قانون حفاظت دريا و رودخانههاي مرزي از آلودگي با مواد نفتي مصوب 1354,11,14 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده 1 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
در اصطلاح اين قانون : منظور از «درياي زيرزميني» درياي ساحلي موضوع ماده 3 قانون اصلاح قانون تعيين حدود آبهاي ساحلي و منطقه نظارت مصوب 22 فروردين 1338ميباشد. «آلوده كردن» اعم است از تخليه يا نشست نفت يا هر گونه مخلوط نفتي در آبهاي مشمول اين قانون «نفت» اعم است از نفت خام يا تصفيه شده خواه به تنهائي و يا بصورت آميخته با فضولات و رسوبات آنها. «مخلوط نفتي» هر گونه مخلوطي است كه داراي نفت باشد. «كشتي» اعم است از هر نوع وسيله نقليه دريارو و وسايل شناور خواه داراي نيروي محرك باشد يا بنوعي يدك شود. «نفتكش» هر گونه كشتي است كه قسمت اعظم مخازن بارگيري آن بمنظور حمل و نقل مايعات ساخته شده از نفت و در قسمت مزبور بالفعل بارديگري جز نفت نباشد. «ميل» عبارت است از ميل دريائي كه معدل 1852 متر ميباشد. «گره دريائي» گره دريائي عبارت است از سرعت حركت كشتي بر حسب ميل دريائي در ساعت. «شدت تخليه يا نشست محتوي نفتي» يعني مقدار نفت تخليه شده بر حسب ليتر در ساعت در هر لحظه تقسيم بر سرعت حركت كشتي بر حسب گره دريائي در همان لحظه.
ماده 2 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
آلوده كردن رودخانههاي مرزي و آبهاي داخلي و درياي سرزميني ايران به نفت يا هر نوع مخلوط نفتي خواه توسط كشتيها و خواه توسط سكوهاي حفاري يا جزاير مصنوعي (اعم از ثابت و شناور) و خواه توسط لولهها و تأسيسات و مخازن نفتي واقع در خشكي يا دريا ممنوع است ومرتكب به حبس جنحهاي از ششماه تا دو سال يا پرداخت جزاي نقدي از يك ميليون تا ده ميليون ريال يا بهر دو مجازات محكوم ميگردد، درصورتيكه آلودگي بواسطه بيمبالاتي يا بياحتياطي واقع شود. مجازات مرتكب حداقل جزاي نقدي مذكور است. نيروي دريائي شاهنشاهي يا ژاندارمري كشور بر حسب مورد بمنظور جلب و دستگيري مرتكب و تنظيم صورتمجلس تشخيص ميزان آلودگي در صورتي كه وسيله آلودهكننده نفتكش باشد آنرا متوقف و در مورد ساير منابع آلوده كننده از ادامه عمليات آنها جلوگيري بعمل خواهد آورد.
تبصره
تا هنگاميكه نحوه جلوگيري از آلودگي خليج فارس و بحر عمان از طريق معاهدات چند جانبه بينالمللي با توافقهاي دو جانبه بين دولت شاهنشاهي ايران و ساير دول ساحلي مناطق مذكور فوق تعيين نشده باشد مقررات اين قانون در خليج فارس تا حد نهائي آبهاي روي فلات قاره ودر بحر عمان تا فاصله پنجاه ميل از خط مبداء درياي سرزميني لازمالاجراء خواهد بود. در مناطقي كه فلات قاره ايران در خليج فارس بموجب موافقتنامههائي با دول ديگر تعيين و تحديد نگرديده است تا زمانيكه بترتيب ديگر بينطرفين توافق نشده باشد اجراي مقررات اين قانون محدود به خط منصفي است كه كليه نقاط آن از نزديكترين نقاط خطوط مبداء درياي سرزميني ايراناست و كشور مقابل آن بيك فاصله باشد.
ماده 3 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
انواع كشتيهاي زير كه در آبها يا بنادر ايران هستند مكلف به تنظيم و نگاهداري دفتري بنام «دفتر ثبت نفت» ميباشند : الف - كليه كشتيهاي نفتكش بظرفيت غير خالص 150 تن يا بيشتر.
