پروتكل همكاري منطقهاي براي مبارزه با آلودگي ناشي از نفت و ساير مواد مضره در موارد اضطراري (كويت ـ 24 آوريل 1978 برابر با 5/2/1357) مصوب 1357,02,05 با اصلاحات و الحاقات بعدي دولتهاي متعاهد: عضو كنوانسيون منطقهاي كويت براي همكاري در زمينه حمايت از محيط زيست دريايي در برابر آلودگي (كه از اين پس كنوانسيون ناميده خواهد شد) با آگاهي از ضرورت و توجه خاص به امكان دائمي وقوع حوادث غيرمترقبه كه ممكن است منجر به آلودگي مهم بوسيله نفت يا ساير مواد مضره گردد و لزوم همكاري و اتخاذ اقدامات مؤثر براي مقابله با آنها؛ با وقوف بر اين كه تدابير موجود براي مقابله با موارد اضطراري آلودگي لازم است كه در سطوح ملي و منطقهاي افزايش يابد تا بتوان با اين مشكل به نحو كامل و جامع و به نفع منطقه مقابله نمود؛ به شرح زير موافقت نمودهاند:
ماده 1
از لحاظ پروتكل حاضر: (1) مقصود از « مرجع مربوطه» مرجع ملي تعريف شده در ماده يك كنوانسيون يا مرجع يا مراجعي است كه در يك كشور متعاهد بوسيله « مرجع ملي» براي مقاصد زير تعيين شده باشد: (الف) مبارزه يا انجام عمليات ديگر در موارد اضطراري در دريا. (ب) دريافت و هماهنگ كردن اطلاعات مربوط به موارد خاص اضطراري در دريا. (ج) هماهنگ كردن امكانات موجود ملي براي مبارزه با موارد اضطراري در دريا بطور اعم در داخل كشور و با ساير دولتهاي متعاهد. (2) مقصود از « مورد اضطراري در دريا» هر آسيب، رويداد، واقعه يا وضعيتي است كه منجر به آلودگي مهم يا تهديد قريبالوقوع به آلودگي مهم در محيط زيست دريايي بوسيله مواد نفتي گردد و نيز شامل ساير حوادثي كه براي كشتيها از جمله نفتكشها رخ دهد و فورانهاي ناشي از فعاليتهاي حفاري و توليد نفت و وجود نفت و ساير مواد مضره در آب ناشي از نقص تأسيسات صنعتي خواهد بود. (3) مقصود از « طرح مقابله با موارد اضطراري در دريا» طرح يا طرحهايي است كه براساس ملي، دوجانبه يا چندجانبه به منظور هماهنگ كردن استقرار و تخصيص و استفاده از افراد و مواد و تجهيزات براي مقابله با موارد اضطراري در دريا تهيه شده باشد. (4) مقصود از « مقابله با موارد اضطراري در دريا» هر فعاليتي است كه هدف آن جلوگيري، تخفيف يا از ميان بردن آلودگي يا تهديد به آلودگي به نفت يا ساير مواد مضره ناشي از موارد اضطراري در دريا باشد. (5) مقصود از « منافع مربوطه» هرگونه منافع دولت متعاهدي است كه به طور مستقيم يا غيرمستقيم در اثر يك مورد اضطراري در دريا به خطر افتاده باشد؛ از جمله: (الف) فعاليتهاي دريايي، ساحلي، بندري يا فعاليتهاي واقع در مصب رودخانه از جمله عمليات ماهيگيري كه تأمينكننده ضروريات زندگي اشخاص ذينفع باشد. (ب) جاذبههاي تاريخي و جهانگردي در ناحيه مربوطه. (ج) سلامت و بهداشت ساكنان و رفاه ناحيه از جمله حفظ منابع زنده دريايي و حيوانات وحشي. (د) فعاليتهاي صنعتي كه متكي به برداشت آب دريا ميباشد مانند كارخانجات تقطير و كارخانجات صنعتي كه از گردش آب استفاده ميكنند. (6) مقصود از « كنوانسيون» كنوانسيون منطقهاي كويت براي همكاري درباره حمايت محيط زيست دريايي در مقابل آلودگي ميباشد. (7) مقصود از « منطقه دريايي» منطقهاي است كه در بند (الف) ماده 2 كنوانسيون تعريف شده است. (8) مقصود از « شورا» شوراي سازمان منطقهاي حمايت از محيط زيست دريايي است كه طبق ماده 16 كنوانسيون تشكيل گرديده است. (9) مقصود از « مركز» مركز كمكهاي متقابل در موارد اضطراري در دريا ميباشد كه طبق بند (1) ماده 3 پروتكل حاضر تشكيل گرديده است.
ماده 2
دولتهاي متعاهد در انجام كليه اقدامات لازم و مؤثر براي حفاظت نوار ساحلي و منافع مربوطه يك يا چند دولت متعاهد در برابر خطر يا اثرات آلودگي ناشي از وجود نفت يا ساير مواد مضره در محيط زيست دريايي كه بر اثر موارد اضطراري در دريا بوجود آمده همكاري خواهند نمود. (2) دولتهاي متعاهد سعي خواهند كرد رأساً يا از طريق همكاريهاي دوجانبه يا چندجانبه طرحهاي مقابله با موارد اضطراري در دريا و وسايل و تجهيزات خود را براي مبارزه با آلودگي ناشي از نفت يا ساير مواد مضره در منطقه دريايي حفظ و تقويت نمايند. وسايل مذكور بخصوص شامل تجهيزات موجود و كشتي و هواپيما و نيروي انساني آماده براي انجام عمليات در موارد اضطراري خواهد بود.
ماده 3
دولتهاي متعاهد بدينوسيله به تأسيس مركز كمكهاي متقابل موارد اضطراري در دريا اقدام ميكنند. (2) هدفهاي مركز به شرح زير خواهد بود: (الف) تقويت امكانات دول متعاهد و تسهيل همكاري بين آنها به منظور مبارزه با آلودگي به نفت و ساير مواد مضره در موارد اضطراري در دريا. (ب) كمك به دولتهاي متعاهد در صورت تقاضا براي توسعه امكانات ملي به منظور مبارزه با آلودگي ناشي از نفت و ساير مواد مضره و تسهيل و هماهنگ كردن مبادله اطلاعات، همكاري فني و كارآموزي. (ج) يكي از هدفهاي بعدي امكان اقدام به عمليات براي مبارزه با آلودگي ناشي از نفت و ساير مواد مضره در سطح منطقه خواهد بود كه ممكن است در مراحل بعدي مورد بررسي قرار گيرد. اين امكان بايستي پس از ارزيابي نتايج حاصل از اجراي هدفهاي فوقالذكر و با توجه به منابع مالي كه ممكن است براي اين منظور موجود باشد براي تصويب به شورا پيشنهاد گردد. (3) وظايف مركز به شرح زير خواهد بود: (الف) گردآوري و توزيع اطلاعات مربوط به موضوعات مندرج در پروتكل حاضر بين دولتهاي متعاهد كه شامل موارد زير خواهد گرديد: (1) قوانين، مقررات، اطلاعات مربوط به مراجع مربوطه دول متعاهد و طرحهاي مقابله با موارد اضطراري در دريا، مذكور در ماده 5 پروتكل حاضر. (2) اطلاعات مربوط به روشها و تكنيكها و تحقيقات براي مقابله با موارد اضطراري در دريا، مذكور درماده 6 پروتكل حاضر. (3) فهرست كارشناسان و مواد و تجهيزات موجود براي استفاده در موارد اضطراري در دريا توسط دول متعاهد. (ب) كمك به دولتهاي متعاهد ـ برحسب تقاضا ـ در موارد زير: (1) تهيه قوانين و مقررات مربوط به مسائل مندرج در پروتكل حاضر و تشكيل مراجع مربوطه. (2) تهيه طرحهاي مقابله با موارد اضطراري در دريا. (3) برقراري روشهايي كه طبق آن بتوان به سرعت، افراد و مواد و تجهيزات لازم را براي مقابله با موارد اضطراري در دريا به يك كشور متعاهد اعزام يا از آن انتقال يا عبور داد. (4) ارسال گزارشهاي مربوط به موارد اضطراري در دريا. (5) تقويت و توسعه برنامههاي كارآموزي براي مبارزه با آلودگي. (ج) هماهنگ ساختن برنامههاي كارآموزي براي مبارزه با آلودگي و تهيه راهنماهاي جامع راجع به مبارزه با آلودگي. (د) ايجاد و حفظ يك سيستم مخابرات و اطلاعات مناسب با نيازهاي دول متعاهد و مركز براي مبادله سريع اطلاعات مربوط