مشمولان خدمت وظيفه عمومي از نظر وضع مزاجي و استعداد جسمي و رواني به چهار دسته بشرح زير تقسيم ميشوند: 1 - كساني كه از نظر جسمي و رواني سالم و قادر به انجام خدمت هستند. 2 ـ كسانيكه بعلت نقص عضو يا ابتلاء به بيماري از سلامتي كامل برخوردار نبوده اما قادر به انجام خدمت در امور غيررزمي ميباشند. 3 ـ كسانيكه بعلت عدم رشد يا ابتلاء به بيماري موقتاً قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نيستند. 4 ـ مشمولاني كه بعلت نقص عضو يا ابتلاء به بيماري جسمي و يا رواني بطور دائم قادر به انجام خدمت دوره ضرورت نيستند.
تبصره 1 (اصلاحي 22ˏ08ˏ1390)
نحوه طبقه بندي مشمولين و طرز معاينه و ضوابط معافيت پزشكي آنها بر اساس مقاطع تحصيلي مشمولين به موجب آيين نامه معاينه و معافيت پزشكي مشمولين خدمت وظيفه عمومي است كه وزارت دفاع با كسب نظر از وزارتخانه هاي كشور و بهداشت، ظرف حداكثر ششماه تهيه مي كند كه پس از تأييد ستاد كل به تصويب هيأت وزيران مي رسد.
تبصره 2 (اصلاحي 22ˏ08ˏ1390)
نحوه آموزش و خدمت مشمولين معاف از رزم، برابر دستورالعملي است كه از سوي ستاد كل تهيه و ابلاغ مي گردد.
تبصره 3 (الحاقي 22ˏ08ˏ1390)
كساني كه به مواد مخدر اعتياد دارند، مشمول بند (3) اين ماده مي شوند و به هنگام معاينه، شناسايي و از سوي واحدهاي وظيفه عمومي براي ترك اعتياد به مدت حداكثر شش ماه به مراجع ذي ربط معرفي مي گردند.
تبصره 4 (الحاقي 22ˏ08ˏ1390)
نـيروهاي مسلح مكلفـند در حين خدمت، كاركنان وظيفه اي را كه به مواد مخدر اعتياد دارند، شناسايي و از ساير سربازان جدا نمايند و آنها را در واحدهاي مستقل و مخصوص به كارگيري و به مراجع ذي ربط براي ترك اعتياد در مدت يك ماه توسط پزشك معالج، معرفي كنند و در طول خدمت تحت نظر و مراقبت هاي لازم قرار دهند. مدت ترك اعتياد براي يك بار جزء خدمت دوره ضرورت محاسبه مي شود. اين افراد پس از پايان خدمت قانوني از خدمت ترخيص مي شوند ليكن در هر حال صدور كارت پايان خدمت منوط به ارائه گواهي ترك اعتياد است.