آئين نامه اجرائي لايحه قانوني اصلاح لايحه قانوني واگذاري و احياء اراضي در حكومت جمهوري اسلامي ايران مصوب 1359/1/21 مصوب 1359,02,31 با اصلاحات و الحاقات بعدي
مبحث اول
تعريف و واژه نامه
ماده 1
اصطلاحاتيكه در اين آئيننامه بكار برده ميشود از نظر اجراي آن بشرح زير تعريف ميشود: 1 - كشاورزي عبارت است از بهره برداري از آب و زمين بمنظور توليد محصولات گياهي و حيواني (از قبيل زراعت باغداري، درختكاري مثمر و غير مثمر جنگلداري ، جنگلكاري ، پرورش طيور و زنبور عسل و آبزيان). 2 – خانوار- عبارتست از رئيس خانواده و افراد تحت تكفل او كه در حكم يك شخص خواهند بود . انواع اراضي بشرح ذيل تعريف ميشود : 3 - اراضي باير- زمينهائي است كه سابقه احياء دارد ولي بعلت اعراض و يا عدم بهره برداري بدون عذر موجه مدت 5 سال متوالي متروك مانده يا بماند. 4 - اراضي داير- زمينهائي است كه احيا شده و مستمراً مورد بهره برداري است . 5 - اراضي موات – زمينهائي است كه سابقه احياء و بهره برداري ندارد و بصورت طبيعي باقي مانده است. 6 - اراضي آيش - زمين دايري است كه بصورت متناوب طبق عرف محل براي دوره معيني بدون كشت بماند. 7 - اراضي منابع طبيعي:
الف
جنگلها يا بيشه طبيعي - مجتمعي متشكل ازعرصه وهوائي ومركب ازموجودات ازمنشا نباتي (مانند درخت، درختچه، نهال، علف و خزه ) و حيواني صرفنظر از درجه تكامل بنحوي كه دست بشردر ايجاد و تكامل آن دخيل نبوده است.
ب
مراتع - زمينهائي است اعم از كوه و دامنه يا زمين مسطح كه در فصل چرا داراي پوششي از نباتات علوفه اي خودرو بوده وبا توجه به سابقه چرا عرفاً مرتع شناخته شود . اراضي آيش گرچه پوشش نباتات و علوفه اي داشته باشند مشمول تعريف مرتع نيستند. چنانچه مرتع داراي درختان جنگلي خودرو باشد مرتع مشجر ناميده ميشود.
ج
نهالستانها - جنگلهاي دست كاشت عمومي كه توسط دولت ايجاد شده باشد .
د
اراضي جنگلي - به جنگل تكامل نيافته اي گفته ميشود كه بصورتهاي زير باشد:
1
تعداد كنده درخت يا نهال يا بوته جنگلي در هر هكتار آن جداگانه يا مجموعاً از يكصد اصله تجاوز ننمايد.
2
درختان جنگلي بصورت پراكنده باشد بنحويكه حجم آن در هر هكتار در شمال (از حوزه آستارا تا حوزه گليداغي) كمتر از پنجاه متر مكعب و در ساير نقاط ايران كمتر ازبيست مترمكعب باشد ( درصورت وجود شمشاد و حجم بيش از سي متر مكعب جنگل شمشاد محسوب ميشود). 8 - اراضي مستحدثه - زميني است كه در نتيجه خشك افتادن آب درياها، درياچه ها و تغيير بستر رودخانه ها يا خشك شدن تالاب ها ايجاد شده باشد. 9 - اراضي ساحلي - زمينهائي است كه در مجاورت حريم دريا و درياچه يا اراضي مستحدثه قرار دارد و با توجه به تعريف انواع اراضي مذكور در اين قانون بر حسب مورد در حكم يكي از آنها محسوب خواهد شد. 10 - اراضي دولتي اعم از ثبت شده و ثبت نشده:داير و باير عبارت است از:
الف
اراضي موات
ب
اراضي كه بنحوي از انحاء بدولت منتقل شده است اعم از طريق اصلاحات ارضي، خالصه، مجهول المالك و غيره.
ج
اراضي متعلق بدولت كه در اختيار اشخاص حقيقي و حقوقي و يا موسسات دولتي قراردارد و بعلت عدم استفاده و يا عدم اجراء مفاد قرارداد بدولت برگردانده شده است . 11 - ساير اراضي - غير از اراضي فوق الذكر زمينهائي كه بنحوي از انحاء در رژيم سابق ملي اعلام شده (زمينهائي كه جهت محيط زيست و شكارگاه و جلوگيري از بدي آب و هوا به ملكيت دولت درآمده است.) 12 - حريم اراضي عبارت است از مقدار زميني كه در اطراف و جوانب اراضي احياء شده مورد نياز عادي استفاده از اراضي احياء شده باشد و مقدار آن بتناسب عنوان ذوي الحريم متفاوت است .
مبحث دوم
انواع اراضي قابل واگذاري
بخش الف
بخش الف :
ماده 2
كليه اراضي كه در اختيار دولت جمهوري اسلامي ايران ميباشد و نيز اراضي منابع طبيعي با رعايت كليه ضوابط مربوطه قابل واگذاري بواجدين شرايط ميباشد مگر در موارد زير كه واگذاري آنها مطلقاً ممنوع است:
الف
جنگلها و بيشه هاي طبيعي
ب
مراتع عمومي از حريم روستاها كه به تشخيص هيئت هفت نفره جهت تعليف احشام ضروري است .
ج
نهالستانهاي عمومي.
د
پاركهاي جنگلي و جنگلهاي دست كاشت عمومي هـ- حريم قانوني تأسيسات دولتي
و
راههاي مسير كوچ ايل نشينها و حريم مربوط بآنها.
تبصره 1
ستاد مركزي واگذاري زمين پس از تصويب اين آئين نامه وسيله وزارت كشاورزي و عمران روستائي با كليه وزارتخانه ها و ادارات و سازمانها و شركتهاي دولتي تماس و مذاكره و تكليف اراضي را كه در اختيار آنها ميباشد معين و آن قسمت از اراضي كه مورد نياز آنها نميباشد وسيله هيئت هفت نفره در ماده 10 بواجدين شرايط واگذار مينمايد.
تبصره 2
وزارت كشاورزي و عمران روستائي بايد قراردادهاي طويل المدت را كه با اشخاص (اعم از حقيقي يا حقوقي) منعقد نموده مورد رسيدگي قرارداده و در صورتيكه در اجراي قرارداد تعلل و يا مسامحه و يا تأخير شده باشد با تفويض مهلت برداشت محصول موجود بر روي زمين و انقضاء آن قرارداد را براي بقيه مدت ملغي نمايد و در غير اينصورت و مقرون بصرفه و صلاح بودن تا پايان مدت، قرارداد معتبر خواهد بود.
ماده 3
اراضي كه توسط دادگاههاي انقلاب اسلامي مصادره شده بدو گروه تقسيم ميشود: الف - اراضي كه بصورت واحدهاي بزرگ كشت صنعت و مكانيزه و باغات ميباشد و تقسيم آنها بمصلحت جامعه نيست، در مورد اين اراضي هيئت 7 نفري موظف است با مشورت متخصصين تصميمات مقتضي درباره آنها اخذ نمايد. ب - ساير اراضي مصادره شده و قابل واگذاري است ، توسط هيئتهاي هفت نفره با رعايت شرايط و ضوابط در اختيار واجدين شرايط قرارداده خواهد شد. در مورد تاسيسات اينگونه اراضي بشكل زير عمل ميشود:
1
اگر تأسيسات موجود در آنها مربوط بامر كشاورزي باشد از قبيل چاه آب، موتور و ادوات كشاورزي و غيره. در اينگونه موارد تأسيسات بوسيله كارشناساني كه از طرف هيئت هفت نفره تعيين ميشوند ارزيابي و بهاي آن طي قراردادهاي طويل المدت توسط كسانيكه زمين و تأسيسات بآنها واگذار شده بوزارت كشاورزي يا سازمان مربوطه پرداخت ميگردد.
2
اگر تأسيسات موجود در آنها مربوط بامر كشاورزي نباشد، با رعايت حريم و جوانب قانوني توسط هيئت هفت نفره طبق ماده 2 قانون بكارهاي عام المنفعه اختصاص داده ميشود .
تبصره
بنياد مستضعفان موظف است صورت كامل زمينهائي را كه در اختيار دارد به هيئت هاي هفت نفره در مناطق مربوطه جهت اجراي اين آئين نامه قانوني تحويل دهد.
بخش سوم
بخش سوم :
ماده 4
اراضي باير- چنانچه اينگونه اراضي بيش از 5 سال بدون عذر موجه باير مانده باشد يا بماند هيئت ميتواند اين اراضي را با رعايت كليه شرايط و ضوابط در اختيار واجدين شرايط قراردهد تا بامر كشاورزي بپردازند. تبصره چنانچه اينگونه اراضي كمتر از پنجسال و بيش از سه سال معطل مانده باشد تا دو برابر عرف محل زمين در اختيار صاحب آن قرارميگيرد و مابقي با رعايت اولويتهاي ذكر شده در مواد بعدي به واجدين شرايط واگذار ميشود.
بخش چهارم
بخش چهارم :
ماده 5
اراضي داير بزرگ - اينگونه اراضي كه به دو صورت زير به ملكيت صاحبان آنها درآمده است: الف - تصرف اراضي از راه مشروع و صحيح – در موارديكه اراضي داير از راه مشروع به ملكيت زمينداران بزرگ درآمده باشد بشكل زير عمل ميشود: 1 - چنانچه متصرف شخصاً بامر كشاورزي اشتغال داشته با رعايت شرايط اقليمي و اجتماعي محل فقط تا حد سه برابر عرف محل زمين در اختيار او مي ماند. 2 - چنانچه متصرف شخصاً بامر كشاورزي اشتغال نداشته ونيز منبع درآمد كافي ديگر براي تأمين زندگي خود و خانواده نداشته باشد فقط تا دو برابر عرف محل زمين در اختيار او قرار ميگيرد و بقيه طبق موازين اين قانون و با رعايت اولويتهاي ذكر شده در مواد بعدي واگذار ميگردد.
تبصره
اراضي بزرگ و مكانيزه اينگونه افراد طبق بند الف ماده 3 عمل خواهد شد. 3 - بغير از دو مورد فوق هيئت اقدام به واگذاري تمامي اراضي خواهد نمود. ب - تصرف اراضي از راههاي غير مشروع زير:
1
خريد و اجاره اراضي با پول حرام و غير مشروع مانند پول ربا، رشوه، فروش مسكرات، مواد مخدر، قمار، اختلاس و سوء استفاده از اموال دولتي، دزدي و غيره بتفصيلي كه در كتب فقهيه ذكر شده است.
2
تصرفات غاصبانه توسط اشخاص متعدي و ايادي رژيم گذشته و خارج كردن زمين از تحت مالكيت رعايا با توسل به زور اداري و غير اداري.
3
تصرف اراضي از راه فريب، تزوير و جعل اسناد و مدارك ساختگي بوسيله صاحبان دفاتر اسناد رسمي و نيز به انحاء كلاهبرداريها.
4
تملك و احياي زمينهاي موات بمقدار بيش از استحقاق كه با اعمال زور و جلوگيري از حيازت و احياي ديگران انجام گرفته و در موقعيكه اراضي قابل احياء كم و نيازمندان زياد هستند حكومت اسلامي با اعمال ولايت ميتواند مازاد آنرا بگيرد.
تبصره 1
تحقيق و تشخيص موارد فوق از وظايف هيئت هفت نفره است و در موارد اعمال ولايت صرفاً نظر نماينده حاكم شرع معتبر است.
تبصره 2
در موارد بالا توسط هيئت هفت نفره زمين بصاحب اصليش بازگردانده ميشود. در صورت مشخص نبودن صاحب زمين بدون پرداخت هيچگونه بهائي در اختيار هيئت قرارميگيرد تا با توجه به اولويتها، شرايط و ضوابط، واگذار گردد.
ماده 6
بهاي نسق اراضي داير - با رعايت موازين اين قانون و پس از كسر بدهيهاي قانوني و شرعي براساس ماده 28 اين آئين نامه پرداخت خواهد شد.
ماده 7
تاسيساتي كه مستقيماً بامر كشاورزي مربوط باشند و زائد بر احتياج قانوني مالك باشد توسط هيئت ها واگذار و بهاي ارزيابي شده بوسيله متقاضي بدو صورت زير پرداخت ميشود:
1
بدهيهاي شرعي و قانوني مالك توسط متقاضي به بيت المال بايد پرداخت گردد.
2
مابقي با اقساط طويل المدت بمالك پرداخت ميگردد.
ماده 8
وزارت كشاورزي و عمران روستائي كليه اعتبارات لازم را براي اجراي مفاد قانون با رعايت شرايط و امكانات و اولويتها تأمين خواهد نمود.
مبحث سوم
تشكيلات و وظائف هيئتها. الف - تشكيلات:
ماده 9
مسئوليت اجراي اين طرح بعهده هيئتي مركب از افراد ذيل ميباشد كه بنام ستاد مركزي واگذاري زمين ناميده ميشود:
1
نماينده تام الاختيار حاكم شرع و ولي امر
2
نماينده تام الاختيار جهاد سازندگي
3
نماينده تام الاختيار وزارت كشاورزي
4
نماينده تام الاختيار وزارت كشور
5
نماينده تام الاختيار وزارت دادگستري
تبصره
ستاد مركزي بايد در اولين جلسه خود محلي را در تهران جهت استقرار مشخص و باطلاع ساير سازمانهاي ذيربط برساند.
