) قرارداد فرهنگي منعقده بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت متحده بريتانياي كبير و ايرلند شمالي كه مشتمل بر يك مقدمه و بيست و دو ماده است و در تاريخ ۱۵ - ارديبهشت ۱۳۳۸ در لندن بامضاي نمايندگان مختار طرفين رسيده است تصويب و بدولت اجازه داده مي شود كه اسناد تصويبي آنرا مبادله نمايند. قانون فوق مشتمل بر ماده واحده و متن قرارداد در جلسه روز دوشنبه شانزدهم خردادماه هزار و سيصد و سي و نه شمسي بتصويب مجلس سنا رسيده است. رئيس مجلس سنا - محسن صدر قرارداد فرهنگي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت متحده بريتانياي كبير و ايرلند شمالي دولت شاهنشاهي ايران و دولت متحده بريتانياي كبير و ايرلند شمالي نظر بتمايل بعقد قرارداديكه تا سر حد امكان از طريق همكاري و مقاولات دوستانه در زمينه فعاليت هاي معنوي و هنري و علمي و همچنين در مورد تاريخ و طرق زندگي كشور ديگر بر حسن تفاهم در كشور خودشان بيافزايند بشرح زيرتوافق نمودند: ماده اول) هر يك از دو دولت متعاهد ايجاد كرسي هاي استادي و ساير مشاغل آموزشي و دوره هاي آموزشي در رشته هاي زبان و ادبيات و تاريخ كشور دولت متعاهد ديگر و ساير موضوعات مربوط به آن كشور را حتي الامكان در دانشگاهها و مؤسسات فرهنگي خود تشويق خواهند نمود. ماده دوم)
الف
هر يك از دو دولت متعاهد مجاز خواهد بود كه در قلمرو دولت متعاهد ديگر انجمنهاي فرهنگي بمنظور اجراء مقاصد مندرجه در اين قرارداد تأسيس و نگهداري نمايد مشروط بر اينكه اين انجمن ها با مقررات عمومي قانون محلي كه نسبت بتأسيس و نگهداري آنها ارتباط دارد مطابقت داشته باشد اصطلاح (انجمنهاي فرهنگي) بر سازمانها يا مؤسساتي اطلاق ميشود كه هدف آنها عملي ساختن مقاصد كلي اين قراردادها بوسيله تشكيلات كلاسهاي درس و مجالس سخنراني و كنسرتها و نمايشها و تأسيس كتابخانه ها و مراكز جمع آوري صفحات گرامافون و فيلم باشد.
ب
هر يك از دو دولت متعاهد در حدود قوانين خود كليه تسهيلات را براي وارد كردن وسايل و لوازم مورد نظر در اين قرارداد از قبيل تصاوير و ساير اشياء جهت نمايش و كتاب و فيلم و صفحات گرامافون بقلمرو خود فراهم خواهد نمود.
ج
هر يك از دو دولت متعاهد در حدود قوانين خود كليه تسهيلات را براي وارد نمودن وسايلي از قبيل لوازم كتابخانه و گرامافون و دستگاههاي ضبط صوت و دستگاههاي گيرنده راديو و پروژكتورهاي فيلم وسايط نقليه بقلمرو خود كه براي اداره انجمنهاي فرهنگي مذكور در بند الف اين ماده لازم باشد فراهم خواهد ساخت. ماده سوم) دو دولت متعاهد مبادله اعضاء دانشگاه و معلمين مدارس و دانشجويان و كسانيكه به تحقيقات علمي اشتغال دارند و كارشناسان و اعضاي مؤسسات فني را بين قلمروهاي خود تشويق خواهند نمود. ماده چهارم) هر يك از دو دولت متعاهد در قلمرو خود ترتيباتي فراهم خواهد نمود تا اتباع دولت متعاهد ديگر بتواند بتحصيل يا ادامه مطالعات خود در رشته فني يا تحقيقاتي بپردازند. ماده پنجم) دو دولت متعاهد تشييد همكاري بين مجامع علمي و سازمانهاي تعليماتي و حرفه اي قلمروهاي مربوطه