قانون موافقتنامه حمل و نقل هوائي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده آمريكا مصوب 1336,11,17 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده واحده
موافقتنامه حمل و نقل هوائي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده آمريكا مشتمل بر يك مقدمه و بيست ماده و يكضميمه كه در تاريخ ششم ديماه يكهزار و سيصد و سي و پنج خورشيدي در تهران بامضاء رسيده تصويب مينمايد. قانون فوق كه مشتمل بر ماده واحده و متن موافقتنامه ضميمه است پس از تصويب مجلس سنا در جلسه پنجشنبه هفدهم بهمن ماه يكهزار و سيصدو سي و شش بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد. نايب رئيس مجلس شوراي ملي - امانالله اردلان موافقتنامه حمل و نقل هوائي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا چون دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا بمنظور استقرار و دائر كردن سرويسهاي هوائي بازرگاني بين قمروهاي(قلمروهاي) مربوطه خود بتساوي مايلند موافقتنامهاي منعقد سازند عليهذا نمايندگان تامالاختيار خود را بدين منظور بشرح ذيل تعيين نمودهاند: از طرف دولت شاهنشاهي ايران جناب آقاي دكتر عليقلي اردلان وزير امور خارجه. از طرف دولت كشورهاي متحده امريكا جناب آقاي سلدن چيپين سفير كبير كشورهاي متحده امريكا نمايندگان مزبور پس از ارائه و مبادله اختيارنامههاي خود و تشخيص صحت آن درباره مواد ذيل موافقت نمودهاند. ماده اول - براي مقاصد اين موافقتنامه الف - مقصود از لفظ مقامات هواپيمائي در مورد كشورهاي متحده آمريكا هيئت هواپيمائي كشوري (Civil Aeronautics Board) و هر شخص يا هيئتي است كه مجاز باشد وظايفي را كه اكنون هيئت هواپيمائي كشوري انجام ميدهد انجام دهد و در مورد ايران مراد اداره كل هواپيمائي كشوري وهر شخص يا هيئتي است كه مجاز باشد وظائفي را كه اكنون اداره كل هواپيمائي كشوري انجام ميدهد انجام دهد.
ب
مقصود از موسسه هواپيمائي معينه مؤسسهايست كه يكي از طرفين متعاهدين بطرفيت متعاهد ديگر كتباً اعلان كند كه آن مؤسسه خط يا خطوط مشخصي را كه در برنامه خط سير ضميمه اين موافقتنامه صورت داده شده است دائر خواهد نمود.
پ
مقصود از لفظ ‹‹قلمرو›› يك كشور اراضي و آبهاي مجاور آنست كه تحت حاكميت يا سيطره يا حمايت يا قيمومت يا سرپرستي آن كشور باشد.
ت
مقصود از لفظ ‹‹سرويس هوائي›› هر سرويس هوائي است كه در اوقات معين بوسيله هواپيما براي حمل و نقل عمومي مسافر يا پست يا بار انجام گيرد.
ث
مقصود از ‹‹سرويس هوائي بينالمللي›› سرويس هوائي است كه از فراز قلمرو بيش از يك كشور عبور كند.
