قانون معاملات زمين مصوب 1354,02,28 با اصلاحات و الحاقات بعدي
ماده 1
از تاريخ اجراي اين قانون نقل و انتقال زمين هاي بدون بنا يا داراي بنا يا مستحدثات غيرمتناسب با مساحت زمين واقع در محدوده خدماتي شهرها و در شهرك ها فقط براي يكبار مجاز است و نقل و انتقال بعدي موكول بايجاد بنا يا مستحدثات متناسب با مساحت زمين ميباشد. هر گونه معامله بر خلاف مقررات اين ماده باطل و ثبت سند آن در دفاتر اسناد رسمي تحت هر عنوان اعم از عقود لازم و جايز ولو از طريق وكالت ممنوع است، در صورت تخلف انتقال دهنده و سردفتر مسئول به حبس جنحه اي از سه ماه تا دو سال محكوم ميشوند و سر دفتر علاوه بر مجازات مذكور به انفصال دائم از شغل سردفتري نيز محكوم خواهد شد. مورد معامله نيز مجاناً بملكيت وزارت مسكن و شهرسازي درآمده تا براي اجراي طرحهاي مربوط به احداث مراكز آموزشي و ورزشي و تفريحات سالم و يا ايجاد فضاي سبز در اختيار سازمانهاي ذيربط بگذارد.
تبصره 1
معاملات شرطي و رهني در مورد اخذ وام از مؤسسات اعتباري مجاز براي احداث ساختمان يا فعاليتهاي ساختماني در زمين مورد معامله و همچنين انتقالات بلاعوض بدولت يا شهرداريها يا مؤسسات خيريه و عام المنفعه مندرج در بند 4 ماده 183 قانون مالياتهاي مستقيم و انتقالات قهري همچنين تمليك ناشي از معاملات شرطي و رهني مذكور در فوق و فروش آن بوسيله مؤسسات اعتباري مجاز و وثيقه قرار دادن زمين در قبال باقيمانده بهاي آن نزد فروشنده و تمليك ناشي از معاملات شرطي و رهني ثبت شده قبل از تصويب اين قانون مشمول ممنوعيت مذكور در اين ماده نخواهد بود.
تبصره 2
در مورد انتقالات قهري هر گاه زمين از نظر ضوابط شهرداريها بين مالكين قابل تفكيك نباشد با گواهي شهرداري مربوط فقط براي يكبار ديگر اجازه معامله داده ميشود.
تبصره 3
معاملات وزارتخانه ها و مؤسسات و شركتهاي دولتي و شهرداريها در حدود قوانين و مقررات مربوط در موارد زير مشمول ممنوعيت مذكور در اين ماده نخواهد بود.
الف
معاملات وزارت مسكن و شهرسازي و سازمانهاي وابسته بآن براي اجراي طرحهاي شهرسازي و شهرك سازي و تأمين مسكن و احتياجات عمومي و انجام طرحهائيكه طبق قانون اجراي آن بعهده وزارت مذكور ميباشد.
ب
معاملات ساير وزارتخانه ها و سازمانها و شركتهاي دولتي براي اجراي طرحهاي مصوب مربوط به خود. اين حكم شامل سازمانها و شركتهاي دولتي كه بموجب قوانين خاص خود شمول قوانين و مقررات عمومي در مورد آنها موكول بذكر نام آنها است نيزخواهد بود.
ج
معاملات شهرداريها براي اجراي طرحهاي توسعه و عمران شهري.
د
معاملات شهرداريها بمنظور اجراي طرحهاي تهيه مسكن در صورتيكه بتصويب وزارت مسكن و شهرسازي رسيده باشد.
تبصره 4
ضوابط مربوط بتناسب بنا و مستحدثات با مساحت زمين در آئين نامه اجرائي اين قانون تعيين خواهد شد.
ماده 2
وزارت مسكن و شهرسازي ميتواند اراضي مورد نياز جهت ايجاد واحدهاي مسكوني و ساير احتياجات را به بهاي عادله روز طبق قانون برنامه و بودجه كشور از مالكان آن خريداري و بهاي آنرا بهر يك از مالكان تا دو ميليون و پانصد هزار ريال نقد و بقيه را به اقساط پنجگانه در پنجسال با بهره اي معادل بهره اوراق قرضه و معافيت از ماليات پرداخت نمايد. علاوه از مبلغ نقدي كليه هزينه هاي سند انتقال را كه قانوناً بعهده انتقال دهنده است وزارت مسكن و شهرسازي پرداخت و از مانده طلب انتقال دهنده كسر خواهد نمود.
ماده 3
دولت ميتواند اراضي متعلق بخود را كه مورد نياز بخش خصوصي براي اجراي طرحهاي مجتمع مسكوني و ساير احتياجات شهري باشد در صورتيكه طرح مربوط بتصويب وزارت مسكن و شهرسازي برسد باجاره واگذار يا در موارديكه ضرورت ايجاب نمايد ببهاي متناسب با هدف طرح بفروشد. هر گاه مستأجر يا خريدار طرح مصوب را مطابق شرايط قرارداد اجرا ننمايد با اخذ معادل دو سال مال الاجاره و يا كسر بيست درصد از بهاي زمين فروخته شده بعنوان جريمه تخلف از شرط اجاره يا انتقال را فسخ خواهد نمود. مرجع تشخيص و احراز تخلف از شرط و هم چنين نحوه ارزيابي و پرداخت بهاي مستحدثات ايجاد شده در زمين در آئين نامه اجرائي اين قانون تعيين خواهد شد.