خود را بمنظور اجراء اين قرارداد تشويق خواهند نمود. هر يك از دو دولت متعاهد تعهد مينمايد كه دسترسي بآثار تاريخي و مجموعه ها و بايگانيها و كتابخانه ها و ساير مؤسسات علمي را كه تحت كنترل دولت هستند با همان شرايطي كه براي دانشمندان و محصلين خود قائل ميباشند براي دانشمندان و محصلين قلمرو دولت متعاهد ديگر تأمين نمايد. همچنين هر يك از دو دولت تعهد مينمايند كه با محدوديتهائيكه طرفين مقتضي دانسته و توافق كنند و بدون اينكه به قوانين و مقررات موجود آنها لطمه وارد سازد وسايلي فراهم نمايند تا اين قبيل دانشمندان و دانشجويان بتوانند بعمليات و حفاري باستانشناسي مبادرت ورزند. ماده ششم) دو دولت متعاهد حدود و شرايط تعيين معادلت درجات علمي و دانشنامه ها و گواهي نامه هاي صادره در قلمرو يكي از طرفين را با درجات علمي و دانشنامه ها و گواهينامه هاي مشابهي كه در قلمرو طرف ديگر صادر شده است از نظر مقاصد تحصيلي و عندالاقتضاء بمنظورهاي شغلي و حرفه اي مورد توجه قرار خواهد داد. ماده هفتم) دو دولت متعاهد بمنظور بسط همكاري فرهنگي و فني و تشريك مساعي حرفه اي مسافرت اشخاص يا هيأتهاي منتخب را بكشور يكديگر از طريق دعوت يا پرداخت كمك هزينه سفر تشويق خواهند نمود. ماده هشتم) دو دولت متعاهد همكاري بين سازمانهاي رسمي جوانان و سازمانهاي ملي تعليم و تربيت سالمندان را در قلمروهاي مربوطه خود تشويق خواهند نمود و همچنين با در نظر گرفتن اعتبارات موجوده همكاري بين سازمانهاي رسمي تربيت بدني و ورزشي قلمروهاي مربوطه خود را تشويق خواهند كرد. ماده نهم) هر يك از دو دولت متعاهد توسعه دوره هاي مطالعاتي كوتاهرا كه در قلمرو دولت متعاهد ديگر داير است تشويق خواهد نمود تا اعضاء دانشگاه و معلمين و دانشجويان و دانش آموزان و ساير اشخاصي كه فعاليت هاي مذكور در مقدمه اين قرارداد از قلمرو دولت ديگر اشتغال دارند در آن شركت نمايند. ماده دهم - دو دولت متعاهد براي اينكه آثار فرهنگي هر يك از آنها با استفاده از وسايل زير در كشور ديگر بنحو بهتري شناخته شود با يكديگر اشتراك مساعي خواهند نمود. الف - كتب و مطبوعات و ساير نشريه ها.
ب
كنفرانسها و كنسرتها.
ج
هنرهاي زيبا و ساير نمايشها. د - ترتيب نمايشهاي درام. و - راديو - فيلم - صفحات گرامافون و ساير وسايل ضبط و پخش صورت و تصوير. ماده يازدهم) دو دولت متعاهد حتي المقدور با وسايليكه در اختيار دارند و با مقررات قوانين و عرف محلي آنها تطبيق مينمايد سعي و مجاهدت بعمل خواهند آورد تا مطالب نادرستي كه درباره هر يك از دو كشور در كتابهاي درسي وجود داشته و توجه آنها بدان معطوف شود تصحيح گردد. ماده دوازدهم) با رعايت مقررات ماده بيست هر يك از دو دولت متعاهد بمنظور اجراي اين قرارداد صدور اجازه باشخاص زير را براي ورود و اقامت در قلمرو خود تسهيل خواهد نمود.
1
مأمورين دو دولت متعاهد يا مأمورين وابسته بسازمانهائيكه بموجب مقررات ماده 28 تعيين ميگردند.
2
معلميني كه در مراكز يا انجمنهاي بريتانيا در ايران و مراكز انجمنهاي ايران در كشورهاي متحده بريتانيا اشتغال دارند.
