اعزام دانشجوياني كه داراي مدرك تحصيلي ليسانس و بالاتر هستند با در نظر گرفتن ظرفيت دانشگاههاي كشور و امكانات ارزي، رشته هاي مورد نياز و كاملاً ضروري و با رعايت مفاد ماده (18) قانون گذرنامه مصوب 10 /12 /1351 و اصلاحيه مصوب 23 /5 /1370 صورت خواهد گرفت. وزارت هر سال يكبار اين موارد را تعيين خواهد كرد. در شرايط مساوي اولويت با داوطلبان متأهل مي باشد. تبصره 1 (منسوخه 14ˏ12ˏ1379) - زنان ليسانس و بالاتر با توجه به ساير ضوابط مندرج در اين قانون، تنها در صورتيكه ازدواج كرده باشند و در معيت همسر خويش ميتوانند داوطلب اعزام شوند. تبصره 2 - به منظور افزايش ظرفيت پذيرش دانشگاهها وزارت برنامه و بودجه موظف است معادل مبلغ صرفه جوئي ارزي كه در اثر اين قانون انجام ميگيرد، بودجه ارزي دانشگاهها را اضافه نمايد، بر اين مبنا وزارت علاوه بر بودجه مربوط به توسعه دانشگاهها موظف است معادل صرفه جوئي را در جهت توسعه دانشگاهها مصرف نمايد. ماده 4 - وزارت موظف است هر سال رأساً تعدادي از فارغ التحصيلان را كه داراي مدرك ليسانس يا بالاتر ميباشند به عنوان بورسيه براي كسب تخصصهاي لازم در رشته هاي ضروري، بخارج از كشور اعزام كند. همچنين اعزام بورسيه هاي وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي ديگر كه تحصيلات يا تحقيقاتشان منجر به اخذ مدرك دانشگاهي ميشود، با توجه به ضوابط اين قانون و لزوم اخذ تخصص در رشته هاي ضروري از طريق وزارت صورت ميگيرد. ماده 5 - مؤسسات، شركتهاي خصوصي و افراد حقيقي در صورت تحصيل ارز از طريق قانوني، مي توانند با توجه به شرايط و مقررات اين قانون تا 2% ارز خود را به اعزام دانشجو اختصاص دهند. ماده 6 - وزارت موظف است فهرست اسامي دانشگاههاي دنيا را كه به لحاظ علمي داراي اعتبار لازم بوده و به لحاظ اخلاقي بالنسبه واجد صلاحيت باشند تهيه و به داوطلب اعلام نمايد و فقط پذيرشهاي تحصيلي اين دانشگاهها را به رسميت بشناسد و دانشجويان موضوع اين قانون را منحصراً به آنها اعزام كند. فصل دوم : امتحان اعزام و نحوه گزينش ماده 7 - انتخاب داوطلبان به صورت زير انجام مي گيرد: الف - صلاحيت علمي افراد بر اساس سوابق دانشگاهي متقاضي و آزمون علمي تعيين مي شود چنانچه تعداد داوطلب بيش از تعداد مورد نياز باشد اولويت افراد بر حسب صلاحيت علمي خواهد بود. ب - صلاحيت اخلاقي داوطلبان با توجه به مقررات ماده 2 توسط يك هيأت بررسي صلاحيت اخلاقي مورد بررسي قرار مي گيرد. ماده 8 - وزارت موظف است كلاسهايي جهت تقويت زبانهايي كه تدريس آن در ايران امكان پذير است و آموزش مسائل اخلاقي و اجتماعي براي دانشجوياني كه براي اعزام قبول شده اند، داير نمايد. فصل سوم : هزينه تحصيل و پروانه ارزي و تعهدات مربوط به آنها ماده 9 - دولت موظف است تا زماني كه نياز كشور رفع نشده است و داوطلبان واجد شرايط، به ترتيب مذكور در اين قانون وجود دارند،اعتبار لازم براي بورس و وام تحصيلي را در بودجه كل كشور منظور و نيز سهميه ارزي مربوط را پيش بيني كند. تبصره - ميزان بورس و وام تحصيلي به هر يك از دانشجويان و همچنين مبلغ ارز هر يك از دانشجويان مشغول تحصيل در خارج از كشور، همه ساله با پيشنهاد وزارت و تصويب هيأت وزيران تعيين مي شود. ماده 10 - متناسب با ميزان بودجه و رعايت آيين نامه هاي مربوط، دولت هر سال علاوه بر دانشجويان ممتاز به تعدادي از دانشجويان اعزامي كه امكان تأمين هزينه هاي تحصيلي خود را نداشته باشند در قبال اخذ تعهد رسمي، بورس يا وام تحصيلي اعطاء مي نمايد. تبصره - اعطاي كليه بورسهاي آموزشي (اعم از بورسهاي دولتي و بورسهايي كه كشورهاي ديگر در اختيار دولت ايران مي گذارند) و نيز وام تحصيلي از طريق وزارت انجام مي گيرد. ماده 11 - كساني كه با استفاده از بورس تحصيلي دولت به خارج مي روند بايد متعهد شوند و تضمين بسپارند كه دو برابر و حداكثر ده سال و كساني كه از وام استفاده مي كنند، 1.5 برابر و حداكثر 8 