركل يا كسي كه بتقاضاي او مجمع تشكيل شده است مطرح ميشود. آگهي دعوت مجمع عمومي بايد حداكثر بيست روز و حداقل پنج روز قبل از انعقاد مجمع در روزنامه رسمي كشور منتشر گردد.
ماده 7
تصميمات مجمع عمومي باكثريت آراء نمايندگان صاحب سهام گرفته مي شود و صورت مجلس مذاكرات به امضاي رئيس مجمع رسيده در مركز بانك نگاهداري خواهد شد. پ - شورايعالي.
ماده 8
شورايعالي از 7 نفر تشكيل مي شود كه مجمع عمومي از بين اشخاص صلاحيتدار براي سه سال انتخاب ميكند و تجديد انتخاب هر يك از آنان بلامانع است جلسات شورايعالي بانك با حضور مديركل بانك تشكيل مي شود.
ماده 9
1 - جلسات شورايعالي بر حسب دعوت رئيس شورا يا مديركل بانك حداقل ماهي يكبار تشكيل مي شود.
2
جلسات شورايعالي وقتي رسميت خواهد داشت كه لااقل پنج نفر از اعضاي آن در جلسه حضور داشته باشند و تصميمات باكثريت آراء اعضاي حاضر گرفته مي شود.
3
شورايعالي از بين اعضاي خود يكنفر رئيس و يكنفر نايب رئيس براي مدت يكسال انتخاب ميكند.
ماده 10
1 - وظايف شورايعالي بقرار زير است:
الف
تصويب آئين نامه استخدامي و ساير آئين نامه هاي مربوط بامور بانك كه بوسيله مديركل بانك پيشنهاد مي شود.
ب
اظهارنظر نسبت به بودجه بانك.
پ
اتخاذ تصميم نسبت بدادن اعتبار ببانك هاي خارجي و گرفتن اعتبار از آنها.
ت
اتخاذ تصميم درباره مسائلي كه در حدود عمليات بانك بشورا مراجعه مي شود.
ث
اتخاذ تصميم راجع به بستانكاريهاي مشكوك الوصول يا لاوصول.
2
شورايعالي حق دارد كليه اطلاعات راجع بامور بانك را كه در اجراي وظايف خود لازم ميداند از مديركل بخواهد. پ - هيأت عامل:
ماده 11
1 - هيئت عامل تشكيل ميشود از مديركل بانك و يكنفر قائم مقام و سه نفر معاون كه براي مدت سه سال منصوب مي شوند و انتصاب مجدد آنان بلامانع است.
2
مديركل بانك به پيشنهاد وزير دارائي و تصويب هيئت وزيران بفرمان ملوكانه و ساير اعضاي هيئت عامل به پيشنهاد مديركل و موافقت وزير دارائي بموجب تصويبنامه هيئت وزيران منصوب مي شوند.
ماده 12
مديركل بانك رئيس هيئت عامل و بالاترين مرجع امور بانك بوده علاوه بر اختيار استخدام و تعليق و اخراج كارمندان و مستخدمين و تعيين شغل و حقوق و ترفيع آنان بطور كلي انجام تمام امور داخلي و اداري در حدود بودجه مصوب و آئين نامه ها و مقررات مربوط داراي وظايف و اختيارات ذيل ميباشد: الف - اجراي مصوبات شورايعالي.
ب
نظارت بر اجراي اساسنامه و آئين نامه هاي بانك.
پ
نمايندگي بانك در كليه مراجع قضائي و غير قضائي با حق توكيل.
ت
اتخاذ تصميم نسبت بكليه امور جاري بانك كه اين قانون صراحتاً جزو وظايف و اختيارات ساير اركان بانك قرار نداده است.
ث
تفويض قسمتي از اختيارات خود و حق امضاء بقائم مقام و معاونان و كارمندان ديگر بانك.
ج
تسليم گزارش از وضع بانك بمجمع عمومي.
چ
آگاه ساختن هيئت نظار از كليه تصميمات شورايعالي.
