وظايف دستگاھھا و نھادھاي مسؤول در مديريت بحران عبارت است از: الف ـ وزارتخانه ھاي آموزش و پرورش، علوم، تحقيقات و فناوري و بھداشت، درمان و آموزش پزشكي موظفند با ھمكاري جمعيت ھلال احمر جمھوري اسلامي ايران و سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور و بر اساس استانداردھاي سازمان، نسبت به طراحي و ارائه واحد درسي «آمادگي در مقابل حوادث و سوانح» در قالب برنامه آموزشي مدارس، دانشگاھھا و مؤسسات پژوھشي اقدام كنند. گذراندن اين درس براي تمامي دانش آموزان و دانشجويان الزامي است. ب ـ جمعيت ھلال احمر جمھوري اسلامي ايران موظف است: ١ ـ با ھمكاري شوراھاي اسلامي شھر و روستا، شھرداري ھا، دھياري ھا، سازمان صدا و سيماي جمھوري اسلامي ايران، وزارت فرھنگ و ارشاد اسلامي، سازمان ھاي مسؤول در امور فرھنگي و تبليغي و ستاد كل نيروھاي مسلح و بر اساس استانداردھاي سازمان، نسبت به آموزش آحاد جامعه و سازمان ھاي مردم نھاد در برابر حوادث و سوانح اقدام كند. ٢ ـ با ھمكاري وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت كشور، نيروھاي مسلح، شوراھاي اسلامي شھر و روستا، شھرداري ھا، دھياري ھا، فدراسيون ھاي ورزشي از جمله نجات غريق و غواصي و كوھنوردي و صعودھاي ورزشي و بر اساس استانداردھاي سازمان، نسبت به نجات آسيب ديدگان از حوادث و سوانح و انتقال آنھا به مراكز درماني، اسكان اضطراري و تأمين مايحتاج ايشان تا رفع نياز و ذخيره اقلام امدادي مربوط به خدمات مذكور اقدام كند. 3 ـ با ھمكاري كميته امداد امام خميني (ره)، سازمان بسيج مستضعفين، سازمان بھزيستي كشور، وزارت امور خارجه و ساير دستگاھھاي مرتبط موضوع ماده (2) اين قانون، اقدامات لازم در زمينه جذب، ھدايت و توزيع كمكھاي غيردولتي داخلي و خارجي را با رعايت اصل ھشتادم (80) قانون اساسي انجام دھد. ھرگونه دخل و تصرف، استفاده و تصاحب كمكھاي يادشده توسط اشخاص حقيقي و حقوقي به صورت غيرمجاز ممنوع است و به عنوان عمل مجرمانه تصرف غيرقانوني در اموال عمومي يا دولتي محسوب شده و مرتكب برابر قانون مجازات اسلامي مجازات مي شود. پ ـ وزارت نيرو موظف است:
1
با ھمكاري وزارت جھاد كشاورزي و وزارت كشور (سازمان شھرداري ھا و دھياري ھاي كشور)، ساز و كارھاي لازم جھت كنترل آبھاي سطحي (سيلاب) در سطح ملي و استاني را ايجاد كند.
2
با ھمكاري وزارت جھاد كشاورزي، سازمان ھواشناسي كشور و ساير دستگاھھاي مرتبط موضوع ماده (2) اين قانون، نسبت به پيشگيري از خشكسالي اقدامات لازم را انجام دھد.
3
نسبت به ذخيره سازي آب براي شرايط اضطراري اقدام كند.
4
با ايجاد زير ساخت ھاي مناسب و ايمن، ساز و كارھاي لازم جھت تأمين آب و برق مراكز جمعيتي در شرايط اضطراري را با ھمكاري وزارت كشور برنامه ريزي و اعمال كند. ت ـ وزارت علوم، تحقيقات و فناوري از طريق مؤسسات وابسته از جمله مؤسسه ژئوفيزيك، پژوھشگاه بين المللي زلزله شناسي و مھندسي زلزله، پژوھشگاه ملي اقيانوس شناسي و علوم جوي موظف است:
1
با ھمكاري سازمان ھواشناسي (پژوھشكده ھواشناسي و اقليم شناسي) و انجمن ھاي علمي نسبت به توسعه تحقيقات، مطالعات و شبكه ھاي اطلاعاتي تخصصي درباره پيشگيري و كاھش خطر حوادث و سوانح اقدام كند.
2
به منظور پيش بيني دقيق و ھشدار به ھنگام وقوع مخاطرات زمين ساخت، با ھمكاري وزارت راه و شھرسازي (مركز تحقيقات راه، مسكن و شھرسازي، پژوھشكده ھواشناسي و اقليم شناسي)، وزارت جھاد كشاورزي (سازمان جنگل ھا، مراتع و آبخيزداري كشور)، وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور) و ساير دستگاھھاي مرتبط موضوع ماده (2) اين قانون، نسبت به ايجاد يا تقويت مراكز پايش و ھشدار زلزله، آتشفشان، سونامي و لغزش زمين در كشور اقدام كند. ث ـ وزارت راه و شھرسازي موظف است: 1 ـ با ھمكاري وزارت كشور و نيروي انتظامي جمھوري اسلامي ايران ساز و كارھاي مناسب براي اعمال مديريت يكپارچه حمل و نقل و عبور (ترانزيت) شريان ھاي مواصلاتي و ھمچنين ايمن سازي قطارھاي شھري در شرايط اضطراري را برنامه ريزي و عملياتي كند. ٢ ـ با ھمكاري وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشكي به منظور ايمن سازي مراكز درماني اقدام كند. 3 ـ از طريق بنياد مسكن انقلاب اسلامي با ھمكاري شھرداري ھا، دھياري ھا، وزارت كشور (سازمان شھرداري ھا و دھياري ھاي كشور) و ستاد كل نيروھاي مسلح در چھارچوب برنامه ملي بازسازي و بازتواني، ضمن آواربرداري مستحدثات و اماكن آسيب ديده، در بازسازي مناطق روستايي آسيب ديده از حوادث و سوانح، به گونه اي عمل كند كه با اطمينان از ساخت واحدھاي مسكوني مقاوم در مناطق ايمن، فرھنگ، آداب و رسوم، اقليم و مصالح بومي منطقه رعايت شود. 4 ـ از طريق سازمان ھواشناسي كشور اقدامات ذيل را انجام دھد:
4
1ـ به منظور پيش بيني دقيق و ھشدار به ھنگام وقوع مخاطرات آب و ھوايي، با ھمكاري وزارت جھاد كشاورزي و ساير دستگاھھاي مرتبط موضوع ماده (2) اين قانون، نسبت به ايجاد مركز پايش و ھشدار بھمن، طوفان، گردباد، صاعقه، تگرگ، موج گرما (باد و باد گرم) و سرما در كشور اقدام كند.
4
2ـ با ھمكاري وزارت نيرو و وزارت جھاد كشاورزي شبكه پايش و ھشدار سيل در سطح كشور را تكميل كند.
4
3ـ به منظور پيش بيني دقيق و اعلام ھشدارھاي لازم، نسبت به تقويت مراكز پايش و ھشدار خشكسالي اقدام كند. ج ـ وزارت جھاد كشاورزي موظف است:
1
به منظور انجام اقدامات پيشگيرانه در زمينه ھمه گيري (اپيدمي) آفات و بيماري ھاي گياھي و جانوري و مشترك انسان و دام، مراكز پايش و ھشدار ھمه گيري (اپيدمي) آفات و بيماري ھاي گياھي و حيواني و مشترك انسان و دام را با مشاركت سازمان ھواشناسي، وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشكي، وزارت نيرو و ساير دستگاھھا و نھادھاي مرتبط با موضوع ماده (2) اين قانون ايجاد كند.
2
با ھمكاري نيروھاي مسلح، نسبت به اطفاي حريق در جنگلھا و مراتع اقدام كنند. چ ـ سازمان صدا و سيماي جمھوري اسلامي ايران موظف است:
١
با مشاركت جمعيت ھلال احمر جمھوري اسلامي ايران و بر اساس استانداردھاي سازمان، نسبت به تھيه برنامه ھاي آموزشي براي ارتقاي سطح آگاھي مردم در برابر بحران اقدام كند.
٢
با ھماھنگي سازمان نسبت به اعلام ھشدارھاي لازم و اطلاع رساني آگاھانه به مردم در خصوص مخاطرات و بحران ھا اقدام كند. ح ـ وزارت امور اقتصادي و دارايي (بيمه مركزي) موظف است با ھماھنگي سازمان و ھمكاري دستگاھھاي مرتبط با موضوع ماده (2) اين قانون، ساز و كارھاي لازم جھت گسترش بيمه حوادث و سوانح با اولويت آتش سوزي، سيل و زلزله را فراھم كند. خ ـ وزارت نفت موظف است با ھمكاري وزارت كشور، با ايجاد زير ساخت ھاي مناسب و ايمن، براي ذخيره مناسب حاملھاي انرژي (گاز، نفت سفيد، بنزين و گازوئيل) و تأمين سوخت مورد نياز مناطق آسيب ديده در شرايط اضطراري اقدام كند. د ـ وزارت كشور موظف است: 1 ـ با ھمكاري ستاد كل نيروھاي مسلح نسبت به انتظام امور و تأمين امنيت جاني و مالي مردم و سازمان ھاي مسؤول در شرايط اضطراري اقدام كند. 2 ـ از طريق سازمان شھرداري ھا و دھياري ھاي كشور اقدامات ذيل را انجام دھد:
2
1ـ با ھمكاري نيروي انتظامي و وزارت راه و شھرسازي، ساز و كارھاي لازم براي اعمال مديريت تردد (ترافيك) در شھرھا و روستاھاي آسيب ديده را اتخاذ و اجراء كند.
2
2ـ با ھمكاري سازمان پزشكي قانوني، نيروي انتظامي و متوليان ديني و مذھبي موضوع اصول دوازدھم (12) و سيزدھم (13) قانون اساسي براي انتقال، تشخيص ھويت و تدفين متوفيان ناشي از وقوع بحران با رعايت آداب محلي و مذھبي ايشان اقدام كند.
2
3ـ براي توسعه ايمني، اطفاي حريق، جست و جو و نجات آسيب ديدگان از حوادث شھري و روستايي در مراكز جمعيتي اقدام كند. ذ ـ وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات موظف است با ھماھنگي سازمان و با ھمكاري وزارت كشور نسبت به ايجاد زير ساخت ھاي لازم جھت تأمين ارتباطات (ماھواره اي، باسيم، تلفن ھمراه و بي سيم اعم از صوتي و تصويري) در شرايط اضطراري اقدام كند؛ به گونه اي كه قادر به حفظ ارتباطات از ابتداء تا انتھاي شرايط مذكور باشد. ر ـ وزارت بھداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است: ١ ـ نسبت به ذخيره سازي دارو، واكسن و تجھيزات پزشكي جھت درمان آسيب ديدگان از حوادث و سوانح در شرايط اضطراري اقدام كند. 2 ـ نسبت به كمكھاي اوليه، تخليه و انتقال مصدومين با تعداد زياد و درمان آنھا با ھمكاري دستگاھھاي مرتبط موضوع ماده (2) اين قانون، اقدام كند. 3 ـ به منظور پيش بيني دقيق، ھشدار به موقع و انجام اقدامات پيشگيرانه در زمينه ھمه گيري (اپيدمي) بيماري ھاي انساني، نسبت به ايجاد مراكز پايش و ھشدار با ھمكاري وزارت جھاد كشاورزي و سازمان حفاظت محيط زيست اقدام كند. ۴ ـ با ھمكاري جمعيت ھلال احمر جمھوري اسلامي ايران، سازمان بھزيستي كشور و ستاد كل نيروھاي مسلح، ساز و كار ھاي لازم جھت تأمين بھداشت و درمان (جسمي و روحي) آسيب ديدگان در شرايط اضطراري را برنامه ريزي و اعمال كند. ز ـ ستاد كل نيروھاي مسلح موظف است:
١
با ھمكاري وزارت دفاع و پشتيباني نيروھاي مسلح، ساز و كار ھاي لازم جھت اطفاي حريق ھوايي در سطح كشور را اتخاذ و اجراء كند.
٢
جھت پشتيباني از سازمان ھاي امدادي در شرايط اضطراري، يگانھاي ويژه اي در سطح كشور تشكيل داده و مطابق با استانداردھاي سازمان نسبت به آموزش و تأمين تجھيزات مناسب براي آنھا اقدام كند؛ به گونه اي كه اين يگانھا بتوانند در كوتاھترين فاصله زماني پس از وقوع حوادث و سوانح، ضمن اطلاع رساني به رئيس ستاد، به محل بحران اعزام شوند و اقدامات امدادي و حفاظتي را تا اعلام كتبي رفع نياز توسط رئيس ستاد، به انجام رسانند.
٣
نسبت به پذيرش، راھبري و نظارت عملياتي گروھھاي امدادي كه از نيروھاي مسلح كشورھاي ديگر به محل بحران اعزام مي شوند، اقدام كند. ژ ـ وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي موظف است به منظور كاھش خطر حوادث و سوانح، از طريق سازمان آموزش فني و حرفه اي كشور براي آموزش و توسعه مھارت ھاي نيروي انساني در حوزه ساخت و ساز اقدامات لازم را انجام دھد. س ـ وزارتخانه ھاي نفت، نيرو، صنعت، معدن و تجارت، جھاد كشاورزي، بھداشت، درمان و آموزش پزشكي، دفاع و پشتيباني نيروھاي مسلح و سازمان انرژي اتمي مسؤوليت رعايت ايمني در نگھداري، حمل و مصرف مواد خطرناك در حوزه وظايف دستگاه متبوع خود را بر عھده دارند.
تبصره
آيين نامه اجرائي اين بند به پيشنھاد مشترك وزارت كشور (سازمان مديريت بحران كشور) و سازمان حفاظت محيط زيست، ظرف مدت شش ماه از لازم الاجراءشدن اين قانون به تصويب ھيأت وزيران مي رسد. ش ـ وزارت راه و شھرسازي، سازمان نظام مھندسي ساختمان، شھرداري ھا و دھياري ھا موظفند در اجراي قوانين و مقررات مربوط به مقاوم بودن ساختمان ھا، استانداردھاي سازمان را اعمال كنند. ص ـ مسؤوليت ھاي سازمان ھاي نيروھاي مسلح در حوادث غيرمترقبه و نحوه ورود و نقش آفريني، ميزان و چگونگي به كارگيري نيروي انساني و منابع و امكانات آنھا در حوادث مذكور، مبتني بر اصل يكصد و چھل و ھفتم (147) قانون اساسي، مطابق آيين نامه اي خواھد بود كه توسط ستادكل نيروھاي مسلح با ھماھنگي دولت تھيه شده و به تصويب فرمانده معظم كل قوا مي رسد. ض ـ وزارت راه و شھرسازي (مركز تحقيقات راه، مسكن و شھرسازي) موظف است: ١ ـ با رعايت ضوابط شوراي عالي معماري و شھرسازي، نقشه حريم گسلھا را با اولويت كلانشھرھا به ھمراه دستورالعمل ھاي فني نحوه ساخت و ساز در حريم گسلھا تھيه كند. ٢ ـ نقشه ھاي پھنه بندي خطر زلزله، خطرپذيري (ريسك) لرزه اي در سطوح ملي، استاني و شھري را تھيه و تصويب كند و نقشه ھاي طرحھاي تفصيلي شھري را بر آن اساس مورد بازبيني قرار دھد. ٣ ـ سامانه ھاي پاسخ سريع زلزله را از طريق توسعه شبكه ملي شتاب نگاري كشور در كلانشھرھا راه اندازي كند. 4 ـ مناطق (زون ھاي) با خطر فرو ريزش و فرو نشست را با در نظر گرفتن اثرات قنوات، گودبرداري، حفاري ھاي زير سطحي و مواردي از اين قبيل در حوزه ھاي شھري و در مسير سامانه ھاي حمل و نقل جاده اي و ريلي و در فرودگاھھا و بنادر تعيين و تمھيدات مھندسي در خصوص مقابله با فرو ريزش ھاي شھري و فرونشست زمين را با ھدف تدوين ضوابط و آيين نامه ھاي مرتبط فراھم كند. 5 ـ ارزيابي ايمني ساختمان ھاي مھم و بلند مرتبه با كاربري ھاي مختلف را با اولويت بندي كلانشھرھا در برابر آتش سوزي، زلزله، فرو نشست و فرو ريزش زمين انجام دھد. 6 ـ ارزيابي آسيب پذيري و اولويت بندي نشانھاي (المانھاي) حمل و نقل ھوايي، دريايي، ريلي و جاده اي را از ديدگاه خطر زلزله، فرو نشست، فرو ريزش زمين با ھدف شروع اقدامات اجرائي و ارتقاي تاب آوري آنھا انجام دھد. 7 ـ با ھمكاري وزارتخانه ھاي نفت، نيرو و ارتباطات و فناوري اطلاعات، قرارگيري شريان ھاي حياتي و مجموعه ھاي مرتبط با سازمان ھاي دولتي و شركتھا را در حريم گسلھا و مناطق (زون ھاي) با خطر بالاي زلزله، فرو نشست و فرو ريزش زمين ارزيابي نموده و موارد را جھت شروع اقدامات اجرائي ارائه دھد.
تبصره
منابع لازم براي ايجاد يا تقويت مراكز پايش و ھشدار موضوع جزء (2) بند «ت»، جزء (1) بند «ج» و جزء (3) بند «ر» و ھمچنين براي ايمن سازي مراكز درماني در جزء (2) بند «ث» اين ماده از محل اعتبارات موضوع ماده (16) اين قانون تأمين مي شود.