ج
مقصود از توقف بمنظورهائي غير از حمل و نقل فرود آمدن است براي هر مقصودي جز پياده و سوار كردن مسافر يا بارگيري و باراندازي يا تحويل دادن و تحويل گرفتن پست. ماده دوم ) الف - هر يك از طرفين متعاهدين بطرف متعاهد ديگر حقوق لازمه را بشرح ذيل براي بكار انداختن سرويسهاي هوائي توسط موسسات هواپيمائي معينه اعطا ميكند: حق ترانزيت - حق توقف بمنظورهائي غير از حمل و نقل - حق ورود و خروج بازرگاني براي حمل و نقلبينالمللي مسافر و بار و پست در نقاط واقعه در قلمرو آن كشور كه در هر يك از خطوط مصرحه در بند مربوط برنامه خط سير ضميمه اين موافقتنامه نام برده شده است. ب ) و نيز مقرر است كه در مناطق جنك [جنگ] يا مناطقي كه در اشغال نظامي است يا مناطقي كه جنك [جنگ] و اشغال نظامي در آن تأثير داشته است دائر نگاهداشتن اينگونه سرويسها منوط به تصويب مقامات صلاحيتدار نظامي خواهد بود. ماده سوم ) افتتاح سرويس هوائي در يك خط مصرح توسط موسسه يا موسسات هواپيمائي يكي از طرفين متعاهدين بعد از آنكه طرف متعاهد مؤسسه مزبور يا موسسات هواپيمائي مزبور را براي خط مزبور تعيين كند و طرف متعاهد ديگر اجازه مقتضي براي داير ساختن خط صادر نمايد در هر موقعممكنست طرف متعاهد ديگر تحت شرايط مقرره در --ماده چهارم مكلف خواهد بود بي آنكه تاخيري بيجهت روا دارد اين اجازه را بدهد مشروط باينكه قبل از اجازه اشتغال بكارهائي كه در اين موافقتنامه مورد نظر است مؤسسه يا موسسات معينه در برابر مقامات صلاحيتدار هواپيمائي طرف مزبور طبق قوانين و مقرراتي كه از طرف مقامات مزبور عليالقاعده بموقع اجرا گذاشته ميشود بالضروره واجد شرايط باشند. ماده چهارم ) ) هر يك از طرفين متعاهدين اين حق را محفوظ ميدارد كه از دادن اجازه مذكور در ماده سوم اين موافقتنامه براي دائر كردن موسسههواپيمائي كه طرف متعاهد ديگر تعيين نموده خودداري كند يا اجازه را باطل نمايد يا شرايطي را كه لازم بداند بر مؤسسه يا موسسات هواپيمائي تحميلكند و اين در صورتي است كه متقاعد نشود كه مالكيت عمده موسسه مزبور و نظارت موثر در موسسه هواپيمائي مزبور باتباع طرف متعاهد ديگرواگذار شده باشد يا در صورتي كه موسسه هواپيمائي مزبور قوانين و مقررات مذكور در ماده پنجم اين موافقتنامه را رعايت نكند يا در صورتي كه موسسه هواپيمائي مزبور يا دولتي كه آن موسسه را تعيين نموده است بوجه ديگري از عهده ايفاء تعهدات مندرجه در اين موافقتنامه يا از عهده اجراء شرايطي بر نيايد كه تحت آن شرايط حقوق مزبور طبق اين موافقتنامه اعطا گرديده است مشروط بر اينكه بيمشورت قبلي با طرف ديگر شرايطي تحميل نگردد. ماده پنجم ) ) الف - قوانين و مقررات يكي از طرفين متعاهدين مربوط باجازه ورود يا عزيمت طياراتي كه بهواپيمائي بينالمللي اشتغال دارند درقلمرو آن كشور يا مربوط بكار افتادن و پرواز اينگونه هواپيماها هنگامي كه در قلمرو آن كشور باشد شامل هواپيماهاي موسسه يا موسسات هواپيمائي معينه طرف متعاهد ديگر خواهد بود و هواپيماهاي مزبور هنگام ورود يا عزيمت از قلمرو طرف متعاهد اول و هنگامي كه داخل قلمرو طرف متعاهد اول باشد قوانين و مقررات مزبور را رعايت خواهد نمود. ب ) قوانين و مقررات يكي از طرفين متعاهدين مربوط باجازه ورود يا عزيمت مسافرين و كاركنان و محمولات هواپيما از قبيل مقررات مربوط بورود و ترخيص و مهاجرت و گذرنامه و گمرك و قرنطينه را مسافرين و كاركنان يا محمولات طرف متعاهد ديگر هنگام ورود يا عزيمت و هنگامي كه درقلمرو طرف متعاهد اول باشد خودشان يا نمايندگانشان رعايت خواهند نمود. ماده ششم ›› هيچيك از مقررات اين موافقتنامه طوري تفسير يا تلقي نخواهد شد كه حقوق انحصاري و مانع لاغيري بطرف متعاهد ديگر يا موسسات هواپيمائي آن اعطاء يا موسسات هواپيمائي هر كشور ديگري بركنار كند يا تبعيض عليه آن موسسات روا داد. ماده هفتم ›› هيچيك از مقررات اين موافقتنامه طوري تفسير يا تلقي نخواهد شد كه بموسسات هواپيمائي معينه يكي از طرفين متعاهدين در قلمرو طرف متعاهد ديگر حق بدهد در ازاء كرايه يا پاداش مسافر يا بار يا پست بمقصد نقطه ديگري در همان قلمرو قبول كند. ماده هشتم ›› موسسه يا موسسات هواپيمائي معينه طرفين متعاهدين بطور منصفانه و متساوي فرصت خواهد داشت سرويسهائي را كه مورد – موافقت قرار گرفته است در خطوط مصرحه بين قلمرو يكديگر بكار اندازند. ماده نهم ) ) ضمن دائر شدن سرويسهاي اصلي مندرجه در اين موافقتنامه توسط هر يك از طرفين متعاهدين منافع موسسات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر در نظر گرفته خواهد شد تا نسبت بسرويسهائي كه طرف متعاهد ديگر در تمام يا قسمتي از همان خطوط ترتيب ميدهد تأثير ناروائي نداشته باشد. ماده دهم ›› گواهينامههاي قابليت پرواز گواهينامههاي صلاحيت و پروانههائي را كه يكي از طرفين متعاهدين صادر كند يا براي آن اعتبار قائل شود وهنوز بقوت خود باقي باشد طرف متعاهد ديگر براي دائر ساختن خطوط و سرويسهاي مندرجه در اين موافقتنامه معتبر خواهد شناخت مشروط باينكه مقرراتي كه بموجب آن مقررات اينگونه گواهينامهها يا پروانهها صادر گرديده يا براي آن اعتبار قائل شدهاند با حداقل موازيني كه ممكن استدر تعقيب قرارداد هواپيمائي كشوري بينالمللي برقرار شود برابري كند يا بالاتر باشد. ليكن هر يك از طرفين متعاهدين اين حق را محفوظ ميدارد كه از شناختن گواهينامههاي صلاحيت و پروانههائي كه كشور ديگري باتباع طرف متعاهد مزبور داده است بمنظور پرواز از فراز قلمرو خود امتناع كند. ماده يازدهم ›› براي جلوگيري از كارهاي تبعيضآميز و براي تأمين رفتار مساوي طرفين متعاهدين توافق دارند كه الف - هر يك از طرفين متعاهدين ممكن است عوارض عادلانه و معقولي براي استفاده از فرودگاههاي عمومي و ساير تسهيلاتي كه تحت نظارت خود دارد وضع كند يا اجازه دهد وضع شود. ليكن هر يك از طرفين متعاهدين موافقت دارد كه عوارض مزبور بيشتر از عوارضي نباشد كه هواپيماهاي خود آنكشور كه در سرويسهاي بينالمللي مشابهي كار ميكنند براي استفاده از فرودگاهها و تسهيلات مزبور ميپردازند.
ب
سوخت و روغنهاي مخصوص چرب كردن و لوازم فني مصرف شدني و قطعات يدكي و آلات و ادوات و وسائل عادي و مواد ذخيرهاي كه يكي ازطرفين متعاهدين يا اتباع او وارد قلمرو طرف متعاهد ديگر نمايد و فقط بمنظور استفاده هواپيماي طرف متعاهد مزبور باشد بر اساس معامله متقابله ازحقوق گمركي و عوارض بازرسي و حقوق و عوارض ملي ديگر معاف خواهد بود.
پ
سوخت و روغنهاي مخصوص چرب كردن و لوازم فني مصرف شدني و قطعات يدكي و آلات و ادوات و وسائل عادي و مواد ذخيرهاي كه درهواپيماي موسسات هواپيمائي يكي از طرفين متعاهدين نگاه داشته شود آن هواپيما مجاز باشد در خط و سرويسهاي مندرجه در اين موافقتنامه كار كند و پس از ورود به قلمرو يا خروج از قلمرو طرف متعاهد ديگر بر اساس معامله متقابله از حقوق گمركي و عوارض بازرسي و ساير حقوق و عوارضملي معاف خواهد بود ولو اينكه هواپيماي مزبور آن لوازم را در پروازهاي خود در قلمرو مذكور مورد استفاده قرار دهد يا مصرف كند.
ت
سوخت و روغنهاي مخصوص چرب كردن و ساير لوازم فني مصرف شدني و قطعات يدكي و آلات و ادوات و وسائل عادي و ساير مواد ذخيره كه با هواپيماي موسسات هواپيمائي يكي از طرفين متعاهدين در قلمر[قلمرو] طرف ديگر حمل شود و در سرويسهاي بينالمللي مورد استفاده قرار گيرد بر اساس معامله متقابله از حقوق گمركي و ماليات و رسوم داخلي و عوارض بازرسي و ساير حقوق و عوارض ملي معاف خواهد بود. ماده دوازدهم ›› سرويسهاي هوائي كه از طرف موسسات هواپيمائي بموجب اين موافقتنامه دائر و در دسترس عموم گذاشته شود با احتياجاتي كه عامه از سرويسهاي مزبور دارند ارتباط يا تناسب نزديك خواهد داشت. در مورد سرويسهائي كه بموجب اين موافقتنامه يكي از موسسات هواپيمائي معينه دائر كند طرفين متعاهدين هر دو تفاهم دارند كه نخستين هدف سرويسهاي مزبور همواره تهيه ظرفيت كافي براي تأمين حوائج حمل و نقل بين كشور متبوع آن موسسه و كشورهائي خواهد بود كه مقصد نهائي حملو نقل باشد. حق پياده و سوار كردن مسافر و بارگيري و باراندازي محمولات بينالمللي كه مبداء و مقصد آن كشورهاي ثالث باشد و در نقطه يا نقاطي درخطوط مصرحه در اين موافقتنامه صورت گيرد طبق اصول كلي بسط و توسعه موافق ترتيب صحيحي كه مورد قبول هر دو طرف متعاهد است اجراخواهد شد و تابع اين اصل كلي خواهد بود كه ظرفيت بايد متناسب باشد با: الف - احتياجات حمل و نقل بين كشور و مبداء و كشورهاي مقصد نهائي حمل و نقل و
ب
احتياجات خط هواپيمائي سرتاسري و
پ
احتياجات حمل و نقل منطقهاي كه خط مزبور از آن منطقه ميگذرد پس از آنكه سرويسهاي محلي و ناحيهاي بحساب آورده شود. ماده سيزدهم ) ) تعرفههائي كه در خطوط مندرجه در اين موافقتنامه وضع ميشود با توجه لازم بكليه عوارض مربوطه از قبيل مخارج دير نگاهداشتن ونفع معقول و تعرفههاي موضوعه موسسات نقليه ديگر و همچنين با در نظر گرفتن اوصاف مميزه هر سرويس بايد نرخهاي معقول باشد و مطابق مندرجات بندهاي ذيل تعيين خواهد شد: الف - تعرفههاي موسسات هر يك از طرفين متعاهدين براي نقاطي كه بين قلمرو كشورهاي متحده آمريكا و قلمرو ايران واقع و در برنامه خط سير كه ضميمه است بدان اشاره شده است طبق مقررات اين موافقتنامه موكول بتصويب مقامات هواپيمائي طرفين متعاهدين خواهد بود و مقامات مزبورمطابق تعهداتي كه بموجب اين موافقتنامه دارند در حدود اختيارات قانوني خود عمل خواهند كرد. ب - هر تعرفهاي كه يكي از موسسات هواپيمائي هر يك از طرفين متعاهدين پيشنهاد كند لااقل سي (30) روز جلوتر از تاريخ شروع آن بايد بمقاماتهواپيمائي هر دو طرف متعاهد تسليم شود مشروط باينكه مدت سي (30) روز مزبور را بتوان در موارد خاصي در صورت توافق مقامات هواپيمائي هر يك از طرفين متعاهدين تقليل داد. پ - براي هر مدتي كه هيئت هواپيمائي كشوري كشورهاي متحده آمريكا آئيننامه كنفرانس حمل و نقل مجمع بينالمللي حمل و نقل هوائي را تصويب نموده است هر موافقتنامهاي بدين طريق درباره تعرفه منعقد شود و شامل موسساتهواپيمائي كشورهاي متحده آمريكا گردد منوط بتصويب هيئت مزبور خواهد بود. موافقتنامههائي كه از مجراي اين دستگاه درباره نرخ منعقد شود ممكن است همچنين طبق اصول مندرجه در بند (الف) فوق مستلزم تصويب مقامات هواپيمائي دولت ايران نيز باشد. ت - طرفين متعاهدين توافق دارند كه مندرجات بندهاي (ث) و (ح) و (ج) اين ماده درباره طرز اقدام در موارد ذيل اجرا خواهد شد:
1
هر گاه در مدتي كه طرفين متعاهدين آئيننامه كنفرانس حمل و نقل مجمع بينالمللي حمل و نقل هوائي را تصويب كرده است موافقتنامه صرحي [صريحي] درباره تعرفه در مدت معقولي توسط يكي از طرفين متعاهدين بتصويب نرسد يا كنفرانس مجمع بينالمللي حمل و نقل هوائي نتواند درباره تعرفهاي توافق نمايد يا.
2
هر موقعي كه آئيننامه مجمع بينالمللي حمل و نقل هوائي شامل نشود يا.
3
چنانچه يكي از طرفين متعاهدين در هر موقع كنارهگيري كند يا مجدداً آن قسمت از آئيننامه كنفرانس حمل و نقل مجمع بينالمللي حمل و نقلهوائي را كه مربوط باين ماده است تصويب ننمايد. ث ) در صورتي كه بموجب قانون بمقامات هواپيمائي كشورهاي متحده امريكا اختيار داده شود كه تعرفههاي منصفانهاي مطابق اصول اقتصادي براي حمل و نقل هوائي اشخاص و اموال بوسيله سرويسهاي بينالمللي تعيين كند و تعرفههاي پيشنهادي را بطريقي معوق نمايد كه هيئتهواپيمائي كشوري اكنون مجاز است نظير آن اقدام را در مورد اينگونه تعرفهها براي حمل و نقل هوائي اشخاص و اموال در داخله كشورهاي متحده امريكا بعمل آورد و هر يك از طرفين متعاهدين از آن تاريخ طوري از اختيار خود استفاده خواهد كرد كه هر گاه بتشخيص مقامات هواپيمائي طرف متعاهدي كه مؤسسه يا مؤسسات هواپيمائي آن تعرفه يا تعرفههائي براي حمل و نقل هوائي از قلمرو يك طرف متعاهد بنقطه يا نقاطي در قلمرو طرف متعاهد ديگر پيشنهاد كند كه منصفانه و مطابق اصول اقتصادي نباشد از اجراي چنين تعرفه يا تعرفهها جلوگيري شود. هر گاه يكي از طرفين متعاهدين بوصول اعلاميه مذكور در بند (ب) فوق از تعرفهاي كه موسسه يا موسسات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر پيشنهاد كرده است ناراضي باشدعدم رضايت خود را قبل از انقضاي پانزده (15) روز اول از سي (30) روز مذكور بطرف متعاهد ديگر اعلام خواهد نمود و طرفين متعاهدين كوشش خواهند كرد در مورد نرخ مقتضي توافق حاصل كنند. هر گاه چنين توافقي حاصل شود هر يك از طرفين متعاهدين كمال مجاهدت را به عمل خواهد آورد كه تعرفه مزبور را در مورد مؤسسه يا موسسه هواپيمائي خود بموقع اجرا گذارد. هر گاه در پايان مدت سي (30) روز مذكور در بند (ب) فوق توافق حاصل نشود تعرفه پيشنهادي مزبور ممكنست بطور موقت اجرا شود تا اينكه مطابق طريقه مندرجه در بند (ج) ذيل اختلاف حل گردد مگر آنكه مقامات هواپيمائي كشور موسسه حمل و نقل هوائي مربوطه صلاح خود را درتعليق اجراي تعرفه مزبور بداند. ج - قبل از آنكه چنين اختياري بمقامات هواپيمائي كشوري متحده امريكا داده شود هر گاه يكي از طرفين متعاهدين از تعرفه پيشنهادي موسسه يا مؤسسات هواپيمائي هر يك از طرفين متعاهدين براي سرويسهاي مربوطه از قلمرو يك طرف متعاهد به نقطه يا نقاطي در قلمرو طرف متعاهد ديگر ناراضي باشد عدم رضايت خود را قبل از انقضاي پانزده (15) روز اول از مدت سي (30) دور مذكور در بند (ب) فوق بطرف ديگر اعلام خواهد نمود وطرفين متعاهدين كوشش خواهند كرد درباره تعرفه مقتضي توافق حاصل نمايند. هر گاه چنين توافقي حاصل شود هر يك از طرفين متعاهدين كمال مجاهدت را بعمل خواهد آورد كه موجبات اجراي تعرفه مزبور را كه مورد موافقت واقع شده است توسط مؤسسه يا مؤسسات هواپيمائي خود فراهم سازد. اين موضوع مورد تصديق است كه هر گاه چنين توافقي قبل از انقضاي سي (30 (روز مزبور حاصل نشود طرف متعاهدي كه نسبت بتعرفه مزبور معترض است ممكن است براي جلوگيري از شروع يا ادامه سرويس مزبور با تعرفه مورد شكايت اقداماتي را كه لازم بداند بعمل آورد. چ - هر گاه در موردي طبق بندهاي (ث) و (ج) اين ماده مقامات هواپيمائي طرفين متعاهدين پس از مشاورهاي كه بر اثر شكايت يكي از طرفين متعاهدين نسبت بتعرفه پيشنهادي يا تعرفه موجود مؤسسه يا مؤسسات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر آغاز شود نتوانند درباره تعرفه مقتضي در مدت معقولي توافق حاصل نمايند به درخواست هر يك از طرفين مقررات ماده 16 اين موافقتنامه اجرا خواهد شد. ماده چهاردهم ›› مقامات هواپيمائي هر يك از طرفين متعاهدين بدرخواست مقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر اطلاعات و آمار مربوط به حمل بارو مسافر را از قلمرو طرف متعاهد ديگر و بمقصد قلمرو طرف مزبور بوسيله سرويسهائي كه مورد موافقت واقع گرديده و از طرف موسسه يا موسسات هواپيمائي معينه طرف متعاهد اول انجام شده است بطرف متعاهد ديگر خواهند داد و مراد اطلاعات و آماريست كه معمولا از طرف مؤسسه يا مؤسسات هواپيمائي معينه تهيه و بمقامات هواپيمائي دولت متبوعه خود براي انتشار تقديم ميگردد. هر گونه اطلاعات اضافي درباره آمار حمل و بار مسافر كه مقامات هواپيمائي يكي از طرفين متعاهدين از مقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر بخواهد پس از تقاضا منوط ببحث و توافقبين طرفين متعاهدين خواهد بود. ماده پانزدهم ) ) الف - هر گاه يكي از طرفين متعاهدين مايل به تغيير مقررات اين موافقتنامه باشد ممكن است درخواست كند كه بين مقامات صلاحيتدار طرفين متعاهدين مشاوره بعمل آيد و مشاوره مزبور طي مدت شصت روز از تاريخ تقاضا شروع خواهد شد. همچنين