سال و كساني كه از ارز تحصيلي استفاده مي نمايند برابر مدتي كه در خارج از كشور تحصيل كرده اند و حداكثر 6 سال، در محلي كه وزارت مربوطه تعيين مي كند خدمت كنند. ماده 12 - دانشجوياني كه از بورس و يا وام كامل تحصيلي استفاده مي كنند، فقط مي توانند اشتغال به كارهاي علمي داشته باشند. دانشجويان ديگر نيز فقط با اجازه سرپرستي مي توانند به كارهايي بپردازند كه مغاير با شؤون و وظايف اسلامي نباشد و موجب عدم موفقيت آنها در تحصيل نگردد. ماده 13 - ارز تحصيل تنها به كساني تعلق مي گيرد كه مطابق مقررات اين قانون براي ادامه تحصيل به خارج از كشور، اعزام شوند. تبصره - دانشجوياني كه قبل از تصويب اين قانون اعزام شده اند مشمول اين ماده نبوده و در اين مورد طبق ضوابط گذشته با آنان رفتار خواهد شد. ماده 14 - مشمولان نظام وظيفه به شرط عدم غيبت با سپردن تعهد مي توانند جهت ادامه تحصيل طبق ضوابط وزارت به خارج اعزام شوند. فصل چهارم : سرپرستي دانشجويان ماده 15 - به منظور حل مشكلات و نظارت و سرپرستي و مراقبت كامل دانشجويان ايراني در خارج از كشور، به تناسب نياز، سرپرست يا سرپرستاني به رياست يكي از آنان تعيين و به كشورهاي مختلف اعزام مي شوند. سرپرستان و رؤساي سرپرستي به پيشنهاد وزير فرهنگ و آموزش عالي و حكم وزير امور خارجه منصوب مي گردند. ماده 16 - سرپرستي ضمن رعايت مصالح سياست خارجي و هماهنگي با نمايندگي وزارت امور خارجه ملزم به اجراي دستورالعملها و مقررات وزارت فرهنگ و آموزش عالي در رابطه با امور تحصيلي و اخلاقي دانشجويان مي باشد. تبصره - چگونگي ارتباط اداري و مالي سرپرستي با نمايندگي وزارت امور خارجه و بر طبق آيين نامه اي خواهد بود كه به تصويب وزير فرهنگ و آموزش عالي و وزير امور خارجه مي رسد. ماده 17 - شرايط سرپرستان به قرار زير است: الف - ايمان و اعتقاد به اسلام و ولايت فقيه، نظام جمهوري اسلامي و قانون اساسي. ب - تقوا، كه نشانه آن انجام واجبات و اجتناب از محرمات است. ج - تأهل. د - داشتن حداقل مدرك ليسانس يا معادل آن. ه - توانايي كافي براي انجام وظايف سرپرستي. و - آشنايي لازم به زبان دانشگاهي كشور محل مأموريت و يا يكي از زبانهاي بين المللي رايج در آن كشور. ز - داشتن حداقل سه سال سابقه كار در امور آموزشي و فرهنگي. تبصره - وزارت مي تواند از علماي حوزه هاي علميه كه به جز بند ز ساير شرايط را دارا باشند جهت سرپرستي انتخاب نمايد. ماده 18 - وظايف سرپرستان به شرح زير است: الف - كمك و راهنمايي به دانشجويان در تهيه مسكن. ب - بررسي وضع علمي و اخلاقي دانشگاههاي كشور محل خدمت و تهيه گزارشهاي لازم سالانه از آنها براي وزارت فرهنگ و آموزش عالي. ج - نظارت بر امور تحصيلي دانشجويان و اخلاق و رفتار آنان. د - ارسال گزارش از وضع تحصيلي و اخلاق و رفتار دانشجويان به وزارت فرهنگ و آموزش عالي در هر سال يا نيمسال يا فصل بر حسب نظام تحصيلي دانشگاه محل. ه - همكاري در اخذ پذيرش داوطلباني كه از طرف وزارت فرهنگ و آموزش عالي معرفي مي شوند. و - نظارت بر وضع اخلاقي و اعتقادي بر تحصيلي ساير دانشجويان كه در محل مأموريت سرپرستي به تحصيل اشتغال دارند. ز - دانشجويان مشمول بند و در صورت تأييد سرپرستي جز مزاياي ارزي از ساير مزايا برخوردار مي شوند. ماده 19 - تحصيل فرزندان افرادي كه به صورت مجاز در كشور خارجي زندگي مي نمايند بلامانع بوده و سرپرستي موظف است به كار آنان نظارت داشته باشد. ماده 20 - وزارت موظف است مطابق آيين نامه هاي مربوط پس از وصول گزارش سرپرستي ها و رسيدگي به وضع دانشجوياني كه از حيث اخلاق و رفتار شايستگي ندارند و يا در تحصيلات، پيشرفت لازم را حاصل نكردهاند با تذكر قبلي نسبت به قطع بورس، وام تحصيلي و يا ارز تحصيلي آنان اقدام نموده و از تمديد مجوز خروج تحصيلي ايشان خودداري نمايد.
ماده 3 (اصلاحي 14ˏ12ˏ1379) اصلاحی ۱۳۷۹/۱۲/۱۴
از قانون اعزام دانشجو به خارج از كشور — مصوب 1364/01/25