3
محققين علوم و دانشجويانيكه در صدد استخدام در ايران يا در كشور متحده بريتانيا نميباشند. ماده سيزدهم) بمنظور اجراي اين قرارداد يك كميسيون مختلط دائمي مركب از شش عضو تشكيل خواهد شد. اين كميسيون بدو شعبه تقسيم ميشود يكي مركب از دو عضو ايراني و يك عضو انگليسي كه در تهران مستقر ميگردد و ديگري مركب از دو عضوانگليسي و يك عضو ايراني كه در لندن مستقر ميشود. وزارت امور خارجه ايران با موافقت ادارات صلاحيتدار ايران اعضاء ايراني هر دو شعبه را تعيين خواهد كرد و وزارت امور خارجه انگليس با موافقت ادارات صلاحيتدار دولت كشور متحده بريتانيا اعضاء هر دو شعبه انگليسي را نامزد خواهد نمود هريك از دو دولت متعاهد شرايط انتصاب خود را در هر دو شعبه تعيين و اختيار خواهند داشت كه اعضاء علي البدل نيز معرفي نمايند. ماده چهاردهم) كميسيون مختلط پس از آنكه تكميل گرديد در صورت لزوم و لااقل هر دو سال يك مرتبه بتناوب در ايران و كشور متحده بريتانيا تشكيل جلسه خواهد داد و نخستين جلسه آن در عرض دوازده ماه از تاريخ اجراي اين قرارداد تشكيل خواهد شد. رياست جلسات اين كميسيون بعهده هفتمين عضوي خواهد بود كه از طرف دولتي كه كميسيون در آن تشكيل ميشود تعيين ميگردد. ماده پانزدهم) كميسيون مختلط و هر يك از شعب آن مجاز خواهند بود كه از اعضاء اضافي بدون داشتن حق رأي بعنوان مشاوره درباره مسائل خاصي دعوت نمايند. ماده شانزدهم) كميسيون مختلط آئين نامه مربوط بوظايف خود را شخصاً وضع خواهد كرد. ماده هفدهم) يكي از نخستين وظايف كميسيون مختلط اين خواهد بود كه در جلسه اي كه با حضور كليه اعضاء پيشنهاداتي با تفصيل و ذكر جزئيات درباره نحوه اجراء اين قرارداد تنظيم نمايد تا بعداً پيشنهادات مزبور از طرف دو دولت متعاهد مورد بررسي قرار گيرد. كميسيون مختلط در جلساتيكه بعداً تشكيل خواهد داد موضوع را مورد تجديدنظر قرار داده و ممكن است نظريات ديگري را پيشنهاد يا اصلاحاتي نسبت بتوصيه هاي پيشين خود جهت بررسي دو دولت متعاهد پيشنهاد نمايد در فواصل بين جلساتيكه كميسيون مختلط با حضور كليه اعضاء تشكيل ميدهد هر يك از شعب با موافقت شعبه ديگر ميتواند پيشنهادها يا اصلاحاتي نظير آنچه قبلا براي اين منظور ذكر شده تنظيم يا توصيه نمايد. ماده هيجدهم) هر يك از دو دولت متعاهد ميتواند گاه بگاه اشخاص يا سازمانهاي شايسته را مأمور نمايد كه صحت اجراي مفاد اين قرارداد را تأمين نمايند. ماده نوزدهم) در اين قرارداد: الف - مقصود از اصطلاح ((قلمرو)) و ((كشور)) در مورد دولت ايران ((قلمرو ايران)) و در مورد دولت كشور متحده بريتانيا عبارت است از كشور متحده بريتانياي كبير و ايرلند شمالي.
ب
مقصود از اصطلاح ((اتباع)) در مورد دو دولت ايران اتباع ايران و در مورد دولت كشور متحده بريتانيا عبارت است از اهالي كشور متحده و مستعمرات كه معمولاً در كشور متحده بريتانياي كبير و ايرلند شمالي سكونت دارند. ماده بيستم) هيچيك از مفاد اين قرارداد نسبت بمسئوليت اشخاص در برابر رعايت قوانين و مقررات جاريه در قلمرو هر يك از دو دولت متعاهد در باب ورود و اقامت و خروج بيگانگان تأثير نخواهد داشت. ماده بيست و يكم) اين قرارداد بتصويب خواهد رسيد و مبادله اسناد مصوبه آن در تهران صورت خواهد گرفت قرارداد پانزده روز پس از مبادله اسناد مصوبه بموقع اجرا گذارده خواهد شد. ماده بيست و دوم) اين قرارداد حداقل براي مدت پنج سال معتبر خواهد بود و سپس چنانچه هيچيك از دو دولت متعاهد در عرض مدت لااقل ششماه قبل از تاريخ انقضاء مدت مزبور اعلام فسخ ننمايند قرارداد كماكان باعتبار خود باقي خواهد ماند تا زمانيكه مدت ششماه از تاريخي كه يكي ازدو دولت متعاهد فسخ آنرا بطرف ديگر اعلام نموده باشد منقضي گردد با توجه بمفاد مذكور در فوق امضاء كنندگان تام الاختيار زير از طرف دول متبوعه خود اين قرارداد را امضاء نمودند. اين قرارداد در تاريخ 15 /2 /1338 مطابق با تاريخ ۶ مه سال ۱۹۵۹ در لندن در دو نسخه بزبانهاي فارسي و انگليسي تنظيم شده و هر دو متن متساوياً معتبر ميباشد. از طرف دولت شاهنشاهي ايران - علي اصغر حكمت از طرف دولت كشور متحده بريتانياي كبير و ايرلند شمالي - سلوين لويد قرارداد فوق مشتمل بر يك مقدمه و بيست و دو ماده مربوط بقانون قرارداد فرهنگي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت متحده بريتانياي كبير و ايرلند شمالي مصوب جلسه روز دوشنبه شانزدهم خردادماه هزار و سيصد و سي و نه مجلس سنا ميباشد صحيح است. رئيس مجلس سنا - محسن صدر