مقررات نهايي 1 - اين پروتكل در تهران، جمهوري اسلامي ايران، از تاريخ 17 مارس تا 14 ژوئن 1998 ميلادي برابر با 18 ذيقعده 1418 تا 19 صفر 1419 هجريقمري (26 اسفند 1376 تا 25 خرداد 1377 هجري شمسي) براي امضاي هر كشور عضو كنوانسيون مفتوح خواهد بود. 2 - اين پروتكل منوط به تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق كشورهاي عضو كنوانسيون خواهد بود،اسناد تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق نزد دولتكويت سپرده خواهد شد و دولت كويت وظايف امين اسناد را طبق ماده (30) كنوانسيون عهدهدار خواهد بود. 3 - اين پروتكل در نودمين روز پس از تاريخ سپردن حداقل پنج سند تنفيذ، پذيرش يا تصويب پروتكل يا الحاق به آن از سوي كشورهاي موضوع بند(1) اين ماده لازمالاجرا خواهد گرديد. 4 - اين پروتكل پس از تاريخ سپردن پنج سند تنفيذ، پذيرش يا تصويب يا الحاق به اين پروتكل، در مورد هر كشور موضوع بند (1) اين ماده، در نودمينروز پس از تاريخ سپردن سند تنفيذ، پذيرش، تصويب يا الحاق توسط آن كشور لازمالاجرا خواهد شد. در تأييد مراتب فوق، امضاكنندگان تامالاختيار امضاكننده زير كه از سوي دولتهاي متبوع خود به طور مقتضي مجاز ميباشند اين پروتكل را امضاء نمودهاند. اين پروتكل در تهران در تاريخ هفدهم مارس يكهزار و نهصد و نود و هشت ميلادي برابر با هجدهم ذيقعده يكهزار و چهارصد و هجده قمري (26اسفند 1376 هجري شمسي) به سه زبان عربي، انگليسي و فارسي كه هر سه متن از اعتبار يكساني برخوردارند، تنظيم گرديده است. ضميمه 1 طبقهبندي مواد زايدي كه بايد كنترل شوند دستههاي مواد زايد 1Y - مواد زايد بيمارستاني ناشي از مراقبتهاي پزشكي در بيمارستانها، مراكز پزشكي و درمانگاهها 2Y - مواد زايد ناشي از تهيه و توليد فرآوردههاي دارويي 3Y - فراوردههاي دارويي، مواد مخدر و داروهاي زايد 4Y - مواد زايد ناشي از توليد، تركيب و استفاده از سموم و داروهاي گياهي 5Y - مواد زايد ناشي از توليد، تركيب و استفاده از نگهدارندههاي شيميايي چوب 6Y - مواد زايد ناشي از توليد، تركيب و استفاده از حلالهاي آلي 7Y - مواد زايد ناشي از به عمل آوري حرارتي و گرمكاري مواد حاوي تركيبات سيانيد 8Y - روغنهاي معدني زايدي كه براي موارد استفاده اصلي خود مناسب نيستند 9Y - مواد زايد روغني در آب، مخلوط آب و هيدروكربنها و امولوسيونها 10Y - مواد زايد و اشياي حاوي يا آلوده به تركيبات بيفنيلهاي پليكلرينه (PCBs)، و يا ترفنيلهاي پلي كلرينه (PCTs) و يا بيفنيلهايپليبرومينه (PBBs) 11Y - مواد زايد قيري حاصل از