در صورتي كه يكي از طرفين متعاهدين مايل شود درباره اجرا يا تفسير شرايط اين موافقتنامه مشورتي بعمل آورد بطريق مشابهي اقدام بعمل خواهد آمد. هر زمان مقامات مذكور درباره تغيير اين موافقتنامه توافق حاصل نمايند تغيير مزبور پس از آنكه بوسيله تبادل يادداشت از مجاري سياسي تأئيد گردد بموقع اجرا گذاشته خواهد شد و فوراً باطلاع شوراي سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري خواهد رسيد. ب - تغييراتي كه هر يك از طرفين متعاهدين در مسير خطوط هوائي مصرحه بدهد باستثناي تغيير نقاطي كه از مؤسسه يا مؤسسات هواپيمائي معينه در قلمرو طرف متعاهد ديكر [ديگر] بهرهمند ميشوند بعنوان تغييرات در اين موافقتنامه تلقي نخواهد شد. بنابراين مقامات هواپيمائي هر يك از طرفين متعاهدين ممكن است يكطرفه مبادرت بتغييرات مزبور بنمايد مشروط باينكه هر تغييري بيدرنگ بمقامات هواپيمائي طرف متعاهد ديگر اعلام شود. ماده شانزدهم ) ) هر گاه اختلافي بين طرفين متعاهدين در مورد تفسير يا اجراي اين موافقتنامه و برنامه خط سير كه ضميمه آنست پيش آيد طرفين متعاهدين در وهله نخست كوشش خواهند نمود اختلاف را بوسيله مذاكره مستقيم بين خود حل و فصل نمايند. اگر نتوانند با مذاكره مستقيم اختلاف را حل و فصل نمايند اختلاف مزبور براي گزارش مشورتي بشخص ديكر[ديگر] يا هيئت ديگري كه با توافق طرفين متعاهدين تعيين شود يا به حكميت هيئتي مركب از سه داور يك داور بانتخاب هر يك از طرفين متعاهدين و داور سوم با توافق دو داور ديگر ارجاع خواهد شد مشروط به اينكه از اتباع هيچ يك از طرفين متعاهدين نباشد. هر يك از طرفين متعاهدين در ظرف دو ماه از تاريخ تسليم يادداشت سياسي توسط هر يك از طرفين بطرف ديگر دائر بتقاضاي حكميت يك داور تعيين خواهد نمود و درباره داور سوم در ظرف يكماه پس از انقضاء مدت دو ماه مزبور توافق حاصل خواهد شد. اگر هر يك از طرفين متعاهدين داور خود را در ظرف دو ماه تعيين نكند يا اگر درباره داور سوم در مهلت معينه توافق حاصل نشود هر يك از طرفين متعاهدين ممكن است از رئيس ديوان بينالمللي دادگستري درخواست نمايد كه داور يا داوران را انتخاب و بدين سمت لزوماً منصوب كند. طرفين متعاهدين كمال مجاهدت را در حدود اختيارات خود طبق قوانين اساسي مربوطه بعمل خواهند آورد كه نظري كه در گزارش مشورتي اظهار شده است اجرا شود. مخارج هيئت حكميت بين طرفين متعاهدين متساوياً تقسيم خواهد شد. ماده هفدهم ) ) اگر معاهده يا موافقتنامه عمومي چند جانبهاي درباره حقوق سرويسهاي مرتب هوائي بينالمللي نسبت به حمل و نقل بار و مسافر درمورد طرفين متعاهدين اجرا شود اين موافقتنامه طوري اصلاح خواهد شد كه با مقررات معاهده يا موافقتنامه مزبور منطبق گردد. ماده هيجدهم ) ) اين موافقتنامه و كليه اصلاحات آن و قراردادهاي مربوط به آن در سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري ثبت خواهد شد. ماده نوزدهم ) هر يك از طرفين متعاهدين در هر موقع ممكن است قصد خود را براي فسخ اين موافقتنامه بطرف ديگر اعلام