سازمان برنامه داراي اركان زير است:
الف
مدير عامل.
ب
شورايعالي.
ج
هيئت نظارت. الف (اصلاحي 14ˏ03ˏ1360) - مدير عامل : مدير عامل بر حسب پيشنهاد دولت بموجب بامضاي وزير آن وزارتخانه براي سه سال منصوب ميشود و پس از پايان دوره مزبور ممكن است مجدداً بهمانسمت منصوب گردد و در صورت فوت يا استعفا يا احراز عدم صلاحيت مدير عامل جانشين او بترتيب مذكور تعيين خواهد شد. مدير عامل موظفاً انجام خدمت نموده و جز انجام اين وظيفه حق ندارد هيچ نوع شغل آزاد يا شغل موظف دولتي و اجتماعي داشته باشد و همچنينحق ندارد در هيچ شركت يا مؤسسه يا تجارت خانه يا با هر شخصي كه طرف معامله با سازمان باشد مستقيم يا غير مستقيم سهيم و شريك شود. مدير عامل بر ادارات تابعه سازمان برنامه رياست داشته و وظايف او بقرار زير است:
1
تهيه بودجه اداري و تعيين تشكيلات سازمان و تغيير آن با تصويب شورايعالي و استخدام و عزل و نصب و ترفيع و تنزل پايه كارمندان طبقآئيننامه استخدامي و همچنين تعقيب كاركنان مختلف.
2
امضاي اسناد و اوراق بهادار و نامهها و انعقاد قراردادها.
3
انجام تكاليفي كه در تهيه برنامهها و طرحها و نقشههاي اجرائي و تمركز وجوه برنامه و پرداخت هزينههاي عمليات اجرائي و كمك بمؤسسات خصوصي بر عهده سازمان برنامه است.
4
تهيه آئيننامهها و مقررات اجرائي و نظارتهاي فني و مالي در اجراي برنامهها.
5
تنظيم گزارش عمليات هر سه ماه و گزارش كامل عمليات و حساب درآمد و هزينه سالانه طبق ماده 9.
6
نمايندگي سازمان برنامه در مقابل هيئت دولت و وزارت خانهها و كميسيون مشترك برنامه مجلسين و محاكم (با حق توكيل) و اشخاص ومؤسسات خصوصي . مدير عامل بطور كلي مسئول حسن اجراي وظايفي است كه بعهده سازمان برنامه قرار داده شده و از اين نظر در مقابل هيئت دولت مسئول است. مدير عامل ميتواند آن قسمت از اختيارات اداري و فني و مالي خود را كه لازم بداند بهر يك از معاونين يا مشاورين ايراني يا رؤساي ادارات تفويضنمايد. ب (اصلاحي 14ˏ03ˏ1360) - شورايعالي: شورايعالي مركب از هفت نفر عضو خواهد بود كه از اشخاص صالح و مجرب و ذي فن كه براي تمام مدت برنامه بر حسب پيشنهاد دولت بامضاي وزير آن وزارتخانه منصوب ميشوند. در صورت فوت يا استعفاء يا احراز عدم صلاحيت هر يك از اعضاي شورايعالي جانشين او بهمان ترتيب منصوب خواهد شد. اعضاي شورايعالي موظفاً انجام خدمت نموده و حق ندارند در هيچ شركت يا مؤسسه يا تجارتخانه يا با هر شخص كه طرف معامله سازمان برنامهباشد مستقيم يا غير مستقيم سهيم يا شريك باشند و همچنين حق ندارند هيچ نوع شغل آزاد يا شغل موظف دولتي و اجتماعي داشته باشند و حقعضويت در هيئت مديره هيچيك از شركتهاي دولتي را ندارند مگر به مأموريت سازمان برنامه آنهم غير موظف. جلسات شورايعالي با حضور لااقل پنج نفر از اعضاء رسميت خواهد يافت و نسبت بموضوعات مطروحه رأي چهار نفر معتبر خواهد بود. شورايعالي عهدهدار تصويب نقشهها و طرحها