ماده 13
مديركل بانك وظائف قائم مقام و معاونان را تعيين مينمايد و در غياب مديركل كليه اختيارات و وظايف قانوني او بعهده قائم مقام است. ت - هيأت نظار:
ماده 14
هيئت نظار داراي پنج نفر عضو خواهد بود كه چهار نفر از آنها توسط مجمع عمومي و يكنفر ديگر از طرف وزير دارائي براي مدت يكسال از بين اشخاص صلاحيتدار انتخاب مي شوند. عضو ناظري كه از طرف وزير دارائي تعيين مي شود با حق اظهارنظر مشورتي در جلسات شورايعالي حضور خواهد يافت. هيئت مزبور در اولين جلسه از بين خود يكنفر رئيس و يكنفر نايب رئيس انتخاب مينمايد.
ماده 15
جلسات هيئت نظار لااقل ماهي يكبار تشكيل مي شود بعلاوه هر موقع رئيس هيئت نظار يا رئيس شورايعالي يا مديركل بانك لازم بدانند هيئت را دعوت خواهند نمود. تصميمات هيئت نظار به اكثريت آراء هيئت معتبر خواهد بود.
ماده 16
وظايف هيئت نظار بقرار زير است:
الف
نظارت در امور بانك طبق قوانين مربوط و مقررات اين اساسنامه.
ب
رسيدگي بدفاتر و حسابهاي بانك و گواهي خلاصه حساب هائيكه بانك بايد طبق قانون هر ماه بشوراي پول و اعتبار بفرستد.
پ
رسيدگي بترازنامه و حساب سود و زيان و تهيه گزارش از چگونگي عمليات بانك و نظريات خود براي مجمع عمومي.
تبصره 1
هيئت نظارت ميتواند اطلاعاتي را كه لازم داشته باشد مستقيماً يا بوسيله نماينده اي كه از اعضاي خود يا از خارج انتخاب ميكند از بانك بخواهد همچنين بدفاتر و اوراق و نامه هاي بانك رسيدگي نمايد.
تبصره 2
هيئت نظار حق مداخله مستقيم در امور بانك ندارد و نظريات خود را كتباً بمدير كل بانك اطلاع ميدهد.
فصل سوم
عمليات بانك
ماده 17
بانك عمليات زير را انجام ميدهد:
الف
افتتاح حساب جاري و قبول سپرده اعم از ديداري يا مدت دار.
ب
تنزيل اوراق تجارتي از قبيل برات - سفته و بطور كلي هر سند كه حاكي از طلب بوده و داراي امضاي معتبر باشد.
پ
اعطاي وام در مقابل فلزات گرانبها - ارزهاي قابل انتقال – ضمانت نامه رسيد انبارهاي عمومي - اسناد طلب - اوراق بهادار يا اموال غير منقول ثبت شده.
ت
خريد و فروش يا عرضه اوراق قرضه و سهام به حساب مشتريان.
ث
خريد و فروش اوراق قرضه صادره يا تضمين شده از طرف دولت ايران يا دولت هاي خارجي يا مؤسسات معتبر مالي.
ج
گشايش اعتبارات اسنادي و صدور ضمانت نامه.
چ
انجام معاملات ارزي در حدود مقررات مربوط.
ح
قبول اسناد بهادار بعنوان امانت و انجام هر گونه عمليات مربوط به آنها.
خ
گرفتن اعتبار از بانكهاي خارجي و ياد دادن اعتبار ببانك هاي خارجي براي امور بانكي با تصويب شورايعالي.
د
افتتاح حساب جاري نزد بانك هاي خارجي يا داخلي.
ذ
نگاهداري و اداره صندوقهاي امانت.
ر
اداره كردن صندوق پس انداز و بانك كارگشائي طبق آئين نامه هاي مصوب شورايعالي.
ز
انجام هرگونه عمليات ديگر بانكي كه بموجب قانون بانكي و پولي كشور منع نشده باشد.
تبصره 1
بانك ميتواند نمايندگي مؤسسات پولي يا بانكي را كه بموجب قانون تشكيل شده اند قبول نمايد.
تبصره 6
بانك ميتواند از پذيرفتن سپرده ها و باز كردن حساب جاري و نزول اوراق و هر نوع پيشنهاد معامله ديگر بدون ذكر دليل خودداري نمايد.
فصل چهارم
ترازنامه و تقسيم سود
ماده 18
سال مالي در پايان اسفند هر سال خاتمه مييابد و حسابهاي بانك بتاريخ مزبور بسته مي شود.