به موارد اضطراري در دريا طبق اين پروتكل. (هـ) صورتبرداري از پرسنل، مواد، وسائط نقليه دريايي و هوايي و ساير تجهيزات مخصوص موجود براي مقابله با موارد اضطراري در دريا. (و) ايجاد و حفظ ارتباط با سازمانهاي مربوطه منطقهاي و بينالمللي بخصوص سازمان مشورتي دريايي بين دول به منظور كسب و مبادله اطلاعات و آمار علمي و فني بويژه در مورد هر ابتكار تازهاي كه ممكن است مركز را در انجام وظايفش كمك نمايد: (ز) تهيه گزارشهاي دورهاي راجع به موارد اضطراري در دريا براي تسليم به شورا؛ و (ح) انجام هرگونه وظايف ديگر كه طبق اين پروتكل يا توسط شورا به آن محول گردد. (4) مركز در صورتي كه شورا طبق بند (ج) (2) فوق به آن اختيار دهد ممكن است وظايف ديگر لازم را براي شروع عمليات به منظور مبارزه با آلودگي به نفت و ساير مواد مضره در سطح منطقهاي انجام دهد.
ماده 4
پروتكل حاضر شامل منطقه دريايي مشخص شده در بند (الف) ماده 2 كنوانسيون خواهد بود. (2) چنانچه دولت متعاهدي بخواهد ميتواند از لحاظ مقابله با موارد اضطراري در دريا، بنادر، خورها و خليجهاي كوچك و مردابهاي خود را جزء منطقه دريايي محسوب نمايد.
ماده 5
هر يك از دول متعاهد اطلاعات زير را در اختيار مركز و ساير دول متعاهد قرار خواهد داد: (الف) مرجع مربوطه خود. (ب) قوانين و مقررات و ساير اسناد حقوقي خود راجع به مسايل مندرج در پروتكل حاضر از جمله قوانين و مقررات و ساير اسناد حقوقي مربوط به سازمان و نحوه عمل مرجع مذكور در بند (الف) فوق. (ج) طرحهاي ملي خود راجع به مقابله با موارد اضطراري در دريا.
ماده 6
هر يك از دول متعاهد اطلاعات زير را در اختيار ساير دول متعاهد و مركز قرار خواهد داد: (الف) روشها، تكنيكها، مواد و رويههاي موجود و جديد مربوط به مقابله با مورد اضطراري در دريا. (ب) تحقيقات موجود و پيشبيني شده و تحولات در زمينههاي مذكور در بند (الف) فوق؛ و. (ج) نتايج تحقيقات و تحولات مذكور در بند (ب) فوق.
ماده 7
هر يك از دول متعاهد به مأموران مربوطه خود دستور خواهد داد كه از فرماندهان كشتيها، خلبانان، مسؤولان سكوهاي دريايي و ساير تأسيسات مشابه كه در محيط زيست دريايي تحت صلاحيت آن دولت به انجام عمليات اشتغال دارند بخواهند كه وجود هر نوع مورد اضطراري در منطقه دريايي را به مرجع ملي مربوطه و مركز گزارش دهند. (2) هر دولت متعاهد كه تحت بند (1) فوق گزارش دريافت ميدارد، مراتب را فوراً به مراجع زير اطلاع خواهد داد: (الف) مركز. (ب) كليه دولتهاي متعاهد. (ج) دولت پرچم هر كشتي خارجي كه در مورد اضطراري درگير باشد. (3) محتواي گزارشهاي مذكور در بند (1) فوق از جمله گزارشهاي تكميلي در صورت لزوم بايستي با ضميمه (الف) اين پروتكل تطبيق نمايد. (4) دولت متعاهدي كه طبق بند (2) (الف) و (ب) فوق به ارسال گزارش مبادرت نمايد از تعهدات مندرج در بند (ب) ماده 9 كنوانسيون معاف خواهد بود.
ماده 8
مركز اطلاعات گزارشهايي را كه تحت مواد 5 و 6 و بند (2) ماده 7 اين پروتكل از طرف يك دولت متعاهد دريافت ميدارد فوراً براي كليه دولتهاي متعاهد ديگر ارسال خواهد نمود.
ماده 9
هر دولت متعاهد كه طبق اين پروتكل به ارسال اطلاعات مبادرت ميكند ميتواند انتشار اطلاعات ارسالي را به نحوي كه بخواهد محدود نمايد. در اينگونه موارد هر دولت متعاهد يا مركز كه اطلاعات را دريافت ميدارد آن را براي هيچ شخص يا دولت يا سازمان عمومي يا خصوصي بدون اجازه صريح دولت متعاهد ارسالكننده فاش نخواهد ساخت.
ماده 10
هر دولت متعاهد كه با يك مورد اضطراري در دريا به مفهوم مندرج در بند (2) ماده 1 پروتكل حاضر روبرو گردد: (الف) هرگونه اقدام مناسب براي مبارزه با آلودگي و يا از بين بردن وضع اضطراري به عمل خواهد آورد. (ب) بلافاصله كليه دولتهاي متعاهد ديگر را مستقيماً يا توسط مركز از هرگونه اقدامي كه براي مبارزه با آلودگي انجام داده يا قصد انجام آن را دارد مطلع خواهد نمود. مركز هر نوع اطلاعي از اين قبيل را فوراً جهت كليه دولتهاي متعاهد ديگر ارسال خواهد كرد. (ج) ماهيت و دامنه مورد اضطراري در دريا را مستقيماً يا با كمك مركز ارزشيابي خواهد نمود. (د) اقدام مقتضي و لازمي را كه بايستي در مقابله با مورد اضطراري در دريا به عمل آورد در صورت اقتضاء با مشورت ساير دولتهاي متعاهد و دولتهايي كه تحت تأثير آلودگي قرار گرفتهاند و مركز تعيين خواهد نمود.
ماده 11
هر دولت متعاهد كه نسبت به يك مورد اضطراري در دريا نيازمند به كمك باشد ميتواند از طريق مركز يا مستقيماً از هر يك از دولتهاي متعاهد تقاضاي مساعدت نمايد. در مواردي كه از خدمات مركز استفاده ميشود مركز سريعاً تقاضاهايي را كه براي كمك دريافت داشته است جهت كليه دولتهاي متعاهد ديگر ارسال خواهد نمود و دولتهاي متعاهدي كه طبق اين بند از آنها تقاضاي كمك ميشود در حدود امكانات و توانايي نهايت سعي خود را براي كمك مورد درخواست مبذول خواهند داشت. (2) كمك مذكور در بند (1) فوق ميتواند شامل موارد زير باشد: (الف) پرسنل، مواد و تجهيزات از جمله تسهيلات يا روشها براي دفع مواد آلودهكننده كه جمعآوري شده است. (ب) ظرفيت كنترل و مراقبت. (ج) تسهيل انتقال پرسنل و مواد و تجهيزات به داخل يا خارج سرزمين هر كشور متعاهد و يا عبور از آن. (3) دولتهاي متعاهد ميتوانند براي هماهنگ ساختن هرگونه عمليات مقابله با موارد اضطراري در دريا كه نسبت به آن طبق بند (1) فوق تقاضاي مساعدت شده است از خدمات مركز استفاده نمايند. (4) هر دولت متعاهد كه طبق بند (1) فوق تقاضاي مساعدت ميكند فعاليتهايي را كه با استفاده از مساعدت مذكور به عمل آورده و نتايج حاصل از آن را به مركز گزارش خواهد نمود. مركز بلافاصله اينگونه گزارشها را جهت كليه دول متعاهد ديگر ارسال خواهد داشت. (5) در موارد اضطراري خاص مركز ممكن است تقاضاي بسيج منابعي را بنمايد كه دولتهاي متعاهد براي مبارزه با آلودگي ناشي از نفت و ساير مواد مضره فراهم نمودهاند.
ماده 12
هر يك از دولتهاي متعاهد با توجه به وظايفي كه طبق پروتكل حاضر براي مركز تعيين شده است يك مرجع مربوطه براي اجراي الزامات خود طبق اين پروتكل تأسيس و حفظ خواهد كرد. مرجع مربوطه هر يك از دولتهاي متعاهد در صورت اقتضاء با كمك مركز يا مراجع همتاي خود در ساير كشورهاي متعاهد همكاري نموده و فعاليتهاي خود را با آنها هماهنگ خواهد نمود. (2) موضوعات زير از جمله مواردي خواهد بود كه طبق بند 1 فوق درباره آنها همكاري و هماهنگي به عمل خواهد آمد: (الف) توزيع و تخصيص مواد و تجهيزات موجود. (ب) آموزش پرسنل براي مقابله با موارد اضطراري در دريا. (ج) انجام فعاليتهاي مربوط به نظارت و مراقبت در مورد آلودگي دريا. (د) روشهاي ارتباطي درباره موارد اضطراري در دريا. (هـ) تسهيل انتقال پرسنل و تجهيزات و مواد مربوط به مقابله با موارد اضطراري به داخل يا خارج سرزمين كشورهاي متعاهد يا عبور از آنها. (و) ساير موضوعات مشمول اين پروتكل.
ماده 13
شورا: (الف) فعاليتهاي مركز را كه طبق اين پروتكل انجام ميدهد مرتباً مورد بررسي قرار خواهد داد. (ب) درباره حدود و ميزان وظايف كه بايستي طبق ماده 3 اجرا گردد تصميم خواهد گرفت. (ج) ميزان كمكهاي مالي و اداري و غيره را كه دولتهاي متعاهد بايستي براي انجام وظايف مركز تخصيص دهند تعيين خواهد كرد. در تأييد مراتب فوق، نمايندگان تامالاختيار زير كه از طرف دولتهاي خود به آنها اجازه لازم داده شده است پروتكل حاضر را امضاء نمودهاند. اين پروتكل در تاريخ 24 آوريل 1978 (برابر با 5/2/ 1357) در كويت به زبانهاي عربي، انگليسي و فارسي كه هر سه متن آن بطور متساوي معتبر ميباشد به تصويب رسيد. در صورت بروز اختلاف راجع به تفسير و تعبير يا اجراي اين پروتكل متن انگليسي براي رفع اختلاف متن معتبر خواهد بود. ضميمه الف راهنماي كلي براي تنظيم گزارشهايي كه طبق ماده 7 پروتكل ارسال ميشوند (1) هر گزارش حتيالامكان بطور كلي شامل موارد زير خواهد بود: (الف) شناسايي منبع آلودگي (براي مثال هويت كشتي در صورت لزوم.) (ب) موقعيت جغرافيايي، ساعت و تاريخ وقوع يا مشاهده حادثه. (ج) شرايط جوي دريايي در ناحيه. (د) در مواردي كه آلودگي از كشتي ناشي ميشود جزئيات مربوط به شرايط كشتي. (2) هر گزارش در صورت امكان بالاخص شامل موارد زير خواهد بود: (الف) توضيح يا توصيف مواد مضره از جمله نامهاي فني اينگونه مواد (نامهاي تجارتي نبايد جايگزين نام صحيح فني گردد.) (ب) تعيين يا تخمين كميت، تراكم و وضع احتمالي مواد مضره كه در دريا تخليه گرديده يا احتمال تخليه آن ميرود. (ج) توصيف مشخصات بستهبندي و علائم شناسايي در صورت لزوم، و (د) نام فرستنده و گيرنده و توليدكننده مواد (3) هر گزارش در صورت امكان بايستي بطور وضوح مشخص كند كه آيا ماده مضره كه در دريا تخليه گرديده يا احتمال تخليه آن ميرود نفت يا ماده سمي (مايع، جامد يا گاز) ميباشد و آيا مواد مذكور به صورت فله يا مظروف يا كانتينر يا مخازن قابل حمل يا لولههاي زيردريايي منتقل گرديده يا ميگردد. (4) هر گزارش بر حسب لزوم با هرگونه اطلاع مربوط ديگري كه دولت دريافتكننده گزارش تقاضا كند يا فرستنده گزارش لازم بداند تكميل خواهد شد. (5) هر يك از اشخاص مذكور در بند 1 ماده 7 اين پروتكل: (الف) حتيالامكان و عنداللزوم گزارش اوليه خود را با اطلاعات مربوط به آخرين تحولات تكميل خواهد نمود. (ب) تا حدود امكان هرگونه اطلاعات اضافي را كه توسط كشورهايي كه تحت تأثير آلودگي قرار گرفتهاند تقاضا شود، در اختيار آنها قرار خواهد داد.