قانون مربوط به موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي راجع به همكاري اقتصادي و فني مصوب 1344,01,25 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي راجع به همكاري اقتصادي و فني كه در تهران بهتاريخ 15 امرداد ماه 1342 بين نمايندگان مختار طرفين به امضاء رسيده و مشتمل بر يك مقدمه و چهارده ماده ميباشد تصويب و به دولت اجازه مبادله اسناد مصوب آن داده ميشود. قانون بالا كه مشتمل بر يك ماده و متن موافقت نامه ضميمه است در جلسه روز يكشنبه نوزدهم مهر ماه يكهزار و سيصد و چهل و سه بتصويبمجلس شوراي ملي رسيد. رئيس مجلس شوراي ملي - مهندس عبدالله رياضي قانون فوق در جلسه روز چهارشنبه 1344/1/25 بتصويب مجلس سنا رسيده است موافقتنامه بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي راجع به همكاري اقتصادي و فني دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي نظر به تمايل طرفين براي توسعه روابط بين ايران و اتحاد جماهير شورويسوسياليستي با روح دوستي و حسن همجواري و با در نظر گرفتن تمايل متقابل براي بسط و توسعه همكاري اقتصادي و فني بر اساس اصول تساويحقوق - عدم مداخله در امور داخلي و احترام كامل براي حق حاكميت ملي هر دو كشور و بمنظور مساعدت به ايران در توسعه اقتصاد ملي آنتصميم گرفتند اين موافقت نامه را بشرح زير منعقد سازند:
ماده 1
ايران و اتحاد جماهير شوروي در كارهاي زير همكاري خواهند كرد: در ساختمان سدي به ارتفاع در حدود 35 الي 40 متر براي ايجاد مخزن آب به حجم انتفاعي در حدود 600 الي 800 ميليون متر مكعب آب و كارخانههيدروالكتريك بظرفيت 40 الي 60 هزار كيلو وات در ناحيه نخجوان و سد انحرافي به ارتفاع قريب 10 متر در ناحيه قراديز در رودخانه ارس كه رودمرزي بين ايران و اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ميباشد. در ساختمان كارخانه پرورش ماهي استورژن بظرفيت ساليانه سه ميليون و پانصد هزار بچهماهي در ايران. در انجام كارهاي لاروبي در مرداب پهلوي بحر خزر. در تنظيم گزارش اقتصادي و فني راجع بتجديد ذخاير ماهي مورد صيد در آبهاي ايران در بحر خزر. در ساختمان 11 انبار غله بظرفيت كل تا 80 هزار تن.
ماده 2
طرفين موافقت نمودند كه سازمانهاي شوروي با شركت سازمانهاي ايران كارهاي مربوط به مطالعات مقدماتي و تهيه پروژه و ساختمانتأسيسات هيدروانرژي بر روي رود ارس (سد و كارخانه برق در ناحيه نخجوان و سد در ناحيه فراديز). موضوع ماده يك اين موافقت نامه را انجام دهند ساختمان تأسيسات مذكور در مدت حداكثر 6 الي هفت سال از تاريخ امضاء اين موافقتنامه اجرا خواهدشد. ضمناً گزارش اقتصادي و فني با در نظر گرفتن موضوعهاي مشترك استفاده از آب و برق براي طرفين ظرف يك سال از تاريخ امضاء قرارداد بينسازمانهاي طرفين تهيه خواهد شد. مسائل تفصيلي انجام ساختمان از جمله تعيين قطعات زمين بوسيله طرفين فهرست و ابعاد تأسيسات - محل آنها در خاك طرفين - ترتيب استخراج واستفاده از منابع ريگ و خاك و ماسه و ساير مواد غير فعال واقع در زمينهاي تعيين شده براي ساختمان يا در مسافت كم از اين زمينها انواع و حجم خدمات سازمانهاي ايران و كارشناسان و كارگران ايراني ضمن اجراي ساختمان و نيز ساير مسائل ممكنه مورد توافق سازمانهاي صلاحيتدار طرفين قرارخواهد گرفت.
