انتخاب اعضاي شوراي روستا و شهر به صورت مستقيم، عمومي، با راي مخفي و اكثريت نسبي آرا خواهد بود.
تبصره 1(اصلاحي 19ˏ12ˏ1403)
در صورتي كه آراي دو يا چند نفر از داوطلبان مساوي باشد اولويت يا ايثارگران ميباشد و در صورت نبودن افراد مذكور اولويت با فرد يا افرادي است كه داراي مدرك تحصيلي بالاتر هستند و در صورت يكسان بودن مدرك تحصيلي ملاك انتخاب قرعه است انتخابات هيأت رئيسه شوراهاي موضوع اين قانون نيز مشمول مفاد اين تبصره مي باشد.
تبصره 2(الحاقي 19ˏ12ˏ1403)
اخذ رأي در كليه حوزه هاي انتخابيه كشور در يك روز انجام مي شود و مدت زمان اخذ رأي حداقل ده ساعت است و در صورت ضرورت با موافقت مشترك هيأت هاي اجرائي و نظارت شهرستان قابل تمديد مي باشد. در صورتي كه همزمان با برگزاري انتخابات شوراها، انتخابات ديگري نيز برگزار گردد، تشخيص ضرورت و مدت تمديد اخذ رأي در يك يا چند حوزه يا سراسر كشور با رعايت قانون مربوط انجام مي شود. ماده 17 مكرر (اصلاحي 20ˏ04ˏ1396) - وزارت كشور مي تواند با تأييد هيأت مركزي نظارت بر انتخابات شوراهاي اسلامي كشور تمام يا برخي از مراحل مربوط به برگزاري انتخابات را در تمام يا تعدادي از حوزه هاي انتخابيه به صورت رايانه اي برگزار نمايد. ماده 17 مكرر 1(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - شرايط فهرست ها و عضويت نامزدهاي انتخابات شوراي اسلامي شهرهاي با جمعيت بيشتر از 500 هزار نفر براساس ترتيبات زير مي باشد: 1(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - هر نامزد عضويت در شوراي اسلامي شهر، پس از تأييد صلاحيت، مي تواند به صورت نامزد منفرد يا عضوي از يك فهرست، در انتخابات با ديگر نامزدها رقابت كند.
2
فهرست هاي انتخاباتي با اعلام كتبي يا ثبت در سامانه انتخابات توسط دبيركل يا بالاترين مقام مسؤول احزاب و جبهه هاي سياسي موضوع ماده (1) قانون نحوه فعاليت احزاب و گروههاي سياسي مصوب 4/11/1394 به هيأت اجرائي شهرستان و اعلام پذيرش توسط همه اعضاي فهرست در سامانه و يا در صورت ضرورت با مراجعه حضوري به هيأت اجرائي شهرستان تا هشت روز قبل از زمان شروع تبليغات انتخابات شكل مي گيرد. تأييد فهرست توسط هر عضو به منزله تأييد حضور خود و ساير اعضاي فهرست است. خروج نامزد از يك فهرست با درخواست كتبي يا ثبت در سامانه انتخابات توسط آن نامزد و بدون نياز به موافقت ارائه دهندگان فهرست و ساير اعضاي فهرست در هيأت اجرائي شهرستان حداكثر تا پنج روز قبل از زمان شروع تبليغات انجام مي شود و هيأت اجرائي مذكور موظف است بلافاصله مراتب را به صورت كتبي به اطلاع دبيركل يا بالاترين مقام مسؤول حزب يا جبهه برساند. دبيركل يا بالاترين مقام مسؤول مذكور فرصت دارد حداكثر ظرف چهل و هشت ساعت از زمان انصراف عضو يا اعضاي فهرست نسبت به معرفي جايگزين با تأييد ساير اعضا اقدام نمايد. عضويت هر نامزد انتخاباتي در بيش از يك فهرست ممنوع است و هيأت هاي اجرائي و نظارت شهرستان بر رعايت اين حكم نظارت مي كنند.
تبصره 1(الحاقي 19ˏ12ˏ1403)
يك حزب يا جبهه داراي مجوز قانوني با رعايت ماده (1) قانون نحوه فعاليت احزاب و گروههاي سياسي، مي تواند يك فهرست تشكيل دهد و در صورت تشكيل فهرست ائتلافي نمي توانند فهرست جداگانه معرفي كنند.
تبصره 2(الحاقي 19ˏ12ˏ1403)
در مواردي كه به دلايلي خارج از اراده مانند فوت و نظاير آن يا خروج ارادي افراد و ناتواني حزب يا جبهه سياسي در جايگزيني اعضاي جديد در موعد مقرر، تعداد اعضاي فهرست به كمتر از دوسوم كرسي هاي آن حوزه كاهش يابد، آن فهرست كأن لم يكن تلقي مي شود. 3(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - دبيركل حزب يا بالاترين مقام مسؤول جبهه ارائه دهنده فهرست مكلف است يك نفر را به عنوان نماينده تام الاختيار فهرست خود معرفي نمايد. نماينده هر فهرست مكلف است فهرست و عنوان انتخاباتي مشخص شده را مطابق بند (2) اين ماده اعلام كند. هيأت اجرائي شهرستان موظف است ظرف چهل و هشت ساعت نسبت به تأييد فهرست هاي اعلام شده اقدام نمايد. در صورت بروز اختلاف، نظر هيأت نظارت استان ملاك عمل است.
تبصره(الحاقي 19ˏ12ˏ1403)
عنوان فهرست نبايد از اسامي وهن آميز يا مغاير با شؤون ديني يا فرهنگي يا نامتناسب يا عناوين داراي دلالت هاي قومي، قبيله اي، نژادي يا مانند آن باشد. همچنين استفاده از عناويني كه منع قانوني دارد و يا توسط دستگاه ها و نهادهاي عمومي موضوع ماده (5) قانون مديريت خدمات كشوري مصوب 1386/7/8 با اصلاحات و الحاقات بعدي و يا فهرست هاي ديگر مورد استفاده قرار گرفته و نيز عناوين مشابه آنها كه عرفاً موجب اشتباه مي شود، مجاز نمي باشد. ماده 17 مكرر 2(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - هيأت هاي اجرائي مكلفند، اسامي كل نامزدها و عنوان فهرست هاي موضوع ماده (20 مكرر 1) را در محل شعبه ثبت نام و اخذ رأي اطلاع رساني كنند. ماده 17 مكرر 3(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - نحوه رأي دهي و شمارش آراي موضوع ماده (20 مكرر 1) در شعب اخذ رأي به ترتيب زير مي باشد: 1(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - رأي دهنده تنها مي تواند به عنوان يك فهرست يا به نامزد يا نامزدهايي اعم از منفرد يا از درون يك و يا چند فهرست تا سقف تعداد كرسي هاي آن حوزه، رأي دهد. در صورت ناقص بودن فهرست، امكان رأي دادن تا سقف كرسي هاي حوزه انتخابيه توسط رأي دهنده وجود دارد. 2(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - در صورتي كه رأي دهنده در برگ رأي، هم اسم (شناسه) يك و يا چند فهرست و هم اسم (شناسه) تعدادي نامزد را به صورت انفرادي بنويسد، آراي فهرست هاي بعدي و نامزدهاي انفرادي قرائت نمي شود. ماده 17 مكرر 4(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - نحوه تجميع آرا و تعيين منتخبان موضوع ماده (20 مكرر 1) به شرح زير است: 1(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - آراي هر نامزد شامل آرايي است كه به صورت منفرد و نيز از طريق فهرست انتخاباتي به وي داده شده است. با جمع كردن آراي همه اعضاي يك فهرست، مجموع آراي آن فهرست تعيين مي شود. 2(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - با تقسيم مجموع آراي اعضاي هر فهرست بر كل آراي صحيح ماخوذه، سهم آن فهرست به تناسب از كل آراي صحيح مأخوذه مشخص مي شود. تعداد كرسي هاي هر فهرست از تعداد اعضاي شورا، برابر با سهم آن فهرست از كل آراي صحيح مأخوذه است. سهم نامزدهاي منفرد از كل آرا از تقسيم مجموع آراي نامزدهاي منفرد بر كل آراي صحيح مأخوذه به دست مي آيد. تعداد كرسي هاي نامزدهاي منفرد از كل كرسي ها برابر با سهم نامزدهاي منفرد از كل آراي صحيح مأخوذه است. 3(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - در محاسبه تعداد كرسيهاي هر فهرست و نامزدهاي منفرد از كل كرسيهاي آن حوزه، تعداد كرسيها بر اساس عدد صحيح مي باشد؛ سپس كرسي هاي توزيع نشده با رعايت سقف تعداد كرسي هاي اعضاي اصلي حوزه انتخابيه، به فهرست يا نامزدهاي منفرد كه عدد صحيح و اعشار آن بيشتر از سايرين باشد، اختصاص داده مي شود. سپس در هر فهرست، اعضاي منتخب بر اساس رأي بيشتر و تا سقف سهم اختصاص يافته انتخاب مي شوند. در مورد اختصاص كرسي به نامزدهاي منفرد، پس از رتبه بندي كل نامزدها به ترتيب آراي بيشتر، نامزدهاي منفردي كه در رتبه نخست تا سقف كرسيها قرار مي گيرند، با رعايت سقف سهم نامزدهاي منفرد، به ترتيب رأي بالاتر به عنوان عضو منتخب شناخته مي شوند. 4(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - در هر مرحله در صورت تساوي آرا، قرعه كشي انجام مي شود و تبصره (1) ماده (20) اين قانون لحاظ نمي گردد. ماده 17 مكرر 5(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - نحوه تعيين اعضاي علي البدل موضوع ماده (20 مكرر 1) به شرح زير است: 1(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - تعداد اعضاي علي البدل در شهرهاي بالاي 500 هزار نفر موضوع تبصره اين ماده، مشمول ماده (6) اين قانون نشده و تعداد اعضاي علي البدل آن به ميزان تعداد گردشده به سمت بالاي پنجاه و دو درصد (52%) كرسي هاي آن حوزه انتخابيه مي باشد. 2(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - تعداد اعضاي علي البدل هر فهرست برابر با عدد صحيح پنجاه و دو درصد (52%) اعضاي منتخب آن فهرست به ترتيب بيشترين رأي است. تعداد اعضاي علي البدل باقي مانده با رعايت سقف تعداد اعضاي علي البدل به ترتيب بيشترين رأي به نامزدهاي باقي مانده منفرد اختصاص داده مي شود. 3(الحاقي 19ˏ12ˏ1403) - در صورت خروج هر عضو از يك فهرست از شورا به هر دليل مانند استعفا، سلب عضويت و يا فوت، عضو علي البدل به ترتيب از همان فهرست و در صورت عدم وجود عضو علي البدل از آن فهرست، عضو علي-البدل با رأي بيشتر جايگزين مي شود. جايگزين يك عضو منفرد خارج شده از شورا، يك عضو علي البدل منفرد و در صورت عدم وجود علي البدل منفرد، عضو علي البدل با رأي بيشتر از بين فهرست ها مي باشد.
تبصره(الحاقي 19ˏ12ˏ1403)
انتخابات شوراي اسلامي شهر تهران از دوره هفتم و همه شهرهاي بيشتر از 500 هزار نفر جمعيت از دوره هشتم به بعد بر اساس ترتيبات مقرر در مواد (20 مكرر 1) تا (20 مكرر 5) اين قانون برگزار مي شود.