سازمان اصلاحات كل كشور مكلف است در مورد دهات و مزارع خالصه طبق مقررات و قوانين اصلاحات ارضي عمل نموده و نسبت بعرصه اعيان اشخاص كه در قوانين اصلاحات ارضي حكم خاصي براي آن نباشد توسط كميسيون سه نفري مخصوص ارزيابي و بصاحب اعيان بهاقساط دهساله بفروشد در صورتيكه صاحبان اعيان پس از سه ماه از تاريخ ابلاغ ارزيابي عرصه را خريداري نكنند در سال اول 4% و از سال دوم ببعد8% مبلغ ارزيابي را بعنوان حقالارض بايد بپردازند و در صورتيكه تا يكماه پس از انقضاء هر سال تمام حقالارض پرداخت نشود از طرف سازماناصلاحات ارضي بطريق مقرر در آئيننامه اجرائي وصول مالياتها كليه بدهي وصول خواهد شد.
تبصره 1
بكسانيكه بهاي عرصه را نقداً به پردازند سي درصد نسبت بكل مبلغ تخفيف داده ميشود در مناطق مرزي و عشايري و نقاطي كهدولت مصلحت بداند عرصه اعيان واقع در خارج از محدوده شهرها تا يكهزار و پانصد متر مربع مجاناً واگذار ميگردد.
تبصره 2
دهات و اراضي مزروعي كه در قبال بدهي مالياتي و غير مالياتي بملكيت قطعي دولت و يا مؤسسات دولتي درآمده و يا بعداً درآيد ازشمول تبصره 7 قانون متمم بودجه سال 1337 و تبصره 49 قانون بودجه سال 1341 خارج و طبق قانون اصلاحات ارضي بوسيله سازمان اصلاحاتارضي تقسيم و فروخته خواهد شد. وجوه حاصل از فروش اين املاك از طريق خزانهداريكل بحساب وزارتخانه و يا مؤسسه دولتي ذيربط منظورخواهد گرديد.
تبصره 3
سازمان اصلاحات ارضي مكلف است املاك خالصه متصرفي بنگاه خالصجات را اعم از اينكه تقاضاي ثبت شده و بعلت دعوي واعتراض اشخاص تاكنون منتهي بصدور سند مالكيت نشده و يا اساساً تقاضاي ثبت نشده باشد طبق مقررات اين ماده تقسيم و بفروشد. در صورتيكهدعوي منجر بصدور حكم قطعي بنفع اشخاص بشود محكومله منحصراً مستحق دريافت بهاي دريافت شده از خريدار خواهد بود. در صورتبروز اختلاف در تصرف موضوع در كميسيون ماده 9 اين قانون مطرح و نظر كميسيون مزبور در مورد تصرف قطعي ميباشد و هرگاه از املاك و اراضيمذكور بمؤسسات دولتي و شهرداري و خيريه و بهداشتي و ورزشي مجاناً واگذار شده يا بشود محكومله منحصراً بهاي اراضي مزبور را بميزان قيمتروز واگذاري كه از طرف محكمه ذيصلاحيت تعيين خواهد شد از مؤسسات متصرف دريافت خواهد كرد.
تبصره 4
نسبت بدهات و املاك مزروعي خالصه كه تا تاريخ تصويب اين قانون وسيله وزارت كشاورزي در اختيار مؤسسات دولتي ووزارتخانهها گذاشته شده است طبق مقررات آئيننامه اصلاحات ارضي مصوب كميسيون خاص مشترك مجلسين عمل خواهد شد.
تبصره 5
رفع اشتباهات اسنادي كه در اجراي قانون تقسيم و فروش خالصجات و اصلاحي آن تنظيم شده بر اساس قوانين و مقررات مربوط باشوراي اصلاحات ارضي خواهد بود.
تبصره 6
در مورد املاك جافيها و محمد رشيد قادر خانزاده در استان كردستان سازمان اصلاحات ارضي مكلف است با تصويب هيئت دولت بزارعين ذيصلاح طبق مقررات اصلاحات ارضي ملك واگذار نمايد.
تبصره 7
املاكي كه طبق بند يك تصويبنامه شماره 7974 -25/11/1313دولت بعنوان خالصه به ضبط دولت درآمده است طبق مقرراتاصلاحات ارضي بزارعين فروخته شده و بهاي آن تا رفع اختلاف بين دولت و مدعيان مالكيت در صندوق ثبت توديع خواهد گرديد.
تبصره 8
سازمان اصلاحات ارضي مجاز است حق ريشه زارعين اراضي مزروعي خالصه را كه مورد احتياج دولت باشد طبق مقررات ماده 45آئيننامه اصلاحات ارضي مصوب 3/5/43 و بدون رعايت حد نصاب مذكور در آن ماده خريداري نمايد.