ماده 3
تأديه مخارج و مطالعه و تهيه پروژه ساختمان تأسيسات هيدرو انرژي موضوع مادۂ1 اين موافقت نامه از طرف دولت شاهنشاهي ايران و دولتاتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بر اساس شرايط متساوي خواهد بود يعني هر طرف 50 درصد مخارج مربوط به انجام كارهاي فوق را كارسازيخواهد كرد. دولت اتحاد جماهير شوري سوسياليستي بمنظور پرداخت 50 درصد مخارج كارهاي مطالعاتي و تهيه پروژه و رساندن ماشين آلات و مصالح ازشوروي و نيز بمنظور پرداخت خدمات كارشناسان و كارگران شوروي مربوط بساختمان تأسيسات هيدروانرژي در رودخانه ارس اعتباري تا مبلغ 35ميليون روبل (يك روبل محتوي 987412/0 گرم طلاي خالص ميباشد) بدولت شاهنشاهي ايران خواهد داد. در نظر است كه بعد از اينكه سازمانهاي صلاحيتدار طرفين پروژه فني را براي ساختمان تأسيسات تهيه و تصويب نمايند طرفين مبلغ اعتباري را كه طبقاين ماده به ايران داده ميشود قطعي بنمايند.
ماده 4
نظر بحق متساوي هر يك از طرفين براي تمام منابع آب و انرژي قسمتهاي مرزي رودخانه ارس: 1 - طرفين شرايط و ترتيب اداره و بهرهبرداري از تأسيسات هيدروانرژي موضوع ماده يك اين موافقت نامه را بعداً مورد توافق قرار ميدهند.
2
مقارن اتمام ساختمان تأسيسات طرفين ترتيب استفاده از منابع آب و انرژي رودخانه ارس مربوط بوجود تأسيسات هيدروانرژي فوقالذكر را موردتوافق قرار خواهند داد.
3
نمايندگان دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوري سوسياليستي بعد از تنظيم گزارش اقتصادي و فني درباره ساختمان تأسيسات هيدروانرژي بر روي رود ارس (موضوع ماده دوم اين موافقت نامه) و بررسي آن بوسيله سازمانهاي صلاحيتدار طرفين در خصوص برنامه و مدتساختمان تأسيسات مراحل بعدي توافق حاصل مينمايند.
ماده 5
(1) _ هر يك از طرفين براي مدت مطالعات و ساختمان و تأسيسات هيدروانرژي بر روي رود ارس به اتباع طرف ديگر كه مشغول ساختمانهستند حق ورود و اقامت بلامانع در قطعات خاك خود مربوط به انجام ساختمان مذكور خواهد داد. طرفين ترتيب انجام اين حق را مورد توافق قرار خواهند داد.
2
طرفين موافقت مينمايند ترتيب فوق را در مورد اشخاصي كه مربوط به اداره بهرهبرداري از تأسيسات هيدروانرژي باشند نيز اجرا نمايند. در نظراست كه در موقع تعيين شرايط و ترتيب اداره بهرهبرداري از تأسيسات طبق بند 1 ماده چهار اين موافقت نامه اين ترتيب نيز بتفصيل تعيين شود.
