بدولت اجازه داده ميشود موافقت نامه ضميمه راجع به ترانزيت بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت پادشاهي افغانستان وپروتكلهاي مربوطه و نامههاي منضم به آنرا كه در تاريخ 12ر11ر1340 منعقد شده اجراء نمايند. قانون بالا مشتمل بر يك ماده و متن موافقتنامه و پروتكلها و نامههاي منضم بآن كه در جلسه روز پنجشنبه بيست و نهم مهرماه يكهزار و سيصد وچهل و چهار بتصويب مجلس شوراي ملي رسيده بود در جلسه روز دوشنبه بيستم ديماه يكهزار و سيصد و چهل و چهار شمسي بتصويب مجلس سنا رسيد. رئيس مجلس سنا- مهندس شريف امامي موافقت نامه ترانزيت بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت پادشاهي افغانستان اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران و اعليحضرت همايون پادشاه افغانستان بمنظور تحكيم و تشييد روابط اقتصادي بين دو كشور بر اساس منافع مشترك و براي فراهم آوردن تسهيلات ترانزيتي جهت عبور و مرور اجناس ومالالتجاره در خاك يكديگر با در نظر گرفتن حجم كنوني و توسعه آينده آن تصميم گرفتهاند موافقت نامهاي امضاء كنند و به اين منظور نمايندگانتامالاختيار خود را بشرح زير تعيين نمودند: اعليحضرت همايون شاهنشاه ايران جناب آقاي دكتر حيدرعلي غفاري معاون وزارت بازرگاني ايران اعليحضرت همايون پادشاه افغانستان جناب آقاي محمد سرور عمر معاون وزارت تجارت افغانستان مشاراليهما پس از ارائه و مبادله اختيارنامههاي خود كه در كمال صحت و اعتبار بود نسبت بمواد آتي موافقت نمودند: ماده اول - طرفين متعاهدين موافقت مينمايند كه مطابق مواد اين موافقت نامه به يكديگر آزادي ترانزيت از خاك خود بخاك طرف ديگر اعطا و آن راتضمين كنند. هيچ تميز و تبعيضي بر اساس پرچم كشتي - كشور توليدكننده - محل مبدا- محل حركت - مرز ورودي و خروجي - مقصد كالا (منزل مقصود)مالكيت اجناس و مالالتجاره كشتيها يا ساير وسائل حمل و نقل بميان نخواهد آمد.
تبصره
حق مذكور در اين ماده شامل ترانزيت اسلحه و مهمات جنگي از كشور ثالث يا بكشور ثالث نخواهد بود و همچنين اموالي كه بعلل بهداشت انساني و حيواني و نباتي ورودشان بكشور پادشاهي افغانستان يا كشور شاهنشاهي ايران ممنوع است از حق مقرر در اين ماده مستثني ميباشد. ماده دوم - اجناس و مالالتجاره كه شامل اثاثيه مسافرين كشتيها و ساير وسايل حمل و نقل خواهد بود در صورتي در حال ترانزيت از خاك يك كشورمتعاهد شناخته ميشود كه عبور آن از خاك آن كشور قسمتي از يك مسافرت كامل باشد و محل آغاز و انجام آن مسافرت ماوراء سرحدات كشوري كهاين عبور و مرور در قلمرو آن صورت ميگيرد واقع باشد. طي اين عبور و مرور تبديل و يا عدم تبديل كشتي - نگاهداري در انبار- بستهبندي مجدد يا تبديل وسيله حمل و نقل امكان خواهد داشت. عبور و مروراجناس و مالالتجاره كه داراي اين خصوصيات باشد در اين موافقتنامه عبور و مرور ترانزيتي محسوب ميگردد. ماده سوم - راههاي ترانزيتي در ضميمه شماره- 1 - اين موافقتنامه تعيين و تصريح گرديده است و طرفين متعاهدين ميتوانند علاوه بر آن نسبت براههاي ديگر نيز موافقت نمايند. ماده چهارم - طرفين متعاهدين بمنظور حسن اجراي ترانزيت تعهد مينمايند كه در خاك خود راهآهن و جادههائي را كه ممكن است طبق ماده سوماين موافقت نامه در امر ترانزيت مورد استفاده قرار گيرد طوري نگاهداري نمايند كه استفاده ترانزيتي از آنها به آساني مقدور باشد. ماده پنجم - هر يك از طرفين متعاهدين در قلمرو خود در آن قسمت از مسير راههاي ترانزيتي كه بوسيله راهآهن با يكديگر متصل نيست تسهيلات ووسائل لازم را براي حمل و نقل اجناس و مالالتجاره ترانزيتي فراهم خواهند آورد. ماده ششم - طرفين متعاهدين براي عبور و مرور اجناس و مالالتجاره ترانزيتي تسهيلات لازم را فراهم ميكنند بنحوي كه تشريفات گمركي اجناس ومالالتجاره ترانزيتي كه در ضميمه شماره 2 اين موافقتنامه توضيح گرديده است در كوتاهترين مدت انجام پذيرد. ماده هفتم - طرفين متعاهدين بشرط معامله متقابله به ادارات و شركتهاي حمل و نقلي كه بيكديگر معرفي خواهند كرد اجازه خواهند داد سرويسهاي حمل و نقل خود را در داخل خاك يكديگر در جادههاي معينه به ترتيبي كه در ضميمه شماره 3 اين موافقتنامه تصريح شده است بكاراندازند ادارات و شركتهاي مزبور از كليه تسهيلاتيكه مطابق با مقررات هر يك از دو كشور باشد بهرهمند خواهند شد. ماده هشتم - هيچگونه حقوق گمركي يا عوارض دولتي - ايالتي و شهرداري (بلدي) بهر عنوان و منظور كه باشد بر عبور و مرور اجناس و مالالتجارهترانزيتي تحميل نخواهد شد و صرفاً مخارج حمل و نقل و اداري و ساير خدمات انجام شده مربوط به عبور و مرور اجناس و مالالتجاره ترانزيتيپرداخته خواهد شد. ماده نهم - دولت شاهنشاهي ايران براي اجناس و مالالتجاره ترانزيتي افغانستان انبارها و محوطه لازم را در مشهد و بنادر شاهپور و خرمشهر تخصيصخواهند داد. براي انبار نمودن اجناس و مالالتجارههاي خطرناك و اموالي كه حمل و نقل آنها بصورت عادي مقدور نيست ترتيبات جداگانه داده خواهد شد كه درضميمه شماره(2) اين موافقتنامه توضيح گرديده است. ماده دهم - طرفين متعاهدين تعهد مينمايند كه واگنها و ساير وسائل باربري مورد لزوم حمل و نقل اجناس و مالالتجاره ترانزيتي طرف ديگر را بنحوي كه در عبور و مرور آن معطلي رخ ندهد حتيالامكان تهيه نمايند. ماده يازدهم - طرفين متعاهدين موافقت مينمايند براي ترانزيت اجناس و مالالتجاره يكديگر در قسمت كرايه وسايل باربري خود نرخ مساعدي مقرردارند. ماده دوازدهم (اصلاحي 08ˏ04ˏ1390) - بمنظور تسهيل و انتظام امور ترانزيت طرفين متعاهدين موافقت مينمايند كه در نقاطي از قلمرو هر يك از دو كشور در مسير راه ترانزيت كه مورد توافق قرار گيرد اجازه دهند نمايندگيهاي وزارت صنعت، معـدن و تجارت (وكالتالتجاري) طرف ديگر تأسيس شود. ماده سيزدهم - طرفين متعاهدين موافقت مينمايند كه كميسيون مختلطي مركب از نمايندگان دو كشور بمنظور مراقبت در حسن اجراي اينموافقتنامه و رفع مشكلات احتمالي تعيين نمايند جلسات كميسيون مذكور بنا بر پيشنهاد يكي از طرفين بطور متناوب در كابل و تهران تشكيلخواهد گرديد. ماده چهاردهم - طرفين متعاهدين موافقت مينمايند در صورت بروز اختلاف در تفسير اين موافقت نامه از طريق مذاكره اقدام برفع آن نمايند و هر گاه بدين ترتيب اختلاف حاصله فيصله نيابد بترتيبي كه نسبت بآن موافقت خواهند نمود موضوع را بحكميت ارجاع نمايند. ماده پانزدهم - اين موافقتنامه از تاريخ امضاء موقتاً بموقع اجرا گذاشته خواهد شد و بعد از تصويب مراجع صلاحيت دار دو كشور و مبادله اسناد مصوبه كه در اسرع اوقات در كابل صورت خواهد گرفت قطعيت پيدا نموده مدت پنج سال معتبر ميباشد. اگر شش ماه قبل از انقضاي مدت پنج سال يادداشتي مبني بردرخواست اختتام اين موافقت نامه از طرف يكي از متعاهدين بطرف مقابل داده نشود اين موافقت نامه خود بخود تمديد ميگردد بعد از اين هر يك از طرفين متعاهدين ميتوانند هر وقت درخواست فسخ اين موافقت نامه را بنمايد مشروط بر اينكه قصد خود را دائر بر فسخ موافقت نامه شش ماه قبل ضمن يادداشت رسمي به طرف متعاهد ديگر اطلاع دهد. اين موافقت نامه در دو نسخه بفارسي و پشتو تنظيم و تحرير گرديد و هر دو متن متساوياً معتبر خواهد بود. ولي در صورت بروز اختلاف در تفسير مواد اين موافقت نامه متن فارسي معتبر شناخته خواهد شد. عليهذا اختيارداران نامبرده در فوق اين موافقت نامه را امضاء و به مهر خود ممهور نمودند. تهران بتاريخ پنجشنبه دوازدهم بهمن ماه سال يكهزار و سيصد و چهل شمسي از طرف دولت شاهنشاهي ايران از طرف دولت پادشاهي افغانستان پروتكل شماره (1) دولت شاهنشاهي ايران و دولت پادشاهي افغانستان بمنظور تسهيل در امر ترانزيت كه در موافقتنامه مورخه امروز پيشبيني شده است راههاي ترانزيتي را بشرح زير تعيين نمودند راههاي ديگري ممكن است بعداً مورد توافق طرفين متعاهدين قرار گيرد. اجناس و مالالتجارهاي كه از اين راهها حمل ميشوند از پستهاي گمركي كه بوسيله هر يك از طرفين معين ميشود عبور خواهند كرد.
