قانون الحاق دولت شاهنشاهي ايران بكنوانسيون توكيو راجع به جرائم و برخي از اعمال ارتكابي ديگر در هواپيما مصوب 1355,02,21 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
كنوانسيون توكيو راجع بجرائم و برخي اعمال ارتكابي ديگر در هواپيما مورخ 14 سپتامبر 1963 (23 شهريور 1342) مشتمل بريك مقدمه و بيست و شش ماده تصويب و اجازه تسليم اسناد الحاق آن داده ميشود. قانون فوق مشتمل بر يك ماده و متن كنوانسيون ضميمه پس از تصويب مجلس سنا در جلسه روز چهارشنبه 15ر11ر1354 (2534) در جلسه روز سهشنبه بيست و يكم ارديبهشت ماه دو هزار و پانصد و سي و پنج شاهنشاهي بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي كنوانسيون راجع به جرائم و برخي اعمال ارتكابي ديگر در هواپيما دول طرفين اين كنوانسيون در موارد ذيل موافقت نمودند
فصل اول
قلمرو اجراي كنوانسيون
ماده 1
1 - مقررات كنوانسيون حاضر در موارد زير مجري خواهد بود:
الف
در مورد جرائم موضوع قوانين جزائي.
ب
در مورد اعمالي كه متضمن ارتكاب جرم بوده و يا نباشد ولي سلامت هواپيما و سرنشينان و محمولات آنرا به مخاطره اندازد و يا سبب اختلال نظم وآرامش داخلي هواپيما گردد.
2
باستثناء موارد مذكور در فصل سوم - مقررات كنوانسيون حاضر در مورد جرائم و اعمال ارتكابي توسط يك فرد در داخل يك هواپيما ثبت شده نزد يكي از دول متعاهد - هنگامي كه هواپيما در پرواز بوده يا در سطح درياهاي آزاد و يا منطقهاي كه متعلق بهيچيك از دول نباشد قرار گرفته باشد - مجري خواهد بود.
3
از لحاظ اين كنوانسيون يك هواپيما از زماني كه نيروي موتوري آن به منظور پرواز بكار ميافتد تا زمانيكه عمل فرود آمدن آن پايان يابد در حال پرواز تلقي ميشود.
4
اين كنوانسيون در مورد هواپيماهائي كه بمنظورهاي نظامي يا گمركي يا پليسي بكار ميروند - مجري نخواهد بود.
ماده 2
با ملحوظ داشتن مقررات ماده 4 و بجز مواردي كه سلامت هواپيما و سرنشينان و محمولات آن ايجاب كند - هيچيك از مقررات اين كنوانسيون بنحوي تفسير نخواهد شد كه بمنزله اجازه يا تكليف بانجام اقداماتي در مورد تخلف از قوانين جزائي ناظر بر جرائم سياسي و يا بزههاي مبتني بر تبعيضات نژادي و يا مذهبي- تلقي گردد.
فصل دوم
صلاحيت
ماده 3
1 - دولت ثبتكننده هواپيما - براي رسيدگي بجرائم و اعمال ارتكابي در هواپيما صالح ميباشد.
2
هر يك از دول متعاهد - اقدامات لازم را براي احراز صلاحيت خود بعنوان دولت ثبتكننده در مورد رسيدگي بجرائم ارتكابي در هواپيمائي كه نزد او به ثبت رسيده است معمول خواهد داشت.
3
اين كنوانسيون بهيچيك از صلاحيتهاي جزائي كه بموجب قوانين داخلي اعمال ميگردد خللي وارد نميكند.
ماده 4
دولت متعاهدي كه دولت ثبتكننده هواپيما نباشد نميتواند بمنظور اعمال صلاحيت جزائي خود در مورد جرم ارتكابي در داخل هواپيما در امر پرواز آن مداخله نمايد مگر در موارد مشروحه ذيل:
الف
جرم در سرزمين آن دولت اثراتي ايجاد كند.
ب
جرم توسط يا عليه يكي از اتباع آن دولت يا مقيمين دائمي آن ارتكاب يافته باشد.
ج
جرم امنيت آن دولت را بمخاطره اندازد. د - جرم ناقض قواعد يا مقررات جاري آن دولت ناظر به پرواز و يا مانور هواپيما باشد.
ه
- اعمال صلاحيت- براي رعايت تعهدات ناشي از يك موافقتنامه چند جانبه بينالمللي براي آن دولت ضروري باشد.
