نظریه تفسیری شورای نگهبان (شماره 79/21/737، مورخ 1379/5/30)

نظریه تفسیری شورای نگهبان (شماره 79/21/737، مورخ 1379/05/30) گزارش ارسال گزارش اشتراک گذاری https://davoudabadi.ir/p/3048126 کپی متن مواد مرتبط 1 قوانین 1 نظریه تفسیری شورای نگهبان (شماره 79/21/737، مورخ 1379/5/30) خلاصه متن: شماره 2758/ه-/ب تاریخ‌ 4/5/1379 دبیر محترم‌ شورای‌ نگهبان مقدمتاً یادآوری‌ این‌ نکته‌ را لازم‌ می‌داند که‌ تا قبل‌ از نظریه‌ شماره‌ 6186/21/78 مورخ‌ 20/11/1378 آن‌ شورای‌ محترم‌ اولاً مصوبات‌ ناظر به‌ تعیین‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ ویژه‌ و به‌ تبع‌ آن‌، تصمیمات‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ مزبور، حاوی‌ امور اجرایی‌ و غیر آن‌ می‌بود ثانیاً این‌ مصوبات‌ و تصمیمات‌ حاوی‌ امور اجرایی‌ و غیر آن‌، کلاً برای‌ رئیس‌مجلس شورای‌ اسلامی‌ ارسال‌ می‌شد و ثالثاً کلیه‌ مصوبات‌ و تصمیمات‌ مزبور ازطرف‌ رئیس‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ مورد بررسی‌ و اعلام‌ نظر نهایی‌ قرار می‌گرفت‌ و اما در دفاع‌ حقوقی‌ و قانونی‌ از شیوه‌ فوق الذکر که‌ پس‌ از بازنگری‌ قانون اساسی‌ قریب‌ به‌ یازده‌ سال‌ مستمراً مورد استفاده‌ مراجع‌ قانون‌ ذی‌ربط‌ قرار گرفته‌ است‌، نظر آن‌ شورایِ محترم‌ را به‌ استدلالات‌ ذیل‌ که‌ با استفاده‌ از الفاظ‌ و عبارات‌ اصل‌ 127 قانون‌ اساسی‌ و صورت‌ مشروح‌ مذاکرات‌ شورای‌ محترم‌ بازنگری‌ قانون‌ اساسی‌ در خصوص‌ اصل‌ مزبور، به‌ عمل‌ آمده‌ و کلاً مبیّن‌ شمول‌ این‌ اصل‌ به‌ امور اجرایی‌ و غیر آن‌ به‌ نظر می‌رسد جلب‌ می‌نماید. 1- در مجموع‌ الفاظ‌ و عبارات‌ مذکور در اصل‌ 127 نه‌ فقط‌ هیچ‌ لفظ‌ و عبارتی‌ مشاهده‌ نمی‌شود که‌ صریحاً مبیّن‌ حصر این‌ اصل‌ به‌ امور اجرایی‌ باشد بلکه‌ هیچ‌ لفظ‌ و عبارتی‌ وجود ندارد که‌ تلویحاً نیز مفید حصر مزبور باشد. 2- هیچ‌ یک‌ از دو عبارت‌"موارد خاص‌" و"اختیارات‌ مشخص‌" مذکور در اصل‌ 127 که‌ عمده‌ترین‌ نقش‌ را در تشخیص‌ دامنه‌ شمول‌ اصل‌ مزبور به‌ امور اجرایی‌ یا غیر آن‌ ایفاء می‌کنند مقید به‌ امور اجرایی‌ نبوده‌ همچنانکه‌ اطلاق دو عبارت‌ دیگر مذکور در این‌ اصل‌ یعنی‌ عبارت‌"تصمیمات‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ ویژه‌" و عبارت‌"در حکم‌ تصمیمات‌ رئیس‌ جمهور و هیات‌ وزیران‌" نه‌ فقط‌ شامل‌ امور اجرایی‌ و غیر آن‌ می‌شوند بلکه‌ ذکر کلمه‌"تصمیمات‌" در هر دو عبارت‌، پیش‌ و بیش‌ از آنکه‌ به‌ امور اجرایی‌ دلالت‌ کند به‌ غیر این‌ امور دلالت‌ دارد. 3- صورت‌ مذاکرات‌ شورای‌ بازنگری‌ قانون‌ اساسی‌ نیز ضمن‌ آنکه‌ مبیّن‌ اهمیت‌ فوقالعاده‌ انتخاب‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ ویژه‌ و وسعت‌ دایره‌ اختیار فراوان‌ آنان‌ در رفع‌ مشکلات‌ و معضلات‌ پیچیده‌ و سطوح‌ بالای‌ مملکتی‌ است‌ نه‌ فقط‌ به‌ هیچ‌ وجه‌ محدود و محصور به‌ امور اجرایی‌ نیست‌ که‌ نوعاً مستلزم‌ ایفای‌ نقش‌ نمایندگی‌ در رهگذر صدور دستورالعمل‌ها، بخشنامه‌ها، تصمیم‌نامه‌ها و از این‌ قبیل‌ است‌ که‌ اغلب‌ به‌ بیش‌ از امور اجرایی‌ تسری‌ دارد اینک‌ برای‌ ذکر نمونه‌ بعضی‌ از مذاکرات‌ مزبور را ذیلاً به‌ آگاهی‌ می‌رساند: الف‌: "ما فکر می‌کنیم‌ دولت‌ این‌ اختیار را داشته‌ باشد که‌ گاهی‌ در حدود اختیارات‌ خودش‌ نه‌ فراتر از آن‌ به‌ بخشی‌ از اختیارات‌ خودش‌ که‌ مشخص‌ می‌شود، تعیین‌ می‌شود، حدودش‌ در دولت‌ تصویب‌ می‌شود، به‌ افرادی‌ یا فردی‌ یک‌ اختیاراتی‌ بدهد که‌ اینها بروند کار بکنند و مسائل‌ را حل‌ کنند" به‌طوری‌ که‌ ملاحظه‌ می‌شود اولاً واگذاری‌ بخشی‌ از اختیارات‌ دولت‌ به‌طور مطلق‌، مطرح‌ است‌ و نه‌ مقیّد ثانیاً حدود اختیارات‌ اعطائی‌ بازهم‌ به‌طور مطلق‌ از طرف‌ دولت‌ تعیین‌ می‌شود و ثالثاً مسائلی‌ که‌ نوعاً ناظر به‌ اختیارات‌ هیات‌ دولت‌ است‌ حداقل‌ اغلب‌ مستلزم‌ وضع‌ مقررات‌ و ضوابطی‌ بیش‌ از محدوده امور اجرایی‌ است‌. ب‌: "... حداقل‌ در ذهن‌ من‌ این‌است‌ که‌ وزیری‌ را که‌ شما تعیین‌ فرمودید در قانون‌ اساسی‌ که‌ وزیر مسئول‌ وظائف‌ خاص‌ خویش‌ است‌ بر اساس‌ همان‌ اصل‌ اگر رئیس‌جمهور و هیات وزیران‌ آمدند برای‌ یک‌ منطقه‌ای‌ مثل‌ کردستان‌ گفتند ما یک‌ نفر را می‌خواهیم‌ بفرستیم‌ تام‌الاختیار که‌ مسائل‌ سیاسی‌، اقتصادی‌، اجتماعی‌ و امنیتی‌ آنجا را همه‌ تحت‌ نظرش‌ باشند، نمی‌تواند این‌ کار را بکند برای‌ اینکه‌ وزیر کشور می‌گوید من‌ مسائل‌ امنیتی‌ را نمی‌خواهم‌ واگذار کنم‌. قانون‌ اساسی‌ شما محدودش‌ کرده‌ است‌ بنابراین‌ همین‌ جا پیش‌بینی‌ کنید یعنی‌ در خود قانون‌ اساسی‌ باید راه‌ حل‌ بدهید که‌ اگر فردا شورایی‌ آمد تصمیمی‌ گرفت‌ وزیری‌ نباید بگوید نخیر، وظائف‌ خاص‌ من‌ مربوط‌ به‌ خودم‌ هست‌ نمی‌خواهم‌ وظائفم‌ را واگذار به‌ شخص‌ دیگر بکنم... " ملاحظه‌ می‌شود استنباط‌ شورای‌ محترم‌ بازنگری‌ از اصل‌ 127 قانون‌ اساسی‌ اولاً شامل‌ اختیارات‌ تام‌ ثانیاً شامل‌ مسائل‌ سیاسی‌، اقتصادی‌، اجتماعی‌ و امنیتی‌ و ثالثاً مقتضی‌ واگذاری‌ مطلق‌ بعض‌ از وظائف‌ خاص‌ یک‌ یا چند وزیر بوده‌ است‌ بنابراین‌ ایفاء مسئولیتی‌ این‌چنین‌ مهم‌ که‌ نوعاً بدون‌ وضع‌ ضوابط‌ و مقررات‌ لازم‌ الاتباع‌ امکان‌پذیر نیست‌ شمول‌ مدلول‌ اصل‌ 127 قانون‌ اساسی‌ به‌ امور اجرایی‌ و غیر آنرا اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. ج‌: "... یکی‌ از اختیاراتی‌ که‌ او می‌تواند داشته‌ باشد اختیار هماهنگی‌ است‌ و خوب‌ ما در دستگاههای‌ مختلف‌ فرض‌ بکنیم‌ در یک‌ موردی‌ که‌ مسائل‌ امنیتی‌ خوب‌ اوایل‌ انقلاب‌ بود در بعضی‌ استانها دیدیم‌ که‌ خوب‌ وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ یک‌ نوعی‌ می‌رود یعنی‌ برخوردش‌ با معلم‌ها فرضاً استاندار که‌ مسئول‌ امنیت‌ آن‌ مناطق‌ بود می‌گفت‌ که‌ این‌ تصفیه‌ باید انجام‌ صورت‌ بگیرد برخوردها با ضد انقلاب‌ باید صورت‌ بگیرد. خوب‌ یک‌ مشکلی‌ در این‌ رابطه‌ داشتیم‌ قسمت‌ اقتصادی‌ به‌ یک‌ نوعی‌، قسمت‌های‌ انتظامی‌ به‌ نوعی‌ دیگر هماهنگ‌ کردن‌ تمام‌ این‌ دستگاهها کار مشکلی‌ در آنجا بود... " ملاحظه‌ می‌شود اولاً موضوع‌ نمایندگی‌ نوعاً رفع‌ مشکلات‌ و معضلات‌ پیچیده‌ مملکتی‌ است‌ ثانیاً رفع‌ مشکلات‌ و معضلات‌ مزبور، نوعاً مستلزم‌ ایجاد هماهنگی‌ بین‌ تعدادی‌ از مقامات‌ مسئول‌ محلی‌ است‌ و ثالثاً رفع‌ این‌ قبیل‌ مشکلات‌ و معضلات‌ و یا ایجاد این‌گونه‌ هماهنگی‌ها مقتضی‌ برخی‌ امور اجرایی‌ و وضع‌ پاره‌ای‌ ضوابط‌ و مقررات‌ به‌ صورت‌ دستورالعمل‌، بخشنامه‌، تصمیم‌ نامه‌ و از این‌ قبیل‌ است‌. بنا به‌ مراتب‌ مذکور، به‌ نظر می‌رسد شیوه‌ قبلی‌ هیات‌ وزیران‌، نماینده‌ یا نمایندگان‌ ویژه‌ و رئیس مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ که‌ به‌ تبع‌ استدلالات‌ فوق الذکر و صورت‌ مشروح‌ مذاکرات‌ شورای‌ بازنگری‌ قانون‌ اساسی‌ اتخاذ شده‌ بود حداقل‌ فاقد قوت‌ استدلال‌ نبوده‌ و از وجاهت‌ حقوقی‌ و قانونی‌ بی‌ بهره‌ نباشد. و اما اینک‌ که‌ شورای‌ محترم‌ نگهبان‌ به‌ موجب‌ نظریه‌ اخیر خود تبصره‌ 3 طرح‌ الحاق پنج‌ تبصره‌ به‌ قانون‌ نحوه‌ اجرای‌ اصل‌ 85 و 138 قانون‌ اساسی‌ را از جهت‌ الزام‌ به‌ ارسال‌ تصمیمات‌ مذکور در اصل‌ (127) برای‌ رئیس‌ مجلس‌ شورای اسلامی‌ خلاف‌ قانون‌ اساسی‌ می‌داند این‌ اشکال‌ پدید آمده‌ است‌ که‌ سوی‌ شورای‌ محترم نگهبان‌ به‌ اجرایی‌ بودن‌ موارد و اختیارات‌ موضوع‌ اصل‌ 127 قانون‌ اساسی‌ دلالت‌ دارد لکن‌ با التفات‌ به‌ اینکه‌ قبل‌ از تفسیر اصل‌ مزبور و روشن‌ شدن‌ این‌ نکته‌ که‌ شورای‌ محترم‌ نگهبان‌ به‌ لحاظ‌ تفسیری‌ نیز عقیده‌ بر محدود و محصور بودن‌ اصل‌ 127 قانون‌ اساسی‌ به‌ امور اجرایی‌ دارد یا نه‌ خواهشمند است‌ برای‌ روشن‌ شدن‌ تکلیف‌ قانونی‌ مراجع‌ ذی‌ربط‌ مقرر فرمائید با عنایت‌ به‌ اصل‌ 98 قانون‌ اساسی‌ نسبت‌ به‌ تفسیر اصل‌ مورد نظر اقدام‌ و از نتیجه‌ اینجانب‌ و سایر مراجع‌ ذی‌ربط‌ مزبور، را آگاه‌ فرمایند. ضمناً برای‌ استحضار بیشتر از نحوه‌ استنباط‌ و عمل‌ هیات‌ وزیران‌ و نماینده‌ یا نمایندگان‌ ویژه‌، فهرست‌ برخی‌ از تصویب‌نامه‌های‌ ناظر به‌ تعیین‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ویژه‌به‌ انضمام‌ تصویب‌نامه‌های‌ مزبور و نیز فهرست‌ برخی‌ از تصمیم‌ نامه‌های‌ این‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ به‌ انضمام‌ تصمیم‌ نامه‌های‌ مزبور را که‌ فهرست‌ نخست‌ مبین‌ اعطای‌ اختیاری‌بیش‌ از موارد اجرایی‌ به‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ ویژه‌ و فهرست‌ اخیر نیز مبین‌ اتخاذ تصمیماتی‌ زائد بر امور اجرایی‌ از سوی‌ این‌ نماینده‌ یا نمایندگان‌ است‌ به‌ پیوست‌ ارسال‌ می‌دارد. مهدی‌ کروبی - رئیس‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی شماره 79/21/737 تاریخ 1379/5/30 ریاست‌ محترم‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی عطف‌ به‌ نامه‌ شماره‌ 2758/ ه-/ ب‌ مورخ‌ 4/5/1379: موضوع‌ در جلسه‌ مورخ‌ بیست‌ و چهارم‌ مردادماه‌ یکهزار و سیصد و هفتاد و نه‌ شورای نگهبان‌ مطرح‌ شد، نظر به‌ اینکه‌ اصول‌ 85 و 138 مراجع‌ وضع‌ تصویب‌نامه‌ و آئین‌نامه‌ و اساسنامه‌ را تعیین‌ کرده‌ است‌ و این‌ امور غیر از تصمیم‌ است‌ و نظر به‌ اینکه‌ اصل‌ 127 صراحتاً به‌ تصمیمات‌ رئیس‌ جمهور و هیات‌ وزیران‌ اشاره‌ کرده‌ است‌ نظر تفسیری‌ شورا به‌شرح‌ ذیل‌ اعلام‌ می‌گردد: «محدوده‌ اصل‌ 127 شامل‌ تصویب‌نامه‌ها و آئین‌نامه‌ها و اساسنامه‌ها نمی‌شود و منحصراً شامل‌ تصمیمات‌ خواهد بود.» دبیر شورای‌ نگهبان - احمد جنتی « بعدی قبلی » # نظریه‌های تفسیری شورای نگهبان # شورای نگهبان طراحی، برنامه نویسی و گردآوری مطالب - مهدی داودآبادی Davoudabadi.ir کاربردی مجموعه‌ها موضوعات مراجع تصویب شهرها کشورها قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قانون نحوه اجرای اصل 49 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قانون مدنی قانون مسئولیت مدنی قانون بیمه قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه قانون امور حسبی قانون اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم قانون راجع به رشد متعاملین قانون تصدیق انحصار وراثت قانون پیش فروش ساختمان قانون تملک آپارتمان‌ها قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1356 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1362 قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره قانون حمایت خانواده قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت قانون حمایت از اطفال و نوجوانان قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست قانون آیین دادرسی مدنی قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب قانون اجرای احکام مدنی قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی قانون دیوان عدالت اداری قانون شوراهای حل اختلاف قانون تجارت لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت قانون شرکت‌های تعاونی قانون راجع به ثبت شرکت‌ها قانون اداره تصفیه امور ورشکستگی قانون تجارت الکترونیک قانون حمایت از مالکیت صنعتی قانون صدور چک قانون ثبت اسناد و املاک آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی لایحه قانونی راجع به اشتباهات ثبتی و اسناد مالکیت معارض قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی قانون جامع حدنگار (کاداستر) کشور قانون افراز و فروش املاک مشاع قانون ثبت احوال قانون تخلفات، جرائم و مجازات‌های مربوط به اسناد سجلی و شناسنامه قانون حفظ اعتبار اسناد سجلی و جلوگیری از تزلزل آن‌ها قانون مجازات اسلامی کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی قانون جرایم رایانه‌ای قانون کاهش مجازات حبس تعزیری قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری قانون مجازات راجع به انتقال مال غیر قانون مجازات اشخاصی که برای بردن مال غیر تبانی می‌نمایند قانون مجازات اشخاصی که مال غیر را به عوض مال خود معرفی می‌نمایند قانون مجازات استفاده کنندگان غیرمجاز از آب، برق، تلفن، فاضلاب و گاز قانون مجازات خودداری از کمک به مصدومین و رفع مخاطرات جانی قانون تشدید مجازات اسیدپاشی و حمایت از بزه‌دیدگان ناشی از آن قانون جرم سیاسی قانون ممنوعیت اخذ پورسانت در معاملات خارجی قانون مجازات تبانی در معاملات دولتی قانون مجازات اعمال نفوذ برخلاف حق و مقررات قانونی لایحه قانونی راجع به منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری قانون ممنوعیت دولت از مذاکره و عقد قرارداد راجع به امتیاز نفت با خارجی‌ها قانون مجازات اخلالگران در نظام اقتصادی کشور قانون مبارزه با پولشویی قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم قانون مبارزه با قاچاق انسان قانون مبارزه با مواد مخدر قانون مربوط به مواد روان گردان (پسیکوتروپ) قانون الحاق به کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر و داروهای روانگردان قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون مواد روانگردان قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی قانون تعزیرات حکومتی قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز قانون مجازات عاملین متخلف در امر حمل و نقل کالا قانون مجازات قاچاق اسلحه و دارندگان سلاح و مهمات غیرمجاز قانون مطبوعات قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان قانون ترجمه و تکثیر کتب و نشریات و آثار صوتی قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت‌های غیرمجاز می‌نمایند قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثار علمی قانون مجازات استفاده غیرمجاز از عناوین علمی قانون ممنوعیت بکارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره قانون آیین دادرسی کیفری قانون احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی قانون کار قانون تامین اجتماعی قانون بیمه بیکاری قانون نظارت بر رفتار قضات لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری آیین‌نامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری قانون وکالت قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران قانون تسهیل تنظیم اسناد در دفاتر اسناد رسمی قانون کانون کارشناسان رسمی دادگستری قانون مالیات‌های مستقیم قانون مالیات بر ارزش افزوده قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان قانون تسهیل تکالیف مودیان جهت اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان