وظايف سازمان مبتني بر تحقيقات، تدوين و اجراي استاندارد به شرح زير است. 1 - تعيين تدوين و نشر استانداردهاي ملي (رسمي) به عنوان تنها مرجع رسمي اين وظيفه در كشور. 2 - انجام تحقيقات به منظور تدوين استاندارد، بالا بردن كيفيت كالاهاي توليد داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و كارآئي صنايع. 3 - ترويج استانداردهاي ملي. 4 - نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري. 5 - كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب به منظور فراهم نمودن امكانات رقابت باكالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي. 6 - كنترل كيفيت كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري به منظور حمايت از مصرفكنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورودكالاهاي نامرغوب خارجي. 7 - ترويج سيستم بين المللي يكاها (SI) به عنوان سيستم رسمي اوزان و مقياسها در كشور و كاليبره كردن وسائل سنجش. 8 - آزمايش و تطبيق نمونه كالا با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم.
تبصره 1
تعيين و تدوين و نشر و نظارت بر اجراي استانداردهاي مواد داروئي بر عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي باشد.
تبصره 2
نظارت در اجراي استانداردهاي مربوط به انرژي هسته اي بر عهده دستگاه ذيربط مي باشد.
تبصره 3 (منسوخه 25ˏ04ˏ1396)
آزمايشگاههايي كه تاييديه لازم را از سازمان دريافت نموده باشند مي توانند در رابطه با تطبيق ويژگي كالاها با استانداردهاي ملي مربوط اظهار نظر نمايند.
تبصره 4 (منسوخه 25ˏ04ˏ1396)
آزمايشگاههاي سازمان (جز در مورد مواد داروئي) در زمينه تعيين ويژگي كالاها و مقايسه آن با استانداردهاي مربوط و تنظيم كردن (كاليبرهكردن) وسائل سنجش، به عنوان آزمايشگاههاي مرجع در كشور شناخته مي شوند.