نقشه دهات بمنظور تقسيم اراضي مزروعي با توجه بحدود مندرجه در سند مالكيت و صورتمجلس تحديد حدود بر اساس نقشه ثبتي (اگر داشته باشد) با راهنمائي يكنفر مهندس يا كارشناس كشاورزي طوري تهيه خواهد شد كه اراضي دائر و بائر و مراتع خصوصي ده و باغات وساختمانها و مجاري مياه و قنوات و ساير منضمات و ملحقات و اراضي مرغوب و نامرغوب را دقيقاً نشان دهد. در نقشه ترسيمي اراضي لازم براي ساختمانهاي رعيتي و مستحدثات ضروري از قبيل حمام - درمانگاه - مسجد - غسالخانه و خيابان و ميدان و پيشكار و حريم قنوات و انهار با تعليمات مهندس و يا كارشناس كشاورزي منظور و منعكس خواهد شد تا از فروش مستثني گردد و همچنين جهت جريان آب و آيش اراضي در نقشه نشان داده خواهد شد. نقشه دهات در صورت امكان بوسيله مهندسين ادارات و سازمانهاي وابسته بدولت و الا بوسيله بنگاههاي مقاطعهكاري فني يا مهندسين نقشهبردار ذيصلاحيت با نظارت مهندس ناظر وزارت كشاورزي و نماينده يا مهندس ثبت تهيه خواهد شد. خالصجات مشمول ماده 3 قانون پس از نقشهبرداري بوسيله دو نفر نماينده وزارت كشاورزي و يك نفر ارزياب رسمي به معرفي شوراي بخش يا شهرستان ارزيابي خواهد شد. در صورتمجالس ارزيابي بهاي اراضي مرغوب و نامرغوب با در نظر گرفتن آب از قنات يا رودخانه و همچنين مستغلات و ابنيه و باغات دولتي و اراضي باير و مراتع خصوصي ده بطور جداگانه تعيين خواهد شد. پس از نقشهبرداري و ارزيابي كميسيوني در هر بخش يا شهرستان بنام كميسيون (تقسيم و فروش محلي) مركب از نماينده وزارت كشاورزي (بعنوان رئيس كميسيون) و دو نفر معتمد محل منتخب زارعين هر ده (براي همان ده) تشكيل و وظايف زير را انجام خواهد داد.
1
رسيدگي دقيق بآمار قريه كه قبلا از طرف بنگاه خالصجات تهيه شده.
2
تهيه صورت اسامي ساكنين ده بشرح زير: الف - كشاورزاني كه شخصاً و مستقيماً زراعت مينمايند با ذكر تعداد عائله تحتالكفاله آنها.
ب
اولاد ذكور كشاورزان مذكوره در قسمت الف كه شايستگي انجام امور كشاورزي را دارند.
ج
خوشنشينها و كسانيكه در ده ساكن بوده و شخصاً حاضر براي كشاورزي باشند
3
تعيين اينكه يك نفر كشاورز بطور معمول و متوسط در مدت يك سال چه مقدار زمين در آنده زراعت شتوي و صيفي مينمايد.
4
تعيين تعداد آيش. مراتب فوق ضمن تنظيم صورت مجلس بمركز استان گزارش خواهد شد. در گزارش مزبور بايستي نظر كميسيون مبني بر مقدار زميني كه نتيجتاً براي هر زارع در نظر گرفته ميشود صريحاً قيد گردد. در مركز استانها كميسيون منتخب از طرف وزارت كشاورزي كه بنام كميسيون ‹‹تقسيم و فروش استان›› ناميده ميشود. پس از وصول گزارش كميسيون تقسيم و فروش محلي با توجه بتعداد كشاورزان و مساحت اراضي داير مزروعي و آب موجود و موقعيت ملك و حداقل و مقدار زميني كه اعاشه يكخانوار را تأمين كند مقدار زميني كه در هر آيش براي زراعت صيفي و شتوي بايد بهر كشاورز فروخته شود تصويب و ارزش هر سهم را با توجه بصورت مجلس ارزيابي خواهد معين نمود. مصوبات كميسيون مزبور پس از تأئيد وزارت كشاورزي اجرا ميشود. در صورتيكه زمين و آب براي تقسيم بين ساكنين ده كافي نباشد بحديكه سهم هر كشاورز براي اعاشه يك عائله 5 نفري تأمين شود. زارعين مقدم بر فرزند زارعين و فرزند زارعين مقدم بر ساير ساكنين ده هستند. حداكثر زميني كه بهر كشاورز واگذار ميشود در آبي 10 هكتار و در ديم 15 هكتاراست كه باقساط 20ساله فروخته خواهد شد. اراضي مزروعي منظور در تبصره 6 ماده 3 قانون بترتيب مندرج در اين ماده فروخته خواهد شد. چنانچه قناتي متعلق بخود كشاورزان باشد از اراضيآبگير متصل به آن باندازه سهميه خارج از قرعه بآنها فروخته ميشود چنانچه صاحبان قنات متعدد باشند بين آنها نيز از اراضي مذكوره قرعهكشي خواهد شد. نقشه ده بر اساس سهميه كه براي هر خانوار كشاورز بتصويب كميسيون تقسيم و فروش استان رسيده قطعهبندي و شمارهگذاري خواهد شد تا بعد قرعهكشي شود. شماره قطعاتي كه در هر قرعه نوشته ميشود حتيالمقدور وسيله كارشناس كشاورزي كه در نقشهبرداري حضور داشته تعيين خواهد شد و شمارهها طوري تعيين ميگردد كه با رعايت آيشبندي و اصول آبياري سهم هر كشاورز از حيث قطعات مرغوب و نامرغوب و سرآب و بنآب بطور تساوي باشد. قرعهكشي بوسيله كميسيون تقسيم و فروش محلي با حضور كشاورزان ذينفع بعمل خواهد آمد. نتيجه استقراع در صورت مجلس حاوي اسامي كشاورزان و شمارههاي اصابت شده منعكس و به مركز فرستاده خواهد شد. قرعههاي اصابت شده بهر زارع از طرف اعضاء كميسيون محلي گواهي وامضاء شده و به زارع ذينفع داده خواهد شد تا موقع تنظيم سند انتقال نزد او باقي بماند. پس از انجام عمل قرعهكشي نقشه ده روي زمين پياده شده و قطعات ضمن تحويل بزارعين ذيربط علامتگذاري و يا ميلهگذاري خواهد شد و اسنادانتقال با توجه به مقررات قانون و آئيننامه تنظيم و بخريداران تسليم ميگردد. سند انتقال از طرف نماينده وزارت كشاورزي با رعايت مقررات داده خواهد شد. در سند انتقال بايد قيد شود كه فروش و واگذاري حق بهرهبرداري بصورت اجاره يا مزارعه يا طريق ديگري تا دهسال ممنوع و موجب فسخ سند واگذاري خالصه خواهد بود. چنانچه زارعي در زمين مورد كشت شخم و يا كود موجود و يا ريشه و تأسيساتي داشته باشد و آن زمين بحكم قرعه بزارع يا زارعين ديگر اصابت نمايد ميزان تفاوت با تراضي طرفين و در صورت عدم توافق با نظر كميسيون تقسيم و فروش محلي تعيين خواهد شد