پالايش، تقطير و به عمل آوري حرارتي 12Y - مواد زايد ناشي از توليد، تركيب و استفاده از جوهرها، رنگها، رنگدانهها، لاكها و جلادهندهها 13Y - مواد زايد ناشي از توليد، تركيب و استفاده از رزينها، لاستيكها، نرمكنندهها و چسبها 14Y - مواد زايد شيميايي حاصل از تحقيقات و توسعه يا فعاليتهاي آموزشي كه ناشناخته و يا جديد هستند و اثرات آنها بر روي انسان و يا محيط زيست شناخته نشده است. 15Y - مواد زايد ناشي از مواد قابل انفجار كه مشمول قوانين ديگر نميشوند 16Y - مواد زايد ناشي از توليد، تركيب و استفاده از مواد شيميايي عكاسي و مواد عكسبرداري 17Y - مواد زايد ناشي از به عملآوري سطحي فلزات و پلاستيكها 18Y - پسماندههاي ناشي از عمليات دفع مواد زايد صنعتي مواد زايدي كه به عنوان ماده اصلي حاوي مواد زير است 19Y - كربونيلهاي فلزي 20Y - بريليم و تركيبات آن 21Y - تركيبات كروم شش ظرفيتي 22Y - تركيبات مس 23Y - تركيبات روي 24Y - آرسنيك و تركيبات آن 25Y - سلنيم و تركيبات آن 26Y - كادميوم و تركيبات آن 27Y - آنتيموان و تركيبات آن 28Y - تلور و تركيبات آن 29Y - جيوه و تركيبات آن 30Y - تاليم و تركيبات آن 31Y - سرب و تركيبات آن 32Y - تركيبات معدني فلوئور به استثناي فلوريد كلسيم 33Y - تركيبات معدني سيانيد 34Y - محلولهاي اسيدي يا اسيدهاي جامد 35Y - محلولهاي بازي يا بازهاي جامد 36Y - پنبه نسوز (غبار و فيبر) 37Y - تركيبات آلي فسفر 38Y - تركيبات آلي سيانيد 39Y - فنلها، تركيبات فنلها از جمله كلروفنلها 40Y - اترها 41Y - حلالهاي آلي هالوژنه 42Y - حلالهاي آلي به استثناي حلالهاي هالوژنه 43Y - هر عضوي از ديبنزو فورانهاي پلي كلرينه 44Y - هر عضوي از دي بنزو - پي - دي اكسيلهاي پلي كلرينه 45Y - تركيبات آلي هالوژنه غير از مواد موضوع اين ضميمه (مثل 39Y، 41 Y، 42Y، 43Y، 44Y) 46Y - تركيبات آلي قلع (TBT) ضميمه 2 طبقهبندي مواد زايدي كه مستلزم توجه خاص ميباشند 47Y - مواد زايد جمع آوري شده از لوازم و اثاثيه خانگي 48Y - پسماندههاي ناشي از سوزاندن مواد زايد خانگي 49Y - مواد زايد ناشي از حفاري، تغيير محل سكونت، فعاليتهاي كشاورزي و عمليات صنعتي كه در ضميمه (1) و يا (3) مشخص نشدهاند. ضميمه 3 فهرست مشخصات مواد خطرناك طبقهبندي سازمان ملل متحد(1) كد مشخصات 1 1H قابل انفجار -ماده يا ماده زايد قابل انفجار،ماده يا ماده زايد جامد يا مايعي (يا مخلوطي از ماده و ماده زايد) است كه بهخودي خود مستعد توليد گاز در واكنش شيميايي در چنان دما و فشار و سرعتي است كه باعث صدمه به محيطاطراف ميشود.