ماده 6
بمنظور انجام همكاري در ساختمان كارخانه پرورش بچه ماهي و اجراي كارهاي لاروبي مرداب پهلوي و ساختمان انبارهاي غله موضوع ماده يك اين موافقت نامه. 1 - سازمانهاي شوروي: كارهاي لازمه مربوط بمطالعات مقدماتي و تهيه پروژه را انجام خواهند داد. ماشين آلات و تجهيزات و مصالح ساختماني را كه در ايران وجود ندارند تحويل خواهند داد. تعداد تا ده هزار بچه ماهي بنام آمور سفيد تحويل خواهند داد. متخصصين شوروي را براي جمعآوري مدارك اوليه - انجام كارهاي مطالعاتي نظارت پروژه و مشاوره در موقع ساختمان تأسيسات - تعليم فني كارگران و كارشناسان ايراني - مساعدت در نصب كردن و ميزان كردن و بكار انداختن دستگاهها به ايران اعزام خواهند كرد. كارگران و متخصصين ايراني را براي تعليم فني در كارخانههاي شوروي بمنظور استفاده بعدي از آنها در تأسيساتي كه در اين ماده ذكر ميشود قبولخواهند كرد. گزارش فني و اقتصادي مربوط به تجديد ذخاير ماهي مورد صيد در آبهاي ايران بحر خزر را با شركت متخصصين ايراني ظرف حداكثر يك سال از تاريخامضاء قرارداد تنظيم خواهند كرد. اسناد و مدارك فني كه براي تأمين بهرهبرداري عادي تأسيسات موضوع اين ماده لازم ميباشد در اختيار سازمانهاي ايراني خواهند گذاشت . در امر تنظيم جريان و توليد و بهرهبرداري از تأسيساتي كه طبق اين ماده ساخته شده مساعدت فني خواهند نمود. 2 - سازمانهاي ايران: آن قسمت از مدارك اوليه را كه براي تهيه پروژه لازم است و در ايران موجود ميباشد بسازمانهاي شوروي ميدهند و در تهيه بقيه مدارك لازم باسازمانهاي شوروي همكاري ميكنند. پروژههاي فني را ظرف شش هفته بعد از دريافت اين پروژهها از سازمانهاي شوروي مورد رسيدگي و تصويب قرار خواهند داد. ساختمان تأسيسات و انجام كارها را طبق پروژهها با مساعدت فني سازمانهاي شوروي بعمل خواهند آورد. ساختمان تأسيسات و انجام كارها از لحاظ نيروي كار و برق و آب و وسايل حمل و نقل و مصالح لازم كه در ايران موجود است و ايجاد راهها وتأسيسات فرعي و خطوط مواصلات خارج از محل ساختمان را تأمين خواهند كرد. پرداخت مخارج مربوط به ساختمان تأسيسات و انجام ساير كارها و همچنين منازل و سرويس پزشكي و سرويسهاي عمومي و اجتماعي لازمه ووسايل نقليه براي مسافرتهاي اداري در داخله ايران را بطور مجاني براي متخصصين شوروي كه براي بذل مساعدت فني طبق اين موافقت نامه به ايراناعزام ميشوند تأمين خواهند كرد.
ماده 7
دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي با تمايل براي كمك به ايران در تربيت كادرهاي ملي براي صنايع شيلات موافقت مينمايد گروهياز اتباع ايراني را به تعداد و شرايطي كه مورد توافق سازمانهاي صلاحيتدار طرفين خواهد بود براي تحصيل در مدارس متوسطه و عالي اتحاد شورويقبول كند.
ماده 8
اعتبار پيشبيني شده طبق ماده سوم اين موافقتنامه از قرار 3/6درصد بهره در سال بدولت شاهنشاهي ايران داده ميشود. دولت شاهنشاهي ايران هر قسمت استفاده شده از اين اعتبار را ظرف دوازده سال به اقساط متساوي ساليانه از تاريخ اول ژانويه سال بعد از سال استفادهاز آن قسمت استهلاك خواهد كرد. بهره اعتبار از تاريخ استفاده قسمت مربوطه اعتبار حساب خواهد شد و ظرف سه ماهه اول سال بعد از سالي كه بابت آن اين بهره حساب شده تأديهخواهد گرديد. آخرين پرداخت بهره همزمان با آخرين پرداخت قسمت اصلي اعتبار بعمل خواهد آمد. تاريخ استفاده از اعتبار براي پرداخت بهاي لوازم و مصالح تاريخ مهر ايستگاه مقصد روي بارنامه راهآهن و در خصوص ساير انواع كارها تاريخ صورتحساب منظور خواهد شد. پرداختها براي استهلاك اعتبار و تأديه بهره آن وسيله طرف ايران از طريق حواله كردن ريال ايراني (يك ريال ايراني محتوي 0117316/0گرم طلاي خالص ميباشد) بحساب مخصوصي كه در بانك مركزي ايران بنام بانك دولتي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي (يا طبق تقاضاي آن بنام بانك بازرگاني خارجي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي)باز خواهد شد بعمل خواهد آمد. تسعير روبل به ريال بر اساس محتوي طلائي روبل و ريال در روز پرداخت بعمل خواهد آمد و وجوه رسيده بحساب مذكور براي خريد كالا تحتشرايط موافقتنامه بازرگاني موجوده ايران و شوروي و نيز براي ساير پرداختهاي مؤسسات شوروي در ايران استفاده خواهد شد و همچنين طبق درخواست بانك دولتي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي (يا بنا بتقاضاي آن طبق درخواست بانك بازرگاني خارجي اتحاد شوروي) ممكن است به ارز قابل تبديل تسعير شود. تسعير ريال به ارز قابل تبديل بر اساس محتوي طلائي ريال ايراني و ارز قابل تبديل مربوطه در روز پرداخت بعملخواهد آمد.
ماده 9
در صورت تغيير محتوي طلائي روبل موضوع ماده سه اين موافقتنامه بانك مركزي ايران و بانك دولتي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي(يا بنا به تقاضاي آن بانك بازرگاني خارجي اتحاد شوروي) در روز تغيير محتوي طلائي روبل باقي مانده وجوه موجوده در حسابهاي مربوط به اعتبار راكه مطابق مادۂ 10 اين موافقتنامه باز شده با رعايت تناسب مربوطه تجديد نظر مينمايد بهمين ترتيب مبلغ اعتبار استفاده نشده نيز تجديد حسابخواهد شد. در صورت تغيير محتوي طلايي ريال ايراني بانك مركزي ايران و بانك دولتي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي (يا بنا بتقاضاي آن بانك بازرگانيخارجي اتحاد شوروي) باقي مانده وجوه را طبق حساب عليحده موضوع مادۂ 8 اين موافقت نامه در روز تغيير محتوي طلائي ريال ايراني تجديد حسابمينمايند.
ماده 10
بمنظور كنترل استفاده و استهلاك اعتبار - حساب كردن و پرداخت بهره بابت اعتبار كه طبق اين موافقت نامه داده شده بانك مركزي ايران وبانك دولتي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي (و يا بنا بتقاضاي آن بانك بازرگاني خارجي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي) براي يكديگرحسابهاي مخصوصي مربوط به اعتبار به روبل باز ميكنند و متفقاً ترتيب تصفيه حساب را مطابق اعتبار برقرار مينمايند.
ماده 11
دولت شاهنشاهي ايران مخارج سازمانهاي شوروي ناشي از انجام مساعدت فني در ساختمان تأسيسات و اجراي كارهاي موضوع ماده ششاين موافقتنامه را از طريق ماهي - خاويار - فرآوردههاي ماهي - سنگ معدن - فلزات رنگين پنبه - پشم و ساير كالاهاي ايراني تحت شرايط موافقتنامه موجوده ايران و شوروي به اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي پرداخت خواهد كرد.
ماده 12
انجام ساختمان تأسيسات هيدروانرژي بر روي رود ارس و همچنين بذل مساعدت فني در ساختمان تأسيسات و اجراي كارهاي پيشبيني شده در اين موافقتنامه بر اساس قراردادهاي مورد انعقاد بين سازمانهاي صلاحيتدار ايران و شوروي كه داراي اختيارات اين كار بترتيب از طرف دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ميباشند بعمل خواهد آمد. قراردادهاي مذكور حداكثر ظرف دو ماه از تاريخ تسليم آنهابوسيله سازمانهاي شوروي بايد بوسيله طرفين مطالعه و امضاء شود . قراردادها براي تنظيم گزارش اقتصادي و فني تأسيسات هيدورانرژي بر روي رود ارس و گزارش اقتصادي و فني راجع به تجديد ذخائر ماهي مورد صيددر آبهاي ايران در بحر خزر و همچنين براي انجام كارهاي مطالعات و تنظيم پروژه كارخانه پرورش ماهي استورژن و انجام كارهاي لاروبي در مردابپهلوي بحر خزر و ساختمان انبارهاي غله كه در نوبت اول منعقد خواهد شد در مدت 2 الي 3 ماه از تاريخ امضاي اين موافقت نامه از طرف سازمانهايشوروي تنظيم و تسليم خواهند شد. در اين قراردادها حجم و مدت و قيمت و ساير شرايط تفصيلي انجام ساختمان و تأسيسات هيدروانرژي و بذل مساعدت فني موضوع اين موافقت نامه بسازمانهاي ايراني تعيين خواهد شد ضمناً قيمتهاي لوازم و مصالحي كه براي ساختمان تأسيسات هيدروانرژي و ساير تأسيسات بوسيله سازمانهايشوروي طبق اين موافقتنامه تحويل خواهد شد با توافق طرفين بر اساس قيمتهاي بازار جهاني تعيين خواهد گرديد. بعلاوه تعهدات سازمانهاي ايراني در جمعآوري مدارك اوليه - تهيه زمينها براي ساختمان تأمين منازل مسكوني داراي وسايل لازمه زندگي وسرويس پزشكي و وسايل نقليه براي مسافرتهاي اداري جهت متخصصين شوروي - مطالعه و بتصويب رساندن پروژه فني - اختصاص دادن نيرويكار و ساير تعهدات و همچنين مواعد صريح انجام اين كارها نيز در قراردادها تعيين خواهد شد.
ماده 13
بنا به پيشنهاد يكي از طرفين و بمنظور رسيدگي بجريان اجرائي اين موافقت نامه و نيز بمنظور تهيه توصيههاي مربوطه - چنانچه اينتوصيهها لازم شناخته شد، نمايندگان طرفين سالي لااقل يكمرتبه ملاقات خواهند نمود اين توصيهها براي مطالعه دولتهاي طرفين متعاهدين تسليمخواهد شد. اين ملاقاتها بنوبت در تهران و مسكو بعمل خواهد آمد.
ماده 14
اين موافقت نامه بايد بر طبق ترتيب مقرره در هر يك از دو كشور بتصويب برسد. موافقتنامه مذكور در تاريخ امضاء آن موقتاً قوت و اعتباريافته و در تاريخ مبادله اسناد تصويب كه در شهر مسكو انجام خواهد گرفت قوت و اعتبار قطعي پيدا خواهد كرد. در شهر تهران بتاريخ پنجم امرداد ماه سال 1342 مطابق با 27 ژوئيه سال 1962 در دو نسخه اصلي هر يك به زبانهاي فارسي و روسي كه هر دو متنداراي اعتبار يكسان ميباشند امضاء شد. از طرف دولت شاهنشاهي ايران ___ از طرف دولت جماهير شوروي سوسياليستي (مهندس صفي اصفيا) _____ (و-آ.سرگيف) مدير عامل سازمان برنامه ______معاون وزارت روابط اقتصادي با كشورهاي خارجي موافقتنامه فوق مشتمل بر يك مقدمه و چهارده ماده ضميمه ماده واحده موافقتنامه دولت شاهنشاهي ايران و دولت اتحاد جماهير شورويسوسياليستي راجع بهمكاري اقتصادي و فني ميباشد. رئيس مجلس شوراي ملي - مهندس عبدالله رياضي