ماده 4
كليه واحد هاي مسكوني واقع در محدوده خدماتي شهرها و در شهركها كه پس از اجراي اين قانون گواهي خاتمه ساختمان آنها صادر ميشود از شمول مقررات قانون روابط مالك و مستأجر مستثني بوده و روابط مالك و مستأجر در مورد اين قبيل ساختمانها تابع احكام قانون مدني و قرارداد تنظيمي بين طرفين خواهد بود.
ماده 5
اراضي واقع در خارج از محدوده خدمات شهري از تاريخي كه جزء محدوده خدمات شهري اعلام و يا اجاره ساختمان يا ايجاد شهرك درآن صادر ميشود مشمول مقررات اين قانون خواهد بود. هر گاه بر اثر اقدام مزبور در اينگونه اراضي افزايش قيمت حاصل شود بترتيب زير عمل خواهد شد:
الف
در صورتيكه تأمين تأسيسات شهري از قبيل آب، برق و آسفالت بعهده شهرداري يا سازمانهاي ذيربط باشد 70 درصد ارزش اضافي فقط براي يكبار بر مبناي ارزش معاملاتي سابق و لاحق به حساب شهرداري محل از مالكين در موقع انجام معامله دريافت ميگردد.
ب
در صورتيكه تأسيسات شهري مذكور در فوق بوسيله مالكين تأمين شده باشد 30 درصد ارزش اضافي بترتيب مقرر در بند الف اين ماده بسازماني كه اجازه ساختمان و يا ايجاد شهرك را صادر مينمايد از طرف مالكين پرداخت ميگردد. مالكين اين اراضي ميتوانند مبالغ درصد هاي ارزش اضافي مذكور را قبل از انجام معامله نيز پرداخت نمايند. كسانيكه مجموع مالكيت آنها از اراضي مذكور بيش از يكهزار متر مربع نباشد از پرداخت اضافه ارزش معاف هستند و در هر حال درصد هاي ارزش اضافي مذكور در فوق بر حسب مورد نسبت بمازاد از يكهزار متر مربع محاسبه و دريافت ميشود.
تبصره 1 (اصلاحي 05ˏ02ˏ1357) اصلاحی ۱۳۵۷/۰۲/۰۵
اراضي واقع در خارج از محدوده خدمات شهري كه اجازه ساختمان در آن براي ايجاد مراكز آموزشي و درماني و ساير مراكز عام المنفعه صادر ميگردد به تشخيص وزارت مسكن و شهرسازي و هم چنين اراضي متصرفي ارتش شاهنشاهي از پرداخت درصدهاي ارزش اضافي موضوع اين ماده معاف ميباشند.
تبصره 2
مقررات مربوط بنحو احتساب و وصول و مصرف درصد هاي ارزش اضافي موضوع اين ماده و تغييرات آن طبق آئين نامه اي كه توسط وزارت مسكن و شهرسازي و وزارت امور اقتصادي و دارائي تهيه و بتصويب كميسيونهاي مسكن و شهرسازي و امور اقتصادي و دارائي مجلسين خواهد رسيد مشخص خواهد شد.
ماده 6 (منسوخه 30ˏ01ˏ1396) منسوخ ۱۳۹۶/۰۱/۳۰
از تاريخ اجراي اين قانون بكليه نقل و انتقالات قطعي اراضي باير واقع بين محدوده خدماتي شهر و محدوده قانوني شهرها براي بار اول دو برابر نرخ مقرر در ماده 212 قانون مالياتهاي مستقيم و براي دفعات بعد هر بار دو برابر نرخ قبلي حق تمبر تعلق ميگردد. ساير احكام مندرج در متنماده 212 و تبصره آن و ماده 213 و تبصرههاي آن در اين مورد نيز جاري خواهد بود.
تبصره
منظور از اراضي باير موضوع اين ماده زمينهائي است كه در تاريخ نقل و انتقال باغ يا مستحدثاتي طبق ضوابط مندرج در آئيننامه ماده214 قانون مالياتهاي مستقيم در آن ايجاد نشده باشد. ماده 7 – آئين نامه اجرائي اين قانون از طرف وزارت مسكن و شهرسازي و وزارت دادگستري تهيه و پس از تصويب هيئت وزيران اجرا ميشود. قانون فوق مشتمل بر هفت ماده و هفت تبصره پس از تصويب مجلس سنا در جلسه روز دوشنبه 1354/2/22 ، در جلسه روز يكشنبه بيست و هشتم ارديبهشت ماه يكهزار و سيصد و پنجاه و چهار شمسي بتصويب مجلس شورايملي رسيد. رئيس مجلس شوراي ملي - عبدالله رياضي