1
مربوط به نظام طبقهبندي خطر مندرج درتوصيههاي سازمان مللمتحد در مورد نقل وانتقال مواد خطرناك(ST/SG/AC.10.1 REV.S/United nations.New York 1998 ) 3 3H مايعات قابل اشتعال واژه «قابل اشتعال» داراي همان معني « آتشزا» است. مايعات قابل اشتعال، مايعات يا مخلوطياز مايعات يا مايعات حاوي جامدات در محلول يا سوسپانسيون ميباشند كه توليد بخار قابل اشتعالي دردماي كمتر از ْ5/60 درجه سانتيگراد، براي آزمايشهاي در محيط بسته، يا كمتر از ْ6/65 درجه سانتيگراد، برايآزمايشهاي در محيط باز، ميكنند (مثل رنگها، جلادهندهها، الكلها و غيره، اما شامل مواد يا موادزايدي نميشود كه برمبناي ويژگيهاي خطرناك بودنشان بهگونه ديگري طبقهبندي ميشوند)، (از آنجايي كهنتايج آزمايشهاي در محيطهاي باز و بسته به طور دقيق قابل مقايسه نيستند و حتي نتايج انفرادي آزمايشي واحد هماغلب متفاوت ميباشد، مقررات متفاوتي با اعداد ذكر شده فوق، براي نشان دادن تفاوتهاي مزبور، درچارچوب اين تعريف ميگنجد. 1/4 1/4H جامدات قابل اشتعال جامدات يا مواد زايد جامد، غير از آنهايي كه به عنوان مواد قابل انفجار طبقهبندي ميشوند و تحتشرايطي كه هنگام جابجايي با آن مواجه ميشوند به راحتي قابل احتراقند يا ممكن است در اثر اصطكاك باعثايجاد آتشسوزي شوند يا به ايجاد آن كمك كنند. 2/4 2/4H مواد يا مواد زايدي كه خود به خود قابل احتراقند مواد يا مواد زايدي كه خود به خود تحت شرايط طبيعي كه در جابجايي با آن مواجه ميگردند گرمميشوند، يا در مجاورت با هوا گرم شده و سپس آتش ميگيرند. 3/4 3/4H مواد يا مواد زايدي كه دراثر تماس با آب گازهاي قابل اشتعال متصاعد ميكنند مواد يا مواد زايدي كه در اثر فعل و انفعال با آب، خود به خود مشتعل ميشوند يا مقادير خطرناكي گازهايقابل اشتعال متصاعد ميكنند. 1/5 1/5H اكسيد كنندهها مواد يا مواد زايدي كه اگرچه الزاماً خودشان قابل احتراق نيستند، ممكن است به طور كلي با آزاد كردناكسيژن باعث احتراق ساير مواد بشوند يا به احتراق آنها كمك كنند. 2/5 2/5H پراكسيدهاي آلي مواد يا مواد زايد آلي كه داراي ساختمان -O-O دوظرفيتي ميباشند. اين مواد از نظر حرارتي ناپايدارند وممكن است تحت واكنشهاي گرمازا به طور سريع و خود به خود تجزيه شوند. 1/6 1/6H مواد سمي (حاد) مواد يا مواد زايدي كه در اثر بلعيدن يا تنفس يا تماس با پوست بدن باعث مرگ، زخمهاي وخيم يا آسيبجسماني ميشوند. 2/6 2/6H مواد عفونتزا مواد يا مواد زايدي كه حاوي ميكروارگانيسمهاي زنده يا سموم آنها هستند و به عنوان عامل بيماريزا درحيوانات يا انسانها شناخته شده يا بيماريزا بودن آنها مورد تريد است. 8 8H خورندهها مواد يا مواد زايدي كه از طريق واكنش شيميايي در صورت تماس با بافت زنده باعث بروز صدمات جديميشوند يا در صورت نشت از لحاظ مادي باعث ايجاد صدمه يا حتي تخريب ساير مواد يا وسايل حمل و نقلميشوند و ممكن است خطرات ديگري نيز به بار آورند. 9 10H آزادسازي گازهاي سمي در اثر تماس با هوا يا آب مواد يا مواد زايدي كه در اثر فعل و انفعال با آب يا هوا، مقادير خطرناكي گازهاي سمي متصاعد ميكنند. 