فصل سوم
اختيارات فرمانده هواپيما
ماده 5
1 - مقررات اين فصل در مورد جرائم و اعمالي كه توسط شخصي در هواپيماي در حال پرواز - چه بر فراز فضاي هوائي دولت ثبتكننده چه بر فراز درياهاي آزاد يا بر فراز منطقهاي كه متعلق بهيچيك از دول نباشد ارتكاب يافته يا شروع بارتكاب آن شده - جاري نخواهد بود. مگر اينكه آخرين نقطه برخاست يا اولين نقطه مورد نظر براي فرود بعدي در سرزمين دولتي غير از دولت ثبتكننده باشد و يا هواپيما متعاقباً در فضاي هوائي دولتي غير از دولت ثبتكننده پرواز كند و شخص مذكور هنوز سوار هواپيما باشد.
2
عليرغم مفاد بند 3 ماده 1 از لحاظ اين فصل هواپيما از زماني كه كليه درهاي خارجي آن پس از سوار شدن مسافرين بسته شد تا زماني كه مجدداً بمنظور پياده شدن مسافرين باز گردد - در حال پرواز تلقي ميشود. در صورت فرود اجباري - مقررات اين فصل همچنان در مورد جرائم و اعمال ارتكابي در هواپيما تا زمانيكه مقامات صالح يك دولت مسئوليت هواپيما و سرنشينان و محمولات آنرا بعهده بگيرند - جاري خواهد بود.
ماده 6
1 - هرگاه فرمانده هواپيما - با داشتن دلايل موجه - معتقد گردد كه شخصي در هواپيما - مرتكب يكي از جرائم يا اعمال مندرج در بند 1 ماده 1 شده يا در شرف ارتكاب آن ميباشد - ميتواند بجهات زير در مورد اين شخص تدابير لازم از جمله تدابير تضييقي اتخاذ نمايد: الف - براي حفظ سلامت هواپيما يا سرنشينان يا محمولات آن.
ب
حفظ نظم و ترتيب در هواپيما.
ج
تسليم كردن شخص مورد نظر بمقامات صالح يا پياده كردن او طبق مقررات اين فصل. 2 - فرمانده هواپيما ميتواند براي اجراي تدابير تضييقي كه مجاز باتخاذ آن بوده در مورد هر شخص- همكاري ساير خدمه هواپيما را خواستار شده يا اجازه دهد همچنين بدون الزام مسافرين همكاري آنان را خواستار شده يا اجازه دهد. هر يك از خدمه هواپيما يا مسافرين همچنين ميتواند بدون داشتن چنين اجازهاي با داشتن دلايل موجه فوراً اقدامات احتياطي معقولي را كه معتقد است براي حفظ سلامت هواپيما يا سرنشينان و يا محمولات آن ضروري است معمول دارد.
ماده 7
1 - تدابير تضييقي كه بموجب ماده 6 درباره شخصي اتخاذ ميگردد بعد از نقطهاي كه هواپيما در آن فرود ميآيد ادامه نخواهد يافت- مگر آنكه: الف - اين نقطه در سرزمين دولت غير متعاهدي واقع باشد و مقامات آن دولت اجازه پياده كردن شخص مذكور را ندهند و يا اينكه بموجب شق ج بند1 ماده 6 اين تدابير براي تحويل آن شخص به مقامات صالح اتخاذ شده باشد.
ب
هواپيما مجبور بفرود اجباري شود و فرمانده هواپيما قادر بتحويل شخص مذكور به مقامات صالحه نباشد.
ج
شخص مذكور با ادامه مسافرت با شرايط تضييقي موافقت نمايد.
2
فرمانده هواپيما مكلف است در صورتيكه طبق مقررات ماده 6 تدابيري تضييقي درباره شخصي اتخاذ نموده- در كمترين مدت و در صورت امكان قبل از فرود آمدن در سرزمين يك دولت - مراتب و دلايل تدابير خود را بمقامات آن دولت اعلام دارد.
ماده 8
1 - فرمانده هواپيما ميتواند - تا جائيكه براي اجراي مفاد شقوق الف و ب بند 1 ماده 6 لازم باشد - در سرزمين هر دولتي كه هواپيما در آن فرود ميآيد هر شخصي را - كه با داشتن دلايل موجه معتقد باشد - در هواپيما مرتكب يك عمل پيشبيني شده در شق ب بند 1 ماده 1 را گرديده يا درشرف ارتكاب آن بوده است - پياده كند.
2
فرمانده هواپيما جريان و دلايل اين پياده كردن را به مقامات صالح دولتي كه در آن شخصي را طبق مقررات اين ماده پياده ميكند گزارش خواهد نمود.
