ماده ۱۶

استثنائات عمومي با رعايت اين الزام كه اقدامات مزبور به گونه اي اعمال نمي شوند كه به صورت وسيله اي براي اعمال تبعيض خودسرانه يا غيرقابل توجيه در شرايط مشابه يا براي برقراري محدوديتي پنهاني ميان طرف ها درآيند، هيچ يك از مفاد اين موافقتنامه به گونه اي تلقي نخواهد شد كه مانع طرف ها از اتخاذ يا اجراي اقداماتي گردد كه: الف ) براي حفظ اخلاق عمومي يا حفظ ارزش هاي مذهبي لازم است؛ ب ) براي حفظ حيات يا سلامت انسان، حيوان يا گياه لازم است؛ پ ) مربوط به واردات يا صادرات طلا يا نقره باشد؛ ت ) براي تضمين رعايت قوانين يا مقرراتي كه با مفاد اين موافقتنامه مغايرت ندارد، ضروري باشد؛ ث ) مربوط به محصولات ناشي از كار در زندان باشند؛ ج ) براي حفاظت از گنجينه هاي ملي داراي ارزش هنري تاريخي يا باستان شناسي وضع شده باشد؛ چ ) مربوط به حفاظت از منابع طبيعي تجديدناپذير باشد، چنانچه چنين اقداماتي با اعمال محدوديت بر توليد يا مصرف داخلي همراه باشد؛ ح ) براساس تعهدات مندرج در هر موافقتنامه كالايي طرف ها صورت گرفته كه يا خود به طرف ها ارائه شده و مورد مخالفت آنها قرار نگرفته است يا با معيارهايي كه به طرف ها ارائه شده و مورد مخالفت آنها قرار نگرفته اند، انطباق دارد؛ خ ) متضمن محدوديت صادرات مواد داخلي است كه براي تامين مقاديري اساسي از مواد مزبور كه براي صنايع فرآوري داخلي در دوره هايي كه به موجب برنامه تثبيتي دولت، قيمت داخلي اين مواد زير قيمت جهاني نگه داشته مي شود ضرورت دارند؛ مشروط بر اينكه چنين محدوديت هايي براي افزايش صادرات يا حمايت از اين نوع صنايع داخلي مورد استفاده قرار نگيرد و از مفاد اين موافقتنامه درخصوص عدم تبعيض عدول نشود.