تبصره
ترازنامه بانك بايد لااقل 30 روز قبل از تشكيل مجمع عمومي به هيئت نظار تسليم شود.
ماده 19
ارزيابي ارقام دارائي بانك در ترازنامه بطريق زير خواهد بود: الف - شمش و مسكوك طلا بقيمت قانوني.
ب
شمش يا مسكوك نقره كه جريان قانوني ندارد بنرخ بازار بين المللي كه ورود و خروج نقره در آنجا آزاد است.
پ
سهام و اوراق بهادار به بهاي خريداري يا قيمت روز هر يك پائين تر باشد.
ت
اموال منقول و غير منقول به بهاي خريد يا بهاي تمام شده پس از وضع استهلاك.
ث
سود سالانه بانك كه عبارت است از درآمد بانك پس از وضع هزينه و استهلاك
ماده 20
سود هر سال پس از وضع ماليات ها بعلاوه مبلغ نقل شده از سال قبل با تصويب مجمع عمومي بشرح زير تقسيم مي شود: الف - قسمتي از آن طبق قانون بانكي و پولي كشور بعنوان اندوخته قانوني.
ب
قسمتي بعنوان اندوخته براي تأمين مطالبات مشكوك الوصول.
پ
قسمتي براي نقل بحساب سال بعد كه ميزان آن بر حسب پيشنهاد مديركل و تصويب مجمع عمومي تعيين ميگردد.
ت
مابقي سود ويژه متعلق بدولت است.
فصل پنجم
مقررات مختلف
ماده 21
اعضاي شورايعالي و هيئت عامل و هيئت نظار بايد قبل از شروع بكار در حضور اعضاي مجمع عمومي سوگندنامه اي بشرح زير قرائت و امضاء نمايند: امضاكننده ذيل خداوند متعال را بشهادت ميطلبم و بشرافت خود سوگند ياد ميكنم كه بشاهنشاه متبوع و مفخم خود صديق و راستگو بوده و هيچ منظوري نداشته باشم جز فوائد و مصالح كشور و ملت ايران و تكاليفي را كه بموجب اساسنامه بانك ملي ايران براي اينجانب تعيين شده است با كمال راستي و درستي انجام داده و اسرار بانك ملي را چه در مدت تصدي اين مقام و چه بعد از آن حفظ نمايم.
ماده 22
اعضاي شورايعالي و هيئت عامل و هيئت نظار در مدت تصدي خود نمي توانند به شغل بازرگاني اشتغال داشته باشند.
تبصره
اعضاي شورايعالي و هيئت نظار نميتوانند از بانك وام يا اعتبار دريافت دارند ليكن هيئت عامل بانك ميتواند در حدود آئين نامه مصوب از وام كارمندي استفاده نمايند.
ماده 23
چنانچه مشتريان بانك بدهي خود را بموقع ببانك نپردازند يا ترتيب رضايت بخشي براي واريز آن ندهند بانك ميتواند كليه مطالبات خود را از هرگونه موجودي و حساب آنها برداشت نمايد.
ماده 24
نامه ها و اسنادي كه در برابر اشخاص ثالث براي بانك تعهدي ايجاد مينمايد بايد لااقل داراي دو امضاي مجاز باشد.
ماده 25
اين قانون از تاريخ تصويب جانشين قانون اساسنامه بانك ملي مصوب هفتم خردادماه 1339 ميباشد ليكن اقدامات و عملياتي را كه بانك طبق اساسنامه قبلي شروع نموده بر اساس همان قانون بپايان خواهد رسانيد. ساير مقررات و آئين نامه هاي فعلي بانك نيز مادام كه تغيير نكرده بقوت خود باقي است. قانون بالا مشتمل بر بيست و پنج ماده و هفت تبصره كه در جلسه روز يكشنبه ششم اسفند ماه يكهزار و سيصد و چهل و شش به تصويب مجلس شوراي ملي رسيده بود در جلسه روز شنبه نوزدهم اسفند ماه يكهزار و سيصد و چهل و شش شمسي بتصويب مجلس سنا رسيد. رئيس مجلس سنا - مهندس شريف امامي