ماده 9
1 - فرمانده هواپيما ميتواند - هر شخصي را كه با داشتن دلايل موجه معتقد باشد- در هواپيما مرتكب جرمي شده كه بنظر او طبق قوانين جزائي دولت ثبتكننده هواپيما از جرائم شديد بشمار ميرود - به مقامات صالح هر دولت متعاهدي كه هواپيما در سرزمين آن فرود ميآيد -تحويل دهد.
2
فرمانده هواپيما بايد در اولين فرصت ممكن و در صورت امكان قبل از فرود آمدن هواپيما در سرزمين يكي از دول متعاهد - اين مراتب را كه شخصي در هواپيما است كه فرمانده قصد دارد او را بموجب بند قبلي تحويل دهد با ذكر دلايل بمقامات صالح دولت مزبور اعلام دارد.
3
فرمانده هواپيما مدارك و اطلاعاتي را كه بموجب قوانين دولت ثبتكننده هواپيما صحيحاً در اختيار دارد- بمقامات صالح دولتي كه شخص مظنون را بموجب مقررات اين ماده تحويل ميدهد - تسليم خواهد نمود.
ماده 10
در مورد تدابيري كه بر اساس اين كنوانسيون اتخاذ ميگردد در هيچيك از مراحل رسيدگي بدعواي خسارت شخصي كه تدابير متخذه متوجه او بوده مسئوليتي متوجه فرمانده هواپيما يا خدمه يا مسافرين يا مالك يا بهرهبردار هواپيما و يا شخصي كه بحساب او پرواز انجام شده است- نخواهد بود.
فصل چهارم
تصرف غير قانوني هواپيما
ماده 11
1 - هر گاه شخصي داخل هواپيما از طريق غير قانوني و با توسل بزور يا تهديد بزور مرتكب عمل مداخله و تصرف و يا اعمال كنترل هواپيماي در حال پرواز بشود و يا هرگاه چنين عملي در شرف وقوع باشد دول متعاهد براي حفظ و يا بازگرداندن كنترل هواپيما به فرمانده قانوني آن كليه تدابير مقتضي را اتخاذ خواهند نمود.
2
در موارد مشروح در بند قبل - دولت متعاهدي كه هواپيما در سرزمين او فرود ميآيد - به مسافرين و خدمه بمحض امكان اجازه ادامه مسافرت خواهد داد و هواپيما و محمولات آنرا در اختيار اشخاصي كه قانونا حق تصرف آنرا دارند ميگذارد.
فصل پنجم
اختيارات و وظائف دول
ماده 12
هر يك از دول متعاهد به فرمانده هواپيماي به ثبت رسيده نزد دولت متعاهد ديگر اجازه خواهد داد كه بموجب مفاد بند 1 ماده 8 هر فردي را كه صلاح بداند پياده كند.
ماده 13
1 - طبق مقررات بند 1 ماده 9 هر يك از دول متعاهد مكلف است شخصي را كه فرمانده هواپيما تحويل ميدهد - تحويل گيرد. 2 - هرگاه اوضاع و احوال را مقتضي تشخيص دهد- هر يك از دول متعاهد اشخاص مظنون به ارتكاب اعمال مذكور در بند 1 ماده 11 و هر شخص ديگري را كه تحويل گرفته باشد بمنظور تأمين حضور او- بازداشت خواهد نمود يا اقدامات ديگري را معمول خواهد داشت. اين بازداشت يا اقدامات بايد منطبق با قوانين آن دولت بوده و نميتواند بيش از زماني كه براي شروع تعقيب جزائي يا تشريفات استرداد لازم باشد ادامه يابد. 3 - هر شخصي كه در اجراي مقررات بند فوق بازداشت گردد ميتواند بلافاصله با نزديكترين نماينده ذيصلاحيت دولت متبوع خود تماس حاصل نمايد و براي اين كار همه نوع تسهيلات درباره او معمول خواهد گرديد. 4 - هر دولت متعاهد كه شخصي را بموجب بند 1 ماده 9 تحويل ميگيرد يا هواپيمائي كه يكي از اعمال پيشبيني شده در بند 1 ماده 11 در آن واقع شده در سرزمين او فرود ميآيد بلافاصله تحقيقات مقدماتي جهت روشن شدن جريان امر انجام خواهد داد. 5 - وقتي كه دولتي بموجب مفاد اين ماده شخصي را بازداشت نمود بلافاصله مراتب بازداشت و اوضاع و احوال موجه را به دولت ثبتكننده و بدولت متبوع بازداشت شده و در صورت لزوم بهر دولت ذينفع ديگري اعلام خواهد كرد. دولتي كه تحقيقات مقدماتي را بموجب بند 4 اين ماده بعمل ميآورد نتيجه را بدول مذكور گزارش كرده و نظر خود را درباره اعمال صلاحيت اعلام خواهد نمود.
ماده 14
1 - هرگاه شخصي كه باستناد بند 1 ماده 8 پياده و يا طبق بند 1 ماده 9 تحويل و يا پس از ارتكاب جرم موضوع بند 1 ماده 11 پياده گرديده نتواند يا نخواهد مسافرت خود را ادامه دهد - دولتي كه هواپيما به سرزمين آن فرود آمده - در صورتي كه نخواهد باو اجازه ورود دهد - و اين شخص جزو اتباع و يا مقيم دائمي آن نباشد - ميتواند او را به سرزمين دولتي كه تابع يا مقيم دائمي آن است و يا به دولتي كه مسافرت هوائي از سرزمين آن آغازشده است باز گرداند.
2
پياده شدن يا تحويل گرفتن يا بازداشت كردن و ساير اقداماتي كه در بند 2 ماده 13 پيشبيني شده و همچنين بازگردانيدن شخص مورد نظر از نظر قوانين مربوط به ورود و اقامت يك دولت متعاهد بمنزله اجازه ورود يا پذيرش به سرزمين اين دولت تلقي نخواهد شد و هيچيك از مواد اين كنوانسيون ناقض قوانين دول متعاهد در مورد اخراج و طرد اشخاص نخواهد بود.
ماده 15
1 - با وجود ماده 14 اشخاصي كه بموجب بند 1 ماده 8 پياده يا طبق بند 1 ماده 9 تحويل و يا پس از ارتكاب جرم پيشبيني شده در بند 1ماده 11 پياده گرديدهاند ميتوانند هر گاه مايل به ادامه سفر خود باشند در اولين فرصت ممكن بجانب مقصد مورد نظر خود حركت نمايند - مگر اينكه حضور آنان طبق قوانين دولتي كه هواپيما در سرزمين آن فرود آمده براي استرداد يا تعقيب جزائي ضروري باشد.
2
با وجود قوانين مربوط به ورود و پذيرش و استرداد و اخراج- هر يك از دول متعاهد كه در سرزمين آن - شخصي طبق مقررات بند 1 ماده 8 پياده و يا طبق مقررات بند 1 ماده 9 تحويل و يا بعلت ظن به ارتكاب يكي از جرائم موضوع بند 1 ماده 11 پياده شده باشد - اين شخص را از حقوقي كه از حقوق اتباع خود براي تأمين و حمايت در موارد مشابه كمتر نباشد برخوردار خواهد نمود.
فصل ششم
ساير مقررات
ماده 16
1 - جرائم ارتكابي در هواپيماي ثبت شده نزد يك دولت متعاهد از لحاظ استرداد در حكم اين است كه اين جرائم هم در محل وقوع آن و هم در سرزمين دولت ثبتكننده ارتكاب يافتهاند.
2
هيچيك از مقررات اين كنوانسيون نبايد در حكم الزامي بودن استرداد تغيير و تلقي گردد.
ماده 17
بمناسبت اقدامات تحقيقي يا بازداشت يا هنگام اعمال صلاحيت بهر نحو ديگر در مورد جرمي كه در داخل هواپيما ارتكاب يافته دول متعاهد سلامت و ساير مصالح هوانوردي را ملحوظ خواهند داشت و بنحوي اقدام خواهند نمود كه از تأخير غير ضروري براي هواپيما و مسافرين و خدمه و محمولات آن جلوگيري شود.
ماده 18
هر گاه دول متعاهد مشتركاًء به برقراري سازمانهاي حمل و نقل هوائي و يا نمايندگيهاي عملياتي بينالمللي مبادرت نمايند كه هواپيماهاي مورد بهرهبرداري آن نزد دولت مشخصي به ثبت نرسيده باشد - دول مذكور در اجراي مفاد اين كنوانسيون بر حسب مورد ولدي الاقتضاء يكي از دولتهاي شريك را بعنوان دولت ثبتكننده معرفي خواهند نمود و اين مورد را باطلاع سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري خواهند رسانيد و اين سازمان بنوبه خود مراتب را باطلاع كليه دول طرف اين كنوانسيون خواهد رسانيد.
فصل هفتم
مقررات نهائي
ماده 19
اين كنوانسيون تا تاريخي كه بموجب مقررات ماده 21 لازمالاجرا گردد - براي امضاي كليه دولي كه تا آن تاريخ بعضويت سازمان ملل متحد و يا يكي از سازمانهاي تخصصي درآمدهاند مفتوح خواهد بود.