9 11H مواد سمي (تأخيري يا مزمن) مواد يا مواد زايدي كه در صورت تنفس يا بلعيدن يا جذب پوستي ممكن است اثرات تأخيري يا مزمن ازجمله سرطانزايي داشته باشند. 9 12H سموم محيطي مواد يا مواد زايدي كه در صورت انتشار اثرات زيانبار فوري يا تأخيري بر محيط زيست از طريق تجمعزيستي و يا اثرات سمي بر روي سيستمهاي زنده داشته يا ممكن است داشته باشند. 9 13H موادي كه به هر طريق بعد از دفع مواد ديگر، داراي هر يك از خصوصيات فهرست شده فوق باشند ( مانند شيرابه زباله) آزمايشات خطرات بالقوه انواع خاصي از مواد زايد هنوز به طور كامل ثبت نشده است و آزمايشاتي براي تعيين كمي اين خطرات وجود ندارد. تحقيقاتبيشتري براي بهبود روشهايي به منظور شناختن خطرات بالقوه اين مواد زايد براي انسان و يا محيط زيست لازم است. آزمايشهاي استاندارد در رابطه بااجسام و مواد خالص طرح ريزي شده است. بسياري از كشورها آزمايشهاي ملي را توسعه دادهاند كه ميتواند در مورد مواد مندرج در ضميمه (1) بهكار رود تا وجود هر گونه مشخصات فهرست شده در اين ضميمه را نشان دهد. ضميمه 4 عمليات دفع الف - عملياتي كه امكان ترميم منابع، بازيافت، احيا، استفاده مجدد مستقيم يا ساير موارد استفاده را ميسر نميكند بخش (الف) شامل تمام عمليات دفعي است كه در عمل اتفاق ميافتد. 1D - دفع در داخل يا روي زمين (به طور مثال دفن در زمين و غيره). 2D - به عمل آوري در زمين (به طور مثال تجزيه بيولوژيكي مواد دفعي مايع يا لجني در خاك و غيره). 3D - تزريق عميق (به طور مثال تزريق مواد قابل تلمبهزني در داخل چاهها، گنبدهاي نمكي كه به صورت طبيعي در مخازن يافت ميشوند و غيره). 4D - نگهداري روي سطح زمين (به طور مثال قرار دادن مايع يا سيالات دور ريختني در داخل حفرههاي بزرگ ، بركهها يا كولابها و غيره). 5D - محلهاي مخصوص طراحي شده براي دفن در زمين (به طور مثال قرار دادن در داخل اتاقكهاي خطي كه از همديگر و محيط اطرافشان جداميباشند و غيره). 6D - آزادسازي در داخل يك پيكره آبي به غير از درياها / اقيانوسها. 7D - آزادسازي در داخل درياها / اقيانوسها از جمله جا دادن در كف دريا. 8D - به عمل آوري زيستي كه در جاي ديگري در اين ضميمه مشخص نشده است و منجر به تركيبات يا مخلوط نهايي ميشود كه به وسيله هريك ازعمليات مندرج در بخش (الف) دفع ميشود. 9D - به عملآوري فيزيكي شيميايي كه در جاي ديگري از اين ضميمه مشخص نشده است و منجر به تركيبات يا مخلوط نهايي ميشود كه به وسيلههريك از عمليات مندرج در بخش (الف) دفع ميشود. (به طور مثال تبخير، خشك نمودن، تكليس «تبديل به آهك نمودن» خنثي نمودن، رسوب دادنو غيره). 10D - سوزاندن بر روي زمين. 11D - سوزاندن در دريا. 12D - انبار نمودن دايمي (به طور مثال قرار دادن ظروف در معادن و غيره). 13D - مخلوط كردن يا بهم زدن قبل از انجام هرگونه عمليات مندرج در بخش (الف). 14D - بسته بندي مجدد قبل از انجام هرگونه عمليات مندرج در بخش (الف). 15D - انبار نمودن در ارتباط با هرگونه عمليات مندرج در بخش (الف).
ب
عملياتي كه ممكن است به ترميم منابع، بازيافت، احيا، استفاده مجدد مستقيم يا ساير موارد استفاده منجر شود بخش (ب) شامل تمام عمليات مربوط به موادي است كه از نظر قانوني مواد زايد خطرناك تعريف يا تلقي ميشود و در غير اين صورت منجر بهعمليات مندرج در بخش (الف) ميگردد. 1R - استفاده به عنوان سوخت (به جز در موارد سوزاندن مستقيم) يا به عنوان روشهاي ديگر توليد انرژي. 2R - بازيافت /احياي حلالها. 3R - بازيافت / احياي مواد آلي كه به عنوان حلال از آنها استفاده نميشود. 4R - بازيافت / احياي فلزات و تركيبات فلزي. 5R - بازيافت / احياي مواد معدني ديگر. 6R - احياي اسيدها يا بازها. 7R - بازيافت تركيباتي كه براي كاهش آلودگي از آنها استفاده ميشود. 8R - بازيافت تركيبات از كاتاليزورها. 9R - تصفيه مجدد روغنهاي مستعمل يا ساير موارد استفاده مجدد از روغنهايي كه قبلاً استفاده شدهاند. 10R - اصلاح خاك به نحوي كه براي مقاصد كشاورزي يا اصلاح اكولوژيكي خاك مفيد واقع گردد. 11R - استفاده از مواد باقيمانده حاصل از هريك از عمليات 1R تا 10R 12R - مبادله مواد زايد به منظور بهرهبرداري در هريك از عمليات 1R تا 11R 13R - جمع آوري مواد به منظور بهرهبرداري در هر يك از عمليات بخش (ب). ضميمه 5 (الف) اطلاعاتي كه بايد در اطلاعيه ارايه شود
1
دلايل صدور مواد زايد.
2
صادركننده مواد زايد.
3
توليدكنندههاي مواد زايد و محل توليد آن. (1)
4
دفع كننده مواد زايد و محل واقعي دفع . (1)
5
حمل كننده(هاي) مورد نظر مواد زايد يا نمايندگان آنها، (اگر مشخص شدهاند). (1)
6
كشور صادركننده مواد زايد. مرجع صالح (2)
7
كشورهاي عبور مورد نظر. مرجع صالح (2)
8
كشور واردكننده مواد زايد. مرجع صالح (2)
9
اطلاعيه واحد يا كلي.
10
تاريخهاي مورد نظر حمل و مدت زماني كه قرار است طي آن مواد زايد صادر شوند و خط سير پيشنهادي (شامل محل ورود و خروج). (3)
11
وسايل حمل و نقل پيشبيني شده (جاده، راهآهن، دريا، هوا و آبهاي داخلي).
12
اطلاعات مربوط به بيمه . (4)
13
عنوان و مشخصات فيزيكي مواد زايد از جمله شماره (Y) و شماره سازمان ملل متحد و تركيبات آن (5) و اطلاعات لازم در باره هر نوع اقداماتضروري براي حمل و نقل از جمله اقدامات اضطراري در صورت بروز حوادث.
14
نوع بستهبندي پيشبيني شده (به طور مثال در بشكه، در تانكر).
15
مقدار تخميني وزن / حجم. (6)
16
فرايندي كه به وسيله آن مواد زايد توليد شده است. (7)
17
در مورد مواد زايد مندرج در ضميمه (1)، طبقهبنديهايي بر مبناي ضميمه(3) مشخصات خطرناك شماره (H) و طبقهبندي سازمان ملل متحد.
18
روش دفع طبق ضميمه (4).
19
اعلاميه توليدكننده و صادركننده مبني بر صحت اطلاعات.
20
اطلاعات ارايه شده (از جمله توضيحات فني كارخانه) به صادركننده يا توليدكننده از سوي دفع كننده مواد زايد كه براساس آن وي (دفع كننده)چنين ارزيابي مينمايد كه هيچ دليلي براي اعتقاد به اينكه مواد زايد براساس قوانين و مقررات كشور واردكننده از نظر زيست محيطي به طور صحيحاداره نميشوند، وجود ندارد.
21
اطلاعات مربوط به قرارداد بين صادركننده و دفع كننده. زير نويس (1) نام كامل و نشاني، شماره تلفن يا شماره دورنگار و نام، نشاني شماره تلفن، تلكس يا دورنگار شخصي كه قرار است با وي تماس حاصل شود. (2) نام كامل و نشاني، شماره تلفن، تلكس يا دورنگار. (3) در مورد اطلاعيه كلي شامل چندين حمل، تاريخ پيشبيني شده هريك از دفعات حمل يا در صورت مشخص نبودن، ذكر تعداد دفعات پيشبينيشده حمل الزامي خواهد بود. (4) اطلاعاتي كه قرار است در باره شرايط بيمه موردنظر و نحوه تأمين آن توسط صادركننده، حمل كننده و دفع كننده ارايه شود. (5) ماهيت و تراكم (غلظت) تركيبات بسيار خطرناك، از نظر ميزان سم و ساير خطرات مواد زايد، در هر دو مورد جابجايي و روش پيشنهادي برايدفع. (6) در مورد اطلاعيه كلي شامل چندين حمل، كل مقدار تخميني و مقادير تقريبي هريك از دفعات حمل ضروري است. ،(7) تا جايي كه براي ارزيابي خطر و تعيين متناسب بودن عمليات دفع پيشنهادي، لازم است. ضميمه 5 (ب) اطلاعاتي كه بايد در سند انتقال درج شود
1
صادر كننده مواد زايد.(1)
2
توليدكننده(هاي) مواد زايد و محل توليد.(1)
3
دفع كننده مواد زايد و محل واقعي دفع.(1)
4
حمل كننده(هاي) مواد زايد يا نماينده(هاي) وي.(1)
5
موضوع اطلاعيه واحد يا كلي.
6
تاريخ شروع نقل و انتقال برون مرزي و تاريخ(هاي) و امضاي رسيد توسط شخصي كه مسؤوليت مواد زايد را بر عهده دارد.
7
وسيله حمل و نقل (جاده، راهآهن، آبراههاي داخلي، دريا و هوا) از جمله كشورهاي صادركننده، عبور و واردكننده، همچنين نقطه ورود و خروج درصورتي كه اين نقاط مشخص شده باشند.
8
مشخصات عمومي مواد زايد (وضعيت فيزيكي، طبقهبندي و نام صحيح حمل و نقلي سازمان ملل متحد، شماره سازمان ملل متحد، شماره (Y) وشماره (H) در صورت امكان).
9
اطلاعاتي در مورد شرايط ويژه در موقع حمل و نقل از جمله پيشبينيهاي اضطراري در مواقع حوادث، ورقه دادههاي ايمني مواد (MSD) نيزبايد براي كليه مواد زايد تهيه گردد.
10
نوع و تعداد بستهبنديها.
11
مقدار وزن / حجم.
12
اعلاميه توليدكننده يا صادركننده مبني بر صحت اطلاعات.
13
اعلاميه توليدكننده يا صادركننده مبني بر عدم اعتراض مراجع صالح كليه كشورهاي مربوط.
14
تأييد دفع كننده در مورد وصول مواد به تأسيسات دفع تعيين شده و مشخص نمودن روش دفع و تاريخ تقريبي دفع. زير نويس اطلاعات مورد نياز در سند انتقال در صورت امكان در يك سند به همراه اطلاعات مورد نياز به موجب قواعد حمل و نقل قيد خواهد شد. در صورتي كهاين كار امكان نداشته باشد اطلاعات بايد تكراري نبوده و كامل كننده اطلاعاتي باشد كه به موجب قواعد حمل و نقل ضروري است. سند انتقال بايددربرگيرنده اطلاعاتي در مورد شخص مسؤول ارايه اطلاعات و تكميل هر نوع برگه باشد. (1) نام كامل و نشاني، شماره تلفن يا دورنگار و نام، نشاني، شماره تلفن، تلكس يا دورنگار شخصي كه بايد در موارد اضطراري با وي تماس گرفت. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن پروتكل شامل شانزده ماده و پنج ضميمه در جلسه علني روز يكشنبه مورخ نوزدهم فروردين ماه يكهزارو سيصد و هشتاد مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 30/1/1380 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است. رئيس مجلس شوراي اسلامي - مهدي كروبي