در شهرهائي كه از طرف شهرباني كل كشور با موافقت وزارت كشور تعيين و آگهي ميشود بافسران شهرباني كه آموزش لازم ديده و براي تشخيص تخلفات رانندگي تعيين شده باشند اجازه داده ميشود كه متخلفين از آئين نامه راهنمائي و رانندگي را در محل و حين مشاهده تخلف متوقف كرده و جريمه نقدي را با تسليم قبض رسيد وصول نمايند. در صورتيكه متخلف در محل از پرداخت جريمه خودداري كند مأمور مربوط برگ اخطاريه كه زمان و محل وقوع تخلف و نوع آن و نام و شماره گواهينامه راننده و مشخصات وسيله نقليه همچنين مشخصات مأمور مزبور در آن ذكر شده باشد به متخلف تسليم ميكند. در صورتيكه متوقف ساختن وسيله نقليه مقدور نباشد مأمور مربوط گزارش خود را كه حاكي از مشخصات و شماره وسيله نقليه و نوع تخلف و روز و ساعت و محل وقوع تخلف خواهد بود تنظيم و براي تعقيب متخلف باداره مربوط تسليم ميكند. در مورد وسيله نقليه اي كه در محل غير مجاز متوقف شده باشد درصورت عدم حضور متخلف مأموران مذكور مي تواند اخطاريه مزبور را با ذكر مشخصات وسيله نقليه و زمان و مكان وقوع تخلف و نوع آن و مشخصات خود بوسيله نقليه الصاق نمايند. در هر يك از موارد فوق متخلف مي تواند ظرف 15 روز از تاريخ مندرج در اخطاريه جريمه مقرر را بحسابي كه از طرف خزانه داري كل تعيين و اعلام ميشود پرداخت و رسيد دريافت نمايد يا نسبت به آن ظرف همان مدت با ذكر دليل بدادگاه بخش اعتراض كند. به معترضيني كه براي تسليم اعتراض خود بدادگاه مراجعه مينمايند در صورتيكه در همان موقع امكان رسيدگي باعتراض آنها نباشد ورقه اي حاوي شماره اخطاريه مورد اعتراض، تاريخ وصول اعتراض و وقت رسيدگي دادگاه داده ميشود اعتبار ورقه مزبور تا تاريخ رسيدگي مندرج در آن است. دادگاه پس از رسيدگي هر گاه اعتراض را وارد تشخيص نداد متخلف را به دو تا سه برابر اصل جريمه محكوم مي نمايد هر گاه متخلف در موعد 15 روز مهلت جريمه را پرداخت ننمايد و اعتراض هم بدادگاه نكرده باشد جريمه را بايد بمأخذ دو برابر مبلغ مندرج در اخطاريه بحساب خزانه داريكل بپردازد. اگر هيچگونه اقدامي ظرف مدت يكماه از تاريخ اخطاريه بعمل نيايد متخلف در ساعت اداري بدادگاه اعزام ميشود و پس از رسيدگي نسبت بعلت عدم پرداخت جريمه در صورتي كه عذر او موجه تشخيص شود فقط باصل جريمه و الا به دو تا سه برابر آن محكوم ميشود. به معترضيني كه براي تسليم اعتراض خود بدادگاه مراجعه مينمايند در صورتيكه در همان موقع امكان رسيدگي باعتراض آنها نباشد ورقه اي حاوي شماره اخطاريه مورد اعتراص [اعتراض]، تاريخ وصول اعتراض و وقت رسيدگي دادگاه داده ميشود اعتبار ورقه مزبور تا تاريخ رسيدگي مندرج در آن است. دادگاه پس از رسيدگي هر گاه اعتراض را وارد تشخيص نداد متخلف را به دو تا سه برابر اصل جريمه محكوم مي نمايد هر گاه متخلف در موعد 15 روز مهلت جريمه را پرداخت ننمايد و اعتراض هم بدادگاه نكرده باشد جريمه را بايد بمأخذ دو برابر مبلغ مندرج در اخطاريه بحساب خزانه داريكل بپردازد. اگر هيچگونه اقدامي ظرف مدت يكماه از تاريخ اخطاريه بعمل نيايد متخلف در ساعت اداري بدادگاه اعزام ميشود و پس از رسيدگي نسبت بعلت عدم پرداخت جريمه در صورتي كه عذر او موجه تشخيص شود فقط باصل جريمه و الا به دو تا سه برابر آن محكوم ميشود.
تبصره 1
رسيدگي به تخلفات رانندگي وسائل نقليه موتوري با دادگاه بخش است.
تبصره 2
چنانچه دادگاه ضمن رسيدگي گزارش مأمور مربوط را خلاف تشخيص دهد بايد مراتب را براي تعقيب مأمور بشهرباني كل يا ژاندارمري كل كشور اعلام نمايد.
تبصره 3 (منسوخه 31ˏ02ˏ1358)
در شهر تهران متخلفين از آئين نامه راهنمائي و رانندگي بايد ظرف مدت پانزده روز از تاريخ تسليم برگ اخطاريه براننده يا الصاق آن بوسيله نقليه جزاي نقدي مقرر را بحسابي كه از طرف شهرداري در شعب بانك ملي مفتوح ميشود پرداخت نمايند. در صورت عدم پرداخت جزاي نقدي در موعد مقرر مبلغ آن بدو برابر افزايش مي يابد و متخلف ميتواند اين مبلغ را ظرف مدت ششماه از تاريخ صدور برگ اخطاريه بحساب مذكور در فوق پرداخت نمايد و هر گاه متخلف پس از انقضاء مدت ششماه جزاي نقدي مقرر را پرداخت ننمود مأموران راهنمائي و رانندگي مكلفند وسيله متخلف را با قفل مخصوص متوقف و راننده را جهت تعيين تكليف بدادگاه هدايت نمايند. دادگاه پس از رسيدگي در صورت احراز تخلف اخير متخلف را بپرداخت جزاي نقدي معادل سه برابر اصل جريمه محكوم مينمايد و پس از پرداخت جزاي مذكور وسيله نقليه بلافاصله آزاد ميگردد.
تبصره 4 (منسوخه 31ˏ02ˏ1358)
تخلفات رانندگان در شهر تهران وسيله كامپيوتر تنظيم ميشود و دادگاه در صورت ضرورت اصل گزارش تخلف را مطالبه خواهد كرد. تبصره 5 (منسوخه 31ˏ02ˏ1358) - مدت مرور زمان تخلفات رانندگي در شهر تهران دو سال است.
تبصره 3 (منسوخه 31ˏ02ˏ1358)
در شهر تهران متخلفين از آئين نامه راهنمائي و رانندگي بايد ظرف مدت پانزده روز از تاريخ تسليم برگ اخطاريه براننده يا الصاق آن بوسيله نقليه جريمه مقرر را در يكي از شعب بانك ملي بحسابي كه از طرف شهرداري در بانك ملي مفتوح ميشود پرداخت نمايند، در صورت عدم پرداخت جريمه در موعد مقرر مبلغ آن بدو برابر افزايش مي يابد و متخلف مكلف است كه اين مبلغ را بحساب مذكور در فوق پرداخت نمايد، چنانچه متخلف به نوع تخلف و جريمه تعيين شده در اخطاريه صادره اعتراض داشته باشد ميتواند اعتراض خود را ظرف مدت پانزده (15) روز از تاريخ صدور اخطاريه با ذكر دليل بدادگاه تسليم كند، دادگاه پس از رسيدگي در صورت احراز تخلف متخلف را بپرداخت جزاي نقدي معادل دو يا سه برابر اصل جريمه محكوم مينمايد به تشخيص دادگاه مربوطه در مورد معترضيني كه داراي عذر موجه باشند عدم رعايت پانزده (15) روز مهلت اعتراض سلب حق اعتراض نمي نمايد.
تبصره 4 (منسوخه 31ˏ02ˏ1358)
تطبيق ميزان جريمه يا [با] نوع تخلفات رانندگان توسط افسران يا مأمورين مجاز تعيين ميگردد، كه در شهر تهران وسيله كامپيوتر تنظيم و كنترل ميشود و دادگاه فقط در صورت ضرورت گزارش تخلف را مطالبه و بررسي خواهد كرد.