در هر شهرستان كه واحدهاي صنفي با فعاليت هاي شغلي مشابه يا همگن وجود داشته باشد، افراد صنفي با رعايت اين قانون مبادرت به تشكيل اتحاديه مي كنند.
تبصره 1 (اصلاحي 12ˏ06ˏ1392)
اتحاديه داراي شخصيت حقوقي و غيرانتفاعي است و پس از ثبت در وزارت صنعت، معدن و تجارت رسميت مي يابد. اساسنامه الگوي اتحاديه هاي صنفي توسط اتاق اصناف ايران با همكاري دبيرخانه هيأت عالي نظارت تهيه مي شود و به تصويب هيأت عالي نظارت مي رسد.
تبصره 2
حد نصاب تعداد واحدهاي صنفي براي تشكيل يك اتحاديه در كشور به شرح زير است:
الف
در تهران، 300 واحد
ب
در شهرستانهاي با بيش از دو ميليون نفر جمعيت، 200 واحد
ج
در شهرستانهاي داراي بيش از يك ميليون نفر و كمتر از دو ميليون نفر جمعيت،150 واحد
د
در شهرستانهاي داراي بيش از پانصد هزار نفر و كمتر از يك ميليون نفر جمعيت، 100 واحد
ه
- در شهرستانهاي با كمتر از پانصد هزار نفر جمعيت، 50 واحد
تبصره 3(اصلاحي 02ˏ05ˏ1403)
چنانچه تعداد واحدهاي صنفي در هر شهرستان جهت تشكيل اتحاديه، به حد نصاب موضوع تبصره (2) اين ماده نرسد، كميسيون نظارت موظف است بر اساس نصاب مذكور نسبت به تشكيل اتحاديه تجميعي اقدام كند.
تبصره 4(اصلاحي 02ˏ05ˏ1403)
چنانچه ماهيت فعاليت و يا نوع برخي مشاغل ايجاب كند با پيشنهاد اتاق اصناف ايران و تأييد وزير صنعت، معدن و تجارت اتحاديه اي از واحدهاي صنفي در سطح استان يا كشور تشكيل مي شود.
تبصره 5(اصلاحي 02ˏ05ˏ1403)
كليه اموال، دارايي ها، حقوق و تعهدات اتحاديه هاي قبلي حداكثر ظرف شش ماه از زمان ادغام و تقسيم اتحاديه هاي صنفي مطابق دستورالعمل تبصره (2) اين ماده به اتحاديه جديد منتقل مي شود. هرگونه فعل و يا ترك فعل به منظور جلوگيري از اجراي اين حكم، جرم است. علاوه بر آنكه مرتكب به مجازات هاي نقدي موضوع ماده (598) كتاب پنجم قانون مجازات اسلامي (تعزيرات و مجازات هاي بازدارنده) مصوب 1375/3/2 با اصلاحات و الحاقات بعدي محكوم ميشود در مورد اعضاي مؤثر هيئت مديره اتحاديه هاي صنفي و يا هيئت رئيسه اتاق هاي اصناف، تخلف صنفي مؤثر محسوب مي شود.
تبصره 6 (منسوخه 02ˏ05ˏ1403)
اگر تشكيل اتحاديه اي در مركز استان از واحدهاي صنفي موجود در شهرستانهاي همان استان به تشخيص كميسيون نظارت مركز استان لازم باشد، در صورت تصويب هيأت عالي نظارت، اتحاديه اي در مركز استان تشكيل خواهد شد. اين اتحاديه مانند ساير اتحاديه هاي موضوع اين ماده تلقي خواهد شد.
تبصره 7 (منسوخه 02ˏ05ˏ1403)
چنانچه تعداد واحدهاي صنفي در هر استان جهت تشكيل اتحاديه به حد نصاب مقرر در اين ماده نرسد با پيشنهاد اتاق اصناف و تأييد وزير صنعت، معدن و تجارت، اتحاديه اي از واحدهاي صنفي در سطح كشور تشكيل مي شود.