قانون تغيير نام ‹‹وزارت راه›› به ‹‹وزارت راه و ترابري›› و تجديد تشكيلات و تعيين وظائف آن مصوب 1353,04,24 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده 1
بمنظور اعمال سياست جامع و هماهنگ براي ترابري كشور و توسعه، تجهيز، گسترش، نگاهداري و ايجاد تأسيسات زيربنائي آن با توجه به مقتضيات توسعه اجتماعي، اقتصادي و عمراني و دفاع ملي و با رعايت قوانين مربوط از تاريخ تصويب اين قانون نام ‹‹وزارت راه›› به ‹‹وزارت راه و ترابري›› تغيير مييابد و كليه وظايف و اختيارات وزير و وزارت راه بوزير و وزارت راه و ترابري واگذار ميگردد. تبصره 1 - منظور از عبارت ‹‹ترابري كشور›› مذكور در اين قانون و مقررات آن ترابري زميني و دريائي است. تبصره 2 - امور مربوط بترابري هوائي و بهره برداري هوائي تابع قانون و مقررات هواپيمائي كشوري و ساير مقررات خاص خود خواهد بود.
ماده 2
سازمان بنادر و كشتيراني با كليه كاركنان، تشكيلات، بودجه و اعتبار و دارائي و تعهد و وظائف آن از وزارت دارائي منتزع و بصورت سازمان وابسته بوزارت راه و ترابري منتقل ميگردد. تبصره 1 - مدير عامل سازمان بنادر و كشتيراني سمت معاونت وزارت راه و ترابري را خواهد داشت. تبصره 2 - كليه اختيارات و وظائف وزير دارائي در سازمان بنادر و كشتيراني و شوراي عالي آن بوزير راه و ترابري واگذار ميگردد. وزير دارائي يا معاون او عضويت شورايعالي سازمان بنادر و كشتيراني را خواهد داشت.
ماده 3
واحد مطالعه هماهنگي حمل و نقل در كشور بصورت سازمان هماهنگي ترابري كشور با كليه كاركنان، تشكيلات، بودجه، اعتبارات و دارائي و تعهدات در وزارت راه و ترابري متمركز ميگردد.
ماده 4 (منسوخه 27ˏ02ˏ1358) منسوخ ۱۳۵۸/۰۲/۲۷
اداره كل هواپيمائي كشوري با كليه كاركنان،تشكيلات، بودجه اعتبارات دارائي، تعهدات و وظائف آن از وزارت راه منتزع و بنام سازمان هواپيمائي كشوري بصورت سازمان وابسته بوزارت جنگ منتقل ميگردد. تبصره 1 - كليه اختيارات و وظائف وزير و وزارت راه به نحوه مذكور در قوانين و مقررات مربوط به هواپيمائي كشوري بوزير و وزارت جنگ واگذار ميشود. تبصره 2 - رئيس سازمان هواپيمائي كشوري سمت معاونت وزارت جنگ را خواهد داشت. تبصره 3 - يكنفر از معاونان وزارت راه و ترابري بانتخاب وزير راه و ترابري عضويت شورايعالي هواپيمائي كشوري را خواهد داشت.
تبصره 4
واحد پليس مأمور در هواپيمائي كشوري و فرودگاهها (موضوع قانون ضميمه شدن ادارات پليس انتظامي راه‌آهن و هواپيمائي كشوري و اداره انتظامي و نگهباني گمركات بشهرباني كشور مصوب هشتم خرداد ماه 1346) از تاريخ تصويب اين قانون كلا با كليه كارمندان و افسران و درجه داران و افراد ابوابجمعي و اسلحه و مهمات خود از اداره پليس راه‌آهن و هواپيمائي كشوري منتزع و مستقلا بنام اداره پليس انتظامي هواپيمائي كشوري وظائف محوله را بصورت يكي از واحدهاي تابعه شهرباني كشور در سازمان هواپيمائي كشوري انجام خواهد داد، وظايف اختصاصي پليس مزبور و اختيارات سازمان هواپيمائي كشوري و شهرباني كشور درباره افسران و كارمندان پليس هواپيمائي كشوري بموجب آئيننامه‌اي خواهد بود كه با هماهنگي شهرباني كشور و سازمان هواپيمائي كشور تهيه و بتصويب هيئت وزيران ميرسد. تا زمانيكه آئين نامه مورد نظر بتصويب نرسيده واحد مزبور وظائف محول را كماكان انجام خواهد داد و قسمت ديگر، با كارمندان و افسران و درجه داران و افراد ابوابجمعي و اسلحه و مهمات خود بنام اداره پليس انتظامي راه‌آهن انجام وظيفه خواهد كرد.