ماده 20
1 - اين كنوانسيون طبق مقررات قانون اساسي هر يك از دول امضاءكننده بتصويب خواهد رسيد.
2
اسناد تصويب به سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري تسليم خواهد شد.
ماده 21
1 - پس از آنكه دوازده دولت اسناد تصويب خود را تسليم نمودند- كنوانسيون نود روز بعد از تاريخ تسليم دوازدهمين سند تصويب - بين دول مذكور بمرحله اجراء در ميآيد. از آن پس در مورد دولي كه آنرا تصويب مينمايند - كنوانسيون نود روز پس از تسليم اسناد تصويب لازمالاجرا خواهد بود.
2
بمحض لازمالاجرا شدن - كنوانسيون حاضر توسط سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري نزد دبير كل سازمان ملل متحد به ثبت خواهد رسيد.
ماده 22
1 - كنوانسيون حاضر پس از لازمالاجرا شدن براي الحاق كليه دول عضو سازمان ملل متحد يا عضو يكي از سازمانهاي تخصصي مفتوح خواهد بود.
2
الحاق يا تسليم سند به سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري انجام ميگيرد و نود روز پس از تسليم اعتبار خواهد يافت.
ماده 23
1 - هر يك از دول عضو ميتواند فسخ اين كنوانسيون را كتباً به سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري اعلام نمايد.
2
فسخ، شش ماه پس از وصول اعلاميه فسخ به سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري تحقق خواهد يافت.
ماده 24
1 - اختلافات بين دول متعاهد در مورد تفسير و اجراي اين كنوانسيون كه از طريق مذاكره حل نشود- بنابر تقاضا و پيشنهاد يكي از طرفين بداوري ارجاع خواهد گرديد و هر گاه ظرف ششماه پس از تقاضاي داوري طرفها نتوانند نسبت به ترتيب داوري بتوافق برسند - هر يك از طرفين ميتواند اختلاف را از طريق دادخواستي كه با رعايت اساسنامه ديوان بينالمللي دادگستري تنظيم شده باشد - به ديوان مذكور - ارجاع نمايد.
2
هر يك از دول ميتواند در موقع امضاء يا تصويب يا الحاق باين كنوانسيون اعلام نمايد كه خود را نسبت به مقررات بند فوق متعهد نميداند. سايردول متعاهد - نسبت به هر دولت متعاهد ديگري كه چنين قيد را نسبت به مفاد بند فوق نموده باشد - متعهد نخواهند بود.
3
هر يك از دول متعاهد كه نسبت به رعايت مقررات بند فوق قيد نموده باشد ميتواند در هر موقع با ارسال اعلاميهاي به سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري قيد خود را پس بگيرد.
ماده 25
بجز آنچه در ماده 24 مقرر گرديده - قيد ديگري به كنوانسيون حاضر پذيرفته نيست.
ماده 26
سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري مراتب زير را باطلاع عموم دول عضو سازمان ملل متحد يا هر يك از سازمانهاي تخصصي - خواهد رسانيد: الف - امضاء كنوانسيون حاضر و تاريخ امضاء.
ب
تسليم اسناد تصويب يا الحاق با ذكر تاريخ.
ج
تاريخ لازمالاجرا شدن كنوانسيون حاضر با توجه بمفاد بند 1 ماده 21.
د
وصول اعلاميه فسخ با ذكر تاريخ.
ه
- وصول اعلاميهها يا اخطاريههاي موضوع ماده 24 با قيد تاريخ. بنا بمراتب فوق امضاءكنندگان تامالاختيار زير اين كنوانسيون را امضاء نمودند. اين كنوانسيون در تاريخ چهاردهم ماه سپتامبر سال يكهزار و نهصد و شصت و سه ميلادي در شهر توكيو در سه متن اصلي به زبانهاي انگليسي و فرانسه و اسپانيولي تهيه و تنظيم گرديده است. اين كنوانسيون در سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري توديع گرديده و برابر ماده 19 براي امضاء مفتوح ميباشد و سازمان رونوشت مصدق كنوانسيون را براي كليه دول عضو سازمان ملل متحد و هر يك از سازمانهاي تخصصي ارسال خواهد داشت. كنوانسيون فوق مشتمل بر يك مقدمه و بيست و شش ماده منضم بقانون الحاق دولت شاهنشاهي ايران بكنوانسيون توكيو راجع بجرائم و برخي اعمال ارتكابي ديگر در هواپيما ميباشد. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي