منتفي بودن لايحه قانوني تشكيل انجمنهاي ده و اصلاح امور اجتماعي و عمران دهات مصوب ۳ /۸ /۱۳۵۴ مصوب 1354,08,03 با اصلاحات و الحاقات بعدي هيأت وزيران در جلسه مورخ 4 /6 /42 طرح لايحه قانوني تشكيل انجمنهاي ده و اصلاح امور اجتماعي و عمران دهات را كه مشتمل بر 22 ماده و 14 تبصره مي باشد تصويب نمود.
ماده ۱
به منظور ايجاد هماهنگي در بهبود امور اجتماعي و عمران دهات و استفاده از نيروي انساني بر اساس خودياري و همكاري و شركت و دخالت ساكنان دهات در تنظيم و اجراي برنامه هاي اصلاحات روستايي از تاريخ تصويب اين لايحه قانوني اصلاح امور اجتماعي و كمك به عمران دهات به عهده انجمنهاي ده محول مي شود كه تحت هدايت وزارت كشور انجام وظيفه نمايند.
تبصره (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
ده يا قريه از نظر اين لايحه عبارت است از مركز جمعيت و محل سكونت حداقل 250 نفر (يا 50 خانوار) كه درآمد اكثريت افراد آن از طريق كشاورزي حاصل مي شود.
ماده ۲ (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
انجمنهايي كه به موجب اين لايحه انتخاب و تشكيل مي شوند داراي شخصيت حقوقي و استقلال مالي بوده و جانشين شوراها و انجمنهاي سابق خواهند بود.
ماده ۳ (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
در هر ده انجمني مركب از پنج نفر كه براي مدت سه سال و با اكثريت آراء ساكنان همان ده انتخاب مي شود تشكيل مي گردد و عضويت انجمن افتخاري خواهد بود.
ماده ۴ (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
وزارت كشور مكلف است در مدت دو سال از تاريخ تصويب اين لايحه قانوني انتخاب انجمن دهات را در سراسر كشور به اتمام رساند.
ماده ۵ (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
واجدين شرايط زير مي توانند در انتخاب انجمن ده شركت نمايند:
الف
داشتن تابعيت ايران.
ب
سكونت لااقل شش ماه قبل از شروع انتخابات انجمن در محل.
ج
دارا بودن لااقل ۱۸ سال تمام.
د
نداشتن سابقه محكوميت به جنحه و جنايت.
ه
دارا بودن اهليت قانوني.
ماده ۶ (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
واجدين شرايط زير مي توانند عضو انجمن ده انتخاب شوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع مي باشد.
الف
داشتن تابعيت ايران.
ب
سابقه سكونت لااقل دو سال متوالي و اشتغال به كشاورزي و يا كسب و كار در ده قبل از انتخاب انجمن.
ج
دارا بودن حداقل ۲۵ سال و حداكثر ۶۵ سال سن.
د
نداشتن سابقه محكوميت به جنحه و جنايت.
ه
نداشتن عضويت در احزاب غير قانوني.
و
دارا بودن اهليت قانوني.
ماده ۷
اعضاي انجمن ده بايد در اولين جلسه انجمن به مضمون زير سوگند ياد كرده و ذيل سوگندنامه را امضاء و يا اثر انگشت تسجيل نمايند. (من به خداي بزرگ و قرآن مجيد سوگند ياد مي كنم كه همواره نسبت به اساس سلطنت مشروطه و حفظ استقلال و مصالح كشور و تأمين رفاه و آسايش اهالي ده كوشا بوده و وظايف و تكاليف قانوني محوله را در نهايت صداقت و امانت انجام دهم).
تبصره
اقليتهاي مذهبي به كتاب آسماني خود سوگند ياد خواهند نمود.
ماده ۸ (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
در انتخابات اعضاء انجمن ده در صورت تساوي آراء شخص باسواد اولويت خواهد داشت و شرايط متساوي شخص مسن تر انتخاب خواهد شد ولي منشي و خزانه دار حتي الامكان از بين افراد باسواد انتخاب شوند.
تبصره (منسوخه 10ˏ11ˏ1400) منسوخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰
هرگاه مقامات قضايي يا انتظامي عدم صلاحيت رييس يا يكي از اعضاي انجمن را رسماً به اطلاع فرماندار رسانيدند فرماندار موضوع را در كميسيون امنيت اجتماعي شهرستان مطرح و آن رييس يا عضو انجمن كه عدم صلاحيت او از طرف كميسيون مزبور تأييد شود از عضويت انجمن ده بركنار مي شود و از كساني كه بعد از 5 نفر داراي آرايي هستند به ترتيب رأي به جاي آنان دعوت خواهد شد و يا به جاي عضو يا اعضاي بر كنار شده مجدداً انتخابات طبق اين قانون به عمل خواهد آمد.
ماده 9
وظايف انجمن ده به قرار ذيل است: بند1- همكاري نزديك و مؤثر با هيأت مديره شركت تعاوني ده براي پيشرفت وظايفي كه به عهده دارند. بند2 - تهيه آب آشاميدني و قابل شرب كردن آن به وسيله ساختمان آب انبار يا تصفيه و لوله كشي از دهانه قنات و نصب شير و غيره. بند3 - كمك به توسعه و تعميم فرهنگ از طريق احداث و نگهداري دبستان و يا آموزشگاه حرفه اي با رعايت مقرراتي كه در اين مورد وجود دارد و احداث و نگهداري زمين ورزش و اقداماتي نظير آن. بند4 - اراضي.تأمين بهداشت عمومي ده از طريق تنظيف معابر - خشكاندن باتلاقها - زه كشي. بند5 - اصلاح و توسعه معابر ده - احداث و نگهداري راههاي فرعي روستايي و احداث و نگاهداري سيل بندها. بند6 - ساختمان حمام و مستراحهاي بهداشتي و رختشويخانه ها و احداث غسالخانه و گورستان و كشتارگاه در محل مناسب. بند7 - كمك به مأمورين وزارت كشاورزي در امور دفع آفات حيواني و نباتي و توسعه درختكاري و ساير امور زراعتي. بند8 - احداث و نگهداري مساجد. بند9 - كمك به عجزه و ايتام مستحق. بند10 - كمك به توسعه صنايع دستي و روستايي. بند11 - تأمين روشنايي ده.
ماده ۱۰
از تاريخ تصويب اين لايحه قانوني دو درصد از كليه محصول كشاورزي در تمام دهات كشور و هر گونه عوائد ديگري كه در ده تحصيل شود بايد به انجمن ده تحويل گردد و به علاوه انجمنها مي توانند هديه هاي بلاعوض اشخاص را قبول و جزء درآمد خود منظور نمايند.
تبصره ۱
درآمدهاي وصولي به وسيله انجمن ده از پرداخت ماليات بر درآمد و هر گونه ماليات و عوارض دولتي ديگر معاف خواهد بود.
تبصره ۲
صاحبان درآمد مي توانند با موافقت انجمن صدي دو وجوه عمراني را به صورت نقد يا جنس براي اجراي طرحهاي عمومي مصوبه انجمن ده بپردازند.
تبصره ۳
كليه درآمد هر انجمن بايد صرف آبادي و اصلاح امور حوزه همان انجمن بشود مگر در مواردي كه طرحهاي مشترك وسيله چند ده اجراء مي شود مانند ايجاد راه هاي فرعي كه مورد استفاده همه آنها قرار مي گيرد.
ماده ۱۱
موقع و طرز پرداخت و نحوه وصول صدي دو با توجه به نوع محصول و مقتضيات محلي به وسيله انجمن ده تعيين شده و قبل از برداشت محصول از طريق آگهي در محل به اطلاع عامه برساند. كدخدا مسئول وصول درآمد انجمن ده در مقابل قبض رسيد مي باشد و مكلف است درآمدهاي وصولي را بلافاصله پس از وصول به خزانه دار انجمن تحويل و رسيد دريافت نمايد و مراتب را به بخشدار كتباً اطلاع دهد.
ماده ۱۲
چنانچه افراد نسبت به برآورد انجمن ده اعتراض داشته باشند مي توانند مراتب را ظرف ۱۵ روز از طريق بخشداري به شوراي عمراني مزبور در ماده ۱۷ اعلام نمايند و رأي شوراي مزبور قطعي و لازم الاجرا است.
تبصره ۱
شوراي مذكور در فوق موظف است ظرف مدت حداكثر يك ماه به اعتراضات رسيدگي و رأي خود را اعلام دارد.
تبصره ۲
هر گاه اشخاصي از پرداخت سهم خود استنكاف نمايند كدخدا مكلف است مراتب را به بخشدار اطلاع دهد و بخشدار با آنها مطابق آيين نامه وصول ماليات املاك مزروعي عمل خواهد نمود.
تبصره ۳
هرگاه عوائد ده كلاً يا جزئاً به اجاره نقد و يا جنس و يا تواماً واگذار شده باشد مستأجر موظف است به نمايندگي از طرف موجر مقادير و مبالغي كه به عهده مؤدي است به انجمن تسليم نموده و از مال الاجاره كسر نمايد.
ماده ۱۳
به منظور هدايت انجمنهاي ده و نظارت در اجراي برنامه هاي اصلاحات اجتماعي روستايي و اجراي اين لايحه قانوني در كليه مناطق روستايي اداره اي به نام اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات در وزارت كشور تشكيل مي شود.
ماده ۱۴
وجوهي كه به موجب لايحه قانوني ازدياد سهم كشاورزان و سازمان عمران كشاورزي مصوب ۱۴ مهر ماه ۱۳۳۱ و قانون اصلاح امور اجتماعي و عمران دهات مصوب ۱۲ مرداد ماه ۱۳۳۵ و لوايح عمراني ديگر در اختيار و حساب بنگاه امور اجتماعي و عمران دهات و يا جزو مطالبات بنگاه مذكور مي باشد به موجب اين لايحه قانوني به اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات مذكور در اين لايحه منتقل مي گردد اداره مزبور مكلف است وجوه دريافتي را در دفاتر خود به نام همان منطقه كه از آن وصول شده ثبت نمايد.
تبصره ۱
اين وجوه براي تهيه و اجراي طرحهاي اجتماعي هر ده به وسيله اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات مصرف خواهد شد. اينگونه طرحها بايد به تصويب شوراي عمران بخش رسيده باشد.
تبصره ۲
وزارت دارايي مكلف است سهم عمراني دهات را كه مطابق قانون ماليات بر درآمد مصوب دهم مرداد ماه ۱۳۳۴ كميسيون مشترك مجلس وصول نموده و مي نمايد چنانچه تاكنون به حساب انجمن ده مربوط در بانك نريخته باشد عيناً به حساب اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات منتقل نمايد تا طبق مقررات تبصره (۱) در مورد وجوه مزبور عمل شود.
ماده ۱۵
به منظور راهنمايي انجمنهاي ده در تهيه برنامه هاي لازم و اجراي آنها و نظارت در كارهاي انجمنهاي ده اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات از وجود دهياران و مأمورين بنگاه اصلاح امور اجتماعي و عمران دهات استفاده خواهند نمود.
تبصره ۱
اداره مزبور از وجود آموزگاران و سپاهيان دانش به منظور راهنمايي انجمنهاي ده استفاده خواهد نمود و چنانچه مأمورين مزبور نباشند وظيفه دهيار را موقتاً كدخدا انجام مي دهد.
تبصره ۲
استخدام كارمندان جديد به عنوان دهيار ممنوع است.
ماده ۱۶
از تاريخ تصويب اين لايحه وزارتخانه هاي عمراني مكلفند مأمورين فني خود را به استثناي آموزگاران و سپاهيان دانش و مأمورين ثابت وزارت بهداري كه عهده دار امور درمانگاهها و بيمارستانها مي باشند با وسايل و تجهيزات ضروري در سطح بخش متمركز ساخته و كليه خدماتي را كه طبق برنامه هاي دولت بايد به ساكنان روستاها بنمايند با همكاري انجمن در دهات انجام دهند.
ماده ۱۷
به منظور تبادل نظر در امور اجتماعي و عمران دهات و بهبود وضع روستائيان و تلفيق برنامه هاي دولت در سطح ده در مركز هر بخش شوراي عمراني بخش مركب از بخشدار و نمايندگان كشاورزي - راه - فرهنگ - بهداري و بانك اعتبارات كشاورزي و عمراني روستايي و نماينده اتحاديه شركتهاي تعاوني تشكيل خواهد شد.
تبصره
در صورتي كه يك يا چند نفر از نمايندگان مذكور در ماده فوق در سطح بخش وجود نداشته باشد فرماندار نماينده اي تعيين و با حضور سايرنمايندگان شوري را تشكيل خواهند داد.
ماده ۱۸
تعهدات و موافقتنامه هايي كه در حدود مقررات و قوانين كشور تاكنون در مورد امور عمراني و اجتماعي و اصلاحات روستايي بين وزارت كشور و سازمانهاي مختلف دولتي و ملي و خصوصي و بين المللي و مانند آن منعقد گرديده همچنين طرحها و موافقتنامه هايي كه در جريان بوده و بعداً تنظيم و منعقد مي گردد وسيله اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات با موافقت وزارت كشور تعقيب و اجرا خواهد شد.
ماده ۱۹
اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات مي تواند كمكهاي مالي كه ممكن است از طرف اشخاص و سازمانهاي مختلف ملي و بين المللي و مانند آن به منظور كمك به بهبود وضع اجتماعي و اقتصادي روستاها و بالا بردن سطح فرهنگ و بهداشت و زندگي آن اهداء شود قبول نموده و بر طبق مقررات و موافقتنامه هايي كه بين اهداكنندگان و وزارت كشور امضاء مي شود به مصرف برساند.
ماده ۲۰
اين لايحه جانشين قانون لايحه امور اجتماعي و عمران دهات مصوب مرداد ماه ۱۳۳۵ مي باشد.
ماده ۲۱
وزارت كشور مكلف است آيين نامه هاي اجرايي اين لايحه قانوني را تهيه و به موقع اجراء بگذارد.
ماده ۲۲
وزارت كشور مكلف است پس از افتتاح مجلسين به تحصيل مجوز اين لايحه قانوني اقدام نمايد. از طرف نخست وزير هيأت وزيران در جلسه مورخ 13 /7 /1342 بنابر پيشنهاد شماره 5000 – 30 /6 /1342 وزارت كشور تصويب نمودند كه مواد 14 و 17 لايحه قانوني تشكيل انجمن هاي ده و اصلاح امور اجتماعي و عمران دهات مصوبه چهارم شهريور ماه 1342 به شرح زير اصلاح شود:
ماده 14
وجوهي كه به موجب لايحه قانوني ازدياد سهم كشاورزان و سازمان عمراني كشاورزي مصوب 14 مهر ماه هزار و سيصد و سي و يك وقانون اصلاح امور اجتماعي و عمران دهات مصوب 12 مرداد ماه 1335 و لوايح عمراني ديگر در اختيار حساب بنگاه امور اجتماعي و عمران دهات و يا جزو مطالبات بنگاه مزبور مي باشد به موجب اين لايحه قانوني به اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات مذكور در اين لايحه منتقل مي گردد كه به طور تساوي به موجب آيين نامه اي كه به تصويب وزارت كشور مي رسد بين استانها و فرمانداريهاي كل براي كمك به انجمن هاي دهاتي كه بيشتر احتياج دارند مصرف شود.
تبصره 1
موجودي شوراها و انجمنهاي سابق دهستان و بخش نيز مشمول اين ماده خواهد بود.
تبصره 2
وزارت دارايي مكلف است سهم عمراني دهات را كه مطابق قانون ماليات بر درآمد مصوب دهم مرداد ماه 1334 كميسيون مشترك مجلسين وصول نموده و مي نمايد چنانچه تاكنون به حساب انجمن ده مربوط در بانك نريخته باشد عيناً به حساب اداره كل امور اجتماعي و عمران دهات منتقل نمايد تا بر اساس ماده فوق به مصارف قانوني برسد. -ماده 17 - به منظور تبادل نظر در امور اجتماعي و عمران دهات و بهبود وضع روستائيان و تلفيق برنامه هاي دولت در سطح ده در مركز هر بخش شوراي عمراني بخش مركب از بخشدار و نمايندگان كشاورزي - راه - فرهنگ - بهداري و بانك اعتبارات كشاورزي و عمران روستايي و نماينده اتحاديه شركتهاي تعاوني و اداره كل امور اجتماعي دهات تشكيل خواهد شد. -تبصره 1 - در صورتي كه يك يا چند نفر از نمايندگان مذكور در ماده فوق در سطح بخش وجود نداشته باشد فرماندار نماينده اي تعيين و با حضور ساير نمايندگان شورا را تشكيل خواهد داد. -تبصره 2 - در صورت لزوم وزارت كشور مي تواند شوراهاي مشابهي به رياست استاندار و فرماندار در سطح استان و شهرستان تشكيل دهد وظايف شوراهاي مزبور در آيين نامه اجرايي اين لايحه قانوني تعيين خواهد شد. وزارت كشور مكلف است پس از افتتاح مجلسين به تحصيل مجوز اين لايحه قانوني اقدام نمايد. تصويبنامه هاي فوق كه به استناد ماده واحده مصوبه بيستم آذر ماه ۱۳۴۲ تقديم شده بود در كميسيون كشور مجلس شوراي ملي مطرح گرديد و كميسيون مزبور نظر داده كه با تصويب قانون تشكيل انجمن ده و دهباني مفاد تصويبنامه هاي فوق موضوعاً منتفي است و منتفي بودن آنها پس از تصويب مجلس شوراي ملي در جلسه روز سه شنبه ۲۶ /۱ /۱۳۵۴ در جلسه روز شنبه سوم آبان ماه يك هزار و سيصد و پنجاه و چهار شمسي مورد تصويب مجلس سنا قرار گرفت. رييس مجلس سنا - جعفر شريف امامي