در اجراي اصل 76 قانون اساسي هر گاه نماينده اي تحقيق و تفحص در هر يك از امور كشور را لازم بداند درخواست خود را كتباً از طريق هيئت رئيسه مجلس به كميسيوني كه امر مزبور در تخصص آن است تقديم مينمايد و كميسيون اطلاعاتي را كه در آن زمينه دارد در اختيار وي قرار ميدهد در صورتيكه نماينده مزبور اطلاعات موجود در كميسيون را كافي تشخيص ندهد كميسيون از نماينده مزبور در اولين فرصت دعوت بعمل ميآورد و دلائل ضرورت تحقيق و تفحص در زمينه مورد نظر را استماع مينمايد و پس از بررسي نظر خود را مبني بر تصويب يا رد درخواست نماينده به مجلس گزارش ميدهد. اين گزارش خارج از نوبت در دستور مجلس قرار ميگيرد. در صورتيكه گزارش مبني بر تصويب باشد در مجلس پس ازگزارش كميسيون بوسيله مخبر بدون بحث رأي گيري بعمل ميآيد و در صورتي كه گزارش كميسيون مبني بر رد درخواست تحقيق و تفحص باشد، نماينده درخواست كننده پس از گزارش مخبر ميتواند حداكثر بمدت ده دقيقه از درخواست خود دفاع نمايد. در صورت تصويب، انجام تحقيق و تفحص به همان كميسيون همراه با نمايندگان درخواست كننده تفحص محول ميگردد. كميسيون پس از انجام تحقيق و تفحص نتيجه را به مجلس گزارش خواهد نمود.
تبصره 1 (منسوخه 18ˏ02ˏ1362)
ارگان موضوع تحقيق و تفحص موظف است كليه مدارك و اطلاعات مورد نياز كميسيون را براي بررسي در اختيار قرار دهد. تبصره 2 (منسوخه 09ˏ12ˏ1371) - عضويت اعضاي ديگر كميسيون ها در هيأت تحقيق و تفحص بلامانع است و تشخيص آن با كميسيون ذيربط مي باشد. تبصره 3 (منسوخه 09ˏ12ˏ1371) - مهلت انجام تحقيق و تفحص به مدت دو ماه بوده و در صورت ضرورت با درخواست هيأت تحقيق و تفحص و تصويب هيأت رئيسه مجلس شوراي اسلامي حداكثر تا شش ماه قابل تمديد است.
تبصره 4 (منسوخه 09ˏ12ˏ1371)
در صورت احراز تخلف توسط هيأت تحقيق و تفحص مراتب حسب مورد براي پيگيري به كميسيون اصول 88 و 90 ارجاع و كميسيون مذكور متخلف را به محاكم قضائي جهت پيگيري معرفي مي نمايد. هيأتهاي رسيدگي به تخلفات اداري و دادگاه صالحه موظفند حسب مورد به تقاضاي كميسيون فوق الذكر خارج از نوبت و برابر مقررات رسيدگي كرده و نتيجه را به كميسيون مربوطه اعلام نمايد.تحقيق و تفحص در مورد آن دسته از نهادهائي كه تحت امر مستقيم مقام معظم رهبري هستند با اجازه معظم له انجام خواهد شد.
تبصره 5 (منسوخه 09ˏ12ˏ1371)
مسئوولان دستگاه موضوع تحقيق و تفحص و كليه دستگاههاي اجرائي، قضائي و نهادهاي انقلاب اسلامي موظف به فراهم نمودن امكانات و تسهيلات مورد نياز هيأت و در اختيار گذاردن اطلاعات و مدارك درخواستي هيأت مي باشند و در صورت عدم همكاري مسئولان دستگاه ذيربط متخلف و مجرم محسوب مي گردند و كميسيون اصول 88 و 90 در صورتيكه هيأت تحقيق و تفحص شكايت نمايد طبق مقررات قانوني رسيدگي خواهد كرد.
تبصره 2 (منسوخه 04ˏ02ˏ1373)
مهلت مقرر در ماده فوق با درخواست كميسيون اصول 88 و 90 حداكثر تا دو ماه قابل تمديد است.