كند. چنين اخطاري بايد در همان موقع براي سازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري نيز فرستاده شود. هر گاه چنين ابلاغي صادر شود اين موافقتنامه يكسال پس از تاريخ وصولابلاغ مزبور فسخ خواهد شد مگر اينكه با توافق طرفين متعاهدين اخطار مربوط بقصد فسخ (موافقتنامه) قبل از انقضاء مدت مزبور مسترد شود. اگر طرف متعاهد ديگر وصول اخطار را اعلام نكند چهارده روز پس از وصول اخطار بسازمان بينالمللي هواپيمائي كشوري اخطار مزبور دريافت شده تلقي خواهد گرديد. ماده بيستم ) همين كه دولت ايران تصويب اين موافقتنامه را بدولت كشورهاي متحده امريكا اعلام كند در تاريخ وصول اعلاميه مزبور اين موافقتنامه بموقع گذاشته خواهد شد. براي گواهي مراتب فوق امضاءكنندگان ذيل نمايندگان تامالاختيار طرفين كه اجازه لازم از دولتهاي مربوط خود داشتند اين موافقتنامه را در دو نسخه امضاء نمودند و بمهر خود ممهور ساختند. اين موافقتنامه بتاريخ روز بيست و ششم دي ماه سال يكهزار و سيصد و سي و پنج در تهران بزبانهاي فارسي و انگليسي در دو نسخه تنظيم شد وهر دو متن متساويا معتبر است. از طرف دولت كشورهاي متحده امريكا از طرف دولت ايران برنامه خط سير 1) مؤسسه يا موسسات هواپيمائي كه از جانب دولت كشورهاي متحده امريكا تعيين گردد حق خواهد داشت سرويسهاي هوائي در هر يك از خطوط مصرحه از راه نقاطي كه در فاصله بين دو طرف قرار گرفته است در هر دو جهت دائر نمايد و هواپيماهاي آن طبق برنامه معين در نقاطي كه در اين بند تصريح شده است در ايران فرود آيد: از كشورهاي متحده امريكا بسوي تهران و يا آبادان و نقاط ماوراء آن از راه نقاطي كه در فاصله بين دو طرف قرار گرفته است. 2) موسسه يا موسسات هواپيمائي كه از جانب دولت ايران تعيين گردد حق خواهد داشت سرويسهاي هوائي از راه نقاطي كه در فاصله بين دو طرف قرار گرفته است در هر دو جهت دائر نمايد و هواپيماهاي آن طبق برنامه معين در قلمرو كشورهاي متحده امريكا در خطي كه بتاريخ بعد معين خواهد شد فرود آيد. 3) نقاط واقعه در خطوط مصرحه ممكن است باختيار موسسه يا موسسات هواپيمائي معينه در هر پرواز يا در همه پروازها حذف گردد. موافقتنامه فوق مشتمل بر يك مقدمه و بيست ماده و برنامه خط سير ضميمه قانون موافقتنامه حمل و نقل هوائي بين دولت شاهنشاهي ايران و دولتكشورهاي متحده آمريكا بوده و صحيح است. نايب رئيس مجلس شوراي ملي - امانالله اردلان چون دولت شاهنشاهي ايران و دولت كشورهاي متحده امريكا بمنظور استقرار و دائر كردن سرويسهاي هوائي بازرگاني بين قمروهاي(قلمروهاي) مربوطه خود بتساوي مايلند موافقتنامهاي منعقد سازند عليهذا نمايندگان تامالاختيار خود را بدين منظور بشرح ذيل تعيين نمودهاند: از طرف دولت شاهنشاهي ايران جناب آقاي دكتر عليقلي اردلان وزير امور خارجه. از طرف دولت كشورهاي متحده امريكا جناب آقاي سلدن چيپين سفير كبير كشورهاي متحده امريكا نمايندگان مزبور پس از ارائه و مبادله اختيارنامههاي خود و تشخيص صحت آن درباره مواد ذيل موافقت نمودهاند.