و برآوردهها و مقررات اجرائي برنامه در حدود برنامههاي تفصيلي كه بتصويب كميسيون مشتركبرنامه مجلسين رسيده باشد و نيز عهدهدار تصويب آئيننامهها و قراردادها و بطور كلي مأمور مراقبت در حسن انجام كليه وظايفي است كه بعهدهسازمان برنامه قرار داده شده است. ج (اصلاحي 26ˏ10ˏ1335) - هيئت نظارت: هيئت نظارت سازمان برنامه مركب از هفت نفر عضو خواهد بود كه سه نفر از آنان را مجلس سنا از ميان فهرست نه نفري و چهار نفر ديگر را مجلس شوراي ملي از ميان فهرست 12 نفري ديگر كه از طرف دولت پيشنهاد ميگردد بطريقي كه قانون براي انتخاب مستشاران ديوان محاسبات مقرر داشته براي مدت دو سال انتخاب مينمايد. در صورت فوت يا استعفاء يا احراز عدم صلاحيت هر يك از اعضاء هيأت تظارت [نظارت] جانشين او بهمان ترتيب برايهر نفر از ميان فهرست سه نفري كه دولت بمجلس پيشنهاد ميكند انتخاب خواهد شد. اعضاي هيأت نظارت موظفاً انجام خدمت نموده و حق ندارند در هيچ شركت يا مؤسسه يا تجارتخانه يا با هر شخص كه طرف معامله با سازمان برنامه باشد مستقيم يا غير مستقيم سهيم و شريك باشند و همچنين حق ندارند هيچ نوع شغل آزاد و يا شغل موظف دولتي و اجتماعي داشته باشند و حقعضويت در هيأت مديره هيچيك از شركتهاي دولتي را ندارند مگر بمأموريت سازمان برنامه آنهم غير موظف. جلسات هيأت نظارت با حضور لااقل پنجنفر از اعضاء رسميت خواهد يافت و نسبت بموضوعات مطروحه رأي چهار نفر معتبر خواهد بود. وظايف هيئت نظارت بقرار زير است: 1 - نظارت در مخارج برنامه از جهت تشخيص مطابقت آنها با قانون و طرح ها و برآوردها و مصوبات كميسيون مشترك برنامه مجلسين و شورايعالي وآئيننامههاي سازمان برنامه. 2 - اظهار نظر در آئيننامهها و مقرراتي كه بايد بتصويب برسد از جهة مطابقت با قوانين و مقررات. مدير عامل موضوعي را كه بايد در آن اظهارنظر شود باطلاع هيئت نظارت خواهد رساند تا در عرض يكهفته و در موارد لزوم با تمديد مهلت براي يكهفته ديگر نظر خود را بدهد و اگر رأسمهلت هيئت نظر خود را نداد دليل بر موافقت خواهد بود و در اين مورد مدير عامل سازمان برنامه مكلف است مراتب را بكميسيون مشترك برنامهمجلسين گزارش دهد. 3 - هيئت نظارت حق مراجعه مستقيم به هيئت دولت و كميسيون مشترك برنامه مجلسين دارد و مكلف است در اموري كه از طرف هيئت دولت وكميسيون مشترك برنامه مجلسين مراجعه ميشود رسيدگي نموده و نتيجه تحقيقات خود را مستقيماً گزارش دهد. 4 - هر گاه هيئت نظارت تصميم يا اقدامي را مخالف مقررات و مصوبات تشخيص دهد موظف است نظر خود را بمدير عامل اطلاع دهد و درصورتيكه مدير عامل ترتيب اثر ندهد مراتب را بدولت و كميسيون مشترك برنامه مجلسين گزارش خواهد داد. همچنين در صورت وقوع تخلف ياجرم مراتب را با ذكر دليل بمدير عامل اعلام خواهد نمود تا ترتيب رسيدگي و تعقيب از طرف مدير عامل داده شود. تبصره - بازنشستگي مانع از عضويت هيأت نظارت و شوراي عالي برنامه نخواهد بود.