ماده 7
وظايف وزارت راه و ترابري بشرح زير است: 1 - مطالعه و تهيه و تنظيم برنامه هاي جامع و هماهنگ بمنظور تعيين خط مشي هاي اجرائي در زمينه ترابري كشور و اجراي آنها. 2 - احداث، توسعه، بهره‌برداري و نگاهداري راهها، راه آهن و بنادر. 3 - بررسي نيازمنديهاي ترابري كشور و تعيين اولويتهاي اجرائي آنها و تهيه و اجراي برنامه هاي درازمدت، ميان مدت و كوتاه مدت بمنظور رفع اين نيازمنديها با توجه ببرنامه هاي عمراني كشور. 4 - تهيه و تنظيم ضوابط و معيارهاي لازم براي احداث و نگاهداري و تأسيسات زير بنائي ترابري با توجه به مقتضيات و پيشرفتهاي وسائل ترابري و نظارت بر اجراي آنها. 5 - بررسي روشهاي ساختمان و نگاهداري و بهره برداري از راهها، راه آهن و بنادر. 6 - طبقه بندي كليه تأسيسات زير بنائي ترابري و تعيين مشخصات فني و هندسي آنها همچنين تعيين تشكيلات و دستگاههائي كه بايد از هر يك از آنها نگاهداري نمايند. 7 - تعيين مشخصات مجاز وسائل ترابري در بهره برداري از تأسيسات زيربنائي ترابري و ممانعت از بهره‌برداري وسائل ترابري خارج از مشخصات مذكور در استفاده از تأسيسات فوق. 8 - بررسي درباره راههاي ترابري بين‌المللي و نحوه ارتباط با آنها و عنداللزوم پيشنهاد پيوستن به موافقتنامه هاي بين‌المللي و منطقه‌اي و تنظيم و پيشنهاد قراردادهاي دو جانبه و چند جانبه با دولتها و مؤسسات خارجي. 9 - بررسي نيازمنديها و شناسائي مجموع قدرت و ظرفيت ترابري كشور اعم از راهها، راه‌آهن، راههاي آبي، بنادر و خطوط لوله بمنظور تهيه برنامه ها و ارائه توصيه هاي لازم بسازمانهاي مربوط. 10 - ايجاد، نگاهداري و بهره برداري از خطوط پايگاههاي مواصلاتي اختصاصي زميني و دريائي با توجه به برنامه ها و نيازمنديهاي ترابري كشور. 11 - بررسي و ارائه پيشنهاد هاي لازم بسازمانهاي مربوط در باب سياست نرخ گذاري خدمات ترابري و همچنين خدمات جنبي آن. 12 - تعيين ضابطه ها و معيارهاي فني اقتصادي و ايمني ترابري در راههاي زميني و آبي و نظارت بر اجراي آنها. 13 - تعيين ضابطه ها و معيارهاي لازم با همكاري دستگاههاي مربوط براي ايجاد اداره و توسعه مؤسسات ترابري اعم از آنكه در داخل و يا در‌خطوط بين المللي فعاليت داشته باشند و نظارت بر فعاليت آنها. در مورد صدور پروانه تأسيس مؤسسات ترابري مراجع صلاحيتدار مكلفند قبلا نظر وزارت راه و ترابري را در تأسيس اينگونه مؤسسات جلب نمايند. 14 - تهيه طرح مقررات و آئين نامه مربوط بصدور اجازه تأسيس مؤسسات، دفاتر شعبه ها و نمايندگي هاي ترابري خارجي كه در كشور فعاليت كنند و نظارت بر فعاليت آنها با جلب نظر وزارت كشور. 15 - تعيين ضابطه ها و معيارهاي لازم بمنظور تنظيم امور مربوط به ترابري سازمانهاي دولتي ‹‹باستثناي نيروهاي مسلح شاهنشاهي›› با‌همكاري دستگاههاي مربوط - ايجاد هماهنگي و تمركز امور مذكور. 16 - تعيين ضابطه ها و معيارها و پيشنهاد اتخاذ سياست هاي لازم براي تشويق بخش خصوصي بسرمايه گذاري در امور مربوط به ترابري. 17 - بررسي در زمينه حريم هاي تأسيسات زيربنائي ترابري و تهيه و تنظيم مقررات مورد نياز براي پيشنهاد بمراجع صلاحيتدار و نظارت بر اجراي‌آنها. 18 - بررسي نيازمنديهاي كشور از نظر خدمات خاكشناسي و شناسائي مصالح ساختماني و تجهيز و توسعه آزمايشگاههاي مربوط و عرضه و فروش خدمات (آزمايشگاههاي فني و مكانيك خاك) به بخش عمومي و خصوصي. 19 - بررسي نيازمنديهاي كشور از نظر شناسائي راههاي آبي و دريا و اقيانوس شناسي و ايجاد و تجهيز و توسعه تشكيلات سازمانهاي لازم و‌عرضه و فروش خدمات آن به بخش عمومي و خصوصي. 20 - تهيه آئين نامه هاي مجازات خلافي با موافقت وزارت دادگستري و وزارت كشور و پيشنهاد قوانين و مقررات لازم درباره رسيدگي بموارد تخلف از مقررات ترابري كشور. 21 - تشكيل واحدهاي مطالعاتي و تحقيقاتي لازم براي انجام وظائف بالا.
ماده 5 (اصلاحي 24ˏ03ˏ1359) اصلاحی ۱۳۵۹/۰۳/۲۴
بمنظور گسترش فعاليت هواشناسي در سطح كشور و امكان رفع نيازهاي هواشناسي كشاورزي و بهسازي محيط زيست و آبياري و ارتباطات دريائي و هوائي و تربيت نيروي انساني مورد احتياج در سطوح مختلف و همچنين رفع احتياجات بخش خصوصي در مورد فوق به استثناي نيروي هوائي جمهوري اسلامي ايران كه بطور مستقل عمل خواهد كرد اداره كل هواشناسي به سازمان هواشناسي كشور تبديل و بصورت سازمان وابسته به وزارت راه وترابري اداره خواهد شد. رئيس سازمان هواشناسي كشور سمت معاونت وزارت راه و ترابري را خواهد داشت. ماده 6 - سازمان هواشناسي كشور بمنظور هماهنگي فعاليتهاي فني و تخصص هواشناسي و تعيين نيازهاي مذكور در اين قانون داراي شورائي‌خواهد بود مركب از: 1 (اصلاحي 24ˏ03ˏ1359) - وزير راه و ترابري 2 - معاون وزارت كشاورزي و منابع طبيعي بانتخاب وزير كشاورزي و منابع طبيعي. 3 (اصلاحي 24ˏ03ˏ1359) - معاون وزارت دفاع ملي به انتخاب وزير دفاع ملي. 4 - معاون سازمان برنامه و بودجه بانتخاب رئيس سازمان برنامه و بودجه. 5 - معاون وزارت آب و برق بانتخاب وزير آب و برق. 6 - معاون وزارت بهداري بانتخاب وزير بهداري. 7 - مدير عامل سازمان بنادر و كشتيراني. 8 - رئيس سازمان هواپيمائي كشوري. 9 - رئيس سازمان هواشناسي كشور. 10 (اصلاحي 24ˏ03ˏ1359) - نماينده نيروي هوائي شاهنشاهي. آئين نامه مربوط بوظائف و طرز كار شوراي مذكور ظرف ششماه پس از تصويب اين قانون از طرف وزارت راه و شهرسازي تهيه و پس از تصويب هيئت وزيران بموقع اجرا گذارده خواهد شد. رياست شورا با وزير راه و شهرسازي ميباشد و رئيس سازمان هواشناسي كشور سمت دبير شورا را خواهد داشت.
تبصره
كليه اختيارات و وظائف ديگري كه بموجب ساير قوانين بوزارت راه محول بوده است بعهده وزارت راه و ترابري خواهد بود. ماده 8 - وزارت راه و ترابري مجاز است با نظر سازمان امور اداري و استخدامي كشور بمنظور تربيت و تجهيز نيروي انساني ماهر براي اجراي وظائف خود برنامه هاي آموزشي لازم را تهيه و رأساً يا با همكاري مؤسسات مربوط بمرحله اجراء درآورد. ماده 9 - بوزير راه و ترابري اختيار داده ميشود كه تشكيلات هر يك از سازمانها و مؤسسات و واحدهاي تابع يا وابسته آن وزارت را در صورتيكه لازم تشخيص دهد، ادغام يا منحل نموده و تشكيلاتي بر اساس وظايف مذكور در اين قانون و ساير قوانين با تأييد سازمان امور اداري و استخدامي كشور تنظيم كرده و بموقع اجرا بگذارد. ماده 10 - بموجب اين قانون شورايعالي هماهنگي ترابري كشور در وزارت راه و ترابري تشكيل ميگردد وزارت راه و ترابري مكلف است ظرف سه ماه از تاريخ تصويب اين قانون آئين نامه مربوط بتركيب و وظايف و اختيارات شورايعالي هماهنگي ترابري كشور را تهيه و پس از تصويب كميسيونهاي مربوط مجلسين بموقع اجرا بگذارد. ماده 11 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) - وزارت راه و ترابري براي اجراي قسمتي از وظائف خود و سازمانهاي وابسته ميتواند با موافقت شورايعالي هماهنگي ترابري كشور و با رعايت شرايطي كه شوراي عالي مذكور تعيين خواهد كرد شركت تشكيل دهد و يا با بخش خصوصي اعم از داخلي و خارجي همچنين وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي ايراني مشاركت نمايد. اساسنامه هاي شركتهاي مزبور كه بموجب اين قانون تأسيس خواهد شد بر طبق مقررات مربوط بشركتهاي دولتي تهيه و با تأييد شورايعالي هماهنگي ترابري كشور و تصويب كميسيونهاي راه و دارائي و استخدام مجلسين بموقع اجرا گذارده ميشود. ماده 12 - وزارتخانه ها و مؤسسات دولتي و شهرداريها و مؤسسات وابسته بآنها مكلفند طرحهاي مربوط بايجاد و توسعه شهرها و مراكز فعاليتهاي اجتماعي و صنعتي و كشاورزي را از لحاظ استفاده از تأسيسات ترابري باطلاع وزارت راه و ترابري برسانند.
ماده 13
وزارت راه و ترابري مجاز است آن قسمت از راهها، ايستگاههاي راه آهن، محوطه هاي بارانداز بنادر و نظائر آنها را كه مورد استفاده نيست پس از روشن شدن وضعيت ثبتي با رعايت مقررات بفروش برساند و وجوه حاصل را در عرض يكسال بمصرف خريد اراضي و مستحدثات مورد نياز برساند.
ماده 14 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
بدولت اجازه داده ميشود بمنظور انجام خدمات باربري، تخليه و بارگيري (باستثناي خدمات فرودگاهي) و انبارداري در گمركات كشور رأساً يا با مشاركت بخش خصوصي اعم از داخلي و خارجي شركت يا شركتهائي تشكيل دهد. اين شركتها بموجب اساسنامه خاص خود زير نظر شورائي مركب از معاون هماهنگي ترابري وزارت راه و ترابري، رئيس كل گمرك ايران، مدير‌عامل سازمان بنادر و كشتيراني، رئيس سازمان هواپيمائي كشوري، رئيس كل راه‌آهن دولتي ايران انجام وظيفه خواهد نمود. اساسنامه اين شركت يا شركتها با رعايت مفاد فوق پس از تصويب كميسيونهاي راه و دارائي و استخدام مجلسين بموقع اجرا گذارده خواهد شد.
ماده 15
وزارت راه و ترابري بمنظور تأمين مواد اوليه ساختماني از قبيل سنگ، شن، ماسه و خاك كه براي ساختمان و نگاهداري تأسيسات زيربنائي راه و ترابري كشور مورد نياز باشد ميتواند با رعايت مقررات قانوني و موافقت سازمان مربوط آئين نامه نحوه استفاده و بهره برداري وزارت راه و ترابري را از مواد مذكور تنظيم و پس از تصويب هيئت وزيران بموقع اجرا گذارد.
ماده 16 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
بمنظور نظارت بر اجراي مقررات ترابري بوزارت راه و ترابري اجازه داده ميشود گارد ترابري تشكيل دهد. حدود وظائف و تشكيلات آن بموجب آئين نامه‌اي كه بتصويب كميسيونهاي مربوط مجلسين خواهد رسيد تعيين ميگردد. تبصره 1 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) - گارد بنادر و گمركات كه بموجب قانون اختيارات مالي و استخدامي سازمان بنادر و كشتيراني و تشكيل گارد بنادر و گمركات مصوب تير ماه 1348 تشكيل شده است به دو واحد جداگانه گارد گمرك و گارد بنادر و كشتيراني تقسيم و بر اساس نيازمنديهاي گمرك ايران و سازمان بنادر و‌كشتيراني با توافق وزارتخانه‌ها دارائي و راه و ترابري تقسيم ميگردد و با صلاحيت و اختيارات و بودجه و كاركنان مربوط از وزارت دارائي منتزع و به گمرك ايران و سازمان بنادر و كشتيراني منتقل ميگردد. تبصره 2 - گارد بنادر و كشتيراني جزو تشكيلات گارد ترابري خواهد بود و علاوه بر وظائف و اختيارات و صلاحيت فعلي وظائف حفاظت كشتيراني در آبهاي ايران را نيز بعهده خواهد داشت. تا زماني كه گارد بنادر و گمركات بترتيب فوق تقسيم نشده است وظائف و اختيارات خود را كماكان دارا خواهد بود و اداره پليس انتظامي راه‌آهن در گارد ترابري متمركز ميگردد.
ماده 17 (اصلاحي 27ˏ02ˏ1358) اصلاحی ۱۳۵۸/۰۲/۲۷
آئين نامه هاي لازم در اجراي مفاد اين قانون در مورد اجراي امور مربوط به ترابري كشور جز در مواردي كه مرجع ديگري براي تصويب آن در اين قانون پيش بيني شده است بوسيله وزارت راه و ترابري و درباره امور مربوط به هواپيمائي كشوري و حمل و نقل هوائي و بهره برداري هوائي و هواشناسي از طريق وزارت دفاع ملي تهيه و پس از تصويب هيئت وزيران بموقع اجرا گذاشته خواهد شد و تا زمانيكه اساسنامه ها و آئين نامه هاي اجرائي مذكور در اين قانون بتصويب نرسيده است اساسنامه و آئين نامه هاي فعلي معتبر و لازم‌الاجرا خواهد بود. قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و يازده تبصره پس از تصويب مجلس شورايملي در جلسه روز يكشنبه 16 تير ماه 1353، در جلسه فوق‌العاده روز دوشنبه بيست و چهارم تير ماه يكهزار و سيصد و پنجاه و سه شمسي بتصويب مجلس سنا رسيد. رئيس مجلس سنا - جعفر شريف امامي