وظايف فرهنگستان عبارت است از:
1
سازمان دادن و تمشيت فعاليتهاي ناظر به حفظ ميراث زبان و ادب فارسي.
2
تأسيس واحدهاي واژه سازي و واژه گزيني و سازمان دادن واحدهاي مشابه در مراكز دانشگاهي و ديگر سازمانهاي علمي و فرهنگي و هماهنگ ساختن فعاليتهاي آنان از راه تعاطي تجارب.
3
نظارت بر واژه سازي و معادل يابي در ترجمه از زبانهاي ديگر به زبان فارسي و تعيين معيارهاي لازم براي حفظ و تقويت بنيه زبان فارسي در برخورد با مفاهيم و اصطلاحات جديد.
4
كمك به معرفي و نشر ميراث زبان و ادب فارسي به صورت اصيل و معتبر.
5
اهتمام در حفظ فرهنگهاي محلي و مردمي و جمع آوري و ضبط و نشر امثال و حكم و كليه اعلام و اصطلاحات فارسي در همه زمينه ها و بهره برداري از آنها براي پرورش و تقويت زبان و ادب فارسي.
6
سازمان دادن تبادل تجربه ها و دستاوردهاي مراكز پژوهشي در حوزه زبان و ادب فارسي و تأمين موجبات بهره برداري صحيح از اين تجربه ها.
7
بهره برداري صحيح از زبانهاي محلي (در داخل و خارج از ايران) به منظور تقويت و تجهيز اين زبان و غني ساختن و گستردن دامنه كار كرد آن.
8
معرفي محققان و ادبا و خدمتگزاران زبان و ادب فارسي و حمايت از نشر آثار ايشان و كمك به تأمين وسايل فعاليت علمي و فرهنگي آنان و فراهم آوردن موجبات تقدير از خدماتشان.
9
بررسي و تصويب نتايج فعاليتهاي مراكز پژوهشي و فرهنگي كه براي تهذيب و اصلاح يا توسعه و تقويت زبان فارسي مفيد شمرده مي شوند و ابلاغ و توصيه كاربرد آنها به مؤسسات علمي و فرهنگي و سازمانها و نهادهاي عمومي.