نسخههاي انگليسي و فرانسوي اين كنوانسيون از اعتبار يكسان برخوردار ميباشند. موارد يادشده فوق متن معتبر كنوانسيون است كه به اتفاق آراء به وسيله كنفرانس عمومي سازمان بينالمللي كار درجريان هشتاد و هفتمين اجلاس آن كهدر ژنو برگزار شد و در تاريخ 17 ژوئن 1999 ميلادي (27/3/1378هجري شمسي) خاتمه يافت، تصويب شد. پيوست شماره (1) توصيهنامه ممنوعيت و اقدام فوري براي محو بدترين اشكال كار كودك كنفرانس عمومي سازمان بينالمللي كار، با دعوت هيأت مديره دفتر توافقهاي بينالمللي كار هشتاد و هفتمين اجلاس خود را در تاريخ اول ژوئن 1999 ميلادي (11/3/1378 هجري شمسي)در ژنو برگزار نمود، و باتصويب كنوانسيون بدترين اشكال كار كودك، 1999 ميلادي (1378 هجري شمسي)، و با تصميم به تصويب برخي پيشنهادها در ارتباط با كار كودك، كه چهارمين بند از دستور كار اجلاس است، و با عزم به اينكه اين پيشنهادها شكل توصيهنامه مكمل كنوانسيون بدترين اشكال كار كودك، 1999 ميلادي (1378 هجري شمسي) خوانده شود، درهفدهمين روز ژوئن سال يكهزار و نهصد و نود و نه (27/3/1378 هجري شمسي) تصويب ميكند.
1
مقررات اين توصيهنامه مكمل مقررات كنوانسيون بدترين اشكال كار كودك، 1999 ميلادي (1378 هجري شمسي) (كه از اين پس، از آن بهعنوان «كنوانسيون» ياد ميشود) است و در ارتباط با آنها اعمال خواهد شد. اول - برنامههاي اقدام
2
برنامههاي اقدام موضوع ماده (6) كنوانسيون به عنوان يك موضوع فوري، با مشاوره نهادهاي دولتي و سازمانهاي كارفرمايي و كارگري مربوط و باتوجه به نظرات كودكاني كه بهطور مستقيم تحت تأثير بدترين اشكال كار كودك قرار گرفتهاند، خانوادههاي آنها، و در صورت اقتضاء ساير گروههاي مربوط متعهد به اهداف كنوانسيون و اين توصيهنامه تعيين و اجراء خواهند شد. اين برنامهها بايد از جمله معطوف به موارد زير باشند: الف - تشخيص و محكوم كردن بدترين اشكال كار كودك،
ب
دور ساختن يا جلوگيري از اشتغال كودكان در بدترين اشكال كار كودك، محافظت از آنها در مقابل اعمال تلافيجويانه و پيشبيني بازپروري وسازگاري اجتماعي آنها از طريق اقداماتي كه نيازهاي آموزشي، جسماني و روانشناختي آنها را درنظر بگيرد؛
پ
توجه خاص به : (1)- كودكان كم سن و سالتر، (2)- كودك دختر، (3)- مشكل موقعيتهاي كار پنهان كه در آنها دختران در معرض خطر خاص قرار دارند؛ (4)- ساير گروههاي كودكان در معرض آسيب پذيريها يا نيازهاي خاص؛
ت
تشخيص، دستيابي و كار با جوامعي كه در آنها كودكان در معرض خطر خاص قرار دارند؛
ث
آگاهسازي، حساس كردن و بسيج افكار عمومي و گروههاي مربوط، از جمله كودكان و خانوادههاي آنها. دوم - كار خطرناك
3
در تعيين انواع كارها موضوع بند (ت) ماده (3) كنوانسيون و در تشخيص جاهايي كه اين كارها وجود دارند، از جمله بايد به موارد زير توجه شود:
الف
كاري كه كودكان را در معرض سوء استفاده جسماني، رواني يا جنسي قرار ميدهد،
ب
كار در زيرزمين، زيرآب، در ارتفاعات خطرناك يا در فضاهاي بسته،
پ
كار با ماشينآلات، تجهيزات و ابزارهاي خطرناك، يا كاري كه متضمن جابجايي يا حمل بارهاي سنگين با دست است،
ت
كار در محيط ناسالم كه ممكن است، به طور مثال، كودكان را در معرض مواد، عوامل يا فرآيندهاي خطرناك، يا در معرض دما، صدا، يا ارتعاشهاي مضر براي سلامتي آنها قرار دهد،
ث
كار تحت شرايط بسيار مشكل از قبيل كار براي ساعات طولاني يا در خلال شب يا كار در جايي كه كودك به نحو غيرمتعارفي محدود به كارگاه كارفرما است،
4
در زمينه انواع كارهاي موضوع بند (ت) ماده (3) كنوانسيون و بند (3) بالا مقررات يا قوانين ملي يا مقام صلاحيتدار ميتواند، پس از مشاوره با سازمانهاي كارفرمايي و كارگري مربوط، اشتغال يا كار از سن (16) سالگي را مشروط به اينكه سلامتي، ايمني و اخلاقيات كودكان مربوط به طور كامل مورد حفاظت قرار گيرد، و اينكه كودكان آموزش ويژه كافي يا آموزش حرفهاي در رشته مرتبط فعاليت را كسب كرده باشند اجازه دهد. سوم - اجراء 5- (1)- اطلاعات و دادههاي آماري مفصل در زمينه ماهيت و گستره كار كودك بايد گردآوري شده و به روز نگهداري گردد تا به عنوان پايهاي براي تعييناولويتهاي اقدام ملي براي الغاء كار كودك، به ويژه براي ممنوعيت و محو بدترين اشكال آن به عنوان موضوعي فوري بهكار آيد. (2)- تا حد امكان، اين اطلاعات و دادههاي آماري بايد شامل دادههاي جداگانه به لحاظ جنس، گروه سني، شغل، رشته فعاليت اقتصادي، موقعيتاشتغال، حضور در مدرسه و محل جغرافيايي باشد. اهميت نظام مؤثر ثبت مواليد از جمله صدور گواهيهاي تولد، بايد درنظر گرفته شود. (3)- دادههاي مربوط درباره تخطي از مقررات ملي در زمينه ممنوعيت و محو بدترين اشكال كار كودك بايد جمع آوري و به روز نگهداري گردند.
6
گردآوري و پردازش اطلاعات و دادههاي موضوع بند (5) بالا بايد باتوجه به حق محرمانهبودن انجام شود.
7
اطلاعات جمع آوري شده براساس بند (5) بالا بايد به طور منظم به دفتر بينالمللي كار انتقال داده شوند.
8
اعضاء به منظور نظارت بر اجراي مقررات ملي مربوط به ممنوعيت و محو بدترين اشكال كار كودك بايد پس از مشاوره با سازمانهاي كارفرمايي وكارگري مربوط ساز و كارهاي مناسبي ايجاد يا تعيين نمايند.
9
اعضاء بايد اطمينان حاصل نمايند كه مقامات صلاحيتداري كه مسؤوليت اجراي مقررات ملي در زمينه ممنوعيت و محو بدترين اشكال كار كودك رادارا ميباشند با يكديگر همكاري و فعاليتهايشان را هماهنگ ميكنند.
10
قوانين يا مقررات ملي يا مقام صلاحيتدار بايد كساني را كه در موارد عدم رعايت مقررات ملي در زمينه ممنوعيت و محو بدترين اشكال كار كودك بايد مسؤول شناخته شوند، تعيين نمايند.
11
اعضاء تا آنجا كه با قوانين ملي قابل تطبيق باشد، بايد با تلاشهاي بينالمللي در زمينه ممنوعيت و محو بدترين اشكال كار كودك به عنوانموضوعي فوري از طريق زير همكاري نمايند : الف - گردآوري و مبادله اطلاعات مربوط به جرائم كيفري از جمله تخلفاتي كه در ارتباط با شبكههاي بينالمللي هستند،
ب
كشف و تعقيب كساني كه به فروش و قاچاق كودكان، يا به استفاده، فراهم آوردن يا عرضه كودكان براي فعاليتهاي غيرقانوني، روسپيگري، توليد زشتنگاري يا اجراهاي زشت نگارانه اشتغال دارند،
پ
ثبت مرتكبين اينگونه جرائم.
12
اعضاء بايد بدترين اشكال كار كودك مذكور در زير را جرايم كيفري اعلام نمايند: الف - كليه اشكال بردگي يا روشهاي مشابه بردگي از قبيل فروش و قاچاق كودكان، بندگي به علت بدهي و رعيتي و كار با زور و اجباري از جمله استخدام به زور يا اجباري كودكان براي استفاده در درگيري مسلحانه،
ب
استفاده، فراهمآوردن يا عرضه كودك براي روسپيگري، توليد زشت نگاري يا اجراهاي زشتنگارانه، و
پ
استفاده، فراهم آوردن يا عرضه كودك براي فعاليتهاي غيرقانوني، به ويژه براي توليد و قاچاق مواد مخدر به گونهاي كه در معاهدات بينالملليمربوط تعريف شدهاند، يا براي فعاليتهايي كه مستلزم حمل يا استفاده غيرقانوني سلاحهاي گرم يا ساير سلاحها است.
13
اعضاء بايد اطمينان حاصل نمايند كه مجازاتها از جمله در صورت اقتضاء، مجازاتهاي كيفري در مورد تخلف از مقررات ملي در زمينهممنوعيت و محو هر يك از انواع كارهاي موضوع بند (ت) ماده (3) كنوانسيون اعمال ميشود.
14
اعضاء همچنين بايد به عنوان موضوعي فوري، ساير راههاي چارهجزائي، مدني يا اداري را، در صورت اقتضاء، براي تضمين اجراي مؤثر مقرراتملي در زمينه ممنوعيت و محو بدترين اشكال كار كودك از قبيل نظارت ويژه بر مؤسسات تجاري كه از بدترين اشكال كار كودك استفاده كردهاند، و درموارد اصرار بر تخطي، ملاحظه لغو موقت يا دائم پروانه كار، پيشبيني نمايند.
15
ساير اقدامات معطوف به ممنوعيت و محو بدترين اشكال كار كودك ممكن است شامل موارد زير باشند : الف - آگاهسازي، حساس سازي و بسيج عموم بهطور كلي از جمله رهبران سياسي ملي و محلي، نمايندگان مجلس و قوه قضائيه،
ب
درگير كردن و آموزش سازمانهاي كارفرمايي و كارگري و سازمانهاي محلي،
پ
تأمين آموزش مناسب براي مأموران ذيربط دولتي، به ويژه بازرسان و مأموران مجري قانون، و براي ساير متخصصين مربوط،
ت
پيشبيني تعقيب اتباع عضوي كه جرائمي را مرتكب شده باشند براساس مقررات ملي در زمينه ممنوعيت و محو فوري بدترين اشكال كار كودك در داخل خود كشور، حتي اگر اين جرائم در كشور ديگري ارتكاب شده باشند،
ث
ساده كردن تشريفات قانوني و اداري و اطمينان از اين كه آنها مناسب و آماده هستند،
ج
ترغيب توسعه خط مشيها به وسيله تعهداتي براي پيشبرد اهداف كنوانسيون،
چ
نظارت و تبليغ بهترين رويههاي مربوط به محو كار كودك،
ح
تبليغ مقررات قانوني يا ساير مقررات در زمينه كار كودك به زبانها يا لهجههاي مختلف،
خ
اتخاذ رويههاي ويژه طرح دعاوي و تنظيم مقرراتي به منظور حمايت در برابر تبعيض و اقدامات تلافيجويانه كساني كه به طور قانوني برخلاف مقررات كنوانسيون رفتار ميكنند و نيز ايجاد خطوط كمكي يا نقاط تماس و مقامات رسيدگي و بازرسي كننده. د - اتخاذ اقدامات مناسب جهت بهبود زيربناي آموزش و پرورش و تربيت معلم براي برآوردن نيازهاي پسران و دختران، ذ - تا حد امكان توجه به موارد زير در برنامههاي ملي اقدام : (1) - نياز به ايجاد شغل و آموزش حرفهاي والدين و بزرگسالان در خانوادههاي كودكاني كه در شرايط مورد نظر كنوانسيون كار ميكنند، و (2) - نياز به حساس كردن والدين در مورد مشكل كودكاني كه در چنين شرايطي كار ميكنند.
16
افزايش همكاري و يا كمك بينالمللي در ميان اعضاء براي ممنوعيت و محو مؤثر بدترين اشكال كار كودك بايد مكمل تلاشهاي ملي باشد و درصورت اقتضاء ميتواند با مشاوره با سازمانهاي كارفرمايي و كارگري توسعه يافته و اجراء شود. اين همكاري و يا كمك بينالمللي بايد شامل موارد زيرباشد: الف - بسيج منابع براي برنامههاي ملي يا بينالمللي،
ب
كمك متقابل حقوقي،
پ
كمك فني از جمله مبادله اطلاعات،
ت
حمايت از توسعه اجتماعي و اقتصادي، برنامههاي ريشهكن كردن فقر و آموزش همگاني. موارد يادشده فوق، متن معتبر توصيهنامه است كه به اتفاق آراء به وسيله كنفرانس عمومي سازمان بينالمللي كار در جريان هشتاد و هفتمين اجلاس آن در ژنو برگزار شد و در تاريخ 17 ژوئن 1999 ميلادي (27/3/1378هجري شمسي) خاتمه يافت، تصويب شد. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده منضم به متن كنوانسيون شامل مقدمه و شانزده ماده و توصيهنامه مكمل آن در جلسه علني روز سهشنبه مورخ هشتم آبان ماه يكهزار و سيصد و هشتاد مجلس شوراي اسلامي تصويب و در تاريخ 23/8/1380 به تأييد شوراي نگهبان رسيده است. رييس مجلس شوراي اسلامي- مهدي كروبي