ماده 10
ستاد مركز ي بايد پس از تصويب اين آئيننامه هيئتهاي هفت نفره را كه پنج نفر از آنها ثابت و دو نفر ديگر متغير ميباشد در استانها و شهرستانها بصورت و بترتيب زير تشكيل دهد:
الف
دو نفر نماينده وزارت كشاورزي
ب
يكنفر نماينده جهاد سازندگي
ج
يكنفر نماينده حاكم شرع و ولي امر
د
يكنفر نماينده وزارت كشور هـ- دو نفر عضو متغير كه نمايندگان مورد اعتماد اهالي محل ميباشند، با نظارت نماينده استانداري توسط مردم محل انتخاب و پس از تأييد نماينده حاكم شرع معرفي ميگردند.
تبصره 1
ستاد مركزي حق دارد با مشخص نمودن حوزه فعاليت براي هر استان بيش از يك هيئت تشكيل دهد و نيز هيئت استان ميتواند براي شهرستانهاي تابعه خود هيئت مربوطه را معرفي نمايد.
تبصره 2
هيچيك از اعضا هيئت هفت نفره نبايد از زمينداران بزرگ باشند.
تبصره 3
دو عضو متغير بهتر است از كشاورزان بدون زمين يا كم زمين هر روستا باشند.
ماده 11
دفتر هيئت هفت نفره ادارات كشاورزي و يا سازمانهاي عمران روستائي درصورت نبودن آنها هر محل مناسب ديگر در مركز استان يا يكي از شهرستانهاي آن ميباشند و واحدهاي كشاورزي امكانات مورد نياز را در اختيار هيئت هاي مذكور خواهند گذاشت.
ماده 12
مرجع تصميم گيري و صدور اجازه واگذاري در هر استان، شهرستان، بخش و روستاهاي تابعه هيئت هفت نفره ميباشد.
ماده 13
ستاد مركزي موظف است مقررات و دستورالعملهاي مقرر در قانون را تهيه و ابلاغ نمايد.
ماده 14
كليه سازمانهاي كشوري و نهادهاي انقلابي ملزم باجراي تصميمات هيئتهاي فوق ميباشند.
ماده 15
ستاد مركزي موظف است دقيقا كارهاي هيئت هاي هفت نفره را در سراسر كشور زير نظر گرفته كه از حدود قانون و شرع تجاوز ننمايد.
تبصره
رسيدگي به شكايات و چگونگي آن بعهده ستاد مركزي است و در صورت لزوم مأموريني را بدينمنظور بمحل اعزام خواهند داشت.
ماده 16
در صورت عدم كفايت و تخلفات هيئتهاي استانها و شهرستانها اعم از عدم رعايت آئين نامه ها، تبعيض و غيره، ستاد مركزي ميتواند هيئتهاي مزبور را منحل و يا بعضي از اعضاي آنها را عزل و جانشينان آن را طبق آئين نامه تعيين نمايد. ب - وظايف هيئت ها بقرار زير است: 1 - حل و فصل قضاياي مورد نزاع مربوط باجراي اين قانون اعم از زمين و آب. 2 - تعيين عرف محل، اولويتها، رعايت ضوابط و شرايط و نحوه واگذاري.
تبصره
هيئت هفت نفره جهت تسهيل انجام وظايف محوله بايد نقشه هاي كاملي از حوزه فعاليت خود كه شامل اطلاعات ذيل باشد تهيه نمايد:
الف
زمينهاي مالكين بزرگ كه مطابق قانون بايد واگذار شود. ب - مراتع موجود در منطقه اعم از حريم روستاها و مراتع عمومي. ج - ساير اراضي قابل واگذاري. د - ساير اطلاعات مورد لزوم جهت اجراي اين قانون. هـ - تشخيص صلاحيت و ميزان استحقاق وام گيرندگان و امكانات كشاورزي در طول اجراي اين قانون. و - كنترل و نظارت انواع كشت اراضي واگذار شده با توجه به نياز جامعه و جلوگيري از اتلاف زمين.
ماده 17
از تاريخ اجراي اين قانون كليه وامهاي كشاورزي مربوط به اراضي واگذار شده كه توسط بانك كشاورزي (توسعه كشاورزي، تعاون كشاورزي) جهاد سازندگي و غيره پرداخت ميشود، بايد با تشخيص و تأييد اين هيئت باشد.
ماده 18
ادوات و ماشين آلات كشاورزي و امكانات تعمير آنها و نيز تهيه بذر، كود ، سموم، و ساير تسهيلات مورد نياز اراضي واگذار شده توسط واحدهاي مختلف وزارت كشاورزي و عمران روستائي تأمين و با تشخيص اين هيئت توزيع ميگردد
مبحث چهارم
نحوه و ضوابط واگذاري
ماده 19
نحوه و ضوابط واگذاري اراضي بترتيب زير است:
1
تهيه ليست اسامي متقاضيان زمين همراه با مشخصات كامل آنها (نام و نام خانوادگي، محل تولد، محل سكونت، تعداد افراد خانواده، منبع درآمد، امكانات رفاهي و ساير اطلاعات لازم مطابق فرم ضميمه) و بررسي و درجه بندي افراد متقاضي بر اساس اولوليتهاي مذكور در اين آئين نامه.
2
انجام تحقيقات درباره اراضي مورد واگذاري (سابقه زمين، مساحت زمين، موقعيت جغرافيائي، نوع كشت و غيره).
تبصره
براي انجام تحقيقات فوق هيئت ميتواند از اطلاعات مردم هر روستا يا سازمانهاي دولتي از قبيل اداره اصلاحات ارضي و يا ثبت اسناد و غيره استفاده نموده و سازمانهاي مذكور مكلف بهمكاري با هيئت ها ميباشند.
ماده 20
ضوابط واگذاري اراضي بشرح زير ميباشد: 1 - تشخيص واگذاري بصورت شركت، تعاوني و مشاع و يا بصورت فردي بعهده هيئت هفت نفره است كه طبق عرف محل و انتخاب احسن تصميم ميگيرند.
تبصره
حداقل اعضاء هر شركت تعاوني 5 نفر در نظر گرفته ميشود كه يكنفر از آنها بايد با مسائل كشاورزي آشنائي داشته باشد. 2 – هر خانوار يك واحد عرف محل دريافت ميدارد.
تبصره 1
چنانچه افراد خانوار بيش از 5 نفر باشند براي بقيه حداكثر نصف واحد عرف محل منظور ميگردد و زمين به رئيس خانواده واگذار ميشود.
تبصره 2
اشخاصي كه داراي سن بيش از 18 سال و يا متاهل باشند مستقلا يك سهم دريافت خواهند داشت بشرط اشتغال به كشاورزي.
تبصره 3 (منسوخه 14ˏ07ˏ1364) منسوخ ۱۳۶۴/۰۷/۱۴
در مناطقي كه اراضي منابع ملي، موات و دولتي بيشتر از نياز روستائيان منطقه وجود داشته باشد هيات واگذاري زمين ميتواند ميزان بهرهبرداري از اين قبيلاراضي را متناسب با طرحهاي ارائه شده بمقداري كه در توان اشخاص حقيقي و حقوقي باشد واگذار نمايد."در موارد فوق كه بيش از يك عرف تشخيص داده ميشود، مشخص آن وزارت كشاورزي خواهد بود." 3 14/07/1364 - كسانيكه زمين بآنها واگذار ميشود بايد كتباً متعهد شوند كه در مجموع بيش از عرف محل زمين در اختيار نداشته باشند. 4 - زمينهاي واگذاري را نميتوان منتقل كرد و در صورت اعراض، زمين مسترد ميشود. 5 - اراضي واگذار شده قابل فروش نميباشد و گيرندگان زمين موظفند حدود اراضي را حفظ و با اراضي ديگران تجاوز ننمايند. 6 - اراضي واگذار شده به متقاضيان نبايد بدون عذر موجه معطل بماند. 7 - گيرندگان زمين متعهد باجراي برنامه كشت اعلام شده از طرف وزارت كشاورزي ميباشند.
ماده 21
در صورتيكه گيرندگان زمين مرتكب تخلف از هر يك از تعهدات و يا مقررات قانون گردند علاوه بر خسارت وارده مكلف به رفع يد از اراضي و متعلقات آن ميباشند.
ماده 22
نمونه برگ واگذاري كه بايد توسط هيئتهاي 7 نفره تنظيم و مبادله شود طبق فرم ضميمه اين آئين نامه است.
مبحث پنجم
اولويتها در واگذاري الف - اولويت افراد:
ماده 23
اولويتها را ميتوان به چهار دسته كلي تقسيم نمود: 1 - كليه زارعيني كه در محل ساكن هستند و بدون زمين اند و يا كمتر از عرف محل زمين دارند با رعايت موارد زير، زمين بآنها واگذار ميگردد:
الف
زارعيني كه بيش از سه سال است كه در اراضي مورد نظر بكار اشتغال دارند.
ب
زارعيني كه قبلا روي اين اراضي كار كرده و بعللي از جمله ايجاد تضييقات مالك اخراج شده و ممر درآمد ديگري نداشته باشند.
ج
خوش نشينان و يا كارگران كشاورزي.
د
افراد بيكار ساكن روستا يا محل. 2 - زارعيني كه قبلا ساكن محل بوده ولي بعلت شرايط نامساعد كشاورزي محل را رها نموده و بشهرها مهاجرت كرده اند اينقبيل افراد درصورت تعهد سكونت در محل ميتوانند زمين دريافت دارند. 3 - فارغ التحصيلان ديپلمه يا بالاتر در رشته هاي كشاورزي مشروط براينكه ممر درآمد ديگري نداشته باشند. 4 - كليه علاقمندان بكار كشاورزي بشرح زير:
الف
افراد بيكار (اعم از تحصيل كرده و يا تحصيل نكرده) كه متعهد بسكونت در محل شوند و بكار كشاورزي اشتغال ورزند.
