رای وحدت رویه شماره 140431390001616379 مورخ 1404/07/01 هیات عمومی دیوان عدالت اداری

رای وحدت رویه شماره 140431390001616379 مورخ 1404/07/01 هیات عمومی دیوان عدالت اداری گزارش ارسال گزارش اشتراک گذاری https://davoudabadi.ir/p/36470983 کپی رای وحدت رویه شماره 140431390001616379 مورخ 1404/07/01 هیات عمومی دیوان عدالت اداری شماره دادنامه: 140431390001616379 تاریخ دادنامه: 1404/07/01 شماره پرونده: 0401225 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری موضوع: اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری اعلام کننده تعارض: آقای محمدرضا فولاد آملی گردش کار: در رابطه با قابلیت یا عدم قابلیت رسیدگی دیوان عدالت اداری به آرای صادره از ستاد مرکزی هیات های واگذاری زمین که پس از انقضای مهلت یک ساله مقرّر در تبصره (الحاقی 1375/10/27) ذیل ماده واحده قانون نحوه رسیدگی و اتّخاذ تصمیم مجدّد نسبت به تصمیمات و آراء هیات های واگذاری زمین و ستاد مرکزی در مورد اراضی کشت موقّت که مورد نقض دیوان عدالت اداری واقع شده و یا بشود صادر می‌گردد، شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری آرای متعارض صادر کرده اند. با این توضیح که در خصوص صلاحیت دیوان عدالت اداری، شعبه 10 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری در رسیدگی به خواسته اعتراض به مصوبه [رای] ستاد مرکزی هیات های هفت نفره واگذاری با این استدلال که به موجب ماده واحده قانون الحاق یک تبصره و اصلاح قانون نحوه رسیدگی و اتّخاذ تصمیم مجدّد نسبت به تصمیمات و آرای هیات های واگذاری زمین، مهلت اعتراض به تصمیمات و آرای هیات واگذاری زمین یک سال پس از تاریخ تصویب قانون است و این حکم علاوه بر دیوان عدالت اداری شامل هیات واگذاری اراضی نیز می‌شود و با قید این نکته که صدور رای از سوی ستاد مرکزی هیات های واگذاری زمین خارج از مهلت مقرّر یک ساله مغایر قانون بوده، لذا دیوان عدالت اداری بنابر صلاحیت قانونی خود راجع به نظارت بر آراء و تصمیمات مراجع اختصاصی اداری می‌تواند به موجب بند 2 ماده 10 و ماده 63 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به رسیدگی و متعاقباً نقض رای مذکور اقدام نماید، ضمن پذیرش شکایت شاکی رای به نقض مصوبه [رای] مورد شکایت صادر کرده است. از طرفی شعبه 8 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری در رسیدگی به خواسته اعتراض به رای صادره از ستاد مرکزی هیات های واگذاری زمین با این استدلال که دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی بعد از انقضای یک سال مجاز به پذیرش اعتراض نخواهند شد و چون مقصود از این عبارت اصل اعتراض بوده خواه اعتراضی که در مهلت یک ساله طرح شود، خواه خارج از مهلت مقرّر یک ساله در قانون طرح شود و از طرفی تخلّف ستاد مرکزی هیات های واگذاری زمین در عدم رعایت ضوابط قانونی، موجبات صلاحیت دیوان عدالت اداری در رسیدگی به آراء صادره خارج از مهلت یک ساله را فراهم نمی آورد، لذا قرار رد شکایت صادر کرده است. مفاد آرای موضوع تعارض به قرار زیر است: الف: شعبه 10 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقایان شهریار سلیمانی، حسین حقیقی، احسان نگهبان، امیررضا نگهبان و خانم مهری غنی زاده گرایلی به خواسته اعتراض به مصوبه 520704 مورخ 1401/08/25 ستاد مرکزی هیات های هفت نفره واگذاری به موجب دادنامه شماره 140331390001865543 مورخ 1403/08/06 به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است: " به موجب ماده واحده قانون الحاق یک تبصره و اصلاح قانون نحوه رسیدگی و اتّخاذ تصمیم مجدّد نسبت به تصمیمات و آرای هیات های واگذاری زمین و ستاد مرکزی در مورد اراضی کشت موقّت مصوّب 1375/10/27 مهلت اعتراض به تصمیمات و آرای هیات واگذاری زمین یک سال از تاریخ تصویب تعیین شده است و این حکم علاوه بر دیوان عدالت اداری شامل هیات واگذاری اراضی نیز می‌شود، لذا رسیدگی به موضوع اراضی کشت موقّت خارج از مهلت مقرّر موجّه به نظر نمی رسد. با این وصف مستنداً به بند 2 ماده 63 قانون دیوان عدالت اداری مصوبه مورد شکایت نقض بلاارجاع می‌شود. رای صادره قطعی است." در اثر اعتراض ثالث توسط آقای ورژ گراگوسیان نسبت به دادنامه مذکور، شعبه 10 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره 1403313900002923640 مورخ 1403/12/05 به شرح زیر مبادرت به صدور رای کرده است: "از سویی چون به موجب ماده 6 آیین‌نامه اجرایی قانون واگذاری زمین های دایر و باید [بایر] که بعد از انقلاب به صورت کشت موقّت در اختیار کشاورزان قرار گرفته است پس از تنظیم اسناد اراضی ستاد مرکزی تنها می‌تواند اشتباهات سندی که در تعیین مبنای عادله یا مشخصات ملک یا متعاملین رخ داده را اصلاح کند و از سوی دیگر چون حسب ماده واحده یاد شده پس از نقض رای دیوان موضوع قابل رسیدگی در هیات موضوع ماده واحده است، اعتراض ثالث را صرفاً از حیث بلاارجاع بودن نقض رای ستاد، وارد و ثابت تشخیص و مستنداً به بند 3 ماده 63 و ماده 57 قانون دیوان عدالت اداری واژه بلاارجاع از متن دادنامه مورد اعتراض نقض و حذف و مقرّر می‌دارد ستاد مرکزی ظرف مهلت یک هفته پرونده را جهت رسیدگی به هیات موضوع ماده واحده ارسال نماید. این رای قطعی است." ب: از طرفی شعبه 8 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست آقای محمدرضا کشاورز زمانیان به خواسته اعتراض به رای شماره 53/020/520704 مورخ 1401/08/25 صادره از ستاد مرکزی هیات های واگذاری زمین و وارد ثالث آقای ورژ گراگوسیان نماگردی به موجب دادنامه شماره 140431390000877423 مورخ 1404/04/18 به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است: " با عنایت به اطلاق ماده واحده قانون نحوه رسیدگی و اتّخاد تصمیم مجدّد نسبت به تصمیمات و آراء هیات های واگذاری زمین و ستاد مرکزی در مورد اراضی کشت موقّت که مورد نقض دیوان عدالت اداری واقع شده یا بشود و همچنین اطلاق تبصره الحاقی 1375/10/27 که دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی بعد از انقضای یک سال از دی ماه 1375 مجاز به پذیرش اعتراض نخواهند شد و هیات یا هیات های موضوع ماده واحده مامور رسیدگی و اتّخاذ تصمیم مجدّد می‌باشد. لذا ضمن صدور حکم به رد شکایت شاکی در مورد خواسته های دوم و سوم وی و صدور قرار رد دعوی وارد ثالث به لحاظ انتقاء [انتفاء] موضوع و با عنایت به این که موجبات رسیدگی در دیوان منتفی می‌باشد با استناد به بند (ج) ماده 53 قانون دیوان قرار رد شکایت شاکی اصلی در مورد خواسته اول وی صادر و اعلام می‌گردد. شایان ذکر است دعوی حاضر از مصادیق رای شماره 98099709058112872 مورخ 1398/10/10 هیات عمومی دیوان عدالت اداری از باب لزوم اعتراض ثالث بعد از صدور رای شماره 1403/5543 شعبه دهم تجدیدنظر و رای اعتراض ثالث همان شعبه به شماره 1403/3640 و یا اعتبار امر مختومه نمی‌باشد. رای صادره قطعی است." با احراز تعارض آرا توسط رییس دیوان عدالت اداری، پرونده در دستورکار جلسه هیات عمومی قرار گرفت. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/07/01 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی الف. تعارض بین رای شماره 140331390002923640 مورخ 1403/12/05 صادره از شعبه دهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری و رای شماره 140431390000877423 مورخ 1404/04/18 صادره از شعبه هشتم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری از جهت قابلیت یا عدم قابلیت رسیدگی دیوان عدالت اداری به آراء ستاد مرکزی هیات های واگذاری زمین که پس از انقضای مهلت یک ‌ساله مقرّر در تبصره الحاقی به ماده واحده قانون نحوه رسیدگی و اتّخاذ تصمیم مجدّد نسبت به تصمیمات و آراء هیات های واگذاری زمین و ستاد مرکزی در مورد اراضی کشت موقّت که مورد نقض دیوان عدالت اداری واقع شده و یا بشود صادر می‌گردد، محرز است. ب. برمبنای فراز نخست تبصره ذیل ماده واحده قانون نحوه رسیدگی و اتّخاذ تصمیم مجدّد نسبت به تصمیمات و آراء هیات های واگذاری زمین و ستاد مرکزی در مورد اراضی کشت موقّت که مورد نقض دیوان عدالت اداری واقع شده و یا بشود (الحاقی 1375/10/27) مقرّر شده است که: «مهلت اعتراض به تصمیمات و آراء هیات های واگذاری زمین و ستاد مرکزی در خصوص اراضی کشت موقّت از تاریخ تصویب این قانون یک سال تعیین می‌گردد. پس از انقضاء این مهلت دیوان عدالت اداری یا سایر مراجع قضایی مُجاز به پذیرش اعتراض نخواهند بود.» بنابراین صدور رای از سوی ستاد مرکزی هیات های واگذاری زمین خارج از مهلت مقرّر یک ساله مغایر قانون فوق‌الذکر بوده و دیوان عدالت اداری بنا بر صلاحیت قانونی راجع به نظارت بر آراء و تصمیمات مراجع اختصاصی اداری، می‌تواند به موجب بند (2) ماده (10) و ماده (63) قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402 نسبت به رسیدگی و متعاقباً نقض رای مذکور اقدام نماید. بنا به مراتب فوق، رای شماره 140331390002923640 مورخ 1403/12/05 صادره از شعبه دهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری در حدّی که با این نظر مطابقت دارد، صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای براساس ماده 89 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402/02/10 برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات های تخصّصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند 1 ماده 12 این قانون در ارتباط با آن موضوع لازم‌الاتباع است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری ◀