ب
كليه كشتيهاي غير نفتكش بظرفيت غير خالص 400 تن يا بيشتر.
ماده 4 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
وقايع مشروح زير بايد در هر مورد بلافاصله پس از وقوع بطور كامل و بر حسب تاريخ، ساعت، نام بندر يا بنادر با عرض و طولجغرافيائي در دفتر ثبت نفت مقرر در ماده بالا درج شود، گزارش مندرج در دفتر مزبور بايد همان روز توسط افسر يا افسران مسئول كشتي امضاء و عيناً بگواهي فرمانده كشتي برسد. الف - آبگيري در مخازن بمنظور حفظ توازن و همچنين تخليه آن با قيد:
1
نام و يا شماره مخازن مورد نظر بر حسب نقشه گنجايش كشتي.
2
نوع مواد نفتي كه قبلاً در هر كدام از مخازن مذكور بار بوده است.
3
مقدار تقريبي نفت مخلوط با آب در مواقع انتقال آن به مخازن گنداب (با حداكثر ده درصد تقريب).
ب
شستشوي مخازن نفت با ذكر
1
نام و يا شماره مخازن شسته شده.
2
نوع مواد نفتي كه قبلاً در هر كدام از مخازن مذكور بار بوده است.
3
نام يا شماره مخازن گنداب كه آب و نفت مخازن اصلي بآنها منتقل گرديده است (در صورتيكه آب و نفت مزبور به دريا تخليه گردد بايد ذكرگردد). ج - تهنشين شدن آب از نفت در مخازن گنداب و تخليه آب آن به دريا با قيد:
1
نام و يا شماره مخازن گنداب كشتي.
2
دفعات و ساعات تهنشين شدن آب در مخازن گنداب.
3
مقدار آب تهنشين شده كه به دريا تخليه شده است.
4
مقدار تقريبي نفت مانده در مخازن گنداب و نسبت آن به گنجايش كشتي. د - تخليه فضولات نفتي از مخازن گنداب و يا ساير مخازن يا قسمتهاي ديگر كشتي با ذكر :
1
روش تخليه و محل آن (خواه در ساحل باشد يا دريا).
2
نام و يا شماره مخازن و يا قسمتهاي ديگر.
3
مقدار و نوع مواد نفتي تخليه شده.
ه
فرار نفت در اثر بروز حادثه، موارد استثنائي و يا اتفاقي با تعيين:
1
مقدار تقريبي و نوع مواد نفتي با تقريب ده درصد.
2
چگونگي فرار نفت و علت آن.
تبصره 1 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
علاوه بر موارد فوق لازم است مراتب زير نيز در مورد كشتيهاي نفتكش در دفتر ثبت نفت قيد گردد :
1
گزارش بارگيري محمولات نفتي.
2
كيفيت انتقال نفت به مخازن مختلف كشتي در اثناي حمل.
3
گزارش بستن يا باز كردن شيرها و ساير دستگاههاي مرتبطكننده مخازن حمل نفت قبل يا بعد از عمليات بارگيري يا تخليه.
4
باز كردن يا بستن شيرهائي كه لولههاي نفت را با آب توازن مرتبط ميسازند.
5
باز كردن يا بستن شيرهاي طرفين كه به آب دريا مرتبط ميشوند در حين بارگيري يا تخليه يا پس از هر يك از اين دو كار.
6
گزارش تخليه محمولات نفتي.
تبصره 2 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
ثبت وقايع در دفتر ثبت نفت بيكي از زبانهاي فارسي يا انگليسي يا فرانسه خواهد بود.
تبصره 3 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
هر دفتر ثبت نفت تا مدت شش ماه پس از ثبت آخرين واقعه در آن بايد در كشتي نگاهداري شود و پس از آن به سازمان بنادر و كشتيراني ايران ارسال گردد كه حداقل مدت شش سال در آن سازمان نگهداري شود.