1
خط ترانزيتي از افغانستان به بندر شاهپور (در خليج فارس) و يا بندر خرمشهر: كالكله (نقطه مرزي كشور افغانستان) طيبات - تربت جام - فريمان - مشهد و از آنجا به وسيله راهآهن ايران تا بندر شاهپور و يا خرمشهر.
2
خط ترانزيتي از افغانستان به بندر عباس. نقطه مرزي ايران و افغانستان - زابل - زاهدان - كرمان - بندر عباس.
3
خط ترانزيتي از افغانستان به بندر چاهبهار. نقطه مرزي ايران و افغانستان زابل - زاهدان - چاهبهار.
4
خط ترانزيتي از افغانستان به بازرگان (مرز تركيه). كالكله (نقطه مرزي افغانستان ) فريمان - تهران - تبريز - بازرگان (مرز تركيه) تهران در تاريخ پنجشنبه دوازدهم بهمن ماه سال يكهزار و سيصد وچهل شمسي بدو زبان فارسي و پشتو تنظيم گرديد. از طرف دولت شاهنشاهي ايران از طرف دولت پادشاهي افغانستان پروتكل شماره (2) مربوط بمراسم گمركي عطف بموافقتنامه ترانزيت بين دولتين ايران و افغانستان كه بتاريخ امروز امضاء گرديد دولت شاهنشاهي ايران موافقت دارد كه نسبت باجناس ومالالتجاره كه در راههاي ترانزيتي معينه در ضميمه شماره (1 ) موافقتنامه ترانزيت حمل ميشود مراسم گمركي طبق مقررات ذيل بموقع اجرا گذارده شود:
قسمت اول
مراسم گمركي مربوط باجناس و مالالتجارهاي كه بمنظور عبور از طريق ايران بمقصد افغانستان حمل ميشود. 1 - اجناس و مالالتجاره ترانزيتي بر حسب مندرجات مانيفست در انبار ترانزيت اجناس افغاني كه براي اين كار تخصيص مييابد گذارده خواهد شد اجناس و مالالتجاره سنگين وزن و مواد منفجره و اجناس سريعالاشتعال و خطرناك در محوطههاي جداگانه نگاهداري و براي حفاظت آنها ترتيباتلازم اتخاذ خواهد شد. 2 - صاحب مالالتجاره يا نماينده وي براي حمل اجناس و مالالتجاره به افغانستان اظهارنامه ترانزيتي مقرر را بضميمه ورقه ترخيصيه كه نماينده مؤسسه كشتيراني صادر ميكند و يك نسخه بارنامه كشتي و دو نسخه سياهه خريد (بيجك) و يك نسخه صورت عدلبندي (در صورت لزوم) بگمرك تسليم مينمايد. 3 - تشريفات بازرسي طبق آئيننامه و مقررات گمركي ايران به ترتيبي كه براي اموال ترانزيتي تعيين گرديده بحداقل و بار رعايت تسهيلات لازم صورت خواهد گرفت. 4 - براي اجناس و مالالتجاره بعد از انجام تشريفات گمركي و دريافت مخارج - خدمات محلي جواز ترانزيت صادر و تحت مراقبت گمرك تمام بستهها سيم و سرب شده بواگن بارگيري و در واگن توسط گمرك قفل و سيم و سرب ميشود و شماره واگن در ظهر اظهارنامه و جواز ترانزيت قيد ميگردد. 5 - علاوه بر ترتيبات خاصي كه براي توزيع نسخ اظهارنامه و جواز ترانزيت طبق آئيننامه گمركي مقرر است يك نسخه از اظهارنامه بضميمه يكنسخه از سياهه خريد (بيجك) كه بآن لاك و مهر ميشود بنماينده وزارت بازرگاني دولت افغانستان (وكالتالتجاري) در بندر ورود تسليم خواهد شد. 6 - اجناس و مالالتجاره ترانزيتي از بندر ورودي تا مشهد مطلقاً با راهآهن حمل خواهد شد و از مشهد بوسيله مؤسسات و شركتهائيكه طرفين رسماً بهمديگر معرفي مينمايند با اخذ تضمين حمل ميگردد و اگر صاحب اجناس و مالالتجاره بخواهد آنرا با وسائل آزاد تا خاك افغانستان حمل نمايد در آن صورت مالالتجاره و اجناس بايد تحت مراقبت مأمورين بدرقه گمرك تا مرز حمل و يا وثيقه قانوني را طبق مقررات گمركي ايران بپردازد. 7 - تعهد يا تضمين يا سپرده نقدي در مقابل ارائه گواهي خروج اجناس و مالالتجاره از مرز و گواهي گمرك هرات مبني بر وصول جنس بكشورافغانستان ابطال يا مسترد خواهد شد. 8 - نسبت به عدلها و صندوقها و بستهها كه احياناً سيم و سرب آنها در طول راه از بين رفته باشد گمرك مشهد بعد از رسيدگي و تطبيق با اظهارنامه وجواز ترانزيت اجازه سيم و سرب مجدد خواهد داد نسبت به بستهها و صندوقها و عدلهايي كه تجديد بستهبندي يا تبديل آنها به بستههاي ديگرضرورت پيدا كند طبق تقاضاي صاحب اجناس و مالالتجاره يا نماينده او اين عمل تحت نظارت مأمورين گمرك و نماينده وزارت بازرگاني افغانستان( وكالتالتجاري) در مشهد انجام و تغييرات بستهبندي از طرف گمرك در ظهر جواز و اظهارنامه ترانزيتي با توضيح كافي قيد ميگردد. 9 - در گمرك مشهد صاحب مال يا نماينده او بايد اظهارنامه براي اجازه خروج اجناس و مالالتجاره از خاك ايران تنظيم و تسليم نمايد اداره گمركمشهد پس از تطبيق مشخصات مالالتجاره با مندرجات جواز ترانزيت اجازه بارگيري و حمل آن را بوسيله كاميون صادر نموده شماره كاميونها را درظهر اظهارنامه و جواز ترانزيت قيد خواهد نمود.
قسمت دوم . اجناس و مالالتجارهايكه از افغانستان بمقصد كشورهاي خارج از طريق ايران حمل ميشود
1 -براي اجناس و مالالتجاره بمحض ورود به گمرك مرز ايران(يوسفآباد) بايستي از طرف نماينده صاحب مال يا نماينده مؤسسه حمل و نقل اظهارنامه پاساوان تسليم و گمرك يوسفآباد با تطبيقمشخصات اجناس و مالالتجاره با جواز گمركي صادره از گمرك هرات كه يك نسخه از سياهه كالا (ليست اموال) ضميمه آن است جواز پاساوان صادرو كاميون را بنحوي كه دخل و تصرف در محمولات آن ممكن نباشد سيم و سرب مينمايد و باتكاي تضمين مؤسسه حمل و نقل معرفي شده طرفينبه مشهد حمل ميشود. 2 - اداره گمرك مشهد پس از وصول اجناس و مالالتجاره در مقابل درخواست صاحب مال يا نماينده او جواز ترانزيت با رعايت مقررات و منظورداشتن تسهيلات لازم صادر و مالالتجاره را به واگن بارگيري، در واگنها را سيم و سرب و قفل نموده بمقصد بندر خروجي حمل و شماره واگن وبارنامه را در ظهر اظهارنامه و جواز ترانزيت قيد و گواهي وصول اجناس و مالالتجاره را در دو نسخه صادر يك نسخه از آن را بگمرك هرات ارسال ونسخه ديگر را بنماينده وزارت بازرگاني افغانستان (وكالتالتجاري) در مشهد تسليم مينمايد. 3 - اجناس و مالالتجاره ترانزيتي تا بندر خروج مطلقاً با راهآهن حمل خواهد شد. 4 - چنانچه صاحب مالالتجاره يا نماينده او بخواهد بستهبندي اجناس را تغيير بدهد و يا عمليات تكميلي از قبيل شستن و دباغي و استاندارد وسرب كردن اجناس و مالالتجاره ضرورت پيدا كند طبق مقررات مربوطه و بهمان ترتيبي كه در بند 8 قسمت اول ذكر شده اقدام خواهد شد. 5 - در گمرك بندر خروجي اظهارنامه خروج اجناس ترانزيتي تسليم و با تطبيق مشخصات جواز ترانزيتي كه در گمرك مشهد صادر شده است اجازهبارگيري و خروج اجناس و مالالتجاره داده شده و گواهي خروج را در دو نسخه صادر و يك نسخه بگمرك مشهد ارسال و نسخه ديگر بنماينده وزارت بازرگاني افغانستان ( وكالتالتجاري) در بندر خروج تسليم خواهد شد.