اصطلاحات اين قانون در معاني مشروح ذيل به كار مي رود:
1
نفت: هيدوركربورهايي كه به صورت نفت خام، ميعانات گازي، گاز طبيعي، قير طبيعي، پلمه سنگهاي نفتي و ماسه هاي آغشته به نفت به حالت طبيعي يافت شده و يا طي عمليات بالادستي به دست مي آيد.
2
گاز طبيعي: هيدروكربورهايي كه در سازندهاي گازي مستقل، گنبدهاي گازي و يا محلول در نفت در شرايط متعارف به حالت گاز موجود است و يا طي عمليات بالادستي همراه با نفت خام به دست آيد.
3
منابع نفتي: هر يك از منابع و يا مخازن زيرزميني يا روزميني در تقسيمات داخل سرزمين، آبهاي داخلي، ساحلي، فلات قاره و بين المللي مجاور مرزهاي كشور و آبهاي آزاد بين المللي كه احتمال وجود نفت در آن است و مشخصات فني و مختصات جغرافيايي آن توسط وزارت نفت مشخص مي گردد.
4
عمليات بالادستي نفت: كليه مطالعات، فعاليتها و اقدامات مربوط به اكتشاف، حفاري، استخراج، بهره برداري و صيانت از منابع نفتي، انتقال، ذخيره سازي و صادرات آن مانند پي جويي، نقشه برداري، زمين شناسي، ژئوفيزيك، ژئوشيمي، حفر و خدمات فني چاهها، تزريق گاز، آب، هوا و يا هر فعاليتي كه منجر به برداشت بهينه و حداكثري از منابع نفتي گردد و نيز احداث و توسعه تأسيسات و صنايع وابسته، تحديد حدود، حفاظت و حراست آنها براي عمليات توليد و قابل عرضه كردن نفت در حد جداسازي اوليه، صادرات، استفاده و يا عرضه براي عمليات پايين دستي را شامل شود. مواردي نظير مديريت و نظارت بر تأمين كالاها و مواد صنعتي، آموزش و تأمين نيروي انساني، ايجاد و حفظ شرايط ايمني، بهداشت و محيط زيست و انجام كليه فعاليتهاي لازم جهت ايجاد، ارتقاء و انتقال فناوري براي پشتيباني عمليات فوق جزء عمليات بالادستي محسوب مي شود.
5
عمليات پايين دستي نفت: به كليه مطالعات، فعاليتها و اقدامات مربوط به عمليات تصفيه و پالايش در تأسيسات پالايشي جهت توليد فرآورده هاي نفتي و استفاده از آنها براي توليد محصولات پتروشيميايي و انتقال، ذخيره سازي، توزيع، فروش داخلي، صادرات و واردات فرآورده هاي نفتي و محصولات پتروشيميايي اطلاق مي شود. مواردي نظير تأمين كالاها و مواد صنعتي، آموزش و تأمين نيروي انساني، ايجاد و حفظ شرايط ايمني، بهداشت و محيط زيست و انجام كليه فعاليتهاي لازم جهت ايجاد، ارتقاء و انتقال فناوري براي پشتيباني عمليات فوق جزء عمليات پايين دستي محسوب مي شود.
6
واحد عملياتي: هر واحد، سازمان، مؤسسه يا شركتي كه عمليات بالادستي يا پايين دستي نفت را به صورت اصلي، فرعي، تخصصي، عمومي و خدمات جنبي نفتي بر اساس قوانين و مقررات مربوط عهده دار است.
7
توليد صيانت شده از منابع نفت: كليه عملياتي كه منجر به برداشت بهينه و حداكثري ارزش اقتصادي توليد از منابع نفتي كشور در طول عمر منابع مذكور مي شود و باعث جلوگيري از اتلاف ذخاير در چرخه توليد نفت بر اساس سياستهاي مصوب مي گردد.
8
فرآورده هاي نفتي: كليه محصولاتي كه در تأسيسات فرآوري و پالايش نفت به دست مي آيد و مي تواند به طور مستقيم مصرف و يا در ساير واحدهاي عملياتي و پتروشيميايي به محصول نهائي تبديل شود.
9
محصولات پتروشيميايي: كليه محصولاتي كه در تأسيسات پتروشيميايي از نفت و فرآورده هاي نفتي به دست مي آيد و مي تواند به طور مستقيم مصرف و يا براي توليد محصول نهائي در عمليات استفاده شود.
10
محصولات نهائي: محصولاتي كه پس از توليد، امكان توليد محصول ديگري از آنها نيست و به طور مستقيم قابليت مصرف دارند.
11
انتقال نفت: كليه اقدامات و عملياتي كه براي ارسال نفت استخراج شده يا استحصال شده از منابع نفتي به تأسيسات پالايشي و پتروشيميايي و پايانه هاي صادراتي انجام مي گيرد. اين تعريف، ارسال نفت از مبادي وارداتي به تأسيسات پالايشي و پتروشيميايي را نيز شامل مي گردد.
12
انتقال فرآورده هاي نفتي: كليه اقدامات و عملياتي كه براي ارسال فرآورده هاي نفتي از تأسيسات پالايشي، مبادي وارداتي و انبارهاي اصلي و تداركاتي، مبادي توزيع، تأسيسات پتروشيميايي و يا پايانه هاي صادراتي انجام مي گيرد.
13
خطوط لوله: كليه خطوط انتقال منابع نفتي به تأسيسات پالايشي و پتروشيميايي و يا مبادي صادرات و واردات و همچنين خطوط انتقال فرآورده هاي نفتي و محصولات پتروشيميايي به انبارهاي اصلي و مبادي توزيع داخلي و پايانه هاي صادراتي كه از طريق لوله انجام مي شود.
14
تجارت نفت، فرآورده هاي نفتي و محصولات پتروشيميايي: به اقدامات و عمليات بازاريابي، قيمت گذاري و عقد قرارداد خريد و فروش، صادرات و واردات، انتقال (ترانزيت)، مبادله و معاوضه نفت، فرآورده هاي نفتي و محصولات پتروشيميايي اطلاق مي شود.
15
ذخيره سازي نفت و فرآورده هاي نفتي: كليه اقدامات و عمليات مربوط به ذخيره سازي و بازآوري نفت، فرآورده هاي نفتي و محصولات پتروشيميايي در مخازن سطحي فلزي، بتني، زيرزميني اعم از مغاره هاي سنگي و نمكي و مخازن تخليه شده نفت و معادن متروكه است كه جهت تحويل به پايانه هاي صادراتي، تأمين خوراك واحدهاي پالايشي و پتروشيميايي به منظور جلوگيري از توقف فعاليت واحدهاي عملياتي، همسان نمودن و افزايش كيفيت نفت و فرآورده هاي نفتي و ايجاد توازن بين توليد و مصرف انجام مي شود.
16
قرارداد نفتي: توافق دو يا چند جانبه بين وزارت نفت يا هر يك از شركتهاي اصلي تابعه آن يا هر واحد عملياتي با يك يا چند واحد عملياتي يا اشخاص حقيقي يا حقوقي در داخل يا خارج از كشور كه بر اساس قوانين موضوعه، انجام تمام يا قسمتي از عمليات بالادستي و پايين دستي و يا تجارت نفت، فرآورده هاي نفتي و محصولات پتروشيميايي، مورد تعهد قرار مي گيرد.
17
امور حاكميتي صنعت نفت: اعمال حق حاكميت و مالكيت عمومي از طرف جمهوري اسلامي ايران بر منابع نفتي و سياستگذاري، برنامه ريزي، هدايت و راهبري و نظارت عاليه بر اقدامات اجرائي در صنعت نفت و پتروشيمي اعم از عمليات بالادستي و پايين دستي است.
18
شركتهاي اصلي تابعه وزارت نفت: شركتهاي ملي نفت، گاز، پتروشيمي و پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران كه تابع وزارت نفت مي باشند.
19
شركتهاي فرعي تابعه وزارت نفت: شركتهايي كه بيش از پنجاه درصد (50%) سهام آنها متعلق به شركتهاي اصلي تابعه وزارت نفت است.