ب
كارمندان دولت مشروط به ترك اشتغال و يا بازخريد از خدمت و يا بازنشستگي.
تبصره
افراد مذكور در بندهاي الف و ب بايد آشنائي نسبي با كار كشاورزي داشته باشند تا كار آنان موجب ركود كشاورزي نشود.
ماده 24
هيئت موظف است با توجه به اولويتها، بتقاضاي سازمان گسترش تعاونيهاي توليد، زمين در اختيار سازمان مذكور قرار دهد. ب - اولويت اراضي:
ماده 25
اولويت اراضي قابل واگذاري بترتيب زير ميباشد:
1
اراضي مصادره شده مربوط به بند ب قانون در صورتيكه در منطقه وجود داشته باشد با توجه بماده 3 آئين نامه.
2
اراضي مربوط به بند ج قانون در صورت وجود امكانات لازم جهت بهره برداري با توجه به آئين نامه.
3
اراضي مربوط به بند الف قانون در صورت وجود امكانات لازم جهت بهره برداري.
4
اراضي مربوط به بند د قانون
مبحث ششم
مواد متفرقه
ماده 26
واگذاري اراضي از طريق فرمي كه طبق ماده 22 تهيه و در اختيار هيئت ها گذارده شده انجام خواهد شد.
ماده 27
متصرفين ( صاحبان ) اراضي نبايد داراي بدهيهاي شرعي و قانوني به بيت المال باشند ( در صورت داشتن بدهي طبق مواد 6و7 عمل خواهد شد) اين بدهيها به پنج نوع تقسيم ميشود:
الف
حقوق شرعيه مربوطه
ب
بدهيهاي مربوط باخذ وامهاي بانكي
ج
بدهيهاي مالياتي معوقه كه مورد تصويب و تاييد دولت جمهوري اسلامي باشد.
د
بدهيهائيكه مربوط به ضايع كردن حقوق و اموال عمومي يا دولتي است. هـ- بدهي بكسانيكه فوت كرده اند و ورثه آنان شناخته نشده اند.
تبصره 1
بدهيهاي مربوط باخذ وامهاي بانكي عبارت از وامهائي است كه جهت احياء و توسعه كشاورزي آن اراضي اخذ شده باشد اعم از كوتاه مدت، بلند مدت و وام مذكور در تبصره 60 و بلاعوض و غيره
تبصره 2
چنانچه ثابت شود مقدار وامي كه جهت پروژه خاصي گرفته شده در جائي غير از آن مصرف شده باشد هرچند زمين در وثيقه يا رهن باشد، مالك موظف بپرداخت آن وام ميباشد.
تبصره 3
چنانچه زمينهاي بزرگي توسط طلبكاران و يا سازمانهاي مربوط قبلا تصرف شده باشد ولي آن اراضي را باير نگهداشته اند، آنها ديگر نسبت باين اراضي هيچگونه حقي نخواهند داشت.
ماده 28
بهاي نسق بشكل زير پرداخت ميشود:
الف
تمام قيمت زمين تا ميزان پنج برابر عرف محل
ب
از5 برابر تا 25 برابر، يك چهارم نسبت بمازاد 5 برابر
ج
از 25 برابر تا 50 برابر، يكدهم نسبت بمازاد 25 برابر
ماده 29
اراضي وقفي توسط هيئت هفت نفره با نظر سازمان اوقاف طبق موازين شرعي به متقاضيان داده ميشود و اجاره آن بوسيله دريافت كنندگان زمين بسازمان مزبور پرداخت ميگردد.
تبصره
در صورتيكه صاحب نسق ممر درآمدي جز زمين مزبور نداشته باشد بهاي آن باقساطي كه مخارج روزمره او را تأمين نمايد پرداخت ميگردد در غير اينصورت بطريق مقتضي خواهد شد.
ماده 30
مقدار زميني كه در عرف محل براي تأمين معاش يك كشاورز و خانواده اش در طول يكسال لازم است، مقداري است كه با توجه بشرايط زير تعيين ميگردد: الف - شرايط اجتماعي و اقتصادي محل با توجه به:
1
جلوگيري از مهاجرت بشهرها كه غالبا در اثر كمي درآمد حاصل ميگردد.
2
نيازهاي روبتزايد روستائيان و تعداد عائله آنها
3
هزينه هاي كاشت، داشت و برداشت محصول كه در مناطق مختلف متفاوت است. ب - شرايط جغرافيائي منطقه با توجه به:
1
محدوديت اراضي كشت منطقه
2
نوع زمين از نظر پستي و بلندي
3
ظرفيت شناخته شده منابع آب تحت الارضي و سطح الارضي و ميزان استحصال آن
4
انواع زمين آبي، ديم، حاصلخيزي خاك از نظر مرغوبيت، فرسايش و غيره
4
شرايط رويش زراعتهاي غالب در هر منطقه
5
آيش و تناوب زراعتي درهرصورت مقدار عرف بايد بتواند معاش يك كشاورز را در حد رفاه نسبي تأمين كند.
ماده 31 (اصلاحي 14ˏ07ˏ1364) اصلاحی ۱۳۶۴/۰۷/۱۴
بمنظور كمك به توسعه و ايجاد موسسات دامداري و پرورش طيور و آبزيان و واحدهاي وابسته بآنها، وزارت كشاورزي و عمران روستائي مجاز است طرحهاي اشخاص حقيقي يا حقوقي ايراني را مورد بررسي قراردهد و در صورت تصويب رأساً نسبت به واگذاري اراضي متناسب با طرح مصوبه از اراضي ملي شده يا ساير زمينهاي دولتي از طريق اجاره اقدام نمايد. موقعيت و مساحت و اجاره بها و ساير شرايط مربوط در هر مورد بوسيله كارشناسان منتخب وزارت مذكور و متناسب برا طرح مصوبه تعيين خواهد گرديد. وزارت كشاورزي و عمران روستائي بر اجراي طرحهاي مذكور نظارت خواهد داشت .و اجاره بهاي وصولي پس از كسر هزينه هاي كارشناسي بخزانه دولت واريز خواهد كرد.
ماده 32 (اصلاحي 14ˏ07ˏ1364) اصلاحی ۱۳۶۴/۰۷/۱۴
اراضي مورد احتياج وزارتخانه ها و سازمانها و شركتهاي دولتي و مؤسسات خيريه و عام المنفعه و همچنين اراضي مورد نياز براي مصارف غير كشاورزي، بر اساس طرحهاي مصوبه سازمانهاي مربوطه بوسيله وزارت كشاورزي و عمران روستائي بررسي و از زمينهاي ملي شده و دولتي اختصاص و با شرائط متناسب با طرح رأساً توسط وزارت مذكور واگذار خواهد شد.
تبصره 1 (الحاقي 08ˏ11ˏ1368) الحاقی ۱۳۶۸/۱۱/۰۸
از تاريخ تصويب اين قانون،عرصه و اعياني كارگاههاي صنعتي و توليدي كه به بهرهبرداري رسيده و پروانه بهره برداري آن از طرف وزارتخانه مربوطه صادر گرديده در صورت تمايل صاحب كارگاه، زمين واگذار شده بصورت اجارهاي بطور قطعي با قيمت روز واگذار ميشود.
تبصره 2 (الحاقي 08ˏ11ˏ1368) الحاقی ۱۳۶۸/۱۱/۰۸
همهساله درآمد وصولي از فروش اينگونه اراضي نزد خزانهداري كل واريز خواهد شد و از محل اعتبار رديف خاصي كه به همين منظور درقانون بودجه كل كشور پيشبيني ميشود هرساله تا سقف سه ميليارد ريال در اختيار وزارت كشاورزي قرار خواهد گرفت تا منحصراً جهت تأمين هزينههاي مربوط به امور زيربنائي اراضي از قبيل زهكشي و تسطيح به مصرف برساند.
ماده 33
اين آئيننامه از تاريخ تصويب قابل اجرا ميباشد و كليه قوانين و نظامات مغاير با آن ملغي ميگردد. شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران . غير قابل انتقال الله دولت جمهوري اسلامي ايران اجازه نامه بهره برداري از اراضي واگذاري استان.......... شهرستان.............. بنام خدا شماره مسلسل.................. تاريخ صدور و اجازه نامه................... مشخصات مالك نام ........... نام خانوادگي................ فرزند........................ شماره شناسنامه................. محل صدور شهر......................./ ناحيه.......................... تاريخ تولد: روز................. ماه..................... سال.......................... تاريخ صدور شناسنامه...............................
1
تعداد قطعات زمين واگذار شده به زارع نامبرده
2
مشخصات انواع زمين واگذار شده
الف
زمين هاي آبي پلاك اصلي....................... پلاك يا پلاك فرعي....................... تعداد قطعات واگذار شده از زمينهاي آبي........................ تعداد زارعين ديگر كه با صاحب اين سند مشتركا روي اينگونه زمينها كار مي كنند حدود و مشخصات اينگونه زمين (شمال جنوب شرق غرب) ملك و محل زمين آبي (شامل پلاك اصلي و فرعي، روستا، بخش، شهرستان، استان) سهم مشاعي آقاي ................... از زمين آبي عبارت است از ....................هكتار مقدار كل سهم عبارت است از.......................... هكتار......................
ب
زمين هاي ديم پلاك اصلي...................... پلاك يا پلاك فرعي........................... تعداد قطعات واگذار شده از زمينهاي ديم....................... تعداد زارعين ديگر كه با صاحب اين سند روي اينگونه زمين ها كار ميكنند.................. حدود و مشخصات اينگونه زمينها (شمال جنوب غرب شرق) ملك و محل اينگونه زمين ها (پلاك اصلي، فرعي، روستا، بخش، شهرستان، استان) سهم مشاعي آقاي ........ از زمينهاي ديم عبارت است از .........هكتار از مقدار كل سهم............ هكتار ملاحظات مشخصات تمديد اجازه نامه بهره برداري نظر هيئت 7 نفره در مورد عملكرد و رعايت تعهدات انتقال گيرنده: كاملا رضايت بخش بوده و قابل ميباشد / نميباشد كاملا رضايت بخش نبوده ولي فرصت داده ميشود يك بار ديگر بامر كشاورزي بپردازد كلا رضايت بخش نميباشد و قابل تمديد نميباشد. اين اجازه نامه قابل تمديد ميباشد از سال........ تا سال...... مهر و امضاء هيئت اين اجازه نامه قابل تمديد ميباشد از سال........ تا سال...... مهر و امضاء هيئت ملاحظات ملاحظات براي تمديد اجازه نامه زمين برگ خدمات كشاورزي تذكر: زارع بايد كليه تعهدات خود را نسبت بدريافت وام و خدمات كشاورزي انجام دهد در غير اينصورت سند زمين او لغو ميشود. تاريخ نوع وام يا خدمات نام مؤسسه پرداخت كننده مبلغ وام يا بهاي خدمات پرداختي تاريخ سررسيد بهاي وام -امضاء و مهر مؤسسه پرداخت كننده وام -امضاء گيرنده وام برگ مشخصات تأسيسات نوع تاسيسات سال تاسيس اجازه بهره برداري نوع مالكيت تاسيسات عمومي – خصوصي در صورت عمومي زاورع چند سهم دارد حريم تاسيسات مؤسسه ناظر بر تاسيسات ارزش تاسيسات برگ استفاده از آب منبع آب رودخانه نهر، چاه طرق آبياري زميني مقدار كل آب نوع مالكيت آب عمومي – خصوصي در صورت عمومي سهم مشاعي زارع بهاي آب موافقت مؤسسات مربوط به ايجاد تاسيسات براي آب ملاحظات ملاحظات براي استفاده از خدمات اين اجازه نامه بموجب لايحه قانوني اصلاح قانون نحوه واگذاري و احياء اراضي مصوب 26ر1ر1359 شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران صادر و دارنده آن ميتواند از امتيازات مربوطه بهره مند گردد كليه سوابق و احكام مربوطه و ساير شركاء در پروندۂ هيئت واگذاري زمين در شهرستان .................. استان .................. و ستاد مركزي واگذاري زمين در تهران ضبط ميباشد نام و امضاء گيرنده رمين.................. نام و امضاء مسئولان هيئت واگذاري زمين....................... مهر هيئت واگذاري زمين..................... تعهدات انتقال گيرنده زمين زمينهاي واگذار شده قابل نقل و انتقال و تفكيك و افراز و يا خريد و فروش (رسمي و غيررسمي) نميباشد مگر بتائيد هيئت واگذار كننده زمين برسد زمينهاي واگذار شده نبايد بدون عذر قانوني معطل بماند و بهره برداري از آن نبايستي بنحوي باشد كه موجب اتلاف زمين گردد. انتقال گيرنده زمين متعهد به اجراي برنامه كشت اعلام شده از طرف وزارت كشاورزي يا نمايندگان آن در شوراي ده و غيره ميباشد انتقال گيرنده زمين موظف است شخصا روي زمين كار كند و ساكن محل باشد. انتقال گيرنده زمين موظف است مقداري از درآمد حاصله خود را جهت عمران و آباداني روستاي خود بپردازد. ميزان آن توسط دولت مشخص خواهد شد. مدت اعتبار اين سند پنج سال است و تمديد آن منوط به انجام كليه تعهدات انتقال گيرنده و سياست كشاورزي جمهوري اسلامي ايران ميباشد. زارع حق تصرف زمينهاي ديگر بغير از آن ميزان كه هيئت باو واگذار نموده است را ندارد. انتقال گيرنده ملزم برعايت مفاد قوانين و مقررات و آئيننامه هاي مصوب دولت جمهوري اسلامي ايران بوده و در صورت تخلف، هيئت و يا مسئولين امر ميتوانند طبق مقررات مزبور اقدامات مقتضي انجام دهند.