نظریه مشورتی شماره 7/1405/198 مورخ 1405/06/25
استعلام
1- چنانچه خواهان بابت خسارات وارده مطالبه وجه نماید و با ارجاع به کارشناسی و اعلام نظر کارشناس، این امر مورد اعتراض طرفین قرار نگیرد و میزان خسارت برآورد شده بیش از نصاب صلاحیت دادگاه صلح باشد، آیا دادگاه صلح صالح به رسیدگی و اظهار نظر می‌باشد و یا رسیدگی به موضوع در صلاحیت محاکم حقوقی است؟ 2- در صورتی که خواهان طبق نظریه کارشناسی تامین دلیل خسارات متعددی را مطالبه کند؛ مانند خسارت ناشی از توقف خودرو و افت قیمت آن و میزان هر خسارت را جداگانه ذکر و مجموعه خواسته‌ها را مطالبه کند، ملاک در صلاحیت مجموع مبالغ است و یا آنکه هر یک از وجوه موضوع خواسته، ملاک است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
ریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: 1- صرف نظر از آنکه شمول بند 14 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373 با اصلاحات و الحاقات بعدی، نسبت به فرض سوال (مطالبه خسارت) قابل مناقشه است و تعیین خواسته و تقویم آن با درخواست تامین دلیل و اخذ نظر کارشناس پیش از طرح دعوا از سوی خواهان امکان‌پذیر است، چنانچه موضوع مشمول بند 14 ماده 3 قانون یاد‌شده باشد، برای رسیدگی توسط دادگاه صلح تا پیش از مشخص شدن میزان دقیق خواسته منعی وجود ندارد؛ زیرا صلاحیت دادگاه صلح نسبت به دادگاه عمومی حقوقی از نوع صلاحیت نسبی است و نه ذاتی و همچنان که قانونگذار برای دادگاه صلح رسیدگی به دعوای خارج از نصاب مقرر در بند یک ماده 12 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 1402 را تجویز نکرده است، به صورت ضمنی دادگاه عمومی حقوقی را نیز از رسیدگی به دعاوی داخل در نصاب مقرر در بند یک ماده 12 یاد‌شده منع کرده است و در خصوص موارد مشمول بند 14 ماده 3 قانون یاد‌شده، هیچ‌یک از محاکم عمومی حقوقی و یا صلح نسبت به دیگری اولویت خاصی ندارند؛ هر چند هنگامی که خواهان در اجرای بند 14 ماده 3 قانون یاد‌شده دعوای خود را در دادگاه صلح مطرح می‌کند، اصولاً وی مدعی است به رغم عدم اطلاع از میزان دقیق خواسته، اجمالاً و به تصور خود آن را در صلاحیت دادگاه صلح می‌داند؛ در هر صورت، پس از مشخص شدن میزان دقیق خواسته، مرجع صالح تعیین و حسب مورد، قرار عدم صلاحیت صادر می‌شود. پس از انجام کارشناسی برای تعیین قیمت خواسته وفق قانون یاد‌شده، تقویم انجام شده به وسیله کارشناس به منزله تقویم خواسته به وسیله خواهان بوده و ملاک عمل در صلاحیت دادگاه می‌باشد؛ بنابراین در فرض سوال، چنانچه کارشناس میزان خواسته را بیش از یک میلیارد ریال ارزیابی کرده باشد، دادگاه صلح باید بلافاصله پس از اظهار نظر کارشناس با صدور قرار عدم صلاحیت پرونده را نزد دادگاه عمومی حقوقی ارسال کند. 2- در فرض سوال که خواسته مطالبه خسارت وارده به یک شی مانند خودرو می‌باشد؛ مانند خسارت ناشی از توقف (خواب) خودرو و نیز افت قیمت آن به نظر می‌رسد، دعاوی متعددی مطرح نشده که بحث ارتباط یا عدم ارتباط آنها و یا وحدت منشا آنها به میان آید؛ هر چند اجزای خسارت متعدد است؛ اما خواسته، مطالبه خسارت است و مجموع بهای خواسته ملاک صلاحیت دادگاه صلح است و در صورتی که مجموع آن فراتر از نصاب این دادگاه باشد، موضوع از صلاحیت این دادگاه خارج است. ◀