تبصره 4 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
پاك نمودن هر گونه اشتباه از دفتر ثبت نفت ممنوع است و اشتباه بايد طوري خط زده شود كه خوانا باشد و صحيح آن دوباره نوشته شود.
ماده 5 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
مأمورين سازمان بنادر و كشتيراني ميتوانند تا زمانيكه هر كشتي اعم از ايراني يا خارجي در آبها و يا بنادر ايران است دفاتر ثبت رابازرسي بكنند و از واردههاي دفاتر مزبور رونوشت بگيرند. رونوشت بايد بامضاي افسر مسئول و فرمانده كشتي برسد. همچنين مأمورين مزبورميتوانند از افسر مسئول يا فرمانده كشتي تحقيقات لازم بعمل آورده و در صورت لزوم از محموله نفتي نمونه برداري كنند . در نقاطي كه سازمان بنادر وكشتيراني اداره يا دفتر يا نمايندگي ندارد ساير مقامات مذكور در ماده 11 بترتيب فوق عمل خواهند كرد رونوشتي كه بدين ترتيب تهيه ميشود از لحاظ قانوني معتبر شناخته خواهد شد.
ماده 6 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
مجازاتهاي مقرر در ماده 2 در موارد زير اعمال نخواهد شد : الف - موارد استثنائي آلودگي كه بخاطر رفع خطر از كشتي و يا نجات جان اشخاص ضروري و غير قابل اجتناب تشخيص داده شود مشروط بر آنكه اولاًميزان آلودگي با خطري كه كشتي و يا سرنشينان را تهديد ميكرده است متناسب باشد و ثانياً پس از وقوع اقدامات فوري بمنظور جلوگيري و رفع آثارآن صورت گرفته باشد. ب - آلودگي غير عمدي كه درنتيجه نشتي پيشبيني نشده و يا معلول خرابي و خلل اتفاقي كشتي و يا خطوط لوله و يا تأسيسات باشد مشروط برآنكه پس از وقوع اقدامات فوري بمنظور جلوگيري و رفع آثار آن صورت گرفته باشد.
تبصره
در كليه موارد مذكور در بالا مسئولين مكلف خواهند بود كه جريان امر را فوراً به مقامات صلاحيتدار نزديكترين بندر ايران اطلاع دهند درغير اينصورت متخلفين به حداقل مجازات مذكور در ماده دو محكوم خواهند شد. ج - در مورد تخليه يا نشت از كشتيهاي غير نفتكش در حال حركت در صورت احراز كليه شرايط زير :
1
شدت تخليه يا نشست محتوي نفتي از شصت ليتر در هر ميل دريائي تجاوز نكند.
2
نسبت نفت موجود در مخلوط نفتي از يك در ده هزار تجاوز نكند.
3
تخليه يا نشت در فاصله حداقل 12 ميلي از نزديكترين نقطه درياي ساحلي ايران صورت گيرد . د - در مورد تخليه يا نشت از نفتكشهاي در حال حركت در صورت احراز كليه شرايط زير :
1
شدت تخليه يا نشت محتوي نفتي از شصت ليتر نفت در هر ميل دريائي تجاوز نكند.
2
مقدار كل نفت مخلوط با آب توازن تخليه شده از نفتكش از يك سي هزارم ظرفيت بارگيري آن تجاوز نكند.
3
فاصله نفتكش از نزديكترين نقطه ساحل ايران بيش از پنجاه ميل باشد.
تبصره
تخليه يا نشت از قسمت تحتاني موتور خانه، تلمبه خانه، نفتكش تابع حكم مقرر در بند ج اين ماده خواهد بود. ه - در مورد تخليه آب توازن از مخزن نفتكش در صورتيكه پس از حمل آخرين محموله بطوري پاك شده باشد كه مواد تخليه شده از آن بفرض متوقف بودن نفتكش در آب تميز و آرام در روزي كه هوا صاف باشد اثر مشهودي از نفت و فضولات آن بر سطح يا زير آب يا سواحل مجاور باقي نگذارد. در صورتيكه كشتي مجهز بدستگاه وارسي باشد يا آب توازن در بندر تخليه شود بايد قبلاً با اندازهگيري يا آزمايش آب توازن معلوم شود كه نسبت نفت موجود در آن از 15 قسمت در ميليون تجاوز نكند. و - در مورد تخليه يا نشت از لولهها، سكوهاي حفاري، جزاير مصنوعي،مخازن يا ساير تأسيسات در نتيجه قوه قهريه (فرس ماژور) مشروط برآنكه قبلاً كليه اقدامات احتياطي انجام شده و پس از وقوع هم اقدامات فوري بمنظور جلوگيري و رفع آثار آن صورت گرفته باشد.
ماده 7 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
مسئولين پيشبيني شده در اين قانون مكلفند دستوراتي را كه از طرف مقامات صلاحيتدار بمنظور جلوگيري از آلودگي صادر و بآنانابلاغ ميشود بموقع اجرا بگذارند. مسئوليني كه از اجراي دستورات كتبي مقامات مزبور خودداري ورزند و نيز مسئولين كشتي كه تكليف راجع بنگهداري دفتر ثبت مقرر درماده 3 اين قانون را انجام ندهند و يا مطلب نادرست و خلاف واقع در آن ثبت كنند بحداقل مجازات مقرر در ماده دو اين قانون محكوم خواهند شد.
ماده 8 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
سازمان بنادر و كشتيراني ميتواند اقدامات لازم را جهت پيشگيري و جلوگيري از سرايت آلودگي در موارد سوانح و اتفاقاتيكه موجبآلودگي دريا بشود يا بنحوي خطر وقوع آلودگي را فراهم آورد كه سلامت آبهاي مقرر در ماده دو اين قانون را مورد تهديد قرار دهد بعمل آورد. سازمان مزبور ميتواند در بنادر و اسكلههائيكه مقتضي بداند تسهيلات و تأسيسات لازم را بمنظور تخليه آب توازن و فضولات نفتي از نفتكشها ايجاد و اداره نمايد كارمزد استفاده از اين تأسيسات بموجب آئيننامهايكه از طرف سازمان بنادر و كشتيراني و شركت ملي نفت ايران تهيه ميشود تعيين خواهد شد.
ماده 9 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
سازمان بنادر و كشتيراني ميتواند از طريق شركت ملي نفت ايران شركتهاي نفتي را كه در درياي ساحلي و فلات قاره ايران باكتشاف وتوليد و حمل و نقل و صدور نفت اشتغال دارند مكلف كند تا ظرف مدت مناسبي در بنادر صادراتي نفت ايران به ايجاد تأسيسات و تسهيلات مذكور درماده قبل اقدام نمايد. در هر حال شركتهاي مزبور مكلفند كه در جريان اداره عمليات خود مقررات و نظاماتي را كه براي حفظ دريا از آلودگي توسط دولتاعلام ميشود رعايت نمايند.
تبصره
در نقاطي كه تأسيسات و تسهيلات مذكور در اين ماده و ماده قبل ايجاد گرديده يا خواهد گرديد كشتيهائي كه قصد تخليه آب توازن آلوده بنفت و فضولات نفتي خود را داشته باشند ملزم باستفاده از اين تأسيسات خواهند بود و شركت ملي نفت ايران مكلف است ترتيب اداره تأسيسات و تسهيلات مذكور را در بنادر صادراتي نفت ايران فراهم آورد.
ماده 10 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
كشتيهاي مشمول اين قانون ملزم خواهند بود كه در حين ورود به درياي ساحلي ايران در مقابل خسارات احتمالي ناشي از آلودگي كردندريا بيمه شده باشند. كشتيهائي كه بيمه نشده باشند بايد حامل تعهدنامه مالي جهت جبران خسارات باشند شرايط بيمهنامه يا تعهدنامه مالي و تعيين حداقل و حداكثر مبلغهر يك بموجب آئيننامهاي خواهد بود كه به تصويب هيئت وزيران ميرسد.
ماده 11 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
مقام صلاحيتدار اجراي اين قانون از طرف وزارت راه و شهرسازي، بنادر و كشتيراني ميباشد. نيروهاي دريائي و هوائي شاهنشاهي و اداره كل هواپيمائي كشوري ايران و شركت ملي نفت ايران و سازمان حفاظت محيط زيست و ژاندارمري كشور مكلفند همكاري لازم را با سازمان بنادر و كشتيراني بنمايند.
ماده 12 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
مأمورين سازمان بنادر و كشتيراني كه از طرف سازمان مزبور كشف و تعقيب جرائم در اين قانون ميشوند در صورتيكه وظايف ضابطين دادگستري را در كلاس مخصوص زير نظر دادستان شهرستان تعليم گرفته و موفق بدريافت گواهي لازم از دادستان شده باشند از لحاظ اجراي اين قانوندر حدود وظايف قانوني خود در رديف ضابطين دادگستري محسوب ميشوند. رسيدگي بجرائم مندرج در اين قانون تا زمانيكه دادگاههاي اختصاصي مقرر در قانون دريائي ايران تشكيل نگرديده در صلاحيت دادگاه جنحه خواهدبود.
ماده 13 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
در صورتيكه تخلف از مقررات اين قانون موجب توجه هر گونه خسارتي به بندرها و دريا بارها (پلاژها) يا ساير تأسيسات ساحلي ايران بشود و يا خسارتي بآبزيان و منابع طبيعي وارد آورد دادگاه مسئولين را بپرداخت خسارات وارده نيز محكوم خواهد نمود.
ماده 14 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
مسئولين آلودگي مكلفند كليه هزينههائي را كه از طرف مقامات صلاحيتدار و يا بدستور آنان و توسط عاملين ديگر بمنظور محدودكردن آثار آلودگي و رفع آن بعمل بيايد بپردازند به طور كلي مقامات مزبور و سازمانها و عاملين وابسته بآنها در مقابل خدماتي كه بمنظور فوق انجام ميدهند مستحق دريافت كارمزد مناسب خواهند بود.
ماده 15 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
سازمان بنادر و كشتيراني ميتواند در صورت لزوم تأمين خواسته را معادل خسارت وارده از مراجع قضائي صالحه طبق مقررات آئيندادرسي كيفري درخواست نمايد.
ماده 16
دولت مكلف است كه بمنظور حفاظت آبهاي موضوع اين قانون از آلودگي نسبت بهمكاري و تشريك مساعي با دولتهاي ذينفع اقدامو موافقتنامههائي را كه در اين خصوص لازم ميداند تنظيم و اجراء نمايد.
ماده 17 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
مدت مرور زمان دعوي خسارت موضوع ماده 13 اين قانون شش سال از تاريخ وقوع خسارت خواهد بود.
ماده 18 (منسوخه 19ˏ06ˏ1399) منسوخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۹
هر گونه بررسي شرايط اقليمي و بومي (اكولوژيك) دريائي و همچنين جلوگيري از آلودگي آبهاي موضوع ماده 2 بغير از موارد مذكور دراين قانون كماكان بعهده سازمان حفاظت محيط زيست ميباشد.
ماده 19 (منسوخه 27ˏ06ˏ1403) منسوخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۷
وزارت راه و شهرسازي و وزارت دادگستري موظف باجراي اين قانون ميباشند . آئين نامه هاي مربوط به اين قانون را سازمان بنادر و كشتيراني با مشاركت سازمان حفاظت محيط زيست و شركت ملي نفت ايران تهيه خواهد كرد. آئين نامه هاي مزبور پس از تصويب هيئت وزيران بموقع اجراء گذارده خواهد شد. قانون فوق مشتمل بر نوزده ماده و هشت تبصره پس از تصويب مجلس سنا در جلسه روز چهارشنبه 19/9/1354، در جلسه روز سهشنبه چهاردهم بهمن ماه يكهزار و سيصد و پنجاه و چهار شمسي بتصويب